Skip to main content

Full text of "Thucydides"

See other formats


Τ42.ΙΚ0 



ν ( 



ΡΑ 20 

1^^.,/^'ΤΙΐ:Ζ 

.^.^-Χ/ί' 



(&νζί\ί αχώ ίαίχη ®αΐ0. 



ΜϋϋΜΙΕΙΙίΙΙΙίΙ 



ΤΗϋΟΥϋΙΒΕδ. 



ΕΕσΕΝδυΤΓ 



ΙΟΑΝΝΕδ αυΐ/ΙΕΙΜϋδ ϋΟΧΑΙΒδΟΙί, 8.Τ^».; 



€ΟΙΧ. 83. ΤΚΙ5. ΑΡΓΟ ΟΑΧΤΑΒΕ. ()ς05ΟΑ3Ι βΟαίΓδ. 



νΟΕ. Ι. 




ΝΕΤν ΥΟΕΚ: 
ΗΑΕΡΕΕ ΑΧΟ ΒΕ0ΤΗΕΕ8, ΡΚΑΧΚυχ δΟϋΑΕΕ. 
Μ.Β00αΐΧΙ. 



ι/./ 



ΗαΓρθΓ'8 Ογθ61ς δΐηά Ί,αΙίη ΤβχΙβ. 



Λ:δΟΗΥΙ,υ8. Ιδιηο, ΠεχΐΜβ Βϊηάίηε, 40 οβηίβ. 
ΗΟΚΔΤΐυδ. Ιδιηο, Πβχίΐιΐο Βϊηιΐϊηε, 40 οβηΐ3. 
ΕϋΚΙΡΙϋΕδ. 3 νοίβ. Ιδιηο, ΠθχϊΜβ Βίηαϊηε, $1 20. 
ΤΗΙίσΥϋΙϋΕδ. 2 νοΐ8. Ιδιηο, ΓΙβχϊΜβ Βϊηάϊη^, δΟ 02ηΐ3. 
νΕΚαΐωυβ. Ιδιηο, ΡΙβχϊΜβ Βίηάΐηκ, 40 οβηίβ. 
ΗΕΕΟϋΟΤΙΤδ. 2 νοΐ8. Ιδιηο, ΡΙβχίΜβ Βίη(1ίη0, 80 οεηίϊ. 

(ΟΙΗετβ ϊη Ρηρατσϋοη.) 



7766' 



ΕΕΟΤΟΕΙ. 



Ιν Ιιαο νοίιιιηίηνιηι δβηβ εάεηάα ηΐΐιΐΐ &ϋιιά 8ίΙ)ί ρτο- 
ροδίπί Γοάοηιρίον, νΪΓ δαηβ Ιιοηεδίΐίδΐηιηδ (χιιΐίΐηΘ Ιϊοηαδ 
ίρδβ αΓίβδ ά6ΐΐΙ)ανί1;, ηιΐίΐηι νιί ορίίιιΐίβ ηοΐδθ δοπρίΟΓΟδ 
{Όηηα 1ΐίΐΙ)ί1ΐ ρΓοοΙΪΓοηί, αΙίχαΘ υί βχβιηρίαΐ'ΐα ορεηχηι 
<1ιιιιηι ηίΐίάα, ητιαιη ΘχΙιΐΙϊβΓβηί, ΠίίβΓ&ηιηι βχοπδδιαΓαιη 
δρβοίβ οΙθ^αηίϊοΓθδ αΙΙίοεΓθηΙ;, ίαιη ηιίηπδ ηιιηΐίΐΐΐδ ραΓτο 
ρΓβίίο αοοοιαηιοάίίΓειιΙυΓ. Ιη ΙβχΙα ΐΐΐβ οοηδίϊίιιβηάο 
δαίίδ 1ιαΙ)ΐϋ1; βάϊΐΐοηοδ ηΐίΐχΐηιβ ρΓθΙ)αίίΐδ δβς[νιΐ, εαβ ρΓοε- 
δΟΓίίηι, ηιΐίΐδ ΐη δΐια ΒΐΙ)1ίοί1ΐ6€α ριιΙ)1ίοϊ ^■η^^δ ίβοβτ&ΐ. Αί 
εηίηι νβΓΟ, (ΐηηηι ηιιΐΐα άυιιι βχδΙίΐΓβί Τΐιιιονάΐάίδ ι-εοοηδίο, 
ηιιρβ νίΓΐ 0ίΐηΙαΙ)ΓΪ^ί6ηδίδ ορβΓα ρβΓροΙίία βδδβί, — ηαηι βχ- 
δρβοΐαηιυδ αάΐιιιο ρι-οηιΐδϊαδ δΐιΐΐΐβί,οηϊδ ηοδίη οιίΓαδ, βχ 
<ΐαί1}ΐΐδ Θχίηιΐαηι ϊΠθ, ιιίΐ δρβνο, ΐη^βηϋ άοοΙπη86ς[ΐιβ 
Ιαιιάβιη βδΐ ρβΓοερίιιηΐδ — ϊρδβ αηίειη ΓβδοΐνΐδδβΙ ηιβ ρθΓ 
ίΓΐ^ΐηΐΕ, ΓβΓβ &ηηο8 νεί Ιοοίΐίαηίΐο νβΐ ρπείο^βικίο ΐδίιιια 
δβηιρβι- αιιοίοΓβιη ίη ηιαηίΙ)ΐΐδ ΙιαΙίΐιϊδδβ, ΓΟ^&νΐΙ ηί Ιιιιηο 
δυδοϊρβΓβιια 1&1>οι•€ηι, ιιί; (ΐΐϋ(1ς[ΐιΐ(1 ίη δοηηϋδ οοπΓβοΙιιιη 
αΙ(][ΐιβ βχρβάϊίαιη 1ιαΙ»βΓβηι ηοτδθ 1ιιΐ)ΐΐ8 Γβοο^ηϊίίοηίβ 
ξΓ&ϋΆ ΘχρΓοηαβΓΘΜ, ηί βαηι ρΐίΐ^ίδ ρΓβΙο ιηαάβηίΛιΐΒ 
ΐιηρβη(ΐ6Γβηι οαΓαηι, ιυκίβ 1ΐΙ)θ11ιΐ8 ηοη ηιοάο ηιιιικίηβ 
ρΓΟδΙ&ΓβΙ, νβηιιη βΐΐαηι, ςυαηΐιιηι ΐά βεη ροδδοί, ηιβη- 
(Ιϊδ οαΓΘΓβέ. ^ιι^(^ (ΐιίΕβπδ ? Αοοερΐ ΙΛοηδ οοηάίοΐοηθίη, 
βί ΤΙιηονάϊοΙβιη ίίΙ»ΐ ΐΓαάο δι ηοη ^11δια βάΐΐΐοη© β1αΙ)υΓ&- 
ίηηι, Άί §ΓανΐοηΙ)τΐδ ίΐϋδ ίίΐηΛοηι βχριΐΓ^ίιιηι νϊΐϋδ, ητίββ 
3αηΐ(ϋιι δίιιάΐοδδθ ^ιιτθηια1;^ οίΤβηίϋοαΙίδ ίαβηιηί, βαάβηι- 
<ΐα6 &Γϋ ΟΓΪΙΐοδβ φΐαάαηιίβηαδ άβάβοοπ βιιηί; αί€[ΐΐ6 ορ- 
ρΓθΙ)ΐ•ϊο. Εί ςυοηΐαηι ορβπδ Ιθχ βί; οοηδΐΠιιηι νβΙαΙ)α1; 
ηοίιιίαδ ραη^ηίΕ δΐιεβ 3.(1δοηΙ)ί, αδίεπδουηι αρρΐη^βηάυιη 
οαΓανΐ ιιΙ)ϊοιιπις[ϋ6 τβΐ ηιηίανϊ αϋηνάά νβΐ ηιηίαηάαηι 
οβηδυί, ς[αοά ηοη αΐι πΐϋδ βδδβί ΐβχίιιί αάηιίβδυηι, Γαίίο- 
ηβηι α,αίβιη οοΓΓβοΙΐοηιιιη ηιβαΓαηι ίη Ιιαο ρΓδβίαΙΐοηβ 
Γβά.(1ϊ(ϋ, υΙ)ΐ ρ1θΓθδ(ΐ\ιβ οηιηβδ Ιοοοδ ϊίει ηοίαίΌδ, ΟΓίϋηβ 
ςαβηκιτιβ δυο, ίη άίδοβρίαϋοηβηι τοοαίοδ ίηνβηίβδ. 



ή Ι,ΕΟΤΟβΙ. 

ΙΙΒ. Ι. 

2 $ 3. καΐ τταράδίίγμο τόδε τοΰ λόγου ουκ ίλάχιστόν ίστι 
δίά τάϊ μετοικίαί έί τα άλλα μή όμοίωί αύΐτ^^ηναι. ΡβΓς[ΐΐαΐη 

ιηΐΐιΐ ηιίηιιη νΐ(1βί\ΐΓ βχ ΙοΙ υϊγϊβ 3.οιιϋ88Ϊιηί8, (ΐαί αά 
,Τ1ιηο7(ϋοΙβιη βηιβηάαικίιιΐϊΐ αηίηΐΐΐηι αρραΙοΓαηΙ;, ηοιηί- 
ηβιη, 81 υηυιη βχοβροΓΪδ υΠνίοΙιΐαιη^, ρ6Γ8ροχΪ88θ βχρηη- 
^βηοίαιη 688Θ ρι•ίΒρο8ίΙϊοηβιη β'ϊ, ο[ΐΐΐΐιη τά άλλα ηβοβ88α- 
Γίιιηι 8Ϊί ΐηήηΐΐίνί αύξηθηναί 8η})^6οίνίχα. ΟβΓΐί88Ϊιηιιιη 
©ηϊΐΗ ββί, Τΐιαο^οΐΐίίειη νοίηίδδο οΙϊοθγθ: "αΙς[αΘ Ιιοο 
ΙιανίΓΐ ιηΐηίιηνιιη β8ΐ οοι•αΐΏ ηα^β άΐχί ϊικϋοίιιιη, ηοηιρβ, 
οβΙοΓαδ (χΤΒβάίΒ ρ3,Γίβ8 ρΓορΙοΓ ΐΰί^ταίϊοηΘ» ηοη ϊΐα ηί 
αΙϋβΓ ροΐαίδδβηΐ; 0Γβνίδ8Θ," Νίΐηι ροΓ^Ι; ηαιταΓβ, ς[ΐιβηι- 
&(1ιηο(1αιιι ΑΙΙιεηεβ, ςαββ 8ΐ£ΐΙ)ΐΐ68 βδδβηΐ;, ΐΐα Ιιοηιίηαιη 
ίΓβίχιιοιιΙία α1)ΐιηάαΓοη1; αΙ νεί οοΐοηίαβ οιηίΙΙοΓβηΙ. δίνβ 
ί^ϋάτ ©χΐδϋηιανθΓίδ, μετοικίαί βοάοϊα 8βη8ΐι αοοίρίοη- 
άιιιη 6886 αο μεταναστάσεΐί ΐη οαρίΐηΐΐ ίηΐϋο, ^5 ααίεια 
6Χ ηΙΙΐΐΏδ, ίΐιιί.οοο(1βηϋ8 νοοαΙ)α1ί 8ν11&1>α, αά ηιοηιοηαηι 
νεΛοηχιη έ$ τά άλλα 8ΐιΙ) βηειη οαρ. ι. (οΓ. ι. 6, § 3), 
ρΓοβιιχίδδβ, δίνβ οιιιη ϋΠήοΜο ΜΕΤΟΙΚΗΣΕΙΣ ρΓΟ 
ΜΕΤΟΙΚΙΑΣ ΕΣ ΓΟδοΗρδθΓΪδ, ρΐ'ββροδίΐίοηί βαΐίΐιη βΐηβ 
ηΐΐο ροδίΐΐιηΐηϋ ^ιι^^ ϋΐοοΐ βχβηΐέΐηοΐιιιη βήί. 

9 § 3. ναυτικψ τΐ. Ώθ[&ηά\ΐϊα τε 6Χ 8β(1ΐ1θηϋ ναυσί 
τ€ πΕίΙαηι. 

18 ί 7. Οίαιίδνιίατη, ςηαιη ηηοίηϊδ ίηοΐιΐδϊ, οηιϋΐοη- 
Λάτά ^ια(^^^ο, υΐ; ς[ηαιη ΐηδαΐδΐΐδ ηβδοΐο (^ηΐδ ίηΐ6ΓρΓβ3 ηΐίΐΓ- 
§ίηί αάδοπρδβΓϋ : η6ς[ΐΐ6 6ηΐιη ββη ροίηϋ; ηΐ; θΓ3βοί, 
άιηη ίοβάβΓα ΐηίβι- 86 ~ οοηοΠΐα,Γβηί, ιηίΐίίαη άίδοΐρΐίηα 
ρ6ΓίϋθΓ6δ βναάβΓβηΙ. 

39 αά βη. Ηαηο οίαιιβιιΐ&ιη ΓβΙίηθηάαιη οβηδβο, Γβ- 
δοήρίο Ιαηιβη ά/χετόχωί, <ιιιοά ραιΊϊοίρΐαΙοηι ΐη δβ οοιη- 
ρΓεΙιεηάίΙ ρΓδβάΐοαΙΐοηβηι, Ιιαικί αΙϋβΓ {χααιη ιν. 20: 
άσαφωί οποτέρων άρξάντων €[. V. άδηλον 6ν. 

50 § 2, ΡγΟ ότΓοΐοί, €[110(1 8611811 ΟΆΥΟί, 80ΓΪΐ»6ΙΐάΐΙΐη 
0886 όπότεροι, ψΐϊνΪΒ νίά6Γϋ ; Οί. Ι. 87, § 1. Τ1ΐ60ρ1ΐΓ3,8ί. 
ΟΊΐατ. XXV.; ίρ-γον ην δια-γνωναί οπότΐροι ΐΐεν οΐ ττολέμιοι, 

1 Ββϋηίαβ ζην ΕτΗανηη^ άβ3 'Πιηίί\ιάίά£$ νοη ¥ναηζ ΤνοΙ/ααηα υΐΐ- 
Γί<Λ. Ηαιη1)ΐΐΓ8, 1846, ρρ. 169 ίςη. 



Ι.Ε0ΤΟΕΙ. τϋ 

ςαβηι Ιοοαιη ίάβο οΐίαί; 0οΙ)€ίτΐ3 {ΗίφαήΛ. ρ. β2χ ηΐ 

ΤβΓΐ» ότοίΟί ΐκράτοχπ> -η έκρατοΐντο τίϋθ3& 6886 <ΐ6ΐηθΙ15(7«^. 

74 § 1. δοΓΪρδΐδδθ Τ1ιιΐ07<ϋί1βιη τ/κοκοσίοί, ^αοίΐ 
ΐτεβ θχΙιίΙ)βηΙ €θ(ϋοθ3, ηοη τετρακοσίαί, ψιοά \χύ§ο Ιβ- 
ξϋχιτ, η\\]ύ οβιΐΐδδίηιιιηι τΐάβίατ, ηοη δοΐαηι εχ ϊρ3ο 
ββηίβηίίίβ οοηΐβχίτι, δθ<1 βϋαηι ςαία Βεπιοδίΐιβηβηι ίία 
Ιιαηο Ιοοαηι Ιε^ίδββ βαίώ Ιίίΐαβί. Αά ρποΓεηι πιΐΐοηεηι 
<ΐαοά &1ΰηβ1, <ΐϊΐιαη των δύο μοιρωψ δοπρδβπί; Τΐιπογ- 
(ϋάεβ ηοη ροΐαϋ ηοη δί^ΐβοατβ Ιοΐαηι ΟπΒοοπιηι ο1ε8- 
8βηι, 2Λ Δίΐιβηϊεηδίυηι ηατβ» οοηιρ&ταΐαηι, δβδουρΗοβηι 
ίαΪ886. ^αο<^ ΛαΙβω βχοο^Ιανβπιηί ϋϊύοΐΐαβ βΐ Οδΐ- 
ΐ6Γα3 (ςαίΙ)ΐΐ3 αοεβδβϋ αηοΙοΓ Ιοοαρίβϋδώηπβ, Οεοι^κβ 

ΟΐΌΐβ, Ηϊίίοΐη/ θ/θΓί€€€, νοί. ν. ρ. 154}, τάί τ€τρακοσία$ 

τ&ΙεΓβ τέσσαρα^ έκατορτάδαί, ΑΙΙιβηϊεηδεδ απίεω 6 (ΐηαί- 
ΙαοΓ εεηίιιτΐΐδ ρΓϊεΙ)πΪ3§β <1ιΐ33, ρΓ3ρΓπιοΙβ ηε^ο (ΐαεηι- 
(ΐααηι ϊΐ» 80ΓΪ1>εΓ6 ροίηίδδε, (ΐαιπη άϋηί^ΐηηι Γεϊ εχ- 
ρπηιει-ε τείΐεΐ. Υεπυη εηίηι τείΌ Βεηΐ03ΐ1ιεηε3 ηιίΐή 
ίη ίαΐί Γβ ηηη3 εβί; ρΓΟ οεηίηηι ηη11ίΙ)α5, ηί; (Ιε ΟαΙοηβ 
ΟίοεΓΟ {αά ΑίΙϊοίίη, π. δ $ 1). Ιβ εηίηι, ςηαηι Τΐιαο}•- 
«ϋάεηι οοΐϊεβ βιπηηια οατ» Ι3•αη5εηρδί55ε1 (Ι,αοίαη. αάρ. 
χηάΜίατη, ε. 4), οηιηίαηι εδί ίη3ΐ3Γ εοάΐευηι. ^αη1 ϋε- 
ιηοδίΐιεηετη Ιιαηε ίρβηηι Τΐιαονάϊάίβ Ιοοαηι αηΐβ οοα1θ3 
1ιαΙ)αίδ3ε, <ιαιιηι ηοΙ)ΐ1ί33ίηιαηι ρπ) €ΐε5ίρ1ιοηΙβ ΟΓ&Μοηεω 
ρεΓ0Γ&1>αΙ, οοηδί&Ι εχ εα ^Ίι^^δ^αΓ3η(ϋ ίοΓηιαΙα (ρ. 297, 
12\ (ΐηΕ Τϊιαοτ(ϋ(1εηηι τεΛαηι νροκιν^ννίνω (ι. 73 $ 3) 
Βοηιηι» οαηι τί 3(11ύΙ)ΐιΐί. Εί ραπίο ροδίε» δα 1ΐ360 
ηο3ΐΗ τεΛα ρΓΟΤοεαί. Ιη^εηί; εηίηι (ρ. 306, 21): 
τρωτοτ μσ ά-γνο^ΐί 6τι καΐ νρ&τΐρον τίαψ ντίρ τωτ 'ΈΧλήβτυΐ' 
ίκείτωτ άιωνισαμέτ<ατ τριηρούΡ, τριακοσίων οΰσΟψ των τασΟψ, 
Γοί δίοχοσίαί η τ6\ΐί ταρίσχετο. £πηάεηι ΪΠ ΟΓ&ΰοηε άβ 
8}ρηιηοΗί9 Βοοπηΰοδ Ιοοαίυηι εδδε 3γΙ)ϊΙγογ. Χ»ηι 
8εηΙ>εη(1ηηι εβί; (ρ. 186, 6) : (κδί μέν >« τριακοσίαα τρι-ή- 
ρίσν, ων (καταν (1^6 ρ καΧ τ ί.ε. ίΓ{δοήκατΓα καλ ίκατο») 
ταρ^σχόμΐθ' ημεΐί, κ.τ.Χ. : \ΐάβ ΗεΓ0<3. νίΠ. 44. 

75 § 1 ΐηίΐ. ϋείε ζιν€<Γεω?, φιοά ίαηκ^ηαηι "γνώμηί 
εχρίϊοαΰο β ηιατ^ε ΐη ίεχίιιηι ίττερδϋ;. δνηοητηια 
6886 Λρα<1 Τΐιηοχάίάεηι -γρώμ-ην εί ξχψεσιν, οοηβίαΐ; εχ 



νϊϋ Ι.ΕΟΪΟΚΙ. 

Π. 62, νΐΙ)ί ^νώμ-τι άττό των υπαρχόντων Γββροηάβί; €[ΙΙθά 
ραηΐο αηίθ3, ΟΟΟΙΙΓπΙ;, ή ξύν^σι^ ίκ τοΰ ύπέρψρονοί. α. IV. 
18 § 1 ! άττό των άύ υπαρχόντων "γνώμΎΐ σφαΧ^ντα. 

93 § 3. δύο Ύαρ άμαξαι έναντίαι &\\-η\αι$ τούί \ίθουί 

έπγγον. ΚΓαο^βπΐδ οί 8ο1ιη6Ϊάβ\νίηα8 ίη Ιιαο οίο,υβαΐα 
^^^^^6η(^^, οοηδβηδβΓαηΐ, ς[αΐρρο ηιιΐΐ)!!» ίΓαηοΙβιη ίβοϋ 
βχς[ΐΗ8ίϋθΓ γβΛΐ εττάγω 118118. Απδίορίιαηβδ άβ ιηιιή 
ΝερΙιοΙοοοοοΑ'^ίαηΐ Ι&ΙϋιιάίηΘ Ιοηηβηβ {Ανβ8, 1125 8ς[ς[.), 
ρηΙοΙιβΓΓίιηνιΐΏ ί11α(1 ορα3 αρρβίΐαΐ; βί ιηα^ηίβϋεηΐίδδί- 
ηιιιηι: 

ωστ' &ν επάνω μίν ΤΙροξίνίΒηί ό Κο^αττασίΙ)» 
και θίο-γένηί έναντίω δύ' άρματε 
ίππων ύπόντων μέ-γΐθοί όσον 6 δούριοί 
ύπό τοΰ πλάτουί έ,ν παρίλασαίτην. 

Εί οαοίΘΐη ΓαΙΐοη© ^. ΟαιΊίιΐδ τιΙΐΙαΓ αά ΙαίίΙηάίηΘίη 
ηιιιή ΒίΐΙ)5Ίοηϋ ΒΪ^ΐβο&ηάαηι (ν. 4 § 25): " ηιιαάΓΪ^δβ 
ϊηίβΓ 86 οοοιιιτοηίοβ βΐηβ ροΓίοιιΙο οοηιιηβδ,ΓΘ άϊοιιη- 
ίιΐΓ." 8ίιηί1β 0[αΐ(1 νοίαΐί Ιιϊο οχρΓΪιηβΓΟ Τΐιαο^-άϊάββ ; 
ηβηιρβ, "Λυο ρΙαιίδίΓα, άαηι ρΓθοβ(1βΙ)8.ί ορηβ, αάνοΓδο 
00011Γ811 8αχα δυρβΓ ιηηηιηι ηΐΐνο οϋίΌ^ιΐβ νβχίβδβ." ϋηάθ 
έπά-/ω ψιοφιβ ϋδ νβΛϊδ 3,ηηαηΐ6Γβ3, ς[υ8θ ρΓ86βχ9,ιη 
1ιαΙ)θηί έπί βοάβιη δβηδα ςιιο αραά Ι/αΙΐηο3 οδ ίη οδ- 
αηώΐίΐο, οΐβ^υ,ίΐο, οΙβΤΓΟ (νΐάβ Ν. ΟΓαί. § 174). 

126 § 7. καθΐ'ςομένονί δέ τιναί καΐ ΐπΐ των σεμνών θβω» 
εν τοΐ; βωμοΐί έν τ-β παρόδφ δίΐχρή(ταντο. ΡΓΟΟΙΐ1άαΙ>ίθ 

άβίβικίαιη έν τοΐϊ βωμοΐ^, βχ ©χρΗοαΐίοηβ νβΛοηιιη 
έτΓΐ των σεμνών θέων ηαΐνιιη : οΓ. ΑπδΙορΙι. Ε^ηί(β8, 1311 : 
καθησθαί μοί δοκω 'πΐ των σεμνών θέων. ϋί ρΟδίβδ. νϊάΐ, 

ΐοίΘΐη οΘΠδηϋ ϋοΙ)Γί)6ΐΐδ. 

141 § 1. την Ύαρ αύτην δύναται δούΧωσιν η τε με-γίστη 
καΐ ελαχίστη δικαίωσίί άττό των ομοίων πρ6 δίκηί τοΐϊ πίΚαί 
ίπι,τασσομένη. ΜΪΗί, πΙ ^αη1ρ^^^ιβIη ϋθΙ)Γ0ΘΟ, 81Ι8ρβθΙί3& 

δΐιηΐ; Ιγθ8 νοο68 άττό τΟιν ομοίων, ςιΐ38 ρθΓΪηάθ ναΐβηΐ; 
αίςυο άττό του ίσου α,ά βη. 03,ρ. 140. ΑΙς[αο Ιΐϋηά βοίο 
ΜΙ 80ΓίΙ)&ηιιη ςηίδρΐαιη αά αάνβΛίηηι ομοίων ϊη οίδ,αδίιΐ» 

ρΓδβΟβίΙβηϋ : έπΙ με^γάλτ) καΐ έπΙ βραχεΙ<ιι, ομοίων προφάσει, 

βρβοίίΐνβπΐ. Νΐδί ΓογΙθ ιηανΐδ ηβ^αϋναιη μη ΐηΓβΓοίΓβ, 



Ι.ΕΟΤΟΚΙ. IX 

ηί ΐη νπΐ. 89 § 4 : ούκ άττό τωρ ομοίων (λασσονμΐνο^, δΟΓίρ- 

Ι.ΙΒ. II. 

7 § 2. κο? Αακΐξαιμονίοΐί μ4ν, ττρίί το?γ αύτοΟ ύιταρχού• 

σαΐί ίξ 'Ιτάλίαί καΐ ΣικΐλΙαί τόΐί τά.κΐί»(ύν έλομίνοΐί ναΰί 

ίττίτάχθησαν τοίΐΐσθαι κατά. μέγ€θοί των χόλΐων, άί έ$ τ6ν 

Ίτάντα αριθμόν ν^ντακοσίων νιων έσομένων. Ηίο Ιοοαδ, 81 

ηιηά νΐάβο, άυρίΐοΐ θγγογθ ίιιο[ηΐη£ΐ{;αΓ. Χίΐιη ηηυηι υιιί- 
νεΓδίΐηηη η&γΐηηι, ς[ΐια8 ϋΐΐ)! €οηιρ&Γίΐι•β τοίΐοηί Ιαοοάδθ- 
ιαοηϋ, ηιιιηεηιιη άβοΙαΓανεηΙ Τΐιιιονάίάεδ, ΤΘηβΐηιϊΙΙίιηηιη 
βδίβηηι άίοΙπΓϋΐη Γαΐδδβ, €[ΐιοί βαηιιη 3αιη ΐη αη1ί(ΐιια Οι-ίϋ- 
οία ρτΰβδΐο αάοδδβηί, ηΐ ϊηΙοΙΙί^βΓβίιΐΓ ς[υαη1ιιιη άββδδεί αά 
ςυΐη«;Θη1;&ηιηι ηανϊιιιη δπηιηιαηι οροΓ& Ιί&ΐίεηδίυιη βυρ- 
ρίβηάαιη. ^αIη τβΓΟ αυοΙοΓ βδΐ; ΒΐοάοΓυβ (χιι. 41), Ι,&οβ- 
ά36ηιοηϊθ3 δοοϋβ δαίδ ΐη ΙΙαΙία 8Ϊ€Ϊ1ΐας[υβ ΐηιρβπίδδβ υί 
άηοβηΐίΐβ ηανβδ οοΙΙΐ^βΓβηί; : τοΐϊ κ,ατα. τψ Σικΐλίαν καΐ 

ΊταΧίαν σνμμάχοΐ'ί Ιίαπρΐσβΐνσάμΐνοι. ζιακοσίαΐί τριήρεσιν 

έπεισαν βοηθέΐν. 1ά ηΐδΐ Θχ Ιιοο Ιοοο εχρΐδοαίηδ 8Ϊί; 
ϋΐοάοπίδ, ηβδοΐο Θφΐΐάβηι ηΙ)ΐ ΐηνβηβηί. ^αΐ(^ <ιιΐ£εΓΪ3 ? 
άαο δπηί ίΐί<ιιιο ϋ δαίΐδ ηιαηΐΓοδΙΐ δοηΐίίΐηιηι ειτοΓεβ 
ΐΙ)ΐ ηΙ)ΐ ηηηιεΓοηιηι ηοΐαβ εχδρεοίεδ. Ρηιηαηι εηΐηι 
ρΓίβροδΐΙΐο έξ 3ηδίο εατεί; δεηδυ. Ναηι εχ ορίΐηιοιτιηι 
δΟΓΐρΙοηιηι οοηδπείαάΐηε ρΓ36ηιΐΙΙΐΙαΓ ^εηΐΐΐτηδ ροδδεβ- 
δίοηίδ Γε^οηεηι νεί ρορηίαηι άεηοίαηβ &1)8(ΐηε υΐΐα ρΓ8β- 
ροδΐΐΐοηε ; ηΐίφΐε δΐο δθΐ•ΐΙ)υηΙ ΟΓίεεΐ : τηί 'λττικτϊ$ έν 

Έλΐυσΐνι, τηί Ιωνίας ΐξ Εφέσου, Κορινθίων έττ' ' λμτΓρακίαν. 

ϋεΐηάε ηυΐΐαηι εβί; αρηά Τΐιηονάΐάεω εχεηιρίηηι ηο- 
ηιΐηαΐΐνΐ ρΐηπιΐΐδ ναΰΐ, &οτ\\)\ϊ αηΐεηι, ηί εείεπ ε^■ϋ8 
δείαϋδ δΟΓΐρΙοΓεδ, αϊ ι^εγ εΐ τα% ναΰί (νΐάε ε. ξ. τιιι. 39, 
εΙ εί. ΡΙΐΓτηΐοΙιηηα, ρ. 170, Ι.οΙ)εο1ί.). 8θΓΪΙ)εηάιιηι ΐ^ΐίπΓ 

ρΓΟ έτΐτάχθ-ησαν οηΤΪΙ €θά. νίηά. ΐΊΓΐτάχθη. Κεδίίΐηί; 
ΙΐΙίεΓδβ 6^ ροδί ίηταρχούσαΐί βΐ σαν ρΟδΙ ίττετάχθη. ΡΐΌ 

ΐ11» ρΓδεροδΐί,ΐοηε, 6 ΐη € ηιηίαία, οοηβάεηΙεΓ τεροηο 
σξ', \. ε. ΐ^-ήκοντΛ καΐ δίο/ίοσίαυ, ρΓΟ Ιιαε αιιίεηι δν11&1)3, 
δυβίεΐο σμ', ΐ. ε. ησσαράκοντα καΐ διακοσίαί, ηηά© ^υ3ια 

βναίΐβΐ; εΙ οοηΐεχίηΐ αοοοηιηιοάίΐΐα δί^βοώίΐο: "εί λ 



χ Ι.ΕΟΤΟΕΙ. 

Γαοο(ΐ96ΐηοηϋ3 ς[ΐιίάοιη ρΓδβίβΓ βαδ, ς[η36 ίη θΓ86θί& 
ρΓδβδΙο &άονίΐηί;, άαοοηίαδ δβχα^ΐηία, ίΠΐδ Ιΐαΐίίβ 8ίοί- 
1ΐθ6(1ιιο ηαί.ίοηΐΙ)υδ, ηηοβ ίρδΟΓαηι οαιίδδαιη αηιρίβχθβ 
βΓαηί, ΐηιροΓαΙυηι βδΐ ηί ηανοδ ίαοβΓβηί άαοεηίαδ (ΐηαά- 
Γα^ίηΙα ρι•ο οιι]αδ€[ηο οϊνίίη,ϋδ ιη&^ηϋαάΐηο, τιικΙθ ηηί- 
νοΓδίίΓαιιι δΐιιηηια οδββί; ηηίη^θηία,ηιιη ηανΐυιη." ΙΙα τιη» 
&ί(1ϊΐο αΙίοΓα Ιίΐίοηιΐίΐ νίχ ατιΐ ηβ νίχ ς[ΐιΐ(1βιη ίΜηινιΐ3.ίίΐ 
^ι18ια1η οοιηριιίαΐίοηθηι ΓΟδϋΙιΐΘδ, οί άηρίίοβιη ιηοΓίοαιη 
11110, ορΘΓα 3,1/ς[ΐΐ6 δΐιηρίίοΐ τθαιβάΐο άβηιιιιη ρβΓδαηα,Ι»!». 

49 § 3. -ηδιστά τε &ι> ε! ϋδωρ ψνχρον σφάί αντούί ρίπτειν. 
καΐ ποΧ\οΙ τοΰτο των ημεΚημένων άνθρώττωρ και έδρασαν έί 
φρέατα τ^ δίψτ) άπαύστφ ξυνεχόμενοι. ΗίβΟ νβΛα ΟΙΐηοίοβ 
βάίΙΟΓβδ 8θ11ΐοίίθ8 1ιαΙ)ΐΐ6ηιηΙ ; ηβςιαβ ΐηιηιβηΐο; ηατη 
ταιτΆ 1αΙ)0Γαηί δβηίβηΐΐεβ αο νοοαηι οοηίαδίοηβ, ητιαιη 
ίηάβ ΟΓίαιτι δϊΐδρΐοοΓ ς[ΐιθ(1 δΘΓίοήδ 86ΐαϋ8 ΟΓβεοιιΗ α,οΗβ- 

ίΐΐηΐ ίδρασαν Ά,ά ν6Γΐ)11ΐη δίδράσ-κω ΓβΓβΓΓβ ΟΟηδΙΙβΥΘΓαπΐ, 

η6β[αβ ΐΏοηιΐηοΓαηί ΤΙιηοί-άίΛβηι νβΙβΓβδίΐηβ ΑΙΙϊοοδ 
δοπρδΐδδβ δρασαι, ηοη, ηί; ίρδΐ δ0ΓίρΙΐί&1>&η1;, ττοιησαι τοΰτο 
(νίάο Ι. 132 § 2; ιπ. 10 § 3. ΟΓ. Ι. 137 § 4; II. 37 § 2; 
III. 68 § 1 ; VI. 35 § 1. ΡΙαΙο ΡΜΙέδ. ρ. 25 ΐ) : ταϋτίν 
δράσει δβά Εβ8ρ. 503 Ο : ττοιεΊ ταύτόή. Νβφιβ βηΐιη ρΐαηβ 
ΐάβιη δί§ηϊβθ3,1)αηί; ιτοιεϊν και δραν (ΡΙαΙο βορίι. ρ. 233 ρ), 
80(1 Ιιοο νβΛιιιη ροΐϊτΐδ αά τον ττράττειν ηοΐίοηβιη αοοβάβ- 
1)αί; (ΑΓΪδΙοί. Ροβί. 0.3). ^ιιο<^ ΕΐιΙοιη &ά έδρασαν, οη- 
ου,ΓΤβνυ,ηΙ, αϋίηβί, Ιιοο αοηδίυπι ηοηηίδί ίη οοηιροδϋίβ 
οηιη άπ6, ίξ, βί διά ίη νβΐηδΰδ 8θπρίοηΙ)η8 ίηνοηίδ,δ. 
^ιιο ηια§ίΪ8 ηιίΓβηδ ΒδάβΓίοίηί βχρίίοαίίοηβηι 80ΓίΙ)βηίί8 
(Όβ 1>ταΰ/ιρΙο(/ία δβΊ'ηιοηη Οναβοΐ βί ΣαΗηί, ΕΓίαη^. 
ΜΒΟΟΟΧχχι. ρ. 7) : " αηάαοίπδ αΐίηηαηΐο, ηοη ίαηιβη ηοΓαβ 
Γαοι-ίί, ^^ιιδ(^6η1 ΙίοβηΙίθο Τΐιηο^άίάβιη αΓ^ηβΓβ, ιι. 49, ίη 
Ιιηηο ηιοάηηι βχρΙΟΓΟ : καΐ πολλοί τοΰτο καΐ έδρασαν (/βοβ- 
τηηΐ) ; έδρασαν {οηοϊΐννβηΐηΐ) εί τα φρέατα." Ιιίοοί; ρΓΟ- 
ίοοίο νοίΐβ α1ίθ[ΐιαη(1ο ηί ς[ΐΐ8θ οο&ΓΟίανίΙ Τΐιυο^άίάβδ βί 
ροΓαη^ηδίβ ι-οΓοΓδΐΙ ίη οι*αΙίοηο δΐΐίΐ, άίΐαίαδδβί; ηο1)ί9 
αίςιιιβ βχρίίοανίδδβΐ; " Εδί βηίηι ίΐΐβ," ηί ΟίοοΓΟ ΙοςαίίπΓ 
(ΒνηΙιΐΒ 7, §29), " οοηιρΓΟδδίοηβ Γοηιιη 1)νβνίδ βί οϊ) 
βαηι ίρδαηι οαηδαηι ίηΙβΓάηηι 8ηΙ)θΙ)δοηΓα8," ^υ^3 Ιαηιοη, 



Ι.Ε0ΤΟΚΙ. χι 

ηΐ8ΐ βΙ)Γίυ5, δοϋΐοβΐ υΐ νβΛί» ρ&ΓοβΓβΙ;, ίαιη ίιι&ηί 8β αο 
πάίοιιΐο 6]π5Λβηι νοο£ΐΙ)α1ί ηδΐι τβΐ ΐη οοιηίοα δοοεηα 
^α^ία1•β αιΐδΐιβ €5ΐ,? ΕίΐιιΐίΙοηι ηιι11ιΐ3 οΙαΙ)ϋο, φϋη οογ- 
ηιρίιΐδ δϋ Ιιΐο Ιοοιίδ. Α ο δΪΗαρΗοίδδΐιηιιιη ίονβί νειιιο- 

(Ηηηΐ, δι εί φρέατα, Τθΐ « τα φρβατα εχίπΐάβΓΟδ, ηΐΐδβ 

τθΛ», βχ οαρΐΐο 46 § 1, ΓορεΜΙίΐ, ίοΓίαδδβ Ιιαΐο ηιατ^ΐηί 
αάδοηρία ΟΓαηΙ;, υΐ; «ϊ ΰδωρ ^νχρό» ΐηΐεΓρΓβΙαΓβηΙπΓ. 8ΐη 
νθΛα 65 φρέατα τοί «5 τα φρέατα φΤΟνίδ (ϋδρθίκΐίο ΓβΙΐ- 
ηοΓΘ ΐηΛϊΙ>βπδ, άυρϋοΐ δπρρίοηιειιίο ορυδ βπΐ. Χαω 
ρΐΌ τρέχοντΐ$, ηυοά ηβδοΐο φΐίδ Ιε^ίδδβ νΐάεΙαΓ, ΐηδβ- 
Γθΐκΐΐΐηΐ ΟΓϋ δραμ.όντ€ί ροδί ίορασαν, βΐ; βχ τιΐΐίιηίδ νο- 
οαΙ)ΐι1ί φρέατα δνΙΙιΛΐδ ραΓίΐοιιίΛηι ατβ βχοικΙβΓβ ροΐβπδ; 
ηηίΐΘ οοηίοχίυηι δίο ΓΟδαΓίυιη εχΙιίΙ)βΙ>ϊδ: καΐ χολλοί 

τοΰτο ίδρασαν, " δραμόντα " ^$ τά φρέατα, Ιΐάτ-ίϋ τ^ δίψτ] 

άττανστφ ξυνΐχόμα/οι. 

80 £ΐ<1 βη. ϋηοϊηίδ ίηοίηδί ρ^ΓΐϊουΙαιη ίν, & άηο\)\ΐ5 οοάί- 
οΐΜδ οηιΐδδαηι, ηοη ηηοά ρΓίθΓΓαοΙβ ηβ§ανΘΓΪιη ββπ ροδδβ 
ηί άν οπηι ΓκΙιίΓΟ ίηβηίΐίνΐ α Τ1ιιιον(1ΐ(1β δοηΙ)αΙηΓ (τίάβ 
Ηβηαα,ηηί ΟριΐΒα. ιν. ρ. ΙδΟ}, δβ(1 φΐιιηι δϊιιιρίβχ ίαίιιηιια 
προσχωρήσειν &χά&ϊα ΓοΓβ δβπίβηΐΐα ρα,αΐΐο αηΐβ (ο. 79 § 2, 
οι. ΤΙ. 33 § 2) ρΓίΐθδίο οδδοί, τεπδΐιηίΐβ νίίΙοΙιΐΓ δθΓΪΐ)£αη άβ 
δτιο ίηΓοΓδΐδδο ραΓίίοαΙο,ηι άν, ψίΛτα ροδί ραδίωί ΐη Ιιοο ο&ρϊ- 
Ιηΐο τίάϊδδβί; (§ 1), ιι1)ί ίδίαοί το€ίΐΙ)ΐι1αιη αά ρ&τίίοίρίηηι 
αχ6ντ($ ΓΘδρίεΐί. €βΙβΓθδ Ιοοοδ, ιιΙ>ί άν οιιιη ίαΙιίΓΟ ίηβηϊΐΐνί 
&ριΐ(1 Τ1ιιιον(Μ(ΐ6ΐη οοουιτϋ, 60[ΐΗΐΐ6ηι δοδρβοΐοδ 1ι&1)βο. 
]Ν'αΐη Ϊη ΤΙΙΙ. 25 § 4, ηΐ Ιιΐο, ρςιδίωϊ σφίσι και τάλλο προσχω• 
ρησΐΐν Γβροηβηάιιιη 3ΐΐ(1ίοο ; δίιηίΙίΙεΓ ίη ν. 82 § 4, ά* ροδΙ 
μέ-/ίστον δοηΙ)!Χ3 αοοβρΙαίΒ γοΓογο ; ΐη νι. 66 § 1, φΐΐδ ΙιιΙθγϊΙ; 
ίν λντΓ-ησΐΐν ροδί ^μέλλον, ρΓ36δ6Γΐίηι φΐϋηι βαοίβηι οίαιι- 
δπΐίΐ άρξαν 1ιαΙ)οα3 &1)3(ΐηβ άΐ', αίφιβ ιδία ρατϋοαία ©χ 
ΐηΐίϊο δβ(ΐηβη1Ϊ3 αύτούί τερβίΐία βδδβ τΐάβαίατ ? Ββηΐοΐΰβ 
Ϊη ηπ. 71, ίηΐΐ. ηοη ηηο ηοωίηβ οοιταρίίΐηι α^οδοο εοη- 
βί,πιοΐίοηβηι, ηΐ ΐηίΓΟ. άβοίαπινΐ. 

93 §2. ^ι136^βη^ιηη1, ηιιηι ΐηΙβΓοίάβηί; δυνατόν είναι 
ρΟδί διενοοΰντο. Α1ΐθς[Ιΐΐ οδβηάΐΐ; ουδέ ρΟδί οΰτ€. 

100 § 4. ^ααη1 αυτούς αΐίοη» δβίΐο ροδίίηηι εχδυΐ&τθ 
(1ε1)βα1;, ηοη άηΙ>ΐΙαν1 ΓεδθΓίΙ)εΓθ καθέστασαν. 



χϋ Ι,ΕϋΤΟβΙ. 

ΙΙΒ. III. 

17 § 1. Ργο κάλλεί, ςιιοά 8θη8α οαΓβί, 80ηΙ)βη<1ϊΐιη 
δυβρΐοοΓ καΐ ιτλήραί, ηΐδί ^ΓανΐοΓ οιιΐ86άίΐιη οιιίρα, δαΙ)β8ί;, 

31 § 1. καΐ την ττρόσοδον ταύτψ μΐ-γίστψ οΐίσα.ν Άθψαίων 
ην ύφέλωσι καΐ άμα ην έφορμωσιν αύτόϊί δαπάνη σφίσι "γί-γνηται. 

ϋο1)ΐ•06Ϊ οοη3βοΙιΐΓα8, ίη ηιιαδ ΐρδβ ίιιοίύοΓαηι, ηοη (1ιιΙ)ΐΙανϊ 
ΓβοΐρΘΓβ. Εί ρΓ86ίβΓβα ίΓαηδροδίιί νοοοιη σψίσι, ηί ηιΐίβ 
οι>^β^^ι11η δΐ^ηίβοΘί ρ&Γΐίοΐρϋ έφορμοΰσιν. Ναηι δίο ταϋο- 
οίη&ηΙαΓ Ιοηββ ΐδΐϊ : " 8ί ίαΐβ ρεήοαίιαιη ίοηηίίΙαΓοί 
Αίοΐάίΐδ, 3,1 οοοιιρίΐΓβί δαίΐίηι αϋηνιαιη ίη Ιοηία ηΛθτη, 
αηί Ουηΐίΐιη ^ΕοΗοαηι, ιιί οαιη ηνιαδί 1)6ΐ1ί δβάβηι ίαοί- 
6ηΙβ8 Ιοηϊίΐιη αά άοίβοΐίοηβηι ϊιηρεΙΙβΓβηΙ}, θί ΓβάίΙητη 
Ιιτιηο, (ΐιιΐ ηιαχΐηιιΐδ βδδβΐ;, Αί1ιβηίοη8ίΙ)ΐΐ8 βηρβνβηΐ;, δί- 
ηιυ1(ΐιΐ6 ϋδ [αύτοΐ^, Α11ΐ6ηΪ6η8ίΙ)ΐΐ8] οοηίΓ» δβ [σφίσι, Ιοηί- 
1)118 οί Ρείοροηηβδϋδ] 6ΧοηΙ)3,ηϋΙ)ΐΐδ δΐιηιρίιΐδ ββΓβί;," ί. β. 

καΐ τ'ήν ΐΓρύσο5ον ταύτην μΐ^ιστην οϋσαν Αθηναίων ϋφίλωσι 
καΐ άμα έφορμονσι σφίσιν αύτοΐί δαπάνη Ύί•γνηται. δΐΐΐηρίΐΐηΐ 
ίΐιιίΘτη ΑΙΙιβηΐβηδίαιη, ηοη Ρβίοροηηβδίοηιηι, δΐ^ηίβοαή 
αρραΓοί οχ νβΛϊβ ϋϊοάοΐΐ (ο. 46 § 2) : ήμΐν δέ ττά'ϊ οΰ 

βλάβη δαπανάν καθήμενοι^ δια τό άζύμβατον (οί. ΠΙ. 33 βη.). 

ΕΙ δϊιηίίοιη ορροδίίΐοηβηι ρΓοηοηιίηιαηι αυτοί βΐ σφ(ΐ$ Ιια- 
1)βΙ)£ΐ8 δΐιρΓα, ο. 24 § 1 : νομίξοντί^ (ΡΙαΙδθβηδβδ) ηκιστα σφα$ 
(Ρΐίΐί,δθοηδβδ) ταύτην αύτούί (Ρβίοροηηβδΐοδ) ύποτοπησαι τρα- 
πέσθαί. ΑΛ οίηρίΐοβηι ην ψχοά αΐίίηοΐ;, νίχ <1ιιΙ)ϊιιηι βδδβ 
ροίβδί (χηϊη ΗΝ ρτο ΗΙΝ, ί.β. ϊν, δηρρίβηιβηϋ ^Γαίί& 
αάδοηρίυηι, ίη ίβχίηηι ΪΓΓερδβΓίΙ;. 

36 § 2. ΚοΟβρί προσξυνΐβάλοντο οιιηΐ Υβη. βί Μθ80[11. 

αΐϋδςηβ οοάίΐ. ; οοηδίΓυοΙΐοηβηι ίη ηονα θΓαηιηιαΙΐο8β 
(τΓββΟίβ θάΐϋοηβ νΐηίΐΐοανί (ρ. 472). 

40 § 5. μάλιστα δέ οί μη ξύν τροφάσβι τίνα κακωί ποι- 
οΰντΐί έπβξέρχονται καΐ διόλλυνται τόν κίνδυνον ύφορώμβνοι του 

νπολ€ΐπομένου έχθροΰ. Εοηιηι, (^ιχΐ Ιιιιηο Ιοοιιηι ίηίβΓρΓβ- 
ίαηάο άβίβηάβΓβ ειίς[ΐιβ βχροάΪΓβ οοηαϋ δυηί;, άιΐίβ δυηΐ 
ία,ηιίΐΐδβ. ΑΙΙβνα βοηιηι, ς^ηΐ διόλλυνται αοϋνβ αοοίρϊ ροδδβ 
βχΐδί/ΐπιαηΐ, δΐ^ηΐβο&Ιίοηβ άΪ8ρβνάηηΙ, /ηηάΐΐηβ ρβτάχ- 
Ιηηι βηηί: αΙΙβΓα οοηηη <ΐΐΐί ΗβΓηΐΕηηυηι δβφίοηΐββ 
διόλλι/ίταί Ονΐηΐ ραΐ•ίΐαρΪ0 νφορώμενοι '^\χη^ γ3}ο&ϊΐί, ηί Ιιοο 



ΕΕΟΤΟΕΙ. χΐίί 

(ϋο&ΙηΓ : άΐΒρβνβηηί ή 8ΐι$ρΐ€αη1ηΐ', ί. θ. ΙοΙβνατβ ηοη 
ρο$8ηηί τίνβΓβ 8ΐΐ8ρί€αηΙβ8. ΑΙ^ιιβ Ιιαηο Γαϋοηβια Θ58β 
άιΐΓΪδβΐηΐΕηι, ίοίαιη υθγο Ιοοΐ οοηίβχίπηι ίι•£ΐη8ΪΙΐναιη β)η3 
ν6Γΐ)ΐ δί^ίβοαϋοηβηι ηνιαβί 3ΐΐΓβ δυο ^^Ά^χίΆν^, οθΓΐϊδδΐ- 
ηιτιηα εβί;. Ναΐΐιιηι βηίηι ίΙ)ΐ ί«•^ιηβη1ηιη βδΐ;, ηΐδί δί Ιιοο 
(ϋχθπΐ; ΟΓΟ,ίοΓ: "ηι&χΐηιβ βοδ, ηοΐ βίηβ οαιίδδα αΐίίΐιιεηι 
ιη^β ίϊΐοί&ηΐ;, Ιιυηο ίία ρβΓδβςυί δοΙβΓβ, υί βιιιη νοί Γαηάϊ- 
ίιΐ8 ρβΓοΙΐΙαιη βαηί, (χαία ρβηουίτιιη δϊΙ)ΐ ΐηιρβηάεηδ &!> 
ΙιοδΙβ δι δΐιρβΓδίβδ Γβ1ίηο[ΐΐ3,ί,ιΐΓ δίχδρεοίηηι Ιιαίϊβαηΐ." 
^νι36^^ιιι^ αιιίΘηι, υίπιηι δώλλυμαι αοΐίνο δβπδυ ηδΐίΓραΓΐ 
ροδδϋ, αηηοη. Ιά οοηδάβηΙβΓ αίΒΓηΐΕΐΙ; Ιιΐιάονΐουδ ϋδάθΓ- 
Ιβΐη {ΣίΰΙίοηητη Ηοτηβνίοαηιιη βρβοίιηβη πι. ΕγΙοιι^. 
1829; ρρ. 11, 12); β^ο ρΓίεΓΓαοίβ ηβ^ο ΐία ββη ροδδβ. 
ΑΙςιιβ ίδ (ΐυΐοΐβιη δ&ίίδ ^ίιIη ΓβίαΙ&ίιΐδ βδΐ; 3. "\νβχίο {αρηά 
Ρορροη. 3,(1 VI. 12). Ε§ο νβιο, τιΐ αρβΓίβ άίοαπι (χιιίά 
δβηϋαιη, Ιια,ικί ονιηοίαΓβΓ ρΓοηυιιΙΐαι-β, δί οοηΓνυκϋ ίηίβΓ 
86 ροδδοηΐ δώλλυμι βΐ δώλλνμαι, δί υηο αΐηυβ βοάβιη νοοα- 
1)υ1ο άίοβι-βηΐ; Οπέοϊ δβ ΐρδοβ ρβΐ'ΐκβ τθΙ αΠοδ ρβνάβτβ, 
ηαΐΐαηι 6580 οΗίΐοαηι ίΐΐαηι δοίοηΐΐαηι ΐη ςαατη ορβΓ&ια 
ηοδίΓαιη αίςιιβ οίειαη ίηιρβηάΐηιαδ, βί ηίΐιίΐ 1ιαΙ)6ηάαιη 
βδδβ &ιιϋ(ΐΐϋΐΐ8 ηααιη ηΐ Ιβχίοα ηοδίΓα βί §Γ&ππηαΙίο&3 
ς[ααηΙοαιΐ3 αά ίιΐΓποδ βΐ 1)α1ηβ3, οΐΘίεκιηιυδ. Άλλ' οΰτί 

ταντχι ταΰτα, μη δοκ€Ϊτ4 πω. Νοίκίαπί ΐδίυο νβηΐΐΐηΐ βδί. 

ΕΙ; ςααια ίαοΠΙίηια βιιρρβίαΐ; βΓαεηάαΙ,ίο, Ιιαηο δοΐίίηι 
ΘΥβΙΙ&ηηΐδ δρϊηαηι. Χαηι βπΐ€ΐϊ1ιι1ηδ αΐϊοιηΐδ, δίνβ αΐίνκΐ 
Η^βηβ, 8ΐνβ οοηιρβηοΐίο 8οπρ1ιιι•06 άβοορίϋβ, βίνβ βηα- 
Ιβιη νβΓΐ)ί ίτΓί^έρχονται δ^ΙΙαΙ)»,!!! Γβρβίβηδ, δίνβ 1ΐ8βΓβη8 
ίη ρδχΐίοίρίο νοιοΰντΐί, δυββοίΐ; δώΧΚννται ίη Ιοουιη ραΠί- 
οίρίί δίολλώτβί, €[110(1 ίρβα οίαυδυΐοβ δνηίαχίβ ροδίιιίαί;, ηΐ; 
ν1(ΐ6Γ6 ΙίοοΙ βχ 8ορ1ιοο1ί8 Αηίίρσηβ 743 : 

ύ} κατταπΐϊΚΟίν ιΐδ' ένεζέρχει θρασν$ ; 
υ1)ί ίάβιη νβΛαηι ίΐηξίρχομαι οαηι ραΓίίοίρίο ρΓδβδβηΙΐ 
&οΙίνο βί βηιρίιαίίοα οοηΐαηοΐίοηβ καΐ, ηί Ιιίο, δαηιιηα οηιη 
νΐ οοηδΙηιίΙιΐΓ. 

44 § 1. -ην Τ€ Ύαρ άττοφηνω Ίτάιιυ αδικούνται αύτούί, ού 
δια τοΰτο καΐ άποκτΐϊναι κελεύσω, ει μη ξυμφέρον -ην τε καΐ 
ίχοντέί τι ίυγ7ί'ώ/λΐ?ί εΐεν, εί τ^ ιτόλει μτ) ά•γαβ{α/ φαίνοιτο. 



χίν ]^ΕΟΤΟΕΙ. 

Ηχιηο Ιοοτιηι, υί αηίβ 1ΐ08 ίΓβάοοίηι αηηοβ ιηοηιιί {ΟοηδΙτ. 

(χτ. Ρτωΰ. ρ. 12), 810 Γββη^βηάιιιη οβηββο: Ύ\ν τ€ κα) 

ΐχοντάί τι ξυ-/'/ΐ'ώμη$ [δοίΐ. άποφήνω αύτούί], €Ϊ€ν (Ιοί ίΐιαϋ 
ρα88; \ν1ΐα1; οΓ ΐ1ΐαί?) «ί τ^ ττόλεί μτ} ά-γαθον φαίνοιτο. 
ΏοΙ)Γ96ΐΐ8 αάηοίανοΓαΙ;, "βί'τε Μ88. ηιιοηιοάο βαΐνα θδΐ; 
8}'ηΐ3,χί8. βοά νΐοΐβ αη Ιο^. ίχοντα^ βί άβΐ. ΐΐ^κ" Εί ^&^α 
τΐάοο Ηοπηαηηιιιη δοηρδίδδθ {Οριΐδο. ΐν. ρ. 149): "ηίΐιίΐ 
βδΐ;, ς[αο<1 αοοοηιηιοάαΐίαβ ΐΐΐί Ιοοο βίί;, ςυαιη ύΐν ρΓο 
αροάοδί 688Θ, ηί α(1 ίχοντε^ βχ ρΓίΕΟΘοΙβηΙίΙίνιδ ίηΙοΙΙί^αΙηΓ 
ί^ικωσιν. ϋο ύεν γίάβ ΒβΙίΙίΟΓΪ Αη6€ά,. ρ. 243, 24, ού 
Τίηΐ06ΐ ΖίΛ'. ΡΙαί. ρ. 94." 

56 ίΐά βη. καΐ το παραντίκα του ύμΐν ώφέλιμον καθιστηται. 
Κβοορί βοΙ)Γ8βϊ οηιβηάαΐΐοιιβδ, ηιΐθΘ ιηϊΐιΐ ς[νιοο[ΐΐ6 ίη ηιβη- 
ίβιη αηίβα νοηβναηΐ;, €[ηαιιι ΑάνβΓδαπα ο]α8 ϊηδροχίδδοηι. 

δ9 § 1 . ώ ϊ αστάθμητοι) το τη^ ξνμφοράί φ τινί ποτ' αρ 
καΐ άναξίφ ξυμπέαοι. Ιιβ^ΘΙΐΛαΐη ΟΙΙΐη ΙΐηΟ ΟΟΟΙΐϋΘ ό' τινι. 

Ναηι δβηδπδ οδΐ : " (^ιιαιη ΐηοοΓίηιη δϋ ίηίοΓίιιηϊιιηι (χαοά 
οιιίνϊδ νβΐ ίπιηιθΓΪΙο ροδδϋ η,οοΐοίΘΓβ." 

ϊϊ)Ίά. § 2 ίηίί. Ιΐιιηο Ιοουηι, ίηΛαΙο νοΛοΓαιη ογ- 
(ϋηθ ΐιηρβ(1ίϋδδϊηιιιιη, ηοη λΠΙογ βχρθοίϊββ, φίαιη δι 
\βτ\>&, φΐΒΆ υηοίηίδ ϊηοΐαδΐ, νοί ρΓΟΓδαβ ο]"ίοίοδ ιιί ίηΙοΓ- 
ρΓβΙαιηεηΙα, νεί ηηα οο11οοίΐΙ)ίδ, ϋα ηί αά οοηΐηιηι ηιιαδί 
δΐιιιτη Γαι•8ΐΐ8 α^^ΐ'ο^βηίιΐΓ (νΐοΐο ΐηΓΓα αΛ νιιι. 89 §§ 2, 3) γ 

ημεΐ^ τ(, ώ$ ττρέτΓον ήμΐι> καΐ ώϊ η χρεία, ιτροά^ΐΐ, θΐούί τούί 
όμοβωμίουί καΐ κοινούί των "Ελλήνων έπιβοώμενοι [αΐτούμεθα 
ύμαί ττείσαι τάδε μη άμνημονεΐν]. Ναηΐ αΐτεΐν οί αΙτεΊσθαι 
(1β ρΓθοαΙίοηίΙ)α8 άοοΓαιιι αά1ιΐΙ)0ΓΪ ροδδ6, ηοΐίδδΐηιιιιη 
οδί: νί(ΐΘ Μ%α\\. Αρωη. 1. €Ιιοβρ]ι. 2, 473. Ρβνβ. 
216, 617. Βοίικίβ, ίηδΟΓίο δ', ίΐα ρΓΟΟοάβί; οΐίΐιΐδοΐα 
δΟί^αοηδ : ιτροφερόμενοι δ' δρκουί κ. τ. λ. ; βί ΐοΐίαδ Ιοοΐ δβη- 
ίβηίία Θΐϋ : " ηοδ ΐ^ϋυΓ, ηΐ ηο8 οίεοβΐ, υί€[ΐΐΘ ηβοβδδίΐαβ 
ίρδα οο§ΐΐ, (Ιβοδ, (ΐιιϊ ϋδάβηι αι-ίδ αί(ΐιιο 8,1) ηηίνβΓδΐδ 
(χΓ89€ί8 οοίηηίηΐ', αάνοοαηίβδ, ΐηιρΙοΓαιηιΐδ ιιί νοΙ)Ϊ8 ρβΓ- 
δααοΐβαηΐ; ηβ Ιια,ηιιη Γβηιιη οΗΐνίδο&ιηΐηί, ρΐΌΓβΓβηίΘδ 
δ,ιιίβιη ^α8 ^π^αη^1αη1, ηιιοά ραίΓΘβ νοδίνί δαδοορΘπιηί;, 
νο3 δπρρΙΐοϋθΓ α,άϊηιυδ ρβΓ ραΙοΓηα δβραΙοΓα, οί οο8 (ΐιιί 
νϋδ. άβοθδδοηιηΐ; οΜβδΙαίϊΐιιν, ηβ ΐη Τ1ΐΘΐ)αηοπυη ροίοδία- 



ΕΕΟΤΟΚΙ. χτ 

ίβΏΧ ι-6(ϋ^ιηητ, ηβτβ ιΐ08, φή το1>ί3 2ΰηίεί83ίιιιί βαιητιβ, 
ίηίιηΐοϊδδίΐϊΐίβ ΙτίκΙαιηιΐΓ." 

68 § 1• καΙ ότ( νστ€ρον ά νρο του τίριτειχίξ^εσθαι τροΐΐ- 

χαττο αύτ6ΐ5. ϋβΐθίο &(1ν6Γΐ)ίο δτ(, €χ βχρίϊοαΰοηβ η^Ιο, 
Γ«ϊ€ΐβ ρΓοοθίΙβηί; οηιηία. Ναιη τβΛίβ καΐ ίστί/χ» ά τροίί- 
χοτΓο βχ &11;€Γ& ρατίβ Γβδροηάβΐ; αηΐβοβιίβηδ οίατι^πία: 

τόρ Τ£ άλλον χρόνον -ήξίουρ, βΐ : ώ$ ούκ έοέξαντο 3(1 Τΐ1ηΐηΐ<ΐηβ 

Ιιαοβ«ΐ£6ηιοηΐθΓαια ροδίχχίαίηιη ΓθΓβΓίιΐΓ, ίτπη ςαοά δα- 
ρβΓΪΟΓβ ί€ΐηροΓβ Γθ§;αγβΓαηΙ, υί; ςιύβδοβΓοηί, Ιιιιη ^ποά 
ροδίβ», 56(1 αηίβςααιη οΐΓοαιηταΙΙίΐΓβΙαΓ αΓΐ)3, Ρΐαΐίεβηδί- 
1)03 οΙ)Ιιι1βπιηί, ηί οοηιιηιιηθδ αίΓαταπα^πθ ρατϋαιη βδ- 
ββηΐ. Αά &η6ΐη ροηΐΙιΐΓ: ώ$ ούκ ίδίξβασο, χΛ ίη ο. 69 § 2 : 
δτωί τροφβάσωατ. 

ΜΒ. IV. 

18 § 2. τροσφίροαττο — τον τε νόΧΐμο^ μη ψομίσωσι κ.τ.\. 
Χοη (1ϋΙ)ίΙηνί ΓβροηεΓβ ην. Χαιη το- αΐΐίιηαιη ρπΕοβ- 
άβηΐίβ νθΛΐ 5ν11αΙ)&ιη Γβρβϋί, -ν ααίβιη β οοητοΓδΟ 

1)ίη&8 ΙίΙίθΓΟδ ρ36ηβ β3115(1θΐη ίοΠΙΙίΒ ρβΓ δβ βοΐ» ΓβρΓ38- 

δβηΐίχΐ. Ιη &η1ϊ(ΐηα βηΐηι δοπρίχιτα τίχ »ιιΙ; ηβ τίχ ς[αί- 
άβΜ ίηί€Γ 86 (ϋδΤβΓοηί; Η βΐ; Ν. 

19 § 2. δοπρδΐ αντόκ, βί ΜβΙίοΓβ ίηΙβΓρηηοΰοηβ 
Ββηδαηι βχρβίϋνί. 

32 § 4. κατά νώτου τε &ε\ (μΐΚΚον αύτόίί ■§ χωρήσααι^ 
οί τολίΐαοι (σΐσθαχ ψΐΚοί καΐ οΐ άττορώτατοί^ τοξΐύμασί καΐ 
άκοντίοΐί καΙ \ίθοκ ΐκ νο\\ου έχοντα άΧκην, οΐί μηϋ «τίλβώ» 

Οίον Τι ην. Ι,οοπδ ίοεάϋ ϊηίβΓροΙίΐΙϊοηβ άβίΌπηαίαβ οπηο- 
ΰδ 6<ΰΙοπΐ)ΐΐ3 ίτααάβιη Γβοϊΐ^ Αο ροδίΓβηι& (ΐπίάβιη 
νβΓΐ)3 ίηί€ΓρΓβίΐ ά€ΐ>βηΙηΓ, οαί οί άτορώτοτοί αΙ>8<ιαβ ίη- 
βηίϋτο (αΙ άτοροι τροσμίσ-γίΐν ΗοΓΟά- IV. 46, Τβΐ -τροσφΐ- 
αΐσθαχ άτοροι Ιά. IX. 49) (ΙΐίΒοπΙΙαίβιη ηβδοίο ςπαιη ρβρβ- 
πί. Ιάθΐη τβΐ ίΟίιΐδ ηπίδρίαιη οί τολίμιοι αρρϊηχίί;, ηί 
ηοτηίηαίίνπδ τθγΙκ) χωρησαοΜ δπρρβίβΓβί; ; ί&ΙΙνιηίιΐΓ βηΐηι 
ς^αί ΑΙΙιεηΐβηδθβ ίηΙβΙΗ^αηί; (οί. βηρτ» § 3 : *»■<«« άτορία -ζ 
τοΐί τολί,αώκί Κ.Τ.Χ.). Ό&ιύ(\μ6 ψιΧοί, δίηβ »ΓΗοη1ο, δβηβα 
03Γεί;. αίΓ^αβ 3<1 ηΐ3Γ§ϊηΘηι Γοΐβ^απάιπη βδί, ηΙ>ϊ, βί οηί 

Ορηβ θδί, βχρ1ίθ&1)ϊί οί άτορώτατοι, τοξίύμχκτι κ.τ.\. ^η^1}η3 

νεΛίβ β οοηΐθχία ΓβηιοΙϊβ, τβκι ΤΙιαοίΤίϋίϋβ ββη^ηϋα 



χνί Ι.Ε0ΤΟΕΙ. 

οίαοβίίϋ: "ά ίβΥ^ο, ψιοοηηψχβ ββ νοΓίίβββηΙ;, ββιηροΓ 
1ΐ8θ8ΐΐΓΪ βΓίΐηΙ; νβΐ ϋ φΐο» α§§^ι•β(ϋ άΐίΒοίΠΐηινιιη βΓίΐΙ, ΒΆξίί- 
ίίβ βΐ; ^α^α1^8 οί Ιαρίάίΐ^α» βΙ; ίαηάΐβ β 1οηο:ίης[υο ναϋάαιη 
βχβΓΟβηίβδ ιηίΐϊίϊαιη." 

52 § 3. ^αα1η οΙαι•ί88Ϊηιιι:η νίάβαίιΐΓ ίηΙβΙΙί^^βΐΌ 
είίΓορία 7)11 3,(1 βχρίίοαπάαΐη άαΐίνΐΐΐη τ^ ώλλι; παρασκευή, 
Ά,άάίάι ϊσχυε, ς[υ.ο(1 ρίΐΓϋιη ίη ορΙίιηοΓαηι οοάΐοιιιη Ιβο- 
ίϊοηβ σκευα βχ1ιίΙ>οΙιΐΓ, ραΓίΐιη αϊ) ιιΐΐίιηΐβ νοοαΙ)η1ϊ ναρα• 
σκευ^ 8^11αΙ»Ϊ8 αΙ)80ΓρΙιιιη β8ί. Ταΐβ νβΛηιη εχ Τΐιηογ- 
ίϋάίδ οοηδηβΐηάϊη© ΓΘς[ΐιίπ, νίιΐβαβ Ιΐοβΐ; ίη ι. 2 § 1 : 
οΰτβ με-/έθ€ΐ τόλεων ΐσχυον οϋτε τύ} άλλχι τταρασκευ^. Αο 
η6ς[ΐιί8 ρπίβί ρΓαταιη ίη νοο&1)α1ί8 παρασκευή ίσχυε αΐΐϋ- 
ίβηαϋοηοιη ίηβ880, ηιοηβικίαδ βδί, βϋαηίδί δβποΗδ δθνί 
δοΗΒα ίαοΐΐβ οοηΓαηάοΓβΐ σκευ% βί Ισχυε, νοΙοΓθδ ία,ιηβη 
ΛΙϋοο8 Ιοη^Θ αΙΐΙβΓ βχρΓβδδίδδβ ρΓοηιιηϋα,ηάο ΙϋΙβΓΟ,δ βί 
άίρΙιϋιοηο^Οδ κ, χ; ευ, υ; Ύΐ, ε. 

56 § 1. Νοη (1αΙ)ϋ£ΐνί -γενόμενοί ΟΧ νβδίί^ϋδ ΙίΙβΓαηιηι 
-ΤΩΙΜΙΑΔΕ- βΓαβΓΟ: οΓ. Ι. 74 § 1. VI. 15 § 1. 

67 § 2. 6ΐ μή οι 6.ν5ρξί οΓί έπιμεΧ^ί ην ε'ώέναι τ^ν 
νύκτα ταύτ-ην. 8ί €[111(1 νίάοο οχίπιάβηάιιιη βδί; είδέναι 
ψϊοά 8οηΙ)8β ίη ηιβηίβηι νβηίΐ ΓβοοΓ(1αηΙί οΐί έπψελί^ εΐη 
ε'ώενα.1, 1. 5 § 2, ΓβροηβηοΙυιη αηίοηι ίτήρουν οΐίν, νά, ιιι. 22 
§ 1 : τηρήσαντεί νύκτα χειμέριον ίΐδατί καΐ άνέμφ. ΓΓ. 26 
§ 4 : μάλιστα δέ έτήρουν άνέμφ καταφέρεσθαι, οΐ. II. 3 § 3 : 
φυΧάξαντε! ίτί νύκτα καΐ αύτ6 τδ ιτερίορθρον. Ιδίαδ ΥΟΟαΙοδ 

ε σ ΐ)ν 
οηιίδδαδ ογθγΙο βχ δίηήΐίΐαοΐίηβ δ^ΙΙαϋ^αηιηι ^γηρ°^°^^' 

Α1ίη(1 Γβηιβ(1ίαιη βχοο^ίΐανίΐ €ο\}βίη9 (Ηρρβνίά. ρ. 71). 

73 § 5. τοΓϊ δέ ξυμπάσηί δυνάμεων καΐ των τταρόντων. 
Ργο καΐ των (ΚΑΙΤΩΝ) (χνιίνίδ νΐοΐβήΐ 8θπΙ)βηοΙιιηι βδδβ 
όλί^ων (ΟΛΙΓΩΝ), (^αοά δϋΐιοΐίαδία ίη ίβχία 8ΐιο ίηνβ- 
ηίβ1)α1;. Ναηι βίο Ιοοιηη ίηΙβί'ρΓβΙίΐΙνίΓ : οΐ δέ Πελοττοΐ'- 

νήσιοι ποΧΚην μίν έχοντΐί δύναμιν αυτόθι, άφ' έκαστης δέ νόλεωί 
αύτοΐί όΧί-^ου μέρους τταρόντοί, ουκ έφοβοΰντο Τ7)ν ητταν. 

76 § 4, 8€ΓίΙ)6η(1ιιηι ουηι Αιι^. νεωτερίξοιτ6 τι. Ναιη 
ηίΐιίΐί 08^ αοΐίνα ΓοΓπια νεωτερίζοι ραδδίνα δί^ιίβοαίΐοη© : 
οΐ. IV. 42, VIII. 73 § 1, 



I^Ε^Τ0Ε1. χνίι 

85 § 2. κίτδυνόν τε τοσόνδε άνιρρίφαμσ. ΌοΙβηάνοΐΙ τβ. 

86 § 3. ουδέ ασαφή. Βαπβη οοηΐβοίηκιιη οηιη Όο- 
1)Γΐεο βάβηίβι• Γβοβρί, ηβο[αθ βηίιη οΙϋβΓ 1ι&1)6ΐητΐ3 &ρο- 
άοδίη, αά (ΐααιη ΓθίβΓ»ΙτΐΓ €ί δουλώσαιμχ. 

120 § 1 ; 121 § 1. ρΓΟ ίπ^ρχοντσ, τρο<τήρχορτο, Γβροηβ 
οπή Ο. Ο. €θ1)€ΐθ Ιβ^ϊΙϊηΐίΙδ ίοπηαβ έχασαν, τ-ροσ^σαν, 

ςπΕπιπι αΙίθΓ&ιη (ϋ^βΓίο οΐίαί ^α1. ΡοΙΙαχ, πι. § 152, φύ 
ίαηιβη ηιβωοπΒβ Ιαρδα Χοηορίιοηίβηι ρΓΟ Τΐιπονάίίΐβ ηο- 
ιηίηα^. " Αραά οιηηεβ τοίβΓβδ," δάί 0οΙ)6ίτΐ8 ( ΤαΓ. Σϋοί. 
ρ. 32), "^-ηρχόμ-ψ 631; χηαρίώατπ ; βί αραά Α11ιβηϊβη8β3 
4}οί<ΐ6ηι, ρΓίείβΓ ίρδτιιη ίρχομαί, ηΐΐιΐΐ ίη οδα ββί, ητΐδ€[ΐΐαηι 

ίρχ^σθαι βί έρχόμ€νο$ Ιοξϋητ, 8βά Ίέναι ε! Ιών." 8θΓί1)ίΐ6 

ααΐβιη βοηιρβΓ οοηίαηάβΐιαηί; Ιιαβ Γοπηαβ, ηαηδ ηοη αιη- 
ρ1ϊιΐ3 ίηί6ΐΙΐ^βΙ)ίΐη1;. Ηίηο ίαοίιιηι εδί, β.^., πί ρΓο τίσθ' 
άνάραοί αραά ^§€ΐι. Α^ατη. 494, δ€ηΙ)6Γεη1; ■ή\θ(ζ άνάρσιοί, 
ψιοά ωβίΓπηι ρεδδτιιηάαί;. 

128 § 1. Ργο (ττώιη-αί βΟΓΪρδί ΐττόνταί βχ οοη]β<Λακι 
Ρορροηίβ. Ναιη αάίϋίιιιη νδη δαίΐβ ΰκΰοαΐ 3υ^ιιιιι α 1>3Τ- 
1)&Γοηιιη ρΓ36δΐ(1ϊο ^αηι βδββ οαιηραίιαιη. Νβςνι© οΙ)3ΐχι1; 
ςαοά ίχί τον Χάφον δίαίΐηι ββίΐιιίΙΰΓ; ΙιαΛαη βηίιη, ςηί 
άττό τοΰ μ€Τ(ώρου {νί§Ά\)ΆΏίυτ, ίίΐιη ίη τβΓίΐοβ, (^ααιη ροΓ 
3υ^ αοίβ 3(;ίΐΙ)αηΙ. ΐαειη ταΐοΐ ϊη ο. 131 § 2. 

ΙΙΒ. V. 

8 § 2. ούκ 8» ΐτγεΐτο μαΧλον χ(ρι•/(ν^σθαι η ίρ€υ νρο&- 
ι^ΐώί τΐ αύτύύν καΐ μή άτ& τοΰ δντοί κατα^ροτησβωί. ΡγΟΟοΙ- 

άιΛϊο βΐΐοίβηάαιη μή φιοά βχ ίη*βΓρΓβ1;3ϋοηβ ββΐιο- 
Ιίοδίίβ νβΐ αϋαηάβ ΐττβρδίδδβ τίάβΙπΓ. Ιβ βηίιη βίο 

86ηΐ6η(:ΐαηΐ βη&ΓΤίνί : ^οιν οι'τωί ένόμισε τπρι-γαίσθαι Κλί'ω- 
νοί καΐ των πρί αυτόν, ένι.τΐθησόμα>οί κρύφα, βτερ ίστι τό 
άν€ν νροόφίίύί, καΐ μη ατό τοΰ φανίρον, ζτερ ίστι το 
καταφρονήσιωί τοΟ δντοί. ΕΙ Τ1ΐα€3Γ(1ί(1β3 ίρββ δοΙίΟ- 

Ιίαδίββ ΙοοαΙίοηβιη Γβρα<ϋ3ΐ, βοτίΐλίΐ; βηίηι ραηΐο ροβΐ 

(ο. 9 § 3) : ττ)ν (-ηχείρησιν ττοκΐται μτ} άτο τοΰ τροφαι^οΰί 

η\>ί &ά ρηαβ ηΐθηιΙ)πιπι άνΐυ τροάψ(ίύ$ ΓβδρίοίΙ. ΡΙιτίΐβΐβ 
άτό τοΰ 6ντο$ ηίΐύΐ αΐίιιά δί^^ίβοατβ ρο(;β$ύ ς[ααιη ν€τβ, 



χνϋΐ Ι.ΕΟΤΟΕΙ. 

^ιιτβ, ιηβΗΐο, βΐ ηίΐιίΐ Ιιίο Ιοοί οδΐ Ιοουίίοηί &πο τον 6ιη-οί, 
νβΐ, ηαοοΐ ίοΐβιη ΐβνβ άβηοίΆΥ6ί, μτ] άπό τοΟ όντοί, ςπυηι 
άνευ Άά. ηίΓαηιςιιιβ οίααδηίαιη ροΓναάαί. 

15 § 2. μάλλον &ν ίνδΐξομίνου!. δοήρδί δεζαμένου! 
οηνα. ηοηηηΐΐϊδ οο(1ΐοΐΙ)νΐ8 ; €ί. νι. 20 § 1. 

58 § 4. Ργο όρθρων, ψιοά ΐη ρ1αηΐΏΪ3 οοάΐοΛιΐδ αρρα- 
γοί, 8θήΙ)βη(1ιιιη όρθρωι, τηαΐηϋηί, ηοη 6ρθίον, 80. όδό»-, 
ανάηα νια, ς[ΐΐ86 ίβιηίηΐηΐ ^βηβπδ ίοηηα ίη ίδίο α4)θο- 
Ιΐνο Γίΐηδδίιηα οδί, ιηίΐιΐ 0[αίά6ΐη οοηδίαΐ οχ ϊρδο οοηΐβχΐιι ; 
ηαηι (ΐαιιιη δΐιρΓα άίοί,αιη βδδβί (§ 2) : ό δέ "Αγίϊ τψ νυκτύί 
άναστ-ήσαί τον στρατόν κ.τ.λ., ροδίοα &νΐΐ6ΐη (59 § 1) : οί δέ 
ΆρΎ€Ϊοί Ύνόντβί (βοηθούν ημέρα! ηδη; (\\ΐίά εφϋχΐΆ ψΙΆίΆ 

ΙβπιροΓαΙβ ί11ιΐ(1 ρΓβεοΙίοαίηιη ? 

82 § 4. 8θΓίΙ)86, υί δοΐοηΐ, ρίΐΗίουΙατη &ν ροδί βα- 
ρβΓίΕίίνυιη αάνοΛίαιη μέ^ιστον ΐηΓβΓδεηιηί;, ςιιαιη β(ΐυί- 
άειη ενίδρεοίαιη 1ιαΙ)οο, ηοη ηιοάο ρΓορΙοΓ Γαίαηιηι ίηϋ- 
ηϊΐίνΐ ώφΐλ-ήσβιν, 80(1 οϋαηι (ΐιιοΛ άν, ύ Ιιίο Ιοοί ροδίη- 
ΙαΓβΐυΓ, δοάβηι 8ΪΙ)ί ρι-ορη&ηι ραβί νομί(;ων οΙ)ϋη6Γβ1;. 

111 § 5. ην μιαί ηέρι καΐ έ! μίαν βουλην τυχοΰσάν 
τε καΐ μτ] κατορθώσασαν ίσται. ^11ιιη1 Μ8ίί ΟΟάϊΟΘδ νβΐ 
ΐστε 1ιαΙ)β3,η1; νβΐ ΐσταται ίαοίΐο βδί Ιε^βηάο 'ίστατε ηί 
^Ά-αχάΐη ρΓοροδυΐ (Λ^. ΟΓαί. § 124) ΙοΙεΓίΐΗΙβηι ΓΟδΙϋη- 
βΓΟ νβΛοΓαηι οοηδίΓυοΙϊοηοηι : " Οο^ίΙη,ίβ νοδ άβ ραίήίΐ 
οοηδίιΙΙαΓβ ςηειηι, άβ ιιηα, οίνίΐίΐΐβ υηα οοηδίιΐΐαΐίοηβ τιίβη- 
ίθ3, νεί ίη 1)οη3, νβΐ ΐη ηιαία ίοΓίυηα οοηδίϋηΐΐϊβ." Ναηι 
7Γ€/)ΐ μιάί ΙτΓατρί5ο$] ρβηςίβΐ βΧ δ6(ΐνΐ6ηϋΙ)α8 ^ϊ μίαν βουλην. 

ΜΒ. VI. 

66 § 1. «ν φ μάχη^ τε άρξειν ίμελλον, οπότε βούλοιντο, 
καΐ οί Ίτητηί των Συρακοσίων ηκιστ' άν αύτούί καΐ εν τφ ^ρΎψ 
καΐ προ αύτοΰ λυπησειν. ΟηΐίΙΙβηοΙα ΟδΙ &ν, βΧ ΐηϊίΐο αύτούί 
Γερβίϋα, ηΐδί ηιαίϊδ λνπήσειαν ΓβδΟΓΪΐίΘΓβ. ΙηβηΐΙίνηηι 
οιιηι &ν, ψχα,νΆ βαάβηι οοηδίηιοϋοηβ 6.ρξενν 1ιαΙ)θ&8 αΙ)8(ΐηθ 
ίδΙα ραΓίΐοτιΙα, ηαΐΐο ιηοάο ίατή ροδδβ, βηρΓα άβοΙαΓανΐ 
(αά π. 80 βη.). 

87 § 4. μτ] άδ66£$ εΧναι κινδυνεύείν. δοήρδί άδε^ί ΟΙΙΜ 
Κβίδΐίΐο οί; ΒοΙιΐ'ίΒΟ. 



κ 



^ΕΟΤΟΕΙ. χάχ 

89 § δ. ίτΓΐΙ δημοκρατίαν 7« «<^ ί-γι-γνώσκομα^ οί φρο- 

ψονντέ$ τι καϊ αυτοί ονδΐνο$ αν χείρον δσφ καΐ \οώορν,σαιμχ. 

8ο1ιοΗ&δΐ56 ΐηΙβΓρΓβΐαίΐο δ&ίίδ βχροηΐί, ηιι&ιη ηαυίΐΐιιβ 8Ϊ(; 
Μο ΙοοπΒ &1;<ιιΐΘ οοηίΊίδο οΓίϋηβ ΐιηρ6<ϋ1υ3: έτΐΧ οϊ 7^ 

φρόνιμοι ϊσασιν, όττοΐόν τι βστι δημοκρατία {τουτέστιν ώϊ 
τοντιρόν)• καΐ αύτίιί Αν οιδίνόϊ ήττον \οιδορησαιμι αυτήν, 
δσφ και μρ-μστα ύττ αύτ-η•; ■ηδίκημαι. Χαΐη δϊ ςνΐ86Π3 (^οίά- 

ηαιη ΐη 8ΐιο Ιεχία άβδΐάβΓ&Γβί αίςαθ ΐία, βχρίίοαΰοηβ 
8αρρ1θη(1ιιηι αΛΐΐΓ&Γβίυ,Γ, τίχ άα1)ίιιιη βδί (ΐιιϊη δσφ καΐ 
βίηβ υΐΐα ϊιιίβηδΐοηίδ Γοπηιι1&, ςιίΕβ &ά οιδει-όϊ χείρον, 

ί.β. τοσούτφ νάντων άμΐΐνον ΓθδρΟΙκΙΟΓβΙ;, ρδΐΐΐΐο 61 1)Γβνίΐ18 

(ϋοίΰΐη νΐάΘΓβΙΰΓ ςπαιη ρΐΌ ιπογθ Τΐιηονάΐάίδ; α1ίΙ)ϊ 
βηίιη δσφ καΐ οναη δτιρβΓίαίΐτίδ ^οη^^I1^^η^ ; οί. ι. 68 § 2: 
€ν οΐ$ προσήκΐΐ ήμαί ούχ ηκιστα ΐΐπΐΐν δσφ καΐ μί^ιστα έ-γκΧή- 
ματα Ιχομΐν. ΥΙ. 11 § 5 : το σφέτερον άιτρεττέί ευ θήσονται 
δσφ καΐ τηρΐ ν\ΐίστου δόξαν άρΐτί}ί μΐΧετωσιν, Ροδδβ ίΙΙΐίεηΐ 
&1)€83β ί&ΐβιη &υ^βη<ϋ ίοπηοίαιη οοηδίαί οχ Ιιαο ίρδα 
ΑΙοΛίαάΐδ ΟΓ&Ιΐοηβ, ο. 92 § 4: ώί «ί τολίμώί 7« '^ΐ' 

σφόδρα ΐβλατΓτον καν φίλοί (2ν Ίκανω; ώφεΚοίην, δσφ τά μεν 
Άβ-ηναίων οίοα τα δ' ΰμέτΐρα -ζκαςον. ΟθΠδβΟ ί^ΐΙΐΙΓ 80Πρ- 
8Ϊ5δ6 Τ1ΐα07(ϋ(ΐ6ΐα καΐ αύτ6$ ούδενόί αν χείρον, δσφ καΐ -ηδί- 
κημαι, Χοιδορήσαιμι, οηΐΐδδίδ αυτήν βίΐ τα μέ'/ΐστα ύπ' αύτψ, 
41132 δο1ιο1ΐα3ΐ& α© βιιο βιιρρίβτϋ. 

ΙΙΒ. ΥΙΙ. 

71 § 2. κα\ δια το ανώμαΚον και την ίτοψιν τηί ναυμαχίας 
ίκ τηί 7^5 ήνα'/κά^οντο ίχειν. Α1ΐ(11ΐί(1 βΧΟΪάΐδδβ ΟΘΓΐΐδδϊ- 

ιηπιη βδί. Χβςιιβ βηίιη δίά τό ρβΓ 3β θ[ΐάθ(ΐηατη δϊ^ηΐβοαΓθ 
ροΐ€8ΐ;, ηβο 1ιαΙ)θί; δί' αυτό, ψιοά βχ ηηο οοοίϊοβ τοοβρϋ 
ΒεΙίΙίβΓαδ, φΐο ΓεΓβι-αίτίΓ. ϋεΐϊΐιίί τιΙϊςιΐΘ δοπρίοΓ Ιοοίοπ- 

1)113 81113 ΘΧρΙΪΟαΓβ, ςτίΟΓΘ ή ?7Γ0•^£5 εδδβί ανώμαλοι. Αί 

εηΐιη τβΓΟ ηϊΐιΐΐ αΐΐικί ΐη οαιίδδα βδ3θ ικ)ί\ηί;, φίαιη ϋ 
€[110(1 £ΐηΙ^ 8Ϊ§ΤΗβοαν6Γα1;, ηεηιρβ, ς[ΐι:£ΐ ηαταΐβ ρΓαΙίηιη 

αϋοίρϋϊ ΜαΓίβ 1ίΙ)Γαΐ3α1τΐΓ — ίσορρόττον της ναυμαχίας καθεσ- 
τηκυίας. Ναηι ςηοΛ ροδίβα αίΐάίί, δροοίαοτιΐιιηι Γαίβδο 

β ρΓΟρίπηΤΙΟ, 116(1116 01111163 ρίΐήΐ6Γ 6θά6ίη δρ6€•1:&836, 1(1 

ηιιΠιιηι τεί ιηοηιεηΐιιιιι αΙΙιιϋδβεΙ, ηίδί ΑΛβηίεηδεβ Β^γλ- 



XX Τ.ΕΟΤΟΚΙ. 

ουβαηίηαβ ΐία. (ΙβοβΓίαβδβηΙ, υί ύίδοηιηβη άία άαΗηιη 
ββδβϊ. ϋί 8ρ(κ;ί.αηίΐιιιη &ηΐιηΐ ΐηΙοΓ δρβιη βί ηιοΐιιιη 
ΙΐδΒΓΟΓβηί, ηβοθδδβ ΟΓίΐΙ; ηΐ ρη^ηα ναΓίαβ νΐοοδ 1ΐίΐ1)βΓθί;, 
ηβο δί,αϋιη (ΙΐηιηοΓΘίιΐΓ. 0ι•Θ(ϋ(ΐ6ήηι ί^ΙιΐΓ βχοίάίδδβ, 

ρΟδί δίά τό, νθ068 α-γχώμαΚον τη$ άμίΧ\ηί, Ιΐαΐΐά αΙΐΙβΓ 
αΐηηβ 1ΐ&1)βΐηη8 ίηΐτΆ, § 3 : δίά τό άκριτων ζννβχί^ ττ}% άμίλ- 
\ηί, βΐ; § 4 : ?ω$ ά•γχώμα\α ένανμάχουν. Ναΐη 80π1θί3β 0801- 

ίαηίΐδ οοηΐί, Ιαιη ίη ά-/χώμα\ον, ψΐΆτη ΐιι άμίλληί, ο,ά άνώ• 
μαλον τοΙ&ϋΆ, Γαοΐΐθ ροίΘΓίΐηΙ αΙ)6ΓΓαΓβ. 

77 § 4. άίτό του θΐοΰ. Κπιβ^βή οπίΘΐκΙαϋοηοιη Γβοορί, 
ηαιη αρηά Τΐιηο^ίϋάβιη ηΐδΐ ΟΘΓΐιιβ (ΐηίάαιη (1βιΐ8, θ.^. 
Αροΐΐο, δϊ^ηϊβοίΐίιΐΓ, αιιί; τό θ^ΐον άΐοϋην {ηί ν. 104, 105, 
112), 3,111; ρίνιταϋδ αάΙιϊΙίείνιΓ ηηιηβΓαδ, οΐ θ(οί. 

ΙΙΒ. VIII. 

25 § 4. νίάβ αα π. 80 ήη. 

27 § 3. ν Μ<5λυ ένΜχΐσθαι . . . ηροτέρφ το» έπιχεφΐίρ, τοΰ 
δη μΊ] βίαξομέν-^ 7« ""^^^ αυθαιρέτους Κίνδύνουί Ιέναι; Νοη 

β<1ιιί(1βιη άαΙ)ΐΙο, ς[νιΐη ροΓροΓαηι ΓβοΘΓϋ Κπιβ^βΓαβ, φΐυΐΜ 
Υϋΐ^αίαιη δή ίη δεΐ ΐΒΐιίαΓοΙ; ; ηαιη ίηβη. ίη οι\αίίοηο ο\>- 
11<1ιΐ3, δΐιιιιη Ιοοαηι νβΐ ίη ίηΐΘΓΓΟ^αίίοηβ οΐϊΐίηοΐ;, β<; 
ποΟ δτ7, νβΐ ΤΓΟΟ 7« Η, νεί, 3,1)8(1ΐΙΘ ίηί,θΓΓΟ^αΙίοηβ, η που 
(γβ) 5-ή (ΗβΓοά. II. 12. Τ1ιυθ}'(1. ΐ. 142 § 1. νι. 37 § 3) αά 
3,Γ^ηιβηΙαηι, ηί νοοαΙηΓ, α /ονΐίονί δί^ίβοαηάηηι, §βΓ- 
ηιαηα, εβΐ αίίΐηβ ορίίηΐ86 ηοΐ86 ΙοοηΙίο. 

46 § 4. καΐ οϋκ είκο! εΤναί Αακεδαιμονίουί άττό μίι> σφων 
των'Έλλήνων έλευθεροΰΐ' νΟν τού$'Έ\\ηναί, άττό δ' εκείνων των 
βαρβάρων ην μη ποτΐ αύτούί μτ] έζέλωσί μη έλενθερωσαι. 

Πίο Ιοοηβ, δί ςηίδ αΐίηβ, ηιί^Γαϋοηο ^Ιοδδ&ηιηι 6χ ιηατ- 
β-ίηβ ίη ΐοχίηιη ρβΓε^πηα 1{νΙ)6 ίηίοοίηβ Οδί. Α ο νοοββ 
των Ελλήνων βί των βαρβάρων Άά βχρίίοαηοΐα ρΓοηοηιίη» 
σφων εΐ εκείνων &(1]εοίίΧ 0δδ8, γϊάεΓηηΙ αΐίί. 8θ(1 αηΐβ 1ΐ08 
(Ιαοάενί^ίηΙί αηηοδ ρΓίηιαβ ηιοηηί α,ηηοΐαϋοηοηι ίηίεΓ- 
ρΓβίίδ ΙαΙεΓΟ ίη νεΛίδ μή ττοτε αύτούί. {Ρνω/αί. αάΡίη- 
άανηιη, τρ. χη.) Έαη\ μή ττοτε ιιιιιη /οτΙβ? αρυά ^αηι- 
ηια,Ιίουδ βίηε ίηΙβΓΓο^αίίοηβ ν&ΐβί /ονίαβδβ νοί νίάβΐην. 



£Ε€ΓΓΟΕΙ. χχί 

Υοΐαϋ ί^ΙιΐΓ ηβδοίο ηνιίδ δοΐιοΐΐαδία βί^ίβοαΓΟ 8ΐ1)ί άο- 
β3δβ νΐάβΓΐ ρΓοηοηιεη αυτού•!, ψχοά Ιαιηεη ΐη 6κεόΌΐ•5 δίΐΐίβ 
οοηίίηβΙιΐΓ. 1<οοΐ βηΐηι δβηΙοηΙΐΛ Ιΐδ&ο βδί, : " ηοη οοιίδοη- 

ΐ8Λ811ΐη 6386, Ι.&€6άε6Ι11θηίθ8, <11111ΐη α, 0Γ£β€Ϊδ ίρδίδ ΟΓίεΟΟδ 

1ϊ1)βπα•6η1;, ηοη ϋ1>6ΓαίαΓ08 Οπεοοδ & ΙίαΛατίδ, βΐϊαηίδΐ 
1)ίΧΓΐ>αΓ03 ΐρδοδ ηοη άεΐίεΐΐαΐ'βηΐ;." 

71 §1. ό δέ νομίζ(>ιν την ττολιν ούχ 7}συχάξ€ΐν ....ταράσ- 
σ€σθαι αύτούί. Ή.&ηο οίαπδΐιίαηι ηοη ηηο ηοηιίηβ άερκι- 
ναΐαηι 6836 οηιηεδ ΟΓίϋοϊ οοηβίβηΐητ, δ^Λ ηβηιο τΐδί^υο 
αάΐΐϋο ηιβίΐϊϋαηι αά1ιίΙ)βΓβ ηιαηυηι ναΙβΓβ νΐδίιβ 6δΐ. ϋο- 
1)Γ36α3, (ΐιιί νεΛα την πάλιν ούχ -ησυχάζ^ειν νΐΙΐθ8& εχΐδίίιηαΐ; 
οΐ) 86(ΐαεη1ί3, οοηδΙαΓβ αίΐ; νεί Ιιαβ ςιιαίίαοΓ νοοεβ, νβΐ 
ίδίαβ 1ι•ε3 ηιοχ 8ε<ιιΐ6ηίε8, ούκ &.ρ ■ησνχάσ^υ', β νν. 11. 0Γί38, 
αάάεηδ : " ηιαίίηι νομίζων οΰτ' (ύθύί." Ιη ε&ηΛβηι ορϊηίο- 
ηβηι οοηοβίϋΐ; Κηιβ^εΓαδ. ϋί ηιΰιί <ιαΐ(1εηι νίάβίητ, 
υηϊοα ΙοΙΐοδ Ιοοΐ ηιεάΐοϊηα ςιιεεΓεηάα εβί ΐη ϊηβηίΐϊνο νβι•1>ο 
■ησυχάξΐΐν, ψίοά ψΐΜΊΆ ^ΙΙεΓ» βδδβί βα(1βηις[υβ νεπι Ιεοϋο 
ρΓο ίαΐατο ησύχασαν, ίη αΐΐεη&ηι δβάεηι βχ ηιαΓ^β 
ΐπτιηιρεηβ, νοοβηι ίεΓβ δνηοηνηιαηι 6μονο€Ϊν, ο-αοαϋ ίηβίαΓ, 
6Χ βαο ηίάο βχρηίΐΐ;. Ναηι Ιοοί δεηΐεηΐϊαηι Ιιαηο εβδβ 
οροΓίεί: "Α§Ϊ8 νεΓΟ εχΐδίΐηιαηδ οΐνίΐαίβηι {την πάλιν, 
ηοη τον ξημον) ηοη εδδβ οοηοοΓάεηι (οί-χ άμονούν, ί. β. ηοη 
οοηδεηΙΪΓ6 ίη οαάυοεαΙοΓε ηιΐίίβηίΐο ηεο ραεεηι ΓαοεΓβ 
νείΐε), ηεο βίο δαΙ)ΐΙο ρ1εΙ)εηι (τόν Ζημον) αηί,ίς[ΐιαπι 1ΐΙ)εΓ- 
ΐΛίεηι ΐΓ&άίΙιίΓαηι ε3δε, βί δι ηια^ηηι δαοηαη εχεΓοΐίαηι 
οοηδρίθ6Γ6ΐ, ηοη (ΐαΐοίαπιηι (ί. β. ίη αρεΓίαηι νίηι επιρ- 
ίΐΙΓ&ηΐ ; οί. II. 3 § 1 : τούί λά-^ουί δεξάμενοι ήσύχα^ον), βί ηο 
ίη ρκβδεηΐία (^ηίίΐεηι αοίηιοάαηι ΟΓεάβηβ 6θ8 ηοη αηιρίίαβ 
ίιη•1)αι•ί, ς^ααάτΙη^εηΙοΓυιη Ιβ^ί,ίβ ηίΐιϊΐ τεδροηάεί; «ιαοά 
3,(1 οοηιροδϋίοηεη» δρεοΙαΓβΙ." ΥεΛηηι όμονοίίν ραηΐο 

ρΟδΙ ίηνεηίΙΐΙΓ : 7δ § 2 : η μην δημοκρατήσ€σθαι καΐ όμανοψ 
σειν. βί ΙοουΙίοηεηΐ την πάλιν όμονθ€Ϊν Ιιηίο Ιοοο &ρ1ί8- 

δίηιαηι βδδβ δ&Ιίβ άεηιοηβίπιί Απδίοΐείεβ {Ει^. Νίΰ. 

IX. 6) : άλλα τάϊ ιτόλεκ όμονοΐΐν φασιν όταν περί των σνμφΐ- 
ράντίί'ν όμοη/νωμονωσι καΐ τα αύτα προαιρωνται καΐ πράττωσι 
τά κοατ^ δάζαντα. 

84 § 1. των η/αρ "Συροίκοσίυν ααι θουρίων Οσφ μάλκττα καΐ 



χχϋ Ι.ΕΟΤΟΕΙ. 

έλΐύθΐροι ήσαν τό ιτληθοί οΐ ναΰται, Ηίο ς[ΐΐΟ(111θ 80ηΙ)8, άηο 
νβΛα β ηιαΓ^ηβ ηιιιί;ιια1ιΐ8 βδΐ;. Ναηι τό πληθο;, φιοά &ά 

ΒΟφίβηϋΐί τό πληθοί των στρατιωτών δροοίαΙί, ^αxια οΐ ναυται 

ηηΐΐο ιηο(1ο δΙαΓβ ροίοδί. ^ιιο<^ βί οί ναΰται βχ ίηΙβηρΓβ- 
ίαίίοηο ΟΓΐηιη &Γΐ)ίΪΓαη8, ίά (^αοά βεη ροίβδί;, οεάαηί; 
ιιϋ(ΐνΐ6 ίδίίΐ νβΛα, βΐ; 3118 δΐιατη ΓβΙϊηβ&Ι; τό ττλη^οί. δοά 
αΙίΘΓυηι ϊΐίικί Γβηιβάΐυιη ηιΐΐιΐ ο[αί(ΐΘΐη ιηα^ίδ αΓηάοΙ;. 

87 § 4. έπΛ ΐϊ Ύε έβουλήθη διαιτολεμησαί ΐΤΓίφανΐί δήττου 

ουκ ένδοιαστώ$. Νηΐΐιιιη αΐίιιοί Γβπιβ(1ΐυηι οδδβ αά1ιίΙ)6η- 
άηηι, ηίδί τιΐ οηηι ΒοΙιγθβο άν ροδί διαττολεμησαι ίηδβΓίΐδ, 
ιηϋιί ς[ΐιΐ(ΐΘΐη νίχ άιΛίυιη νίάβίιιη Ναηι ηβοβδδαηαιη 
ΐδίαηι ραΓίΐοαΙαιιι ίη δ^ΠαΙ^α ΑΙ Καίαίδδβ ρηία,νβηηΐ; αί- 
ηηβ αηΐηιαάνβΓϋ αάϊβοϋνβ, οτιιη ρΓδεροδϋίοηβ οοιηροδΐία, 
ςα&ΐβ θδί έτΓίφανέί, δββρίδδίΐΏθ ρΓδβάίοαπ δίηβ οορυΐα (νΐάβ 
Ον. θτ. ρ. 401). ΑΙίβΓα Ιβοίίο νεριφανέί ποηηίδΐ βχ- 
ρΗοαΙίο βδί; ηαηι βίδϊ επιφανής -ρίβνηϊηψιβ ναΐβί; €οη- 
8ρίαιιΐ8 (ν. 10; νι. 96) νβΐ ίΙΙχΐ8ΐΗ8 (ιι. 43 ; νι. 72), Ιαιηβη 
ΐη Ι. 21 1ΐαΙ)θΐηΐ18: ίκ των επιφανέστατων σημείων, ηΙ)ί 
έτΓίφανήί εοάβΙΏ δοηδα αο σαφή$ νβΐ περιφανής τΐδΠΓρ&ΙαΓ. 

89 §§ 2, 3. Ιιοοηιη αΐ) οιηηίΙ)η8 οηΐΐοΐδ άθδρΘΓΗίυηι 
οοοΙθιώ ιώο(1ο ΓβδϋΙυβΓΘ οοη&ίαδ δΐιιη, αο δυρνα ίη ιι. 59 § 2. 
Ναιη ΐαΛαίαηι οΓίϋηοηι άΐδροΓδίβ τθΛίδ ΐη δηιιηι Ιοουηι 
Γβάΐ^θηάίδ οοΓΓβχΐ, βί τιηα ΙίίίβΓυΙα ίηιιηαία1;α δβηίοηίίδβ 
ΙιΐαΙυηι οοηίθχυΐ. ^α^ηβί;^&η1, οαιη δοΐιοΐίαδία βί (ΐιιϊΙ>αδά&ηι 

Γ60θηΙΐθηΙ)υ3, ίη ίαΙίΙΓΟ άπαΧλάξειν άϋδί<ΐ6Γ3,Ιίνηηΐ άτταλ- 

λαζείειν Γοοο^ηονΙ Ιάβηι 8ϋ1ιο1ίαδί.3,, ς[ΐιιιηι ηηΐΐαηι νβν1)ί 
ίττεμτΓον νοδίί^ίηιη ίη δΐιο ίεχία ίηγθηίδδοί;, δ0ΓΐΙ)βη<1ο 
^λε-^ον δ&Ιίδ ίηηηίΐ, ς[ηί(1 ίΜ Ιβ^βηΐ;, ηβηιρο, έπεΐπον, ς^ηοοΐ 
νβΛαηι αρηςί Τΐηιογάίάϋηι ίρδίηη βο δβηδίι οοοηιτίΐ;, 
(ΐτιεηι οοηΐβχίυδ βίΗα^ίίαΙ;, ηβιηρβ, άΐχβηιηΐ ίηβιιρβν; 

Ι. 67, 3.(1 βη : παρεΧθάντε^ δέ τελευταίοι Κορίνθιοι, καΐ τούί Λλ- 
λουί εάσαντεί ιτρωτον τταροζΰναι τούί Αακεδαιμονίουί, έττεΐττον 

τοιάδε. 8οηΙ»β ί^ίΙιΐΓ αΐί^ϊΐθ ίηΙθΓρΓοΙαι-β Ιιοο ιηοάο: 

οι μετ4σχον μ^ν ίν τοΐ$ ιτρωτοι των πραγμάτων, φοβούμενοι δέ, 
ώ$ ίφασαν, τό τ' ίν Σάμω στράτευμα καΐ τον 'λλκιβιάόψ, τοι/ί 
τε €5 την Λακεδαίμονα -κρεσβευομένου^, μή τι άνευ των πλειόνων 
κακόν δράσωσι τήν τόλιν, σνουδ^β πάνν έπεΐττον, οΰτοι άτταλ• 



Ι4Ε0ΤΟΚΙ. χχϋί 

\αξεΙΐΐρ του &ιαρ (Ιί 6\ηον% ίΚθΐο^, αλλά τούί ταηαχισχύάοη 
ίρΎΨ κεά μη οτόμΛτι χρηναί άνο5ΐΐκ»ύναί καΧ ττ)» χολίΤ€/αΐ' 
ΊσαιτέροΜ καβιστάναι, "(^ηί ΐηί«Γ ρηηίΟδ (χΐΐΐιΐοΐη Γ6Π1ΐη 
ρατίΐαρββ Γαβπιηί, ιηβΐηοηΐβδ ααίβηι, ιιί αΪ6ΐ>ίΐηί, Ιαιη 
βχβΓοϋηιη δ&ηιίηιιι εί; ΑΙοΛϊαάβηι, ς[ΐΐΑΐη βθ3 ηηϊ ρβΓ 
1β^Ιθ3 οαηι 1ίΐοβ(1«ιηοηη8 Ά^βτβηΙ, ηβ δίαβ ηιαίοΓβ 
οϊνΐαηι ρατίβ (Ιείτίιηθηίΐ (χαΐά οίνΐΙ&Ιί ίηΓθίτβηΙ, ρΐαηβ 
δβΓΪο (Ι β. αΙ)δ<ιηο ιι11& άΐδδϊιιιιιίαΐίοηθ, τίάβ Ββηιοδίΐι. 
Σ^ρί. ρ. 488, 27) ϊη5ϋρβΓ <ϋοβΙ)αηί, ηοη εβ €πΐ)6Γβ ιιί 
ηΐιηία ρααοοηιιπ άοιηΪΒαίίοηβ ΙΐΙίβΓαΓθηΙιΐΓ, 36(1 οροΓίβΓβ 
<1ιχϊη<ιιιβ ιηΐϋα ΓβτοΓο. εΐ ηοη ηοηιΐηβ οοηεϋΙηεΓβ, εί Γβηι- 
ραΙ)1ί(:αηι ΒβςιιαΙίϊΙΐοΓεηι ΓαοεΓε." 

94 § 3. Ργο €ί τάί -ταρούσαί Γε8θη1>βηο1ηηΐ 6336 ^ί 
τάί ταρορμούσαί φύτίΑ τίάεήΐ ; ΠΕΠ» οϋίΒ <ιιιο<ια6 ηαγββ, 
ςιΐ23 <1β<1ιΐ06ΐ>£αιί;, ρπεβίο αάβΓ&ηΙ^ ταρησα». 

Α8ίεπδοΪ3 ηοΙ»ίο3 ίηνεηίεδ ηον&β Ιεεΰοηεβ Ιιαπά ίΐα 
ραποοδ, ςυοδ Ο. Ο. €ο1)6ίο αοεβρίαβ τεΓείΌ, ηααηιηι Ιαηιεη 
ΓαΙίοηεβ ίίρικί ΐρβαπι ςαοεΓεηάίΕ εηηϊ ('Χτΐρΐίόύυ λάγοϊ 
(πτάφιοί ίηρά. Βαί. Μϋθ€θΐ.τπι). υΐ>ί ςηβηΐίΐηβ Ιοεηιη 



«ΤίΜα. 


ΟΛχα Β»ρ€ΤΪάα. 


IV, 15 


ρ. 51 


22,26 . 


,....69 


38, 41 . 


70 


47 


53 


59 


71 


108 


61 


130 .... 


59 


Τ. 7 


53 


83 .. . 


61 


116 ... 


59 


ΤΙ. 13 


67 


32 


50 



ΤΙ. 56,57 ρ. 68 

62 49 

94 61 

102 48 

ΤΠ^ 7 62 

8,36 61 

45 59 

ΤΙΠ. 25 52 

45 53,56 

50 49 

88 51 

92 56 



Οο1)βΗ Ηί/ρ€τΐάβ9 ηοη τβηβτ&ί ίη ηΐΔηηβ ηιεαδ, φίπηι 
&(1 ίεΓί,ΐιιηι ϋΙ)πυη Ιτρϊβ <ΐ68οηΙ)εη(1ιΐΌΐ αοοε<ΐ6ΐ)αηι. ΑΠο- 
ςηί οοηιρ1ιΐ5θΐι1»8 ε^αβ ίη ρηοΓΪΐ>η8 ϋΙ)ΓΪ8 εηιβηάαΐίοηοβ 



χχίν Ι.Ε0ΤΟΕΙ. 

Γβϋβρΐδίίθηι. Αίηιιβ Ιιίβ ΐρδίβ (ϋβΙ)η8 &ά ιηβ ρβι•Ια1;π8 βδί 
β)ΐΐ8(1θηι νίΓΐ Νον^β ΣβοΙίοηβ8 ^ηίδιίΒ βοηΐίηβηίην οΐ8βτ- 
ναΙίοηβΒ ονίΐίοΰβ ίη 8€νίρΙονβ8 Ον(β€08 {\μ^. Βαί. 
Μοοοοινιιι), ΐη ς[ΐιίΙ)νΐ8 αϋί^αοί; Τΐιυβ^άίοΐϊδ Ιοοοβ Γβί,ΓΛΟ- 
ίανϊΐ;. δβΛ ηονιΐδ Ιιίο ιιΙ)βΓΓΪηιΐ ϊη^βηϋ Γηιοίνιβ ηιΐΐή 
ΒβΐΊΐΐδ ίηηοΐιύί;, (^ααηι ηΐ; φΐίοςιιαηι ίηςίο ΐη ιηοοδ ιΐδΐιβ 
ροδδβηι οοηνβΓίβΓβ. 

ΡΓδβί,ΘΓ 1ΐ3,8 βηιβηάίΐίίοηοδ &ί(ΐιιβ αΐίαβ, ς[ΐΐ8β ητιΐΐα 
θ^βηΐ; βχρΙίοαϋοηΘ, ίβχίαϊ (ΐιιαιη ρΐηηιηίδ ίη Ιοοίδ ηιβ- 
ΗοΓβ ΐηίβΓρηηοϋοηβ ορίίαΐίΐΐαδ 8ΐιηι. Νοίχτιβ εηίιη ίβ 
βηηι θ[ΐιΐ ηιϊηοηδ ς[ΐιαιη ραΓ βδΐ; ίββΙΐηιαηάΕηι οβηδβαηι 
ηοΜΙοηι ίΐΐαηι Β^ζαηΙΐηί Αηδίορίια,ηίδ ίηνβηίϊοηοηι. ^η^(1 
βηΐηι 3,1111(1 εβΐ 1)θη£ΐ ΐηΐβΓρηηοΙϊο ς[ΐιαηι οαΠΐοΙαιη αηο- 
ίοΓίδ ίηΙβΓρΓβίβηι ηιιαδί οοι•αηι αηοΐΐι-β, ς[ΐιιιηι αηοΐοηβ δΐιί 
ίβχίαιη νΐνα νοοβ Γβοϋβί;, εί (Ι6ΐ)ί1ίΐ8 ϊηίΘΐ-ν&Ποηιηι ηιοΓαβ 
ρΓΟ εαρία βαο (ϋ8ΐΐη§ΐΐαί? βιιηί δο,ηβ (^ηί ριιΐοηί ίιαβ 
οΙατίδΐιΙ&Γαηι ηοΐαϋοηβδ ρ&Γοίδβίιηα ηιαηιι ϊηΙβΓββΓβηοΙαδ 
βδδο: ο[ΐιίηΐιηηιο δαίίαδ ίοΓβ 8Ϊ οηιηΐα ΓβΓβ οοηιηιαίίΐ βχ- 
ρηη^ΘΓοηίιΐΓ, Εθ[αίά6ηι Ιοη^β αΙίΙβΓ ββηϋο. Ναηι ηιιί 
ίη νείοΓβ αί,ο[ΐΐ6 Ιιαιιά. ίΐα ρβΓδρίοηο αηοΙοΓβ, (^ιιαίίδ ίαϋ 
Τΐιηο^άίάβδ, αοουΓαίδε αο ροΓροΙυβθ ίηίβΓρηηοϋοηί βιιρβΓ- 
8βάοη(1αηι αΛίίΓαίηΓ, ρεηηάβ δθδΐίηιαί; α,ο δί ιιητίδηνιίδςηβ 
ΙβοΙοΓ δΐιηηι ίρδθ οοηιηιβηΐίίπαηι δοηρίηΓϋδ βδδοί, ϋ (^ηοά 
8ΐυ(1ΐοδ3β δαίϋηι 3ΐινβη1ιιίί Ιιαηά ίαοίΐβ οοηΙί^οΓΪΙ. ΙΚ; 
νίάοαδ ς[υΘηιαάηΐ0(1ιιηι ίδίαδ εάίίοΓίβ ραΓίββ δυδοβρβηηι, 
ηηηιη αίφΐβ ίίβηι αΙΙβΓηιη Ιιίο βχβιηρίηηι ρι-οίβΓαηι. 

Ι. 3 § 2. ^ηαη1 διιι)^6^ί;^, ραι•ΐίοίρ1οι•ηηι Ισχυσάντων 
βΐ έττα-γομίνων ρΓΟΓδίΐδ (ΙΐνοΓδΘβ δίιιΐ ΓΘίο,ίίοηίδ, ί11α(1 εηίιη 
αά Ηεΐΐεηβηι 6)ΐΐ8(^ηε 1ίΙ)εΓ08 βρεοΐεί, Ιιοο ίΐά εο8, ο[ΐιί 
Ηεΐίβηαδ (αύτούή αηχϋϋ οαηβδα αοοβΓδεΓεηΐ, ροδίεηοπβ 
.8εη^^ηί^£6 οΙοβοιίΓίΙαΙεηι άίδρείΐεδ δί ίηίεΓρηηοί,ίοηβιη 
ηίηπκιιιε, ηί ίεοί, ίηίοΓδβΓίδ. 11)ί(1εηι, § 3, άενϋαΜδ Εα- 
δίΛΐΙιίί εΓΓονεηι, <ιηί (α(1 II. ιι. ρ. 367) άντίπάΚον ΐΗ ίν όνομα 

ρΓΟ εΐϊ ΐν άντίτταλον Ονομα ροδίΐα εχίδϋηίαΐ, δί άντίπαΚον 

άπρίίοί ίηΙβΓρηηοίίοηε δεοίηάεδ. Εδί βηίηι επίρρημα., ί.ο. 
ρΓεοάίοίΐΙπηι δεοιιηο1αι•ίηιη, ηυοά αά ιιηίνεΓδαιη εηιιηίία- 
Ιίοηειη τεΓοΓΓί (1ε1)03,ί. Ιά δί^ιίβοαΙ)Λί; δίηώο, ς[ΐϋ 



ΕΕστοϊα. χχτ 

ςαηηι &1ϊ1)ί (ρ. 661) ίεχίαιη ΓβοβρΙιιιη &1)3(ΐνΐθ ιηηία- 
ϋοηβ βχο6Γρ&1, τβΓ&ιη βχρϋοαίίοηβιη ΐηηυΐί 80ηΙ>€ηάο 
(ρ. 370): δίά τό μηδέ Έ\\ηνάί πω, το άντίτταλον, (ίί ίν 
όνομα άίΓοκΐκρίσθαι. Αο ροδδβ άιη-ίπαλον ΕίΙνοΛΐαΙίίβΓ 
αβητρατί βαΐίδ ΙΐςηεΙ βχ αΐίο Τ1ιαοτ(ϋ(ϋ8 Ιοοο (η. 23, ίηΐί;.) : 

ην -γαρ ίΚθωμΐν ένθΜί μη άιττίτταλον μόνον τταρασκΐυασάμενοι, 
άλλα καΧ ύτΓ(ρβά\\οντ€ί τοΐ$ νασι. 8βη811 ρ&ΐΐΐΐΐΐΐη (ϋτβΓ80 

1ΐ3,1)βηινΐ8 ηΐΘπυη αάνεΛίαιη ανηπάΚωί ορροβίΐο χητοδΐ^στέ- 
ρωί (νιπ. 87 § 4), Ι1)ϊ εηϊιη δί^ίβοαίίο 6δί: "ρατί γο- 
1κ)Γθ." Ηΐο : " ιιΐ £ΐΙΙβι•α εχ ρατίβ Γεβροηάεαΐ;." Χαιη Ιϊίηί 
1α(ϊΙαί43Γβ3 ίίίΐ βχ ίκΙτβΓδο ίρςιιαίββ δίνηί; υΐ; βΐ ςιχίδ ϋ^α 
ΜΐιΙαο 8ίΙ)ί ΐη36Γΐίΐ αά ίβοίϊ οοιηρα^οηι οοη^ΐιιΐΐη&τβηί. 
Ηίηο Ηοιηβηΐδ Ιαοίαηίοδ άβδοήρδΐί (//. χχιιι. 711): 

άγκαί δ' άλΧτίλω)/ Χαβέτην χ€ρσΙ στίβαρησιν 
ώϊ ότ' άμΐίβοντΐί τούί τΐ κ\ντ6% ηραρΐ τέκτίύν. 

Β6ηί(ΐιιβ ίη βοάβιη οαρΐΐαίο ηηοά ρΓοχίιηβ δΟί^ιιϊΙιΐΓ, 
ρΓανα ΐηίβΓρηηοίίο εβοοΐί, ηΐ; οηιηβδ ΓβΓΟ ίηίβΓρΓβΙβδ ίη 
ββπδΐι (Ιβοίακιηίΐο ΙΐίβΓΟΓβηί. Ναιη ϋοΙ)Γίθΐΐ3, ηΐ υηο βχ- 
ειηρίο άεΓυη^αΓ, τβΐ άείεηςία οεηδπϊΐ κατά ιτύλίίϊ τ€, ν©1 
βεηίβηΐΐαιη βίο οοηδίηιεηάαηι : οΐ δ' οΐν ώ$ ίκαατοί τε κατά 
ιτόλίίί, δσοι άλλήλωχ ξννίΐσαν, καΐ ξύμχαντΐί ΰστΐρον κ\ηθέν- 
τίί Έλλιινίί. ^ι1οά. 81 Ιοεηιη ηΐ ίη ηοδίΓΟ εδί ίεχίιι ίη- 
ΙεΓρυπορίδ, Ιιιοβ οΙατίοΓ βν&άεΐ; δεηίεηΐία: "βίηοτιίΕβ Ηβΐ- 
Ιβηηιη ίηΙ>νΐδ, — εο3 Ιιοηιϊηβδ (Ηοο ς[υϊ βαάβηι ϋη^αα αίο- 
1)αηίηΓ εύ ροδίε^ ηηίτεΓδί ίΐα, ηοιηίηαΙ)αηΙιΐΓ, — ρΓορΙβΓ 
ΐιηΙ)6θϊ11ΐΙ&ίβιη εί, (χνώι ηιυίαο οοηιωεΓοίο ο&ΓεΙ)αηΙ, ηΐΐιΐΐ 
αηΐβ ΤΓο.ι'ίΐηα ίβηιροΓα ^οη^ι1η^ί^ ^εδδεπιηί." 

π. 42, &(1 βη. κάί δί' ίλαχίστου καιρού, τύχηί άμα άκμη, 
τηί 5όξηί μάλλον η τον δίουί άττηλλά^ησατ. ΙηΙβΓρΐΐη^βη<1θ 

αΙ Γεοί ίηνείεκιΐιιιη νεί βεηιρεΓ τεεηκίβδοεηίειη ίηίβΓ- 
ρΓεΙιιιη βΓΤΟΓβηι εοιτί^εδ. ΪΓαηι ρ1εη(ΐαβ οοηδίπιπηΐ; : 

34* ελαχίστου καφοΰ τύχηί, " ρεΓ 1>ΓβνΪ33ΪΙΙ1ίΐηΐ ίοΓίοηδβ 
ΟρρΟΓίηηίΙαΙείη," άμα άκμη τψ δόζηί μάλλον η τον δ^ουί, 

"ίη ίρδο νί^οΓβ ^ΙοΓΐίβ 5X185 ροΙίυ3 ςιίΛηι Ιίηιοπδ," ά5Γΐ;λ- 
\ά•γησαν, "[άβ \ϊΙά] άεοεδβεπιηί." Εί 1ι&1)εη1; βαηβ 
αηείοΓεδ δαίίβ ΛηΙίηιιοβ, <ιιι11)ΐΐ3 οαιίδβαηι 3τιαηι ροββίηί 
άβΓεηάβΓβ. δαϋ3 βηίηι ραίεΐ; Ιιαηο Ιοοωη ίιηίίαΙθ8 β38β 
Γ. -3 



χχνί Ι.ΕΟΤΟΕΙ. 

ϋίοηβηΐ ΟαΚδίηΐη Ι,Χνί. 18 : ^;' άκμ^ τη! δόξηί άτΓ4θαι>(ν 

(οΓ. χιιιι. 21, ρ. 361) : βΐ; ΓΙανίαιη Αιτΐαηιιιη Αηαΐ). νιι. 
16 $ 11 : ίν άκμ<] τηί τε &\\ηί 5όξψ καΐ του πόθου τον 
Ίταρ ανθρώπων άπ-ή\\αχθαι. ^α03 βΟ[αϊ(1βΐη ηΐΐΐΐΐη €[118,- 
άίΐηιί6ηιΐ8 ναΙβΓβ οοηοβάαηι, ιηηϋο ίο,ιηοη ιηα]οπ8 
Γαοίο Ιι3•8ίαηι, (ΐιιϊ (χιιιιηι ΓβοοηΙοηα αάΐιιιο Τ11ιι^^^ι^(1^3 
ΙιΐδΙοηαιη ΐη ιηαηίΙ)ΐΐ8 ίβγβνοί, ο,Ιφχο Ιιαηο ΐρδαιη ΟΓο,Ιίο- 
ηβιη 86ΐηιι1αΓβΙνΐΓ, ίάηιΐθ νβηιαοιιΐο βοπηοηβ, ηοη τιΐ; 
Κοιηαηβηδβδ ίΠΐ οιηοΓίηο ςινιοοίαιη ΑΙϋοίδίηο, οδίοηάΐί; 8β 

ρβΓβρβχΐδδΘ ς[ηΐ(1 δίΒί νβΐΐβί; ίδΐΐΐοΐ : τηί δόξη! μάλλον ■η τον 
δέουί απηλλάγησαν. ΝάϊΆ 810 δΟηρδίί, ραοβ ΒθΙ)Γ06ί άϊχ- 

βηιη, ΟΓαΙοΓ ίΐΐβ βηιηιηιΐδ (Οί^αί. ΙΉηβδν. § 15, ρ. 192): 
καΐ των Ήρακλέουί παίδων τα μέν σώματα (Ιί &5€ίαν κατάστη- 
σαν, άπαλλάξαντ€5 δέ τον δέον! καΐ τάϊ ψυχαί ■ήλευθέρωσαν. 
^ι188 νβΛα ηιίΐ'αιη 1ι\ιίο Ιοοο Ιηοοιη οίΓιιηάηηί;, βΐ ίΐηίί- 
ίΐιβδίηι τοΰ δόξηί μάλλον η τον δάουί βχρίίΐηαιιί;. ΕΙβηΐπι 
ίη ΥθίβΓβ ΟΓδβοοηιιη δθΓηιοηβ, ΐά ς[ΐΐθ(1 ΙαΙβΙ)»!; ϋΐοηβδ, 
Αη-ίαηοδ, εΙοιιιο ίά §6ηηδ οηιηο, δόξα, νβΐ ψνχή, νβΐ 
ψυχηί δόξα αηίιηαηι οοΓίυιη βΐ οοηβηηαίαιη 8Ϊ§ηϊβθ3,1)3,1;, 
€[111 ρΓοροδϊΙί δΐιϊ ΐβηίΐχ οιηηΐίΐ ρΘΓΪοιιΙα δρβΓηβΓΘΐ; βί 
ΓβοΙα νια αά δυίΐ οοηδϋϊα ΐηιροίι-αηάα ρΓΟβ^ΓοάβΓβίνίΓ. ΙΙ& 
^8θ1ΐ)Ίιΐ8 ΡϋΤ8. 28 : 

φοβεροί μ^ν Ιδεΐν δΐΐνοί δι μάχην 
ψνχηί εύτλήμονι δόξ-τι. 

Έί ΡίικΙαΓυδ Ρρίΐι. ι. 48 : 

οΐα£$ άν πολ4μοισι μάχηί 
τλάμονι ψυχ(} παρέμΐ(νί. 

Ηίηο (ϋψυχοί βδί αηίηΐ08Η8 αΐ^ηβ /οΓΐί$, βί; ευδοξία άρτια 
ΤΐηάΆΥηνα/οΓίίίηάϊηβΐηάβηοίΐά,; αϋβηΐιη (^Vβ7>ι.IΠ.40): 

ουδέ μίν ποτέ φόβοί άνδροδάμα^ ίπαυσεν ακμίν φρενών, 
συ-^-γενεΐ δέ Τί$ εύδοξίφ μέ'^α βρίθει. 

Νίΐιίΐ αΐίικί ί^ϋνιτ δΐ^ηίίΐο&Τίαί Σγδίαδ, β,ί;ς[ΐΐθ Ιιοο: 
" Λίΐιβηίοιίδβδ ΗθΓαοΙβΐάΐδ άο οοΓροΗΙΐΐΐδ βάαοΐαιη ίηΙ)υ- 
ίδδβ, \ιικ1β ίαοίαηι εβδοί; ηί; βΓΪρΐοηΙβδ εοβ ηιείτι αηΐιηο3 
θοηιια 1ίΙ)θΓα,ι•οιιί." ΕΙ Τ1ιιΐ03'(ϋ(1β3 ϋα δόξα οΐ; δ^ί 



Ι^ΕΟΤΟΕΙ. χχνϋ 

ίηΙθΓ 80 οοηίβηάίΐ, ηΐ ςηηιη δορίιοοίετιβ ϋΐβ ΟΕάΐρτιβ 
Οΐιοηιιη ίηίεπΌ^αί {(Εά. Τ^γ. 10) : 

τίνι, τρότψ καθ^στατ€ 
ίΐΐσαντα η στέρξαιη-α; 

Αά οβίεΓα ςαοά &ίίΐηβ1;, ηβίΐηβο ίηίοΙϋ^θΓβ καίρύ$ τύχηί, 

ΒΟά δι' ελαχίστου καιρόν ρ€Γ 86 ίάβΐη δί^ηΐβοΟΓΘ ροΐβδί ΕΟ 
δι' ολίγου χρόνου : οηΐ τύχη$ άμα άκμ^ Ιβ^ίίΐΠβ 8ρροηϊ1πΐΓ, 

ηαιη ΐάοιη ΓοΓβ δΐιηί; καιροί βί; άκμ-ή. ΙΙα Βορίι. ΕΙ. 

22: ΐρ' ούκ&τ' όκνΐΐν καιροί άλλ' ίρ^ωτ ακμή. Δί:<111β Ιΐΐο 

Ιοί^νάίτΐΓ Τ1ιηον(Ηάθ3 ά© ρβηουίοδα Ματίίβ βΙοΆ, \ώί 

ίνΐ ξυροΰ άκμηί ίχεται τα πρά-γματα (οΓ. ΗβΓΟά- ΤΙ. 11 ; 

Ηοιη. II. χ. 173). ^π^β <ιαιιιη ΐία δίΒί, αρρατεί ίαΐβιη 
65δΘ ηοδίή Ιοοΐ δβηΐεηΐΐ&ηι: " ΙίΓονϊδδΰϊΐο ΙβηιροηΒ ίη- 
ΙεΓναΙΙο, ίη ίρδο ίΌιΊηιιΐίβ ιηοιηβηίο, ΓοΓίΐΙικΙίηβιη ροΗηβ 
δΐιαιη Γείίίΐιιβηιηί; (^τιαια α ΙίιηοΓε δηηί; ΙΛεΓαϋ" 

IV. 81. Μΐταιη εδί ςαίΐηΙορεΓε ίη Ιιοο Ιοεο ίίΐηΐϊαν©- 
ΓίηΙ ίηΙεΓρΓεΙεδ, (ΐιιίρρε (χηοδ ΓεΓεΙΙετϋ οίαιίδΐιίαθ τό τβ 
ναραυτίκα κ.τ.\. αίο^ΐΐε ^ί τε τον χρόνψ ΰ<ΤΓ(ρα» κ. τ. έ. Σ. 

νόλΐμορ ΓερεΙϋα ρ&ΓϋοαΙ» τε εοηηεχοδ ίηΙεΓ 8θ βδβε βί 
ορροδϊίοδ. Χαηι ξυμβαίΐ'ΐΐν Ιιϊε οοηίΐηρβτβ ναΐεΐ, ηοη 

ξύμβασιν ττοκΐσθαι, είί δττίρ έτοίησαν, ρΓΟ ^110 Κταε^επίδ 
ΟΟηΐίεΐΙ έτόβησαν, τεΓεΓίτΐΓ αά άνταπίοοσαι ΐΐΐαηι καΧ άβ-0- 
Ζοχήν χωρίων, <ΐΐΐ&ιη ροδίεα εβεοεπιηί (τίάε τ. 18). Δ1- 
ΙεΓίΐ αηίειη τε ροδΙ ξ,υμβαίνΐα> αηΐίεΐραΐ δε(ΐυεη1;εια καΐ του 
ΊΓοΧέμου ά. τ. Π. \ώφησιν. Εα, (^ηαηι άεάί, ίηίεΓρηηείιίο, 
οιαηί& ρίαπα τεάάϋ. 8ίο εηϊηι ρΓοοεάίΙ; δεηΐεηΐί&ηπη 
ηεχτίδ : " ηαηι αά ρηεδεηδ ίεηιριΐδ ητιοά αΙΙίηεΙ ρΙεΓδί^ηβ 
Ιοεα αά άείεοΐίοηεηι ίιηρυΐϋ, αΐΐα νεΓΟ ρεΓ ρΓοάΐίϊοηεηι 
εερϋ (εχ ςιιο Ιιαοεάοεηιοηηδ ετεηϋ υΐ ηοη ηαοάο εοηίΐη- 
^εΓεί ΐΐδ νο1εηΙίΙ)υ3, ΐά ηαοά Γεεεηιηί;, τεάάεΓε αο τίοΐδ- 
δίηι ΓεείρεΓε ορρΐάα, τεπιηι εϋαηι ηΐ; 1>ε11ιιηι α Ρείοροη- 
ηεδο αηιοΐΐτεηίητ}, εΐ; (χηοά αΐΐίηείι αά 1)ε11ΐϋη, ς[ΐιοά Γββ 
ίη δίοίΐία £6δ1α3 δβςηείαίϊΐΓ," βί οεΙεΓδ. 

Ιη ΟΓΐΙιο^ταρΙιία ΓεοεηΙίοΓεδ οηΐίοοδ ΓεΓβ ρΙεΓπηκιηβ 
εεοαίπδ δππι. Ιία, ο.^. δοηρδί Ισόρροτοί, ταλλρ, ©Ια, 



χχνίϋ ΕΕΟΤΟΕΙ. 

ςυαηκιιιαιη ίρδθ αά βοΓαιη δβηίβηΐϊαιη ρΓορβηάβο ςίαί 
άυρίίϋβιη ρ \χΐΥ0ψι& αοοβηία ΐηβΐ^ΐβηάαιη ρυΐίΐηί, οΙ Ε. 
Α. \νο1βιιιη Γοοίο δΙ&Ιηίβδβ αΛϋΓΟΓ (ΑηαΙβοί. ΣϊΙΙβΓ. 
II. ρ. 434), ρΓορήαιη Ββςιίθηϋδ νοοαίιυϋ αοοβηίυιη ϊη ΟΓαβΐ 
οοηδΙαΓβ, ηΐδΐ δί φΐαηάο (ϋρΜΙιοη^^β οοηβανβΙιΐΓ, υΐ; ΐη 
τοδτΓΟϊ, τονρ-γον. 8β(1 ηοη ροΐιιϊ ίβΓΓβ άθρόο!, (^νιοά ΚΓυβ- 
^ΟΓυδ, υΐ; ΐη ΟΓαΙοήΜδ Ββΐίΐίβηΐδ, αδρβΓΟ δρΐήΐα νβΐ ίη 
Τΐιηο^ίΐίάβ ηοίΕνίΙ;. 

86(1 ιηαηιιηι άβ ίαΐίΐιία. νβΓβηάιιηι οδί εηίιη ηβ ίη ρβΓ- 
ρβΐηαηι οοηιιηβηΐαήαηι ηΙίΓΟ άβΙαΙ^αΓ. Εχ 1)Γ6νί Ιιαο 8βΓ- 
ΜοοίηαΙίοηβ δαϋδ άΐδρϊοΐβδ, ςηα,ηίυηι δρΐοϋβ^ίωη ρΓεθίβΓ- 
ίεήηΐ 1)0111 ΐδΐΐ ηιοδδΟΓβδ, ς[ΐιΐ αά Ιιαηο δβ^βίβηι οοοαηάαιη 
αοοοδδβηιηΐ, νοί ροΐίιΐδ, (ΐη&ηίαιη ^ι^ανίων ηιοΐβιη ΐη Ιή- 
ίίοΐ ίαδοΐοηΐίδ ΓβΠςιηοηηΙ;. Αά οο(1ίθ63 ηιαηηδοηρίοδ 
ς[αο(1 αΙΙΙηεΙ, ηΙΜΙ ίηάβ 1)οη86 ίΓα^ίβ βχδρβοίανβ ροδδα- 
ιιιηδ. Ναηι αηΐΐί^ηίδδΐηιιιηι ΤΙιαο^άίοΙΐδ βχβηιρίαΐ' ηΐΐΐιηο 
ΐΠΐ Β)'ζαηϋηΐ ΐηιρεΓϋ ββνο {ΐΘΐ)θί;αΓ, ςηαηι 3αιη θΓ8θθΰ6 
1ίϋθΓ86 δηα ρίΐίηα βχίοΓΓβδ ΐη Ιΐαΐΐαιη άβτβηβΓαηΙ. Οοη- 
^^^^υ^α ορηδ οδΐ δι ρβΓ αΪΓ£ΐδ ηονβιη 886οη1οΓαηι η6ΐ)η1αδ, 
<ΐα86 1α,ηΐ(ΐιΐ3,ηι σκότου μΐταίχμων ΐηΙβΓροηηηίαΓ, ΐη δβΓβ- 
ηαηι νβίβπδ Ραπι&δδΐ το^ΐοηοιη αδΟβηάβΓΟ οοηδϋίηΐηιιιβ. 

ΒοηΜαιη Οαηίζώνψΐοε α.ά. χιν. ΚαΙ. ΡϋΙν. 
Μ.υοοο.ΜΧ. 



ΒίαΚΟΕϋΜ ΕΧΡΙΙΟΑΤΙΟ: 

• αά ρΓδβΓαϋοηβηι ρΓονοο&ίι. 
[ ] β^^^ΐ6ηάΕ ά6δΐ^3.ί;. 
> Κ ίΐΑδοΐδΰεηάα ιηοηβύ. 



ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 

2ΥΓΓΡΑΦΗ2 Α'. 



®ονκν^ί^ης Άθηναΐοζ |'τ.τ£γραι/^€ τον τόλε/χον των 1 
Πίλοπονη^σιων και Αθηναίων, ως Ι—οΧίμησαν ιτρος 
άλληλονς, άρξάμα'Οζ ίνθί"; καθιστάμενου και ελττι- 
σα9 μέγαν τε Ισίσθαι και ά^ιολογοίτατον των ττρο- 
γ€γενημίΐ•ων' τεκμαιρόμενο•: Οτι άκμάζοντίς τε ήσαν 
€5 αΰτον αμφότεροι "τταρασκεν^ τ^ ττάστ], και το άλλο 
Έλλι^νικον όρων ζννιστάμενον τροξ εκατερονζ, το 
μεν ενθνς, το δέ και διανοον/χενον. ■ κίνησις γαρ αυττ; 3 
μεγίστη 8ή τοΐς Έλλτ^σιν εγενετο και /Α€ρ£ΐ τινι των 
βαρβάρων, ως δε ειττειν και εττι ττλεΓστον ανθρώπων. 
τα γαρ ττρό αυτών και τα ετι τταλαιότερα σαφώς μεν 
ενρεΊ.ν δια ;^ονου ττλϊ^^οδ άδννατα ^ν εκ δε τεκμη- 
ρίων, ων ε~\ μακρότατον σκοττονντί μοι ττιστευσαι 
ζνμβαίνει, ον μεγάλα νομίζω γενέσθαι ούτε κατά 
του5 ΤΓολεμονς οΰτε ες τα άλλα. 

Φαίνεται γαρ η ννν Έλλας καΧονμενη αν ττοίλαι 2 
βεβαίως οίκονμενη, άλλα μεταναστάσεις τε ονσαι 
τα ττροτερα και ραΖίως έκαστοι τι^ν εαντών άττολει- 
7Γοντε5, ^ια^ο/ιενοι υπό τίνων οιει πλειόνων, της γαρ 
εμπορίας ονκ ονσης ουδ' εττι/χιγνυντες άδεώζ άλλι^- 
λοΐ5 ούτε κατά γην ούτε διά θαλάσσης, νεμόμενοί 
τε τα αυτών έκαστοι όσον άποζήν και ττεριουσίαν 
χρημάτων ονκ έχοντες ουδέ γην φντενοντες, — αδι^λον 
ον οπότε τις επελθων και άτει;>^ίιττων άμα όντων 
αλλθ5 άφαιρησεται, — της τε καθ' ημεραν αναγκαίου 
τροφής πανταχού αν ηγούμενοι επικρατεΐν, ον ^αλε- 
πώς άπανίσταντο, και δι' αυτό ούτε μεγεθει πόλεων 
ισχύον οντε τρ άλλτ; παρασκευή. μάΧιστα δε τ^ς 2 



2 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

γηζ η άριστη άά τάς μεταβολάς των οίκητόρων 
ίΤνεν, η τε ννν Θεσσαλία καλούμενη και Βοιωτία, 
ΤίίλοτΓοννησον τε τα ττολλά ττλην Αρκαδίας, τ^5 τε 
αλλτ^ς οσα ην κράτιστα. δια γαρ αρ€την γηζ αι τε 
Βυνάμ€ί<; τισι μείζους εγγιγνορ-εναι στασεΐ5 ενεττοι- 
ουν, ε|• ών ίφθΐίροντο, και άμα νττο αλλοφύλων 
μάλλον ετ.•ε/3ουλευοντο. Τ)}ν γοίν Άττίκην, εκ του 
ετΓΐ ττλεΐστον δια το λεπτογεων άστασιαστον ουσαν, 

8 άνθρωποι ωκουν οί αυτοί αει. και -παράΒΐίγμα τόδβ 
του λόγου ουκ ελάχιστον εστί δια τας μΐτοικια^ 
*[ε5] τα άλλα μη ομοίως οΰ^6ΐ7ναι• εκ γαρ τ^5 
αλλ•>75 Ελλάδος οί ττολεμω η στάσει εκττίτΓΤοντεδ 
ίταρ' Ά^ϊ;ναιους οί δυνατοίτατοι ως βέβαιον ον ανε- 
■χωρονν, και ττολΓται γιγνό/χενοι ευ^υς άττο παλαιού 
μΐ,ίζω ετι Ιττο'ιησαν ττληθει άνθρωττων την ττολιν, 
ώστε και ες Ίωνιαν ύστερον, ως ον\ ικανής ούσης 
της ^Αττικής, αποικίας ΐξίπεμψαν. 
3 Δί^λοΓ δε' μοι και το'δε τώι/ τταλαιών άσθίνειαν 
ονχ ηκιστα• προ γαρ των Τρωικών ουδέν φαίνεται 
πρότερον κοιντ) εργασαμενη η Ελλάς• δοκει δε μοι, 

2 ουδέ τοννομα τοντο $νμπασά πω εΊχεν, άλλα τα ^έν 
ττρο "Ελλτ/νος του Δευκαλίωνος και ττάνυ ουδέ εΤναι η 
επίκλησις αυτί;) κατά έθνη δε, άλλα τε και το Πελασ- 
γικον ετΓΐ ττλεΐστον, άφ' εαυτών τι^ν επωννμίαν πάρε- 
χεσ^αι• "Ελλτ^νος δε και τών παίΖων αντον εν τ^ 
Φ^ιώτιδι ίσχυσάντων, *και επαγόμενων αυτούς επ 
ωφελία ες τάς άλλας πόλεις, κα^' εκάστους μεν η8η 
ΤΎ) ό/Λίλια μάλλον καλεΐσθαι "Έλληνας, ον μεντοι 
ίτολλοΰ γε )(ρόνον ηδννατο και απασιν εκνικησαι. 

8 τεκμηριοΐ δέ μάλιστα "Ομηρος' πάλλω γαρ ύστερον 
ετι και τών Τρωικών γενόμενος ουδα/Λοΰ τους $νμ~ 
παντας ωνόμασεν, οΰδ' άλλους η τους μετ Αχιλλεως 
εκ τ^ς Φθιώτιδος, οΓπερ και πρώτοι "Έλλτ^νες ήσαν, 
Δαναούς δέ εν τοις επεσι και Άργείονς και Αχαιούς 

4 ανακαλεί, ου μην ουδέ βαρβάρους εφηκε δια το μηΒε 
"Ελλί^νάς ττω, ώς εμοί δοκει, * άντιπαλον, εις εν όνομα 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', Δ'. 3 

άττοκεκρίσθαι. οι δ' ονν ώ<; Ικαστοι'Έλλιτνίζ'", κατά 
7ΓΟλε:5 τ€ οσο4 αλλτ^λων ^νί(.σαν καΐ ξνμ—αντ€ζ 
νστΐρον κΧ-ηθίντίζ, ον^Ιν ττρο των Ύρωϊκών 8ί άσθί- 
νειαν και α/χι^ιαν άλλτ^λων άθρόοί ίττραζαν, άλλα 
και ταντην την στρατιάν θαλάσσ-τ) ηοη ττλειω χραί- 
/Μενοι ξννηλθον. 

Μινω5 γαρ ΤΓαλαι'τατος ων άκοτ7 'σμεν ναντικον 1 
Ικτησατο, και 'η75 νυν Έλλ>;νικ^5 θαλάσσης ε— ι 
ιτλεΓστον ίκράτησεν, και των Κυκλάδων νήσων ηρξί 
τε και οΙκιστης πρώτο; των ■π-λειστων εγενετο. Κάρα; 
ε^ελάσαϊ και τον5 εαυτοί τταιδας ιρ/εμόνα<; εγκατο:- 
<ΓΠ7σα9• τό τε λτ^στικόν, ω5 είκ05, κα^τ^ρει εκ τ^5 
θαλάσ(Γη<; εφ' όσον τ^δύνατο, του τάζ ττροσόδουζ /χαλ- 
λον ϊεναι αΰτω. οΐ γαρ "Ελλτ^νες το ■Γτάλαι και των 5 
βαρβάρων οι τε εν τύ) ηπείρω τταραθοΧάσσιοι και 
όσοι νι^σους ει^ον, εττειδτ) ι^ρίο-ΐ'το /χάλλον ττεραιονσ- 
^αι ναυσίν ε— ' άλλτ/λουδ, ετράττοντο ττρδ; λϊ;στειαν, 
γ/ουμενων ανδρών ου τών άδυνατωτάτων κερΒονζ του 
σφετερου αυτών ένεκα και τοις άσθενεσι τροφής, και 
ττροσ— ίτΓτοιτεϊ — όλεσιν άτειχίστοις και κατά κωμαζ 
οίκονμεναΐζ ηρτταζον και τον ττλεΓστον του ;3ιΌυ εν- 
τεύθεν ετΓ οιουντο, ουκ ε;;^οντ05 ττω αΖσ^υΐϊ^ν τούτου 
του έργον, φέροντος δε τι και δο'έ'>;5 μάλλον 8η•• 2 
λοΰσι δε τών τε ι^πειρωτών τίνες ετι και νυν, 015 
κόσμος καλώ; τοΰτο δραν, και οί τταλαιοι τά>ν ττοιη- 
τών, τας ττυστεις τών καταττλεοντων τταντα^ου ομοί- 
ως ερωτώντες εΐ λΎΐσταί εισιν, ως ούτε ών ττννθά- 
νονται άττα^ιουντων το ερ-^/ον, οϊς τ εττιμελες εΧη 
είδε'ναι ονκ ο'νειδιζο'ντων. εληίζοντο δε και κατ' η- 
ττειρον αλλι^λουζ. και μέχρι τούδε ττολλά της Έλ- 3 
λα6ο5 τω τταλαιω τροττω νέμεται ττερί τε Λοκροΰί 
τουδ Οζο'λαξ και Αιτωλούς και Άκαρνανας και την 
ταυτΎ} ηπειρον. τό τε σιΒηροφορεΐσθαι τούτοις τοις 
ηπειρωταις άττο της τταλαιας λϊ;στεια9 εμμεμενηκεν 
ττάσα γαρ η Ελλάς εσι8ηροφόρει δια τάς άφρά- 6 
κτουδ Τ€ οίκτ^'σεις και ουκ ασφαλείς τταρ άλλι^'λους 



4 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

€φό8ονς και ξννηθη την διαιταν μΐθ' οττλων ίττοιή 
σαντο, ωσττερ οί βάρβαροι, σημείον δ' εστί ταντα 
τηζ Έλλά8θ5 €Τί οντω νεμόμίνα των "ττοτε και ^ς 
ττάντας ομοίων Βιαιτημάτων. 
2 Έν Τ0Γ9 ττρώτοι δε Αθηναίοι τον Τ6 σΙΒηρον κατε- 
θεντο και άνειμεντ) τϊ} διαι'τι; ε9 το τρνφερωηρον 
μΐτίστησαν. και οί "πρεσβύτεροι αντο1<; των ευδαι- 
μόνων δια το άβρο^ίαΐτον ου ττολνζ )(ρονος εττειΒη 
^ιτώνα<; τε λινούς ετταυσαντο φορονντες και ^νσων 
Τ€Γτιγων ενερσει κρωβνλον άναΒονμενοι των εν τύ) 

3 κεφαλτ) τριχών* αφ' ου και Ίωνων του? ττρεσβντέ- 
ρου5 κατά το εγγενές εττι ττολυ αυτϊ^ η σκενη κατε- 
νχεν. μετρία δ' αν εσ^ι7''''• '^^'- ^^ '''*''' '^^' τρόπον 
ττρώτοι Λακεδαι/λόνιοι εχρησαντο και ες τα άλλα 
7Γρο5 τους ττολλους οί τα μείζω κεκτημένοι ίσοδιαιτοι 
μάλιστα κατέστησαν, εγυμνωθησάν τε -πρώτοι και 
€? το φανερον άττοδυντες λιττα μετά. του γυμνάζεσθαι 

4 ηλείψαντο' το δε τταλαι και εν τω Ολυρ,ττιακώ άγώνι 
διαζώματα έχοντες ■ττερί τα αΐδοΓα οί α^λ1^ται ηγωνί- 
ζοντο και ου ττολλά εττ^ εττειδι; ττέπανται. ετι δε και 
εν τοις βαρβάροΐζ εστίν οις νυν και μαΧιστα τοις 
ΆσιανοΓς ττυγμης και ττάληξ α^λα τίθεται και διε- 
ζωσμένοι τοΰτο δρώσιν. ττολλά δ' αν και άλλα τις 
αττοδει^ειε το τταλαιον Έλλί^νικον ομοιότροπα τω 
νυν βαρβαρικω διαιτοίρ,ενον. 

7 Τών δε ττόλεων οσαι μεν νεωτατα ωκίσθησαν, και 
■η8η ■πΧω'ΐμωτέρων όντων ττεριουσιας μάλλον εχουσαι 
γρημάτο>ν, εττ' αΰτοΓς τοις αΐγιαλοΓς τειχεσιν ε'κτι- 
ζοντο και τους ισθμούς άπελάμβανον εμπορίας τε 
ένεκα και τ^ς ττρος τους προσοίκονς έκαστοι Ισχνοζ' 

2 αί δε τταλαιαι δια ττ^ν λτ^στειαν εττι πολύ αντισχοΰ- 
σαν άττδ θαλάσσης μάλλον ωκίσθησαν, αΐ τε εν ταΐς 
νησοις και εν ταις ηπείροις' εφερον γαρ άλλΐ7λου5 
τε και τών άλλων όσοι οντες ον θαλάσσιοι κάτω 

8 ωκονν και μέχρι τούδε ετι άνωκισ/χενοι είσιν. και 
οΰχ ησσοί/ λν^σταΐ ήσαν οι ν•»7σΐ(3ται, Κάρε'ς τε οντες 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', θ'. 5 

και Φοίνικες• οντοι -γαρ 8η τάς -π-λείστας των νήσων 
ωκησαν μαρτνριον δε* Δτ^λου γαρ καθαιρομίνης 
ντΓο ^Αθηναίων εν τωδε τω τολίμω και των θηκών 
αναιρεβεισών όσαι ^σαν των τε^νεαίτων εν τ^ νήσω 
νττ\ρ ημισν Κάρες ίφάνησαν, γνωσθεντ€ς τη τε σκα>η 
των οτ-λων ξνντεθαμμενη και τω τροττω ω ννν ετι 
βάπ-Γονσιν. καταστάντος δε του Μίνω ναντικοΰ 3 
'ττλωι/ιωτερα Ιγίν^το τταρ' αλλ7;λον'ς• οί γαρ εκ των 
νήσων κακονργοι ανίστησαν νττ αντον, οτε ττερ και 
τάς τΓολλας αντών κατωκιζεν* και οί τταρά θάλασσαν 
άνθρωποι ρ,αλλον η^η την κτησιν των -χρημάτων 
ΤΓΟίονμενοι βφαίότερον ωκονν, και τίνες και τεί;^•»; 
ττεριε^άλλοντο, ως ττΑουσιοίτεροι εαυτών γιγνόρ.ενοι• 
εφιερ,ενοι γαρ των κερΒων οι τε ησσονς ΰττε/χενον 3 
την των κρεισσονων δουλείαν, βι τε δυνατωτεροι ττε- 
ριουσίας έχοντες ττροσεττοιουντο ΰτπ/κόους τάς ελάσ- 
σους ττόλεις. και εν τούτω τω τροττω /χαλλον ^^δ^/ 
όντες ύστερον χρόνω επι Τροίαν εστράτευσαν. 

Άγαρ,ερ,νων τε /ιοι δοκεΓ, των τότε δυνά/χει ττρου^ 9 
;^ων και ου τοσούτον τοις Τυνδαρεω ορκοί<; κατει- 
λημμένονς τους Ελενί^ς μνηστηραζ άγων, τον στόλον 
άγεΓραι. λεγουσι δε και οί τα σαφέστατα Πελοττον- 
νΐ7σίων μνήμη τταρά των ττρότερον δεδεγ/ιένοι Πέλο- 
ττά τε ττρώτον ττληθει χρημάτων, α. ηλθεν εκ τηζ Ασίας 
έχων ες άν^ρώττους άττόρους, δυνα^αιν ττερητοίησάμε- 
νον την εττωννμίαν της χωράς εττηλυτην οντά όμως 
σχεΐν, και ύστερον τοις εκγόνοις ετι μείζω ξννενεχ- 2 
θηναι, Έ,νρνσθεως μεν εν τη Αττική υττο Ηρακλείδων 
αποθανόντος, Άτρε'ως δε μητρός αδελφού όντος αυτω 
και επιτρέψαντος Ένρνσθεως, οτ εστράτενε, Μυκτ;- 
νας τε και την άρχην κατά το οίκεΓον ΆτρεΓ,-^-τυγ- 
χάνειν δε αυτόν φεΰγοντα τον ττατερα διά τον Χρυ- 
σίτΓΤΓον θάνατον, και ως ονκετι άνεχωρησεν Ένρυσ- 
θενς, βονλομενων και των Μυκτ^ναίων φόβω των 
Ηρακλείδων, και αρ,α δυνατόν δοκοΰντα εΤναι και το 
ττληθος τεθεραττενκότα, των Μυκηναίων τε και όσων 



6 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

Ένρνσθενς ηρχε τι}ν ^δασιλείςχ./ Ατρέα τταραΧαβίίν 
και των Περσβιδών τον<; Πελοπ-ιδας μίίζον; καταστη- 
3 ναι. — α |ίΛ0ΐ Βοκίΐ Άγαρ.ίμνων παραλάβουν και ναυ- 
τικά) *[τ€] α^ιια €7Γΐ ττλεον των άλλων Ισχυσας την 
στρατίάν ον ^άριτι το πλέων η φόβω ξνναγαγων 
ΤΓΟίησασθαί. φαίνεται γαρ νανσί τε ττλεισταις αν- 
Τ05 άφικόμενος καΐ Άρκάσι ττροσπαρασχων, ωϊ Ο- 
μηροζ τοντο 8ε8ηλωκεν, ει τω ίκανο5 τεκμηριωσαυ. , 
και εν του σκήπτρου α/Αα ττ^ τταραδοσει εψηκεν αυτόν 
" ΤΓολλτ^σι ντ^σοισι και Αργεί τταντι ανασσειν ουκ 
αν ουν νήσων εζω των περιοικί^ων, αύται οέ ουκ άν 
ΐΓολλαι ειτ/σαν, -ηπεψωτηζ ων εκρατει, εΐ μη τι και 
ναυτικον εΐρ^εν. εϊκάξειν δε χρϊ) και, ταυτι^ τ^ στρα- 
τιά οΓα ην τα ττρο αυττ75• 
10 Και δτι μεν Μυκηγαι μικρόν ην, η ει τι των τότε 
ΤΓολισρ,α νυν μη άζιόχρεων δοκει εΤναι, ουκ ακριβεΐ 
αν τΐ5 σημείω χρωμενοζ άπιστοίη μη -γενέσθαι τον 
στόλον τοσούτον όσον οι τε ποιηταΐ είρηκασι και ο 

3 λόγο5 κατεγει. Λακεδαιρ,ονιο^ν γαρ ει η 770X19 ερη- 
μωθείη, λειφθείη δε τά τε ιερά και τ^? κατασκευής 
τα ε^άφη, πολλην άν οΤ/Ααι άπιστίαν της Βυνάμεως 
ττροελθόντος πολλού χρόΐΌν τοις εττειτα ττρος το 
κλέος αυτών εΤναι• — καίτοι Πελοττοννϊ^σου των πέντ€ 
τάς δυο μοίρας νε'^ιιοντα"ι, της τε ξυμπασης ηγούνται 

8 και των ε^ω ζνμμάχων πολλών όμως δε ούτε ξυν- 
οικισθείσης πόλεως ούτε ίεροΓ? και κατασκευαις πο- 
λυτελε'σι χρησα/λένης, κατά κωμας δε τω τταλαιω 
της Ελλάδος τρόπω οίκισθείσης φαίνοιτ αν υπο- 
δεέστερα- — Αθηναίων δε το αυτό τοϋτο παθόντων 
διττλασιαν άν ττ^ν δυναρ,ιν εΐκάζεσθαι από της φανε- 

4 ρά5 όψεως της πόλεως -η εστίν, ονκουν απιστεΐν ει- 
κός, ουδέ τάς όψεις των πόλεων μάλλον σκοπείν η 
τάς δυνάμεις, νομίζειν δε την στρατίάν εκείνην /αεγί- 
στί^ν μεν -γενέσθαι των προ αυτής, λειπομένην δε 
των νυν, ττ} Όμηρου αυ ττοιτ/'σει ει τι χρη κάνταΰθα 
ίτιστευειν, ην εικός έπΙ το μείζον μεν ποιητην όντα 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', ΙΑ'. 7 

κοσμησαι, ομωζ δε φαίνΐ^ταί καΧ οντω^ ενδεέστερα. 
ΤΓετΓοίηκ€ γαρ )^(Χίων και διακοσίων νεών τας μεν δ 
Βοιωτών είκοσι και εκατόν ανδρών, τάς δε Φιλοκττ/- 
του — εντϊ^κοιτα, δτ^λών, ω? ε/ιοι δοκεί^ τα5 μί-/ίστα<; 
και ελαχιστας• άλλων γονν μί-^/ΙΘον^ ττίρι εν νεών 
καταλόγω ονκ ίμνησθτ}. αιτερεται δε οτι ήσαν 6 
και μάχιμοι ■:ΐάντΐ^, εν ταις Φιλοκτι/του ΐ'ανσι δεδ7;- 
λωκεν• τοίότας γαρ ιτάιταζ ττεττοίηκε τονς ττροσκιά- 
— ονς. ϊτερινεως δε ονκ είκος ττολλονς ζνμ—λΐΐν ΐξω 
τών )5ασιλεων και τών μάλιστα εν τέλει, άλλως τ€ 7 
και /^ελλο^7ας ίτέλαγος ~ΐραιωσ€σθαι μετά σκευών 
τΓολε^ικών, ονό αυ τα ττ λοία καταφρακτα ε^^οντας, 
άλλα τώ παλαίω τροττω λτ/στικ ώτερον —αρεσκενα- 
σμενα. τρο•; τάς μεγίστα<ί δ' ονν και ελα;:^ισ•τα5 
ναν5 το μέσον σκοττονντι ον ττολλοι φαίνονται ^•ν- 
ελίοντεζ, 0)5 α— δ — άστ^ς τ)75 Έλλοίδος κοιν^ ττε/χ— ό- 
/Αενοι. 

Αίτιον δ' ην ονχ η ολιγανθρωπία τοσούτον όσον 1 1 
η άχρημα-^α. της -γαρ τροφής άττορία τον τε στρα- 
τδν έλα'σσω ψ^α-γον και όσον ηλτΐΐζον αντόθεν ττολε- 
μονντα βιοτείσειν, ε— ειδι; τε άφικόμενοι μάχτ] εκ- 
ρατησαν — ότ^λον δε• το γαρ ίρνμα τώ στρατοιτεδω 
ουκ αν Ιτειχίσαΐ'το— φαίνονται δ' ονδ' ενταν^α ττάστ; 
τρ διτά/χει χρησάμεΐ'οι, άλλα ττρός γεωργιαν τ^? Χερ- 
σονησον τραττο/χενοι και λτ;στειαν ττ75 τροφής άττορία. 
7) και μάλλον οι Τρώε? αιτών διεστταρ/ιενων τα δέκα 3 
εη; ανΓεΓ;>^ον ^ια, τοις άει υττολειττο/ιιένοις άντιτταλοι 
οντε5. 7Γ€ριοι•σίαν δε ει ηλθον Ιχοντες τροφής και 
οντες αθρόοι άνευ λψτΓείας καΧ γεωργίας $ννεχώζ 
τον ϊΓολε/Λον διέφερον, ραδίιας αν μάχτ) κρατούντες 
είλον, οι γε και ονκ αθρόοι άλλα μίμει τώ αεί ταρα- 
τνχοντι αντεΓχον ττολιορκία δ' αν ττροσκαθίζόμενοι 3 
εν ελασσ-ονί τε χρόνω και άττονώτερον τι^ν Ύροίαν 
ειλον. άλλα δι' άχρηματίαν τά τε ττρο τονταη. ασ- 
θενή ην και αντά γε δτ; ταύτα, ονο/ιαστοτατα τών 
■π-ριν γενόμενα, ^λανται τοΧς ΐργοις ντΓοδεε'οτερο 



8 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

οντά της φημηζ και του νυν -περί αυτών δια τους 

12 7Γθΐϊ;τά9 λόγου κατΐσχηκότοζ' «ττεί και μίτά τα 
Τρωϊκα Τ] Ελλάς Ιτι μΐτανίστατο τε και κατωκίζ^το, 
ωστ€ μη ησυχάσασα αύζηθηναι. η τε γαρ άνα^^αί- 
ρησίζ των Ελλήνων Ιζ 'Ιλιου γρονία γξνομ€νη ττολλά 
ενεό;(//,ωσε και ο^τασεις εν ταις ττόλεσιν ως εττι ττολύ 
εγίγνοντο, αφ ων έκττίτΓτοντΐζ τας ττολεΐζ ΐκτιζον. 

2 Βοιωτοί τε γαρ οί νυν ίξηκοστω ετει μζτά Ιλίου 
αλωσιν ε| "Αρνης άναστάντίς νττο Θεσσαλών την 
νυν μεν Βοιωτιαν ττρότερον δε Καδ/ί,ψδα γην καλου^ 
μίνην ωκίσαν — ην δε αυτών και άττοΒασμοζ ττρότερον 
εν τ^ γτ/ ταυττ;» άφ' ών και ες "Ιλιον (στράτευσαν — 
Αωριης τε 6γ8οηκοστω ετει $υν 'Ηρακλειδαις Πελο- 

3 ΤΓοννησον εσχον. /Λολις τε εν ττολλώ χρονω ησυ)(α.- 
σασα -η Ελλάς βεβαίως και οΰκε'τι άνισταμενη 
άτΓοικίας εζεπεμψεν• και "Ιωνας )αέν Άθηναΐοι και 
ϊ^σιωτών τους ττολλους ωκισαν, Ιταλίας δε και Σι- 
κελίας το •π•λεΓστον Πελοττοννί^σιοι τ^ς τε αλλϊ^ς 
Ελλάδος εστίν ά ■χωρία, -πάντα δε ταύτα ύστερον 
των Τρωικών εκτίσθη. 

1 3 Δυνατωτερας δε γιγνομενης της Ελλάδος, και τών 
χρημάτων την κτησιν ετι μάλλον η ττρότερον -ποιού- 
μενης, τα ■π-ολλά τυραννίδες εν ταΐς ττόλεσι κα^ι'- 
σταντο [τών ττροσόδων ρ,ειζόνων γιγνο/χένων]• — ττρό- 
τερον δε τ^σαν εττι ρητοίς γερασι ττατρικαι βασιΧείαι' 
— ναυτικά τε εξηρτνετο -η Ελλάς και τι^ς ^αλάσστ^ς 

2 μάλλον άντείχοντο. -πρώτοι δε Κορίνθιοι λέγονται εγ- 
γύτατα του νυν τρόπου μεταχειρίσαι τα περί τας ναΰς 
και τριήρεις -πρώτον εν Κ,ορίνθω της Ελλάδος ||εν||- 
ναυπηγηθηναι. φαίνεται δε και 2α^ιιιΌις Άμεινοκλ-ης 
"Κορίνθιος ναυ7Γ77γός ναυς -ποι-ησας τεσσάρας" ετη δ' 
εστί μάλιστα τριακόσια ες την τελευτ»;ν τούδε του 

3 -πολέμου οτε ^Αμεινοκλης ^αμίοις ηλθεν. ναυμαχία 
τε τταλαιτά-τη ών ισμεν γίγνεται Κορινθίων προς 
Κερκυραίους• ετη δε μάλιστα και ταύτ-τ) εξηκοντα 
και διακόσια εστί μέχρι του αυτοΰ χρόνου, οικούν 



> 2:ϊγγραφη2; α', ιδ'. 9 

Τ€5 γαρ ττ^ν ττόλιν οΐ Κορίνθωί ΙπΙ του ϊσθμον α£4 
Βί] τΓοτε ίμττόρίον ^ΐχον, των Ελλήνων το τταλαι 
κατά γην τα ττλ^ίω η κατά θάλασσαν, των τ€ έκτος 
Ιΐ€λθ7Γθ>'ΐ'7;σου και των ίξω, δια τηζ ίκίΐνων τταρ αλ- 
λι/'λους ίΤΓίμισγόντων χρημασί τε δν^ατοί ήσαν, ως 4 
και τοις παλαιοΐς ττοΐί^ταΐς δεδτ^λίοται• " αφνειον" γαρ 
ίττωνόμασαν το )(ωρίον. ίττίΐοη τε οί Ελλι^νες //.άλ- 
λον ζττλωίζον, τάς ναΰς κτησάμενοι το λί^στικον κα^- 
τίρουν, και Ιμττόριον τταρίχοντ^'ϊ άμφότΐρα, Βννατην 
&Γχον γρημάτων ττροσόδω την ττολιΐ'. και Ιωσιν υστε- 5 
ρον τΓολν γι'γνεται ναυτικον εττΐ Κυρου, Περσών ττροι- 
του /3ασιλενοντο9, και Κ.αμβυσον του υίεος αυτόν, τ^ς 
Τ£ καθ" εαυτούς βαλάσστ^ς Κυρω ττολε/Αουντες εκρα- 
τψτάν τίνα χρόνον. και Πολυκράτης, 'Χάμον τυράν- 
νων ετΓΐ Κα,α^υσου, ναυτικω ισχύων άλλας τε των 
νϊ^σων ΰτΓί^κόους Ιτΐοιησατο και Ρτ^νειαν έλων ανε- 
θτικΐ. τω Ά^Γο'λλωνι τω Δηλιω. Φωκα^ς τε Μασσα- Η 
λίαν οίκίζοντες Καρ;;^δονίους Ινίκων νανμαγοΖντ€<ί• 
δυνατώτατα γαρ ταΰτα των ναντικων -ην. φαινεταί 
δε και ταύτα, ττολλαΐς γενεαις υστέρα -γενόμενα των 
Ύρωϊκών, τριηρεσι μεν όλίγαις χωμένα, ττεντηκον- 
τόροις δ' ετι και ττλοίοις /χακροΐς έζηρτνμενα ωσττερ 
εκείνα. ολίγον τε ττρο των Μτ^δικών και του Δα- 2 
ρείου θανάτου, δς μετά Καμβυστ^ν Περσών εβασί- 
λευσε, τριτ^ρεις ττερί τε 2ικελίαν τοις τυραννοις ες 
ττληθοζ εγενοντο και Κερκυραίοις* ταΰτα γαρ τελευ- 
ταία ττρο ττ7? Ξερ^ου στρατιά•: ναυτικά αξιόλογα εν 
Τ3 Ελλάδι κατέστη. ΑΙγινηται γαρ και Ά^τ^ναΓοι 3 
και ει τίνες άλλοι βραχέα εκεκτηντο και τούτων τα 
ίτολλα ττεντηκοντορους• οι/^ε τε αψ ου Αθηναίονζ 
Θεμιστοκλής εττεισεν Αίγιη/ταις ττολε/Αοΰντας και 
α/χα του βαρβάρου ιτροσΒοκίμου οντος τάς ναυς 
ΤΓονησασθαι, αΧσττερ και ενανμάχ7]σαν• και αύται 
ουττω ει;(ον διά ττάσ-ηζ καταστρώματα. 

Τα /λέν ουν ναυτικά τών Έλλι^νων τοιαύτα ην, τά 15 
Τ6 ίταλαια και τά νστερον γιγνό/χ.ενα. ΐσ^^υν δε 



10 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ττεριετΓΟίησαντο ομω<; ονκ ΙΧα-^ίστ-ην οΙ ΤΓρο(τσγ6ντ€<ί 
αντοίς γρημάτΐύν τ€ ττροσοδω και άλλων οίρχτ)' Ιτη- 
7Γλ€οντε5 γαρ τα? νησον<ί κατίστμίφυντυ, και μάλιστα 

2 οσοι μη διαρκή εΐχον χωράν, κατά γην δέ ττόΧΐ.μο'ί, 
οΘεν τΐ9 και δυι/α/Αΐς παρεγένετο, ουδείς ζν^εστη• 
ιταντεζ οε -ήσαν οσοι και εγενοντο ττρος όμόρονζ τον<; 
σφετερους Ικαστοις, και εκΒημονς στρατείαζ ττολυ αττο 
της εαυτών εττ άλλων καταστροφή ονκ έδεσαν οί 

3 Ελλι^νεζ. ον γαρ ξννεστηκεσαν -προς τάς μεγίστας 
ΤΓολεις νπηκοοι ουδ αυ αΰτοι αττο της 'ίση<; κοινάζ 
στρατείαζ εττοιονντο, κατ αλλήλους 8ε μάλλον ως 
έκαστοι οΐ αστνγείτονες εττολεμουν. /λάλιστα δε ες 
τον τταλαι ττοτέ -γενόμενον ττόλεμον Χαλκιδε'ων καχ 
Ερετριεων. και το άλλο Ελλι^νικον ε? ζυμμαχίαν 

16 εκατερων διεστη. εττεγενετο δε άλλοις τε άλλοθι 
κωλύματα μη ανζηθηναι, και "Ιωσι, ττροχωρησάντων 
€7Γΐ μέγα των -πραγμάτων, Κύρος και η ΤΙερσική 
βασίλεια, ΚροΓσον κα^ελουσα και, οσα εντός "Αλυος 
■ποταμού προς Θάλασσαν, επεστράτενσε, και τας εν 
τ^ ηττείρω πόλεις εΒονλωσεν, Δαρείος δε ύστερον τω 

1 7 Φοινίκων ναυτικά) κρατών και τας νήσους, τύραννοι δε 
οσοι ήσαν εν ταΤς Ελλϊ^νικαις ττολεσι, το εφ' εαυτών 
μόνον προορωμενοι ες τε το σώμα και ες το τον 
ίδιον οΓκον αυ^ειν, δι' ασφαλείας όσον εδυναντο μά- 
λιστα τάς ΤΓολεις ωκουν, επράχθη τε απ" αυτών ουδέν 
έργον ά^ιόλογον, ει μη ει τι ττρδς περιοίκους τους 

2 αυτών εκάστοις• οί γαρ εν "Σικελία εττι ττλειστον 
εχωρησαν Βυνάμεως. ούτω πανταχόθεν η Έλλας 
ετΓΐ πολύν χρόνον κατείχετο μήτε κοιντ} φανερον 
μηΒεν κατεργάζεσθαι, κατά ττόλεις.τε ατολμότερα 
εΤναι. 

1 8 Έιπειοη οε οι τε Κθηναίων τύραννοι καΧ οί εκ τ^ς 
άλλης Ελλάδος εττι ττολυ και πρ\ν τνραννευθείσης 
οί ττλειστοι και τελευταίοι τΓλτ;^ τών εν Σικελία ΰπο 

2 Λακεδαι/Λονιων κατελυ^?;σαν — η γαρ ΑακεΒαίμων 
μετά την κτίσιν τών νυν ενοικοΰντων [αυτιών] Δωριέων 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', Ιθ'. 11 

€7Γΐ ίτλβιστον ων ΐσμεν )(ρόνον στασιάσασα ομωζ εκ 
τταλαιτάτου και ίννομηθη και αα. άτυράννευτοζ ην 
€ΤΎ) -γάρ εστί /χαλιστα τετρακόσια καί ολιγω χλειω 
ες την τελενττ}ν τονδε του ττολε/ι,ου αφ' ου Λακεδαι- 
μόνιοί τι] αντη ττολιτεια -χρωνται, και δι' αΰτο δυνά- 
/χενοι και τα εν ταΐξ άλλαις ττόλεσι καθίστασαν — 
μετά δε Τ7;ν των τυράννων κατάλυσιν εκ τ^ς Έλλά- 3 
δος ου ττολλοΐζ ετεσιν ύστερον και η εν Μαραθωνί 
μάχη Μτ;δων ττροζ Αθηναίους ε^ενετο. ^εκάτω δε 
ετει μετ' αΰτην αυ^ις ο βάρβαρος τω με-γάλω στόλω 
εττί Τ7;ν Ελλάδα δουλωσο/Αενο5 ^λ^εν. και μεγάλου 4 
κίνδυνου ετηκρεμασθεντοζ οι τε Λακεδαι/χ,όνιοι των 
ζυμποΧεμησάντων Έλλψ'ων 77γ>^σαντο δυνάμει ττρου- 
χοντες, και οί 'Α^ι^ΐ'αΐοι ε— ιόντων των 3Ιϊ^δων δια- 
νοτ^^εντες εκλιττ εΐν τι^ν ττόλιν και άνασκευασάμενοι ες 
τάς ναΰς εμβάντες ναυτικοί εγενοντο. κοιντ} τε αττω- 5 
σά/χενοι τον βαρβαρον, ύστερον ου ττολλω Βιεκρίθη- 
σαν ττρός τε Αθηναίους και ΑακεΒαιμονίους οι τε 
αττοστάντες βασίλεως'Έλληνες και οί ξυμττολεμησαν- 
τες. ουνάμεί γάρ ταΐτα μέγιστα 8ιεφάνη• ισχύον γάρ 
οΐ μεν κατά "/ην οι δε ναυσιν. και ολίγον μεν χρόνον 6 
^νεμεινεν η ομαιγβία, εττειτα [δε] Βιενεχθεντες οΐ 
Λακεδαι/,ιόνιοι και οί Αθηναίοι εττολεμησαν μετά 
των ζυμμά)(<ύν ττρος άλλϊ;λους• και των άλλων Έλ- 
λτ^νων ει τίνες ττου διασταιεν, ττρος τούτους ηΒη 
ε\ωρουν. ώστε άττο των Μϊ^δικών ε? τονδε άει τον 7 
ττόλεμον, *[τά μεν σττενδο/ζενοι τα δε] ττολε/Αοΰντες η 
άΧΧηλοις η τοΐς εαυτών ζυμ,μάχοις άφισταμενοις, ευ 
τταρεσκευασαντο τα ττολεμια καί εμττειρότεροι εγε- 
νοντο μετά κίνδυνων τάς μελετάς ττοιουμενοι. και 19 
οί μεν Αακεζαιμόνιοι ούχ ΰττοτελείς έχοντες φόρου 
τους Συμμάχους ηγοΰντο, κατ όλιγαρχίαν δε σφίσιν 
αυτοΐς μόνον εττιτη^είως όττως ττολιτενσουσι θερα- 
ττεύοντες• Αθηναίοι δε ναυς τε των ττόλεων τω )(ρόνω 
παραλαβόντες, πλην Χιών και Αεσβίων, καί χρή- 
ματα τοις ττάσι τά^αντες φερειν. καί εγενετο αύτοΐς 



12 ΘΟΧΚΤΔΙΔΟΤ 

€? τ6ν8ε τον ττόλζμον η ίδια ναρασκατη μείζων η ως 

τα κρατίστά ττοτε μετά ακραιφνούς της ζνμμαγίας 

ηνθησαν. 

20 Τα μεν ονν τταλαιά τοιαύτα ενρον, χαλεπά οντά 
τταντί έξης τεκμηρίω ττιστεΰσαι. οί γαρ άνθρωποι 
το.ς ακοας των προγεγενημενων, και ην επιχωρια 
σφισιν τι, ομοίως άβασανίστως παρ άλλι^λων δε- 

2 χονται. Αθηναίων -γονν το πλήθος "Ιππαρχον οΐ- 
ονται νφ ΆρμοΒίον και Άριστο-γείτονος τνραννον 
οντά ατΓο^ανειί', και ουκ ισασιν οτι Ιππίας μεν πρεσ- 
βντατος ων ηρχε των Πεισιστράτου νΐεων, "Ιππαρ- 

3 χος 8ε και Θ€σσαλθ9 αδελφοί ^σαν αυτοί!• υττοτο- 
7Γ77σαντ€5 δε τι εκείνη τύ} ήμερα και παραχρήμα Αρ- 
μόδιος και Αριστογείτων εκ των ζννει8ότων σφισιν 
Ιππία μεμηννσθαι τον μεν άπεσχοντο ως προεώότος, 
βονλόμενοι 8ε πρΧν ζυλληφθηναι 8ράσαντες τι και 
κινδυνείσαι, τω Ίππάρχω περιτυχόντες περί το Λεω- 
κόριον καλονμενον την ΙΙαναθηναϊκην πομπην δια- 

4 κοσμονντι άπεκτειναν. πολλά δε και άλλα ετι και 
ννν οντά και ου χρόνω άμνηστονμενα καΐ οι άλλοι 
Ελλι^νες ουκ ορθώς οΐονται, ωσπερ τους τε Λακεδαι- 

μονίων βασιλέα; μη μια. ψηφώ προστίθεσθαι εκά~ 
τερον αλλά δυοΓν, και τον ΤΙιτανάτην λόχον αυτοΐς 
είναι, ος οΰ8' εγενετο ττωττοτε. οϋτως άταλαίπωρος 
τοΓ? τΓολλοΓς η ζητησις της αληθείας, και επΙ τα 

21 έτοιμα μάλλον τρέπονται, εκ δε των είρημενων τεκ- 
μηρίων όμως τοιαύτα αν τι? νομίζων μάλιστα α δι- 
ηλθον ονχ άμαρτάνοι, και ούτε ως ττοιτ^ται υμνηκασι 
περί αυτών επΙ το μείζον κοσμουντες μάλλον πι- 
στευων, οντε ώς λογογράφοι ξυνέθεσαν επΙ το προσ- 
αγωγότερον τη άκροάσει η άληθεστερον, οντά ανεξέ- 
λεγκτα και τα ΤΓολλά υττδ χρόνου αυτών άπίστως έπΙ 
το μυθώ8ες εκνενικηκότα, εΰρησθαι δε ηγησάμενος 

2 εκ των επιφανέστατων σημείων, ώς ■π-αλαιά είναι, 
α•7Γο;(ρώντω5. και ό ττολερ,ος ουτο5, καίπερ των αν- 
θρώπων εν ω μεν αν ττολε/χώσι τον παρόντα άεΙ με- 



2ΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΚΒ'. 13 

γιστον κρινόντων, ττανσαμίνων δέ τα ορ^^αΓα μάλλον 
θονμαζόντων, αττ αντων των «ργων σκοττονσι 8η- 
λ'ίσα όμωζ μείζων γεγενημίνοζ αντων. 

Και οσα μ(ν λόγω ειπον Ικαστοι, 17 μίλλοντΐζ το- 22 
Χ€μησαν η εν αντω ηΒη όντεζ, χαλ^ττόν ττ}ν άκρίβΐί- 
(ΐν ανττ}ν των λεχθέντων οιαμι-ημονΐ,νσαί -ην, Ιμοί τ€ 
ων αντο9 ΎίΚονσα και τοΓς άΧΚοβίν ττοθ'ίν ΐμοΙ ά~αγ- 
■νελλουσιν ω5 δ' αν ίΒόκονν ΙμοΙ ΐκαστοι ττΐρΐ των 
αεί ταρόντων τα δέοντα μάλιστ' είττειν, έχομάω οτι 
Ιγ^ντατα τη<; ξνμττάση<; γιωμηζ των αληθώς λεχθέν- 
των, όντως ΐϊρ-ηται. τα δ' έργα των ττραχθίντων εν 2 
τω ΤΓοΚίμω ονκ εκ του τ-αρατυχοιτος τηνθανόμενοζ 
•ηέίωσα γράφαν ονό' ω? ίμοί εύοκει. αλΛ' οΓ? τε αντο? 
τταρην και χαρά των άλλων όσον διτατον άκριβΐία 
ττερι εκάστου ε— είελ^ων. ε— ι— όνω? δε εύρίσκετο, 
οιοτι οι-ηοροιτ' '-' έκαστοι; ου ταιτα ττερι 

των αντών έ.\^ ι^ί ίκα-ίρων τίς εχνοίαζ 

η μι-ημ.ης εχρι. καΐ ίί ρΛν άκρόασιν Ισιος το 3 
μη /[χυλώδες αυτών άτερ—Ιστερον φαΐ εΓται• όσοι 
δε βονλη(Γθνταί των τε γενομένων το σαφές σκο- 
ττεΐν και των μελλόντων ιτοτέ αυ^ις κατά το άν- 
θρωττειον τοιοντων και τταρατζΧησίων εσεσ^αι, ωφέ- 
λιμα κρίνειν αυτά άρκονι-τως εξει. κτημά τε ες 
αεί /[χάλλον η ά-γωνισμα ες το τταραχρήμα άκονειν 
έχ'γκειται. 

Των δε ττρότερον έργων /χεγιστον εττράχθη το Μτ;- 23 
δίκοΊ', και τοΰτο ο,αωϊ δυοΓν νανμαγίαιν και ττεζομα- 
χιαιν ταχεΐαν την κρίσιν εσγεν • τοντον δε τον ιτολε- 
/Λου ρ,ΐ7''0? τε /^εγα ττρονβη, παθήματα τε ξννηνεχθη 
γενέσθαι εν αντω τύ} Ελλάδι οΓα ονχ έτερα εν ϊσω 
χρονω. οντε γαρ ίτόλεις τοσαίδε ληφθεΐσαι ηρημω- 2 
θησαν, αί μεν υττδ βαρβάρων αΐ ό ΰττδ σφων αντων 
αντιτϊολεμονντων, — είσί δ' αΐ και οίκητορας μετέβαλαν 
αλισκόμεναι, — οντε φνγαι τοσαίδε άνθρωττων και φό- 
νοι, ο μεν κατ αυτόν τον ττόλεμον ο δε διά το στα- 
σιαζειν. τά τε ττρότερον άκοτβ μεν λεγόμενα έργω δε 3 



14 ΘΟΥΚΤΔΙΔΟΤ 

σπανιωτερον βεβαιούμενα ονκ αττιστα κατέστη, σεισ- 
μων τ€ Ίτερι, οι εττΐ -ττλεΐστον α/^α μεροζ "γη•! και 
ισχυρότατοι οί αυτοί εττεσχον, ηλίου τε εκλείψεις, αϊ 
ττυκνότεραι τταρά τα εκ του ττρΧν χρόνου μνημονευόμενα 
ζυνεβησαν, αυχμοί τε εστί τταρ 0Γ5 μεγάλοι και άττ 
αυτών και λιμοί, και η ουχ ηκιστα /ίλάι/^ασα και μέρος 
τι φθείρασα η λοιμω8η<ϊ νόσος• ταύτα γαρ •7Γάντα 
^μετά τοίδε του -πολέμου α/Αα ^υνεττε^ετο. ηρζαντο 
δε αΰτοΰ Ά^ι^ναΐοι και Πελοττοννι^σιοι, λυσαντες τάς 
τριακοκΓουτεΐ5 σττονδάς α"ί αυτοΓς εγένοντο μετά Ευ- 
βοίας όίλωσιν. διότι δ' έλυσαν, τάς αιτίας ^ττρο^εγραψα 
ττρωτον και τας Βιαφοράς, του μη τίνα ζητησαί ττοτε 
6 εξ ότου τοσούτος -πόλεμος τοΓς'Έλλτ^σι κατέστη, την 
μεν γαρ άληθεστάτην πρόφασιν άφανεστάτην δε 
λόγω του5 Αθηναίους ηγούμαι με-γαλους -γιγνομενους 
και φόβον παρέχοντας τοΐζ Α.ακε8αιμονίοις άναγκάσαι 
ες το πολεμεΐν αί δ' ε? το φανερόν λεγόμεναι αΐτίαι 
αί'δ' ήσαν έκατέρων, άφ' ών λυσαντ€5 τά$ σπονΒάς ες 
τον ττόλερ,ον κατέστησαν. 
24 ^ ΈτΓίδαρ,νόϊ «στι •η•όλΐ5 εν δε^ια εσπλε'οντι τον 
'ΐόνιον κόλτΓον προσοικουσι δ' αυττ/ν Ταυλάντιοι 
βάρβαροι, 'ίλλυρικόν έθνος, ταυτ^ίν άπωκισαν μεν 
Κερκυραίοι, οίκιστι}5 δ' εγένετο Φαλίος Ερατοκλειδου, 
Κορίνθιος "γένος, των άφ' Ηρακλέους, κατά &η τον 
τταλαιόν νόρ.ον εκ της μητροπόλεως κατακληθείς. 

2 Ι^υνωκισαν δε και Κορινθίων τινές και τοΰ άλλου Δω- 
ρικού 'γένους.'^προελθόντος δε τοΰ ^όνου έ-γένετο η 
των Έττιδα/χνιων ττόλΐϊ με-γάλη και χολυαν^ρωττός• 
στασιάσαντες δε εν αλλτ;λοι? εττ; πολλά, ως λέγεται, 
από ΤΓολε'ρ,ου τινός των προσοίκων βαρβάρων εφθά- 
ρησαν, και της ουνάμεως της πολλής εστερηθησαν. 

3 τα δε τελευταία προ τοίϊδε του ττολέμου 6 Βημος αυτώρ 
ε^εδιωΙ^ε τους δυνατούς, οΐ δε αττελ^όντες /ϋίετα των 
βαρβάρων εληίζοντο τους εν τύ) -πόλει κατά τε γην 

4 και κατά θάλασσαν, οΐ δε εν ττ] ττόλει όντες Επι- 
Βάμνιοι, επειΒή επιέζοντο, πέμπουσιν ες την Κέρκνραν 



2ΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΚΕ'. 15 

νρίσβίΐζ ως μητρόττολιν ονσαν, 8€Ομενοί μη σφας 
ΤΓΐριοραν φθΐΐρομίνονς, άλλα τονς Τ€ φενγονταζ ^νν- 
αλλά^αι σφίσί καΐ τον των βαρβάρων ττολ^μον κατα- 
λνσαι. ταντα δε Ικίται καθίζόμενοί €? το Ήραΐον 
€8εοντο. οί δέ Κΐρκνραΐοί την ίκ€Τ€ίαν ονκ ί^ίξαντο, 
αλλ αττρακτον^ αττίττίμψαν. 

Τνόντίζ δέ οί ΈτΓΐδά/χνιοι ονΒΐμίαν σφίσιν άττο 25 
Κ.€ρκνραζ τιμωρίαν ονσαν €ν άττόρω (Ιχοντο θίσθαι το 
ταρόν και ττίμψαντ^^ «5 Δελφούς τον θ^ον Ιττήροντο 
(Ι παραδοΓεν Κοριν^ιοις ττ^'ν ττόΧιν ως οικισταΐς και 
τιμωρίαν τινά ίτειρωντ' άττ' αντών ττοιεισίαι. ό δ' 
αντοΐς άνεΐλε ίταραδοΰναι και ι^γε/χόνας ττοιεισβαι. 
ελ^οντες δε οΐ Έττιδά/ΐΑνιοι ες Τϊ;ν Κόριν^ον κατά το 3 
/ΐΑαντεΓον τταρΐόοσαν την αττοικιαν, τον τε οίκισττ^ν 
άίΓοδεικντίντες σφών εκ Κορίνθου οντά και το χρηοτη- 
ριον δτ^λονντες, εδε'οντό τε /ατ; σφάς ιτεριοράν δια- 
φθίΐρομίνονζ, άλλ' Ιτταμνναι. Κορίνθιοι δε κατά τε το 3 
δίκαιον ΰττεδε'Ι^αντο τ>}ν τιμωρίαν,νομίζοντες ον;(^σσον 
εαυτών είναι ττ^ν αττοικιαν ^ Κερκνραιων, ά/χα δε και 
/χισει των Κερκνραιων, οτι αυτών τταρημίΧονν, οντες 
ατΓοικοι• ούτε γάρ εν τταντ/γυρεσι ταις κοιναις δίδοντες 
γέρα τά νομιζόμίνα ούτε Κοριν^ιω άνδρι -προκαταρχό- 
μενοι των ιερών, ώσττερ αί άλλαι άττοικιαι, ττεριφρο-ί 
νοϋντες δε αυτούς, και χρημάτων δυνά/χει όντες κατ* 
εκείνον τον ^(ρόνον όμοια τοις Έλλϊ;νων χλονσκοτά- 
τοις, και τ^ ες ττόλε/χον ■τταρασκενη δυνατοίτεροι, ναυ- 
τικώ δε και ττολυ ττροίγίΐν εστίν οτε ετταιρόρ,ενοι, και 
κατά Τ7;ν τών Φαιάκων ττροίνοίκησιν της Κέρκυρας 
κλίος εχόντων τά ττερι τάς ναυς• ■^ και μάλλον ε^ρ- 
ττ'οντο το ναυτικον και ^σαν ουκ αδύνατοι• τριηρίΐς 
γαρ είκοσι και εκατόν νττηρχον αΰτοΓς οτε ηρχοντο 
ΐΓολεμεΐν — ττάντων ουν τούτων εγκλήματα ε;^οντες26 
οί Κορίνθιοι εττερ-ττον ες ττ^ν Έττιδα/χνον άσ/χενοι 
Τ7;ν ωφελιαν, οίκητορά τε τον βονλόμενον ίεναι 
κελειοντες και Αρ,ττρακιωτών και Λευκαδιων και εαν- 
τών φρουρούς, ΐττορήθησαν δε ίτεζτ^ ε'ς Άττολλωνίαν, 



16 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ • 

"Κορινθίων ονσαν άττοικίαν, δεει τών Κερκυραίων 

μη κωλνωνται νπ αυτών κατά θάλασσαν -περαιον- 

μ€νοί. 

2 Κ€ρκνραΐοι δε εττειδι; γισθοντο τους τε ο'κ>;τορα5 
και φρονρονζ ηκοντας Ιζ την 'ΈίΤτίΒαμνον την τε άττοι- 
κίαν Κορινθίοίζ ΒεΒομένην, ε^^αλετταινον και ττλευ- 
σαντες ενθυς ίτεντε και είκοσι ναυσι και νστερον 
ετερω στόλω τού? τε φεύγοντας εκελενον κατ εττηρειαν 
Βεχεσθαι αντονς — ηλθον γαρ ε; την Κερκυραν οί τών 
ΈΐΓΐΒαμνίων φνγάΒες, τάφονζ τε άττοδεικνύντες και 
ζυγγενειαν, ην ττρίίϊα-χόμενοι εδε'οντο σφας κατάγειν — 
τους τε φρονρονζ ονς Κορίνθιοι έπεμψαν και τους 

3 οίκητοραζ άττοττεμιτειν. οί δε Έττιδά/Ανιοι οΰδεν αυτών 
ΰτπ^κουσαν. άλλα [στρατευουσιν εττ' αυτούς] οί Κερ- 
κυραίοι τεσσαράκοντα ναυσί μετά τών φνγά8ων, ώζ 
κατάξοντεζ, και του? Ιλλυριούς ττροσλαβόντες, ττροσ- 
καθεζόμενοι [δε] ττ^ν ττόλιν -προείπον Έττιδα^νίων 
Τ€ τον βονΧόμενον και τους γένους αττα^είς αιτι- 
€ναι, εί δε μη, ως ττολεμίοΐζ χρησεσθαι. (ος δ' 
ουκ ετνείθοντο, οί μεν Κερκυραίοι, — εστί δ' Ισθμοζ το 

27 χωρίον, — ετΓολιόρκουν ττ^ν ττόλιν. Κορίνθιοι δ, ως 
αϋτοΓς εκ τ^ς Έττιδά/Λνου ηλθον άγγελοι οτι ττολιορ- 
κοΰνται, τταρεσκευάζοντο στρατιάν και άμα άττοικίαν 
ες την Έττίδα/χνον εκηρυσσον εττι ττ) ισι^ και ό/χοι'α 
τον βουλόμενον Ιεναι• ει δε τις το τταραυτίκα μεν μη 
εθελοι ξυμττλεΐν, μετεχειν δε βούλεται τηζ αποικίας, 
ττεντηκοντα Βραχμά<; κατα^εντα Κορινθίας μενειν. 
Ζησαν δε και οί ττλεοντες ττολλοι και οί ταργυριον 
καταβάλλοντες. εΒεηθησαν δε και τών Μεγαρέων 
ναυσι σφάς ξυμπροττεμψειν, ει άρα κωλνοιντο υττό 
Κερκυραίων πλειν οί δε τταρεσκευάζοντο αυτοΐς οκτώ 
ναυσί ξυμττΧεΖν και Παλΐ7? Κεφαλλι^'νων τεσσαρσιν. 
3 και Έττιδαυρίων εδει^^ϊ^σαν, ο"ί τταρε'σχον ττεντε, Ερ- 
/χιον^ς δε μίαν και Τροιζτ^νιοι δυο, Λευκάδιοι δε δε'κα 
και Ά/Λττρακιώται οκτώ, Θηβαίους δε χρήματα ψησαν 
και Φλιασίους, Ηλείους δε ναί5ς τε κενάς και χρήματα. 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', Κυ'. 17 

ατ,'τών δε Κορινθίων ν^ε5 'π•αρ€σκ€υάζοντο τριάκοντα 
και τρίσγίλιοι οττλΓται. 

ΈττίΐΒή δε Ιττνθοιτο οί Κερκυραίοι την ιταρα- 28 
σκίνην, (λθόντΐ.^ ες Κόρινθον μΐτά Λακεδαι/λονιων 
και "Χίκνωνίων ττρίσβίων, ον5 τταρίλαβον, ΐκελενον 
Κοριν^ιΌνς τοτ)5 εν Έττιδα/λνω φρονρονζ τε και οίκ7;- 
τορας άττάγειν, ως οΰ /χετον αντοΓς Εττιδα/χνου. ει 2 
δε τι άκτιτΓοιονιτσι, δικας τ7^ελον δούναι εν Πελο- 
ττοννησω τταρά ττόλεσιν αΤς αν αμφότεροι ξνμβωσιν 
οτΓοτερων δ' αν 8ίκασθτ) εΤναι ττ^ν άττοικίαν, τουτουδ 
κρατεί;/, τ^^ελον δε και τω εν ΔελφοΓς /χαντείω εττι- 
τρίψαι. Ίτόλΐμον δε ονκ ειων ττοιεΐν ει δε μη, και 
αΐ'τοί άναγκασθησεσθαι [εφασαν] εκείνων βιαζομί- 
νων φίλονζ ττοίζΐσθαι ον<; ον βούλονται, ίτερονζ των 
ΐ'νν όντων μάλλον, ωψελιας ένεκα, οί δε Κορίνθιοι 3 
αττεκριναντο αντοΓς, ην τάς τε ναΰς και τους βαρβά- 
ρον<ί άτΓο ΈτΓίδαρ,νου άττάγωσι, βονλενσεσθαι• ττρο- 
τερον δ' οΰ καλώς ε;^ειν τους ρ,έν ττολιορκεΓσ^αι αυ- 
τούς δε ^ικάζεσθαι. "Κερκυραίοι δε αντελεγον, ην 
και εκείνοι τους εν Έπιδά/χνω ατταγάγωσι, ττοιησειν 
ταντα• έτοιμοι δε εΤναι και ώστε άμφοτερονς μενειν 
κατά χωράν, σττονδάς δε ττοιησασθαι εως αν τ; Βίκη 
■γενηται. Κορίνθιοι δε ουδέν του'των νττηκονον, αλλ 29 
εττειδτ} ιτλι/ρεις αΰτοΓς •^σαν αί ν^ες και οί ^ρ.ρ.α;;^οι 
τταρησαν, ιτροττεμψαντεζ κηρνκα ττρότερον ττόλε/ιον 
ττροερουντα Κερκυραίοις, αραντες εβ^ομηκοντα ναυσι 
και ττέντε δισχιλιοις τε οίτλιταις εττλεον επι ττ^ν 
Έ~ί8αμνον, Κερκυραιοις ενάντια ιτολερ-τ/σοντες* 
εστρατηγει δε των ρ.έν νεών Άριστευς ό Πελλιχου3 
και Καλλικράττ^ς ό Καλλιου και Ύιμάνωρ 6 Ύιμάν- 
θονς, τον δε ττεζοΰ Άρχετιμό^ τ€ ό Ευρντίμου και 
Ισαρχι'δας ό 'Ισαρ^^ου. 

Έ—ειδτ; δ* εγένοντο εν 'Ακτι'ω τ^ς Άνακτορίας 
γ^ς, ου το ίερον τοί5 Αττολλωνος εστίν, εττι τω στο- 
ματι τον Άμττρακικον κολττον, οί Κερκυραίοι κηρνκα 
τ€ Ίτροεπεμψαν αΰτοΓς εν άκατιω άπεροίΗτα μη 



18 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

Ίτλεΐν 67ΓΙ σφας και τα9 ναΰς αμα ΙπΧηρονν, ζΐύ' 
Ιμάντες τε τα5 τταλαιάς ώστε ττλωίμονς εΤναι και τα5 
8 άλλα? ετΓίσκευάσαντες. ω? δε 6 κηρνζ τε άττηγγα- 
λεν ον'δέν (Ιρηναίον τταρά των Κορινθίων, και αί ν^ες 
αΰτοΓς εττεττλτ^ρωντο, ουσαι ογδοτ^'κοντα, — τεσσαρά- 
κοντα γαρ Έττιδα/Ανον επολιόρκουν, — οΐνταναγο/χενοι 
και παραταξάμζνοί (.ναυμάχησαν και ένίκησαν οί 
Κερκυραίοι τταρα ττολύ και ναΰς ττεντεκαιδεκα δι- 
ίψθαραν των Κορινθίων, τύ) δε αυττ^ ημίρα αυτοΓς 
ζυνίβη και του5 ττ^ν Έττιδα/χνον ττολιορκοίντας ττα- 
ραστϊ^σασ^αι ομολογία, ώστε του5 /Μεν ετη^λυδαζ 
ατΓοδόσ^αι, Κοριν^ιουξ δε δ?;σαντα5 ε;!<€ΐν εω? αν 
άλλο τι δό^. 

30 Μετά δε τί^ν ναν/χα^ιαν οί Κερκυραίοι τροτταΓον 
στησαντζς εττι ττ} Α€νκίμμΎ] τηζ Κέρκυρας ακρωτη- 
ριω τους //.εν άλλους, ους ίλαβον, αί^αλωτους αττεκ- 

2 τειναν. Κορίνθιους δε δι^σαντες εΤι^ον. ύστερον δε 
εττειδϊ/ οί Κορίνθιοι και οί ^ρ,/Λα;)(οι ησσημίνοι ταις 
ναυσιν άνεχωρησαν εττ' οίκου, τ^ς ^αλάσστ^ς άττάσης 
εκράτουν τ^ς κατ' εκείνα τα χωρία οι Κερκυραίοι, 
και ττλευσαντες ες Λευκάδα τι^ν Κορινθίων [άττοι- 
κιαν] τ-^ς γι^ς ετερ,ον και Κυλλ7;νί?ν το Ήλειων εττι- 
νειον Ινίπρησαν, υπ ναΰς και χρήματα τταρίσχον 

ίΚορινθίοίζ. του τε ^όνου τον ττλεΓστον ρ,ετά ττ^ν 
ναυ/Αα;^ιαν Ικράτονν τη<; θαλάσσης και τους των Κο- 
ρινθίων ζνμμάχονί εττιττλεοντες (φθειρον, μέχρι ον 
Κορίνθιοι ττεριιο'ντι τω ^ε'ρει ττεμψαντίζ ναυς και 
στρατιάν, εττεί σφών οί ^υ/Αρ,α;^οι εττόνουν, εστρατο- 
ιτεδευοντο επ' Άκτιω και ττερι το Χει/χεριον ττ7ς Θεσ- 
ττρωτιδος, φυλακής ένεκα της τε Αευκά8ο<; και των 

4 άλλων ττόλεων οσαι σφίσι φίλιαι ήσαν. αντεστρα- 
τοττεδευοντο δε και οί Κερκυραίοι εττι τι) Αευκίμμτ} 
ναυσί τε και ττεζω. εττεπλεόν τε ουδέτεροι άλληλοις, 
αλλά το θεροζ τοΰτο άντικαθεζόμενοι χειμωνος ηΒη 
άνεχωρησαν επ οίκου εκατεροι. 

31 Τον δ' ενιαυτον ττάντα τον μετά την ναυμαχίαν 



ΣΤΓΓΡΑΦΗ2 Α', ΑΒ'. 19 

και τον ίστερον οί Κορίνθιοι ορ777 φέροντες τον 
ττροζ Κερκυραιονξ ττόλε/χον ΐναυττηγουντο και τταρ- 
€σκενάζοντο τα κράτιστα νεών στολον, εκ Τ€ 
αντης Πελθ7Γοντϊ/σου αγείροντε^ και τ^5 αλλϊ/ς 
Ελλάδος ερετα9, μισθω τηίθοντΐζ. ττυν^ανο'/ι.ενοι 2 
δε οί Κερκυραίοι την τταρασκίνην Ιφοβονντο, και — 
ήσαν γαρ ονδενος Έλλί^νων ενσττονδοι ουδέ εσε- 
γράι^αντο εαυτούς ούτε ες τάς Χθηναίων σττονδας 
οντε ες τας Λακεδαι/χ,ονιων, — Ιδο^εν αυτοΓς ελ^οΰσιν 
ως τους Ά^τ^ναιους ξυμ/χάχονζ "γενέσθαι και ωφελιαν 
τινά τταρασθαι άττ' αυτών ενρίσκεσθαι. οί δε Κο- 3 
ρίνθίΟί ττνθόμενοί ταΰτα ηλθον και αυτοί ες τας 
^Αθ-ηνα<ί ττρεσβενσόμενοι, οττως /χτ) σφίσί ττρδς τω 
Κερκυραίων ναντικω το Άττικον ΤΓροσγενο/χ,ενοι/ ε/χ- 
ΤΓοδιον "γενηταί θεσθαι τον ττόλερ,ον τ; βονλονται. 
καταστάσηζ δε εκκλησίας ες άντιλογι'αν ^λ^ον, και 
οί )αέν Κερκυραίοι ελεξαν τοιοίδε. 

" δίκαιον, ω Ά^77ναΓοι, τους ρΐ7'''ε ευεργεσία•; με- 32 
γάληζ μήτε ένμμαχίας ττρονφειΧομενη'ί ηκονταζ τταρά 
τους ττελας εττικονριας, οχητερ και ημείς νυν, οεησο- 
μενονς άναδιδάίαι ττρώτον, μάλιστα μεν ως και ^/Α- 
φορα δε'ονται, ει δε ρ.ι/, οτι γε ουκ επιζήμια, ε— είτα 
δε ως και Τ7)ν χάριν βέβαιον εζονσιν ει δε τούτων 
μηΖεν σαφές καταστησονσι, μη όργίζεσθαι ην ατυ- 
;^ώσιν. Κερκυ'ραΓοι δε ρ,ετα ττ^ς ένμμαχίας της αί- 2 
ττ/σεως και ταίτα ττιστευοντες έχνρά νμΐν τταρεξεσ- 
^αι άττε'στειλαν ημάς. τετνχηκε δε το αντο εττιτη- 
Βενμα ττρός τε υρ,άς ες την χρείαν ημιν άλσγον και 
ες τα ημέτερα αυτών εν τω τταρόντι άένμφορον, ξνμ- 3 
μ,αχοί τε -γαρ ουδενος ττω εν τω ττρο τον εκούσιοι γε- 
νόμενοι νυν άλλων τούτο Βεησομενοι ηκομεν, και αμα 
ες τον τταροντα ττολεμον Κορινθίων έρημοι δι' αντο 
καθεσταμεν, και ττεριεστηκεν η δοκοΰσα ημών ττρό- 
τερον σωφροσννη, το μη εν αλλότρια ξνμμαχία ττ} 
τον ττελας γνώμη ^υγκινδυνευειν, νυν άβονλία και 
άσ^ε'νεια φαινόμενη. την μεν ουν γενομένην ναν- 



2β ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΪ 

/«.α;^ιαν αντοί κατά μόνα^ άττζωσάμεθαΚορινθίονς• 
ΐΤΓ€ί8η δέ μΐίζονι τταρασκενΎ) άττο Ώ-ΐλοττοννησου και 
τηζ αλλ•>;5 Ελλάδος ^φ' "ημαζ ωρμηνται, και ■ημζΐζ 
αδύνατοι όρωμεν οντες τ^ οίκΐία μόνον 8υνάμζΐ, ττε- 
ρίγ€νΐσθαι, και αμα μέγαι ο κίνδυνος, εί Ισόμεθα 
υτΓ αυτοΓς, ανάγκη και νμων και άλλου παντός εττι- 
κονρίαζ Βΐ.ΐσθαι• και ξνγγνωμη, ει, /λτ} /Αετά κακίας 
86ξη<; δε /χαλλον αμαρτία, τύ) ττρότερον άττραγμοσύντ) 
ενάντια τολμώμεν. 
33 « Γεν77σεται δε ΰ^Γν ττίίθομίνοΐζ καΧη η ^υντυ;^ια 
κατά ΤΓολλά Τ175 ημετέρας )(ρείας' ττρωτον μεν οτι 
άΒικονμενοΐζ και ον;( ετέρους βΧάπτονσι την εττικου- 
ρίαν ποιήσεσθε, εττειτα ττερι των με-γίστων κινδυνεύ- 
οντας Ζεζάμενοι ώς αν /λάλιστα μετ αείμνηστου 
μαρτυρίου την χάριν κατα6τ^||σε||σ^ε, ναυτικόν τε 

2 κεκτημεθα ττλην του τταρ νμΐν ττλεΓστον. και σκε- 
φασθε τίς εύπραξία σττανιωτέρα η τις τοΓς ττολεμίοις 
λυττηροτερα, ει ην ύμεΐς αν ττρο πολλών χρημάτων 
και χάριτος ετιμησασθε Βΰναμιν υμιν -ιτροσγενέσθαι, 
αΰτη ητάρεστιν αυτεπάγγελτος, άνευ κίνδυνων και 
Βαπάνης δίδουσα εαυτην, και ττροσέτι φέρουσα ες μεν 
τους πολλούς άρετην, οΐς δ' επα/Αυνειτε χάριν, χμιν 
δ' αΰτοΓς Ισχΰν α εν τω παντι χρόνω ολίγοις δτ; ά/Αα 
πάντα ζυνεβη [και ολίγοι Συμμαχίας Βεόμενοι οίς 
επικαλούνται ασφαλειαν και κοσμον ουχ ησσον δι- 

3 δόντες η ληψόμενοι παραγίγνονται] . τον δε πόλε- 
μον, δι' 'όνττερ χρήσιμοι αν είημεν, ει τις ύμων μη 
οΐεται εσεσ^αι, γνώμης άμαρτάνει, και ουκ αισθάνε- 
ται τους Λακεδαι/Λονίους φόβω τω υμετερω ττολεμη- 
σείοντας και τους Κορινθίους δυνα/χ,ενους παρ' αΰ- 
τοΓς και ύμΐν εχθρούς οντάς και ττροκαταλαμβάν οντάς 
ημάς νυν ες την ύμετέραν εττιχείρησιν, ίνα μη τω 
κοινω εχθει κατ αυτών μετ αλλήλων στώμεν, μη8ε 
δυοΓν φθάσαι άμάρτωσιν, η κακωσαι ημάς η σφάς 
αυτούς )βε/3αιώσασ^αι. ημέτερον δ' αυ έργον ττρο- 
τερησαι, των μεν διδόντων, υμών δε Βεζαμένων την 



ΣΠΤΡΑΦΗΣ Α', ΔΑ'. 21 

ξνμμΛχίαν, κ(Λ 'π'ρο€7Γΐβονλενΐΐν αντοΓί /ιάλλον ι/ 
άντίττιβονλενειν. 

"*Ην δέ λίγωσιν ωζ ου δίκαιον τονς σφετέρον^ 34 
άτΓοικσυζ ν/ιας Βεχ^εσθαι^ μαΘίτ<ύσαν ω9 ττασα αττοι- 
κι'α ευ /χ.£ν ττάχτχονσα τίμα την μητρόττολιν, αδικον- 
μενη δέ αλλοτ/Μοντ(Κ• οΰ γαρ εττι τώ δονλο αλλ 
€171 τίΖ όμοιοι Τ0Γ5 λ€ΐ— ο/ιΟΌΐ9 εΤναι ΐκτημ—ονται. 
ώζ δέ ι/δίκοι-ν, σαφίζ εστίν ττροκληθεΐΎε'; -γαρ Ίτερι 3 
Έ— ιδα/χνου « κρίσιν ττολε/χω /χάλλον ι/ τω ισω εβσυ- 
ληθησαν τα. εγκλήματα μετελθεΐν. και ν/Αΐν Ιστω τι 
τεκμήριον α ττρο^ ϊ//ια5 τον9 ^/γίνεις δρώσιν, οκττε 
άττάττ) τε μή -παράγεσϋαι νπ αυτών, ^ομενοι<; τε εκ 
τον ενθεος μή ντΓονρ-/εΖν• 6 γαρ εΧχιχίστας τάζ μετα- 
μέλεια•; εκ του χαρίζεσθαι τοις εναντίον λαμβάνων 
ασφαλέστατος αν Βιατελοίτ]. 

"Λι'σετε δέ ονδέ τάς ΑακεΒαιμονίων σττονΒαςΖο 
δεχόμενοι ήμα<;, μηΒετερων όντας ξνμμάχονς• εΐ- 
ρηηται γαρ εν ανταΐ<;, των Έλλίριδων πόλεων ήτις 
μη^μον ξνμμαχεί, εέεΐναι τταρ όποτερονς αν άρε- 
σκψ-αι ελθεΐν. και δεινδν €1 τοΓσδ* μεν αττό τε 2 
των ενσττόνΒων «τται ιτληρονν τα? νανς και ττροσ- 
ετι και εκ της άΧλης Ελλάδος, και ουχ ηκιστα 
άτΓΟ των νμετερων νττηκόων, ημάς δέ αττό της ττρο- 
κειμάηης τε ξνμμαχίας είρζονσι και ά— δ τής άΧλοθεν 
ΤΓοθεν ωφελίας. ει τε εν α^ικηματι βήσονται ιτει- 
σθεντων νμων ά Βεόμεθα^ ττολύ δ»; εν ττλείονι αιτία 
ήμεΐς μή τείσαντες νμάς εξομεν ήμας μεν γαρ κιν- 3 
Βννενοντας και ονκ εχθρονς όντας αττωσεσθε, τώνδε 
δε ονχ ό— ίος κωλνται, έχθρων όντων και εττιοντων, 
γενήσεσθε, αλλά και απο της υμετέρας αρ)φς δι,τα- 
μιν τροσλαβεϊν ττεριόφεσϋε, ήν ον δίκαιον, άλλ' ή 
κάκείνων κωλνειν τους εκ τής υμετέρας μισθοφόρους 
ή και ήμΐν ττεμΊτειν κα& ο τι άν ττειχτ^ή'Γε ώφελίαν^ 
μάλιστα Βε άττδ του ιτροφανονς Βεέαμενους βοηθεΐν. 
χολλά δε, ωσττερ εν αρχή ν—είττομεν, τά ξνμφέροΐΎα 4 
άίΓοδείκνί'/χεν, και ^εγαττον ότι οι τε αντοι πολέμιοι 



22 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

•ημ-ιν -ήσαν, οττερ σαφέστατη πιστις, και ούτοι ονκ 
ασ^ενεΓ? αλλ' ικανοί. του5 μ^ταστάντας βλάψαί• και 
ναυτικής και ονκ ηττ^ιρωτώος της ξυμμαχίας διδο- 
μίνης ονχ ομοία η άλλοτρίωσις, άλλα /λάλιστα μεν, 
61 δύνασθε, μη^ενα άλλον Ιαν κίκτησθαι νανς, ει δέ 
μη, υστις έχυρωτατος, τούτον φίλον ε;(ειν. 
36 " Και οτω τάδε ξνμφίροντα μεν δοκει λε-γεσθαι, 
φοβείται δε μη δι' αυτά ττειθόμενος τάς σττονΒάς 
λνστ], γνωτω το μεν δεδιδς αυτοί, Ισχνν έχον, τονς εν- 
αντίους μάλλον φοβήσον, το 8ε θαρσουν μη Βεξαμε- 
νον, ασθενές 6ν ττρος ισχύοντας τους εχθρούς, άδε- 

2 εστερον εσομενον, και ά/ζ,α ον ττερί της Κερκύρας νυν 
το ιτλεον η και των Άθηνων βουλενόμενος, και ου τα 
κρατιστα αυταις προνόων, όταν ες τον μέλλοντα και 
όσον ου τταροντα ττόλεμον το αύτΊκα ττερισκοττων εν- 
οοιαζη χωρίον ττροσλαβεΐν ο μετά μεγίστων καιρών 

3 οΐκειοΰται τε και ττολεμουται. της τε γάρ Ιταλίας 
και Σικελίας καλώς τταράττλου κείται, ώστε μήτε εκ- 
είθεν ναντικον εάσαι Πελοττοννι^σιοις εττελ^εΐν, τό τε 
ενθενΒε ττρος τάκεΐ -τταραττεμψαι- και ες τάλλα ξυμ- 
φορωτατον εστίν, βραχυτάτω δ' αν κεφαλαίω, τοις 
τε ξυμττασι καΐ κα^' εκαστον, τωδ' αν μη ττροεσθαι 

4 ημάς μάθοιτε' τρία μεν οντά λόγου ά^ια τοΐς "Ελλησι 
ναυτικά, το τταρ' ύμΐν και το ήμετερον και το Κοριν- 
θίων, τούτων δ' ει -ττεριόψεσθε τά δυο ες ταϋτδν ελ- 
ρειν και Κορίνθιοι ημάς ττροκαταληψονται, Κερκυ- 
ραιοις τε και Πελοττονντ^σιοις άμα ναυ/Λα;(ΐ7σετε• δε- 
ζαμενοι δε ημάς εξετε ττρδς αυτούς ττλείοσι ναυσϊ 
ταις ημετεραις άγωνίζεσθαι." 

Τοιαύτα μεν οί Κερκυραίοι εΐττον οΐ δε Κορίνθιοι 
μετ αυτούς τοιάδε. 
37 " ΑναγκαΓον Κερκυραίων τώνδε ου μόνον ττερΙ του 
δε'^ασ^αι σφάς τον λόγον ττοιησαμενων, άλλ' ως και 
ημείς [τε] άδικονμεν και αύτοι ουκ εΐκότως ττολεμονν- 
ται, μνησθεντας πρώτον καΐ ημάς ττερι αμφοτέρων 
ούτω και εττι τον άλλον λόγον ίεναι, Γνα την άφ' 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΑΗ'. 23 

ημών Τ€ άξίωσιν ασφαλέστερον ιτροαΒητε και την 
τώνδε γρίίαν μη άλσγίστως άττωσησθε. φασί 8η 2 
ξνμμαχίαν δια το σώφρον ουδενός ■ττω ΖΙ^ασθαι• το 
δ' ετΓΐ κακονρ-γία και ουκ άρεττ] εττεττ^δενσαν, ςνμμα- 
χόν τε ον8&α /3ουλό/χενοι ■ττρος τάδικηματα ονδέ /^αρ- 
τΐ'ρα ε^^ειν, οντε τταρακαλοϋντες αισ^υνεσσαι• και τ) 
ττόλις αυτών αρ,οι, αυτάρκη ΘΙσιν κει/ιεντ;, τταρεχει 
αντους δικαστά^ ων βλάτττονσί τίνα μάλλον η κατά 
ξννθηκαζ -γίγνΐσθαι, δια το ι^'^ιστα εττι τον9 τεΛας 
εκττλε'οντας /χάλιστα τονς άλλονς ανάγκη καταιρον- 
τα5 δε^^εσ^αι. καν τοντω το ευ'ττρεττέί ασ~7Γονοον, 3 
ου;( Γνα ^1^ ^υναδικϊ^σωσιν ετεροΐ9, ττροβέβληνται, 
αλΛ οττως κατά /χονας αοικωσι και οττως εν ω μεν αν 
κρατώσι βιΑζωνται, ου δ' αν λά^ωσι ττλεον Ιχωσιν, 
ην δε τΓου τι προσλάβωσιν άναισ-χνντωσιν. καίτοι 
εί ^σαν άνδρες, όκτττερ φασίν, άγαμοι, οσ-φ αλτ;7Γτό- 
τεροι ^σαν τοΓζ ττελας, τοσώδε φανερωτεραν έ^ν 
αυτοΓς ττ^ν άρ€την διδουσι και δε;^ορ.ε'νοΐ5 τα δί- 
καια δεικνυναι. άλλ' ούτε ττρος τους άλλουζ ούτε ες 38 
ημάς τοιοίδε είσίν, άποικοι δ' όντες άφεστασί τε δια 
χαντδς και νυν ττολε/ιοΰσι, λέγοντες ο5ς ουκ εττι τω 
κακώς ττάσχειν εκττεμφθίίησαν. ημάς δε οΰδ' αυτοί 
φαμεν εττι τω υττο τούτων νβρίζεσθαι κατοικίσαι, 
άλλ' ετΓΐ τω ηγεμόνες τε είναι και τα εικότα θανμά- 
ζεσθαι. αί γοΰν άλλαι άττοικίαι τιμώσιν ημάς και 2 
μάΧιστα ν—ό άττοίκων στεργόμεθα' και δτ7λον οτι, ει 
τοις — λε'οσιν άρε'σκοντές εσμεν, τοΐσδ' αν μόνοις ουκ 
ορ^ώς άπαρίσκοιμεν. οΰδ' εττιστρατενομεν εκττρεττώς 
/χτ) και διαφερόντως τι άδικοΰ/χενοι. καλόν δ' •^ν, ει 8 
και ημαρτάνομεν, τοΓσδε /χέν εΤ^αι Τ(5 ημετέρα όργη, 
ημΐν δ' αίσ;(ρον βιάσασθαι την τούτων μετριότητα" 
νβρει δε και εξουσία ττλοΰτου ιτολλά ες τ^ρΛς άλλα 
τε ημαρτηκασι, και Εττίόα/ινον, ημετεραν ουσαν, κα- 
κονμεΐ'ην μεν ου ττροσεττοιοΰντο, ελθόντων δε ϊ^/χών 
ε— ι τιμωρία ελοντες /δια εχονσιν.' 

" Και φασι δι; δίκ>/ πρότερον εθελησαι κρίν^σθαι, 39 



24 Θ0ΪΚΤΔ1Δ0Τ 

ην γε ον τόν, ττρονχοντα και εκ του ασφαλούς, νρο- 
καΧονμενον λέγειν τι δοκειν δει, άλλα τον ες Γο-ον τα 
τε έργα 6μοίω<; και τοι)? λόγους ττρίν διαγωνιζεσ^αι 
καθίστάντα. ούτοι δ' ου ττρίν ττολιορκειν το γωρίον, 

2 άλλ' εττειδί; ηγησαντο ημάς ου ττΐριόψίσθαί, τότε και 
το ευττρεττέδ της 8ίκης τταρΐ,σγρντο. και δευρο 17- 
κουσιν ου τακεΐ μόνον αυτοί αμαρτοντΐς, αλλά και 
υ/Αοίς νυν ά^ιοΰντες οΰ ζυμμα-χ^Ζν άλλα ^υναδικεΐν, 

3 και Βιαφυρους οντάς ημΐν Βίχεσθαί σφάς' ους χρην, 
οτε ασφαλέστατοι ήσαν, τότε ττροσιίναι, και μη έν 
ω ημείς μεν ηΒικημεθα, ούτοι δε κινδυνευουσιν, μη8' 
εν ω υμεΐς της τ ε δυνάμεως αυτών τότε ου /αεταλα- 
βόντες της ωφελίας νυν /χ,εταδώσετε, και των αμαρ- 
τημάτων ατΓογενο/χενοι της αφ ημών αιτίας το Ισον 
εξετε, ττάλαι δε κοινωσαντας την δυνα/Λΐν κοινά και 
τά άτΓοβαίνοντα ε)(^ειν• * εγκλημάτων δε μόνων άμε• 
τόχως, οΰτω τών μετά τάς ττράξεις τούτων μη κοινω- 
νεΐν. 

40 " Ώς μεν ουν αυτοί τε μετά ττροσηκόντων εγκλη- 
μάτων ες υμάς ερχόμ^θα, και οί'δε βίαιοι και ττλεο- 

2 νεκται είσί, δεδι^λωται• ως δ' ονκ άν δικαίως αυτούς 
δεχοισθε μαθεΐν χρη. ει γάρ εΐρηται εν ταις σττον- 
δαις ε^ειναι τταρ' όττοτέρους τις τών άγραφων ττόλεων 
βουλεται ελθεΐν, ου τοις επι βλάβη έτερων Ιουσιν η 
ξυνθηκη εστίν, άλλ' όστις μη άλλου αυτόν άττοστε- 
ρών ασφαλείας δεΓται, και όστις μη τοις δεξαμενοις, 

9 ει σο)φρονοΰσι, ττόλεμον άντ ειρήνης ττοιησεΐ' ο νυν 
νμεΐς μη ττειθόμενοι ημΐν ττάθοιτε άν. οΰ γάρ τοΓσδε 
μόνον επίκουροι άν γενοισθε, άλλα και ημΐν αντί 
ενσπόνδων ττολέ/χιοι• ανάγκη γάρ, ει ΐτε μετ αυτο3ν, 
και άμύνεσθαι μη άνευ υμών τούτους. καίτοι δί- 
καιοι γ' εστέ |Λ.άλιστα μεν εκττοδών στηναι ά,μφοτε- 
ροις, ει δε μη, τουναντίον εττι τούτους μεθ" ημών ΐέναι 
— Κ,ορινθίοις μεν γε ενσττονδοί εστε, Κερκυραίοις δε 
ουδέ δι' άνακωχ?7? ττωττοτ εγένεσθε — και τόν νόμον 
μη καθιστάναι ώστε τους έτερων άφίσταμενους δεχε- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΜΑ'. 25 

σθαι. ουδέ γαρ ημ^ΐ<; ^αμίων αποσταντων ψηφον 4 
ττροσ^θέμίθα ^ναντίαν νμΐν, των άλλων ΐΙεΧοττοννη- 
σίων 8ίχα έψηφισμενων €Ϊ γρη αντοΐς αμννί,ίν, φαν€- 
ρώς δε άντείττομεν τους ■ττροσ-ηκοντας ξνμμάχονς αντόν 
τίνα κολάζειν, «ί γαρ του5 κακόν τι δρώντας δεχό- 
/ιιενο6 τιμωρήσετε, φανεΐται και α των υ/χετερων ονκ 
ελάσσω ΐ7ΜΓν •π-ρόσεισι, και τον νομον εφ νμΐν αυ- 
τοΓ$ μάλλον η εφ' ϊ^/Λΐν θησετε. 

" δικαιώματα μεν ονν τάδε ττρος υρ,ας εχομεν, ικανά 41 
κατά τον5 Έλλϊ/νων νό/χοΐ)?, τταραινεσιν δε και. ά|ιω- 
σιν χάριτος τοιάνδε, ^ν, ουκ ε-χθροί οντες ώστε βλαττ- 
τειν οΰδ' αυ φίλοι ώστ' ετη)(ρησθαι, άντιδοθηναι "ημίν 
εν τω τταρόντι φαμεν χρηναι. νέων γαρ μακρών σπα- 2 
νίσαντε'ς ιτοτε ττρος τον Αίγιντ^τών ΰττέρ τα Μτ^δικά 
ττόλεμον τταρά Κορινθίων είκοσι νανς ελάβετε• και η 
ευεργεσία αΰττ7 τε και τ} ες ^αμίονς, το δι ί^/Λας Πε- 
λο7Γονν>7σ"ΐου5 αυτοΓς μγ} βοηθησαι, τταρεσχεν νμΐν Αΐ- 
γιν>7τών μεν έττικράτησιν, "Χαμίων δε κόλασιν και εν 3 
καιροΓς τοιοΰτοις εγενετο οΓς μάλιστα ανθρωττοι εττ 
εχ^θρονς τον<; σφετερονζ Ιοντες των τταντων αττεριοττ- 
τοί είσι τταρά το νικαν φιλον τε γαρ ηγούνται τον 
ΰτΓουργουντα, ^ν και ττρότερον εχθρός -η, ττολέμιόν τε 
τον οίντιστσ,ντα, -^ν και τυχτ/ φίλος ών, εττεί και τα 
οικεία χείρον τίθενται φιλονεικίας ένεκα της αντίκα, 
ων ενθνμηθεντες και νεώτερος τις τταρά ττρεσβντερον 4:2 
αυτά μαθών άζιοντω τοις όμοίοις ημάς άμννεσθαι, 
και μη νομίστ) δίκαια ρ,έν τάδε λεγεσθαι, ζνμφορα 
δε', ει ττολεμησει, άλλα εΤναι. τό τε γαρ ξνμφερον 2 
εν ω αν τις ελάχιστα άμαρτάνη μάλιστα έπεται, και 
το μέλλον του ττολεμον, ω φοβονντες νμάς Κερκυ- 
ραίοι κελενουσιν ά8ικεΐν, εν άφανει ετι κείται, και ουκ 
άξιον εττο-ρθεντας αντω φανεράν εχθραν η8η και ου 
^ελλουσαν ιτρος Κορίνθιους κτησασθαι, της δε ντταρ- 
χονσης ττρότερον διά Μεγαρεας νττοψίας σώφρον νφ- 
ελειν μάλλον η γάρ τελευταία χάρις καιρόν ειπούσα, 3 
καν ελασσων ύ], δύναται μείζον έγκλημα λυσαι. μηΚ 



26 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

δη ναντικοΰ $νμμαχίαν μεγάλην διδόασί, τοντω ίφ 
ίΧκζσθί' το γαρ μη αδικειι/ του; όμοίονζ Ιχνρωτερα 
8ύναμις η τω αντίκα φανερία έπαρθέντας δια κίνδυνων 
το ττλεον ίχειν. 

43 " Ήμείζ δέ ττεριπεπτωκότες 0*5 εν ττ/ Λακεδαίμονι 
αΰτοι ττροειτΓΟ/Αεν, του? σφετερουζ $νμμά)(ονζ αντον 
τίνα κόλαζαν, νυν τταρ' νμων το αυτδ αζιονμεν κομί- 
^εσ^αι, και //.ί; τ^ ημέτερα '/'ί/φω ΐύφεΧηθεντας τ^ 

2 υμέτερα ημάς βλάψαί. το δ' ίσον άνταπόδοτε, γνον- 
Τ€5 τούτον εκείνον είναι τον καιρόν εν ω δ τε νττονρ- 
γών φίλος μάλιστα και ό άντιστάς εχθρός, και Κερ- 
κυραίους τουσ-δε ρ.ϊ7τε ξνμμάχους 8εχεσθε βία ημών 
μήτε άμύνετε αντοΐς άδικοΰσιν. και τάδε •7Γθΐοί3ντε5 
τα προσήκοντα, τε Βράσετε και τα άριστα βονλευ- 
σεσθε νμΐν αυτοΓς." 

Τοιαύτα δε και οί "Κορίνθιοι ειπον. 

44 Ά^ί^ναΓοι δε άκουσαντες αμφοτέρων, γενομένης και 
δις εκκλησίας, τ^ μεν ττροτερα ου;( ησσον των Κοριν- 
θίων άττεδε'^αντο τους λόγους, εν δε τύ} νστεραία μετ- 
εγνωσαν Κερκνραίοις ξυμμαγίαν μεν μη ττοιησασθαι, 
ώστε τους αυτούς εχθρούς και φίλους νο/Λΐ^ειν — ει 
γαρ ετΓΐ Κόριν^ον εκέλευον σφισιν οί Κερκυραίοι 
ξυμττλεΐν, ελνοντ αν αυτοΓς αί ττρος ΐίελοττοννησίονς 
στΓονδαί — εττιμαχίαν δ' εττοιι/σαντο τ^ αλλήλων βο- 
ηθεΐν, εάν τις επι Κερκυραν ΐη η Άθηνας η τους του- 

2 των ζνμμάχονς. εδόκει γαρ ό ττρδς Πελθ7Γονν)7σιους 
ττόλεμος και ως εσεσ^αι αυτοΓς και τι^ν Κερκυραν 
ΐβοχλοντο μη ττροεσθαι Κορινθίοις ναυτικον εχουσαν 
τοσούτον, ξνγκροΰειν δε δτι μάλιστα αυτούς αλλΐ7- 
λοις, ινα άσ^ενεστε'ροις ουσιν, ην τι δε'τ;, Κοριν^ιΌις 
τε και τοις άλλοις 1|τοΓς|1 ναυτικον εχουσιν ες -ττόλεμον 
καθιστωνται. άμα δε τί7ς τε Ιταλίας και Σικελίας 
καλώς εφαίνετο αυτοΓς η νήσος εν τταράττλω κεΓ- 
σ^αι. 

45 Τοιαΰτ]7 μεν γνώμη οί ^Αθηναίοι τους Κερκυραίους 
προσεΒεξαντο, και των Κορινθίων άττίλθόντων ου 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', Μ^'. 27 

ΐΓολύ νστ€ρον ΒΙκα νανζ αντοΐζ άττέστειΧαν βοηθον'ί' 
€στρατψ/€ί δέ αιτών Λακεδαι/ιόνιόϊ Τ€ ό Κίμωνοζ 
και Διόημος ό Έ,τρομβίχον και Πρωτεας ο Έττ ι- 
κλ€ον•9. Ίτροΐίττον Βί αντοΐ<ί μη νανμα^^ΐΐν Ι^ορινθί- 2 
οι<;, ην μη Ιττϊ Ιίίρκνραν ιτλίοχτι καΐ μίλλωσιν αττο- 
βαίναν η €5 των «εινων τι χωρίον οντω δέ κωλναν 
κατά &νναμιν. ττροΐίτΓον δέ ταντα τον μη λνειν ό-εκα 
τα5 στΓονδάς. αχ μεν &η νη€^ άψικνοννται €? τ»7ν46 
Έ,ερκνραν, οΐ δέ Κοριν^ίοι, εττειδτ) αντοΪ5 τταρεσκεν- 
αστο, Ιιτλεον εττι την Κΐρκνραν ναχχτί τΐντηκοντα καΐ 
εκατόν, ήσαν δέ Ηλείων /ιέν δεκοι, Μεγίίρεων δέ 
δώδεκα και Λει•καδίων δε'κα, Ά/Λίτρακιωτών δέ ετττά 
καΐ είκοσι και Άνακτορίων μία^ αντών δέ Κορινθίων 
ενενί^κοντα. στρατηγοί δέ τοντων ήσαν μεν και κατά 2 
ϊΓΟλεΐ9 εκάστων, Κορινθίων δέ Ξενοκλείδτ/ς ό Εν^ι^- 
κλεΌν9 — ε/χ•πτο9 αυτός, ειτειδτ/ δέ —ροσεμιξαν τη κατά 
¥^ερκνραν ηττείρω α— ό Λενκάδος ττλε'οντες, όρμίζονται 
ες 'Κ.ειμεριον τη<ς Θεσττρωτίδος γης. εστί δέ Χιμην, 
και 7ΓΟλί9 τ,νέρ αντοί• κεΐται άττ ό θαλάσσης εν τη 
Έλαιατιδι της Θεστ-ρωτί&ος Έφν'ρτ/. εξίησι δέ — αρ' 3 
αντην Αχερουσία λίμνη ες θάλασσαν 8ιά δέ της 
Θεσττροίτιδος Α^^ερων ττοταμος ρέων ίσβάλλει ες αν- 
τηι; αφ ον και ττ^ν εττωννμίαν εχεί' ρεΐ δέ και &ναμις 
ττοταμος, ορίζων την Θεσττρωτιδα και Έ,εστρίνην, ώκ 
έντο5 η άκρα ανε^^ει το ^ειμεριον. 

Οί ρ,έν ονν Κορίνθιοι της ψτείρον εντανθα όρμί- 
ζονται τε και στρατόττί^ν ε— οιτ/σαντο, οί δέ Κερκι^ 47 
ραιΌι ω9 ησθοντο αντον? ΤΓροσττλεονταζ, "ήληρώσαιτες 
δέκα και εκατόν νανς, ων ηρχε ^ΙεικιάΒης και ΑΙσιμί&ης 
καΐ Έί'ρνβατος, εστρατοττεΒεί-σαντο εν μια των νήσων 
αί καλούνται "^,νβοτα• και αί Άττικαι δέκα τταρησαν. 2 
εττι δέ τη Αενκίμμη αντοΐς τω άκρωτηρίω 6 τεζος ην 
και Ζακννθίων χίλιοι όττλΐται βεβαηθηκότες. ήσαν 
δέ και Τ0Γ5 Κοριν^ιοι? [εν τη τ/ττειρω] ιτολλοι των 
βαρβάρων τταραβεβοηθηκότες- οί γαρ ταίτη ηττειρόϊ- 
ται αεί τότε αντοΐς φίλοι εισίν. εττειδι/ δέ τταρεσκεν- 48 



28 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΪ 

άστο Τ0Γ5 Κ.οριν6ίθίζ, Χαβόντίζ τριών ήμερων σιτία 
ανηγοντο ως Ιτη νανμσ^^ίαν αττο του Χει/χίρι'ου νυκτός* 
καί αμα Ιω ττλεοντεζ καθορωσι τάζ των Κερκυραίων 

2 νους μετέωρους τε και επί σφας πλεούσας, ως δε 
κατειδον αλλι^λους, άντιτταρετάσσοντο, επΙ μεν το 
δε^ιον κερα5 Κερκυραίων αί Άττικαι νηες, το δε άλλο 
αντοι επεΐχον, τρία τέλη ποιησαντες των νέων, ων 
ηρχε τριών στρατηγών εκάστου εις. ούτω μεν Κερ~ 

3 κυραίοι ετάξαντο' Κορινθίοις δε το μεν δε^ιδν κέρας 
αί Μεγαριδε$ νηες εΐχον και αί Ά|α7Γρακιώτιδε?, κατά 
οέ το μέσον οί άλλοι ζνμ.μαχοι ως έκαστοι• ενωννμον 
οε κέρας αυτοί οί Κορίνθιοι ταΐς άριστα των νέων 
ττλεοΰσαις κατά του5 Αθηναίους καί το δε^ιδν των 
Κερκυραίων εΤχον. 

49 'Βυμμίξαντες δε, επει8ή τά σημεία εκατέροις ήρθη, 
εναυμάχουν, πολλούς μεν όπλίτας έχοντες αμφότεροι 
επί των καταστρωμάτων, πολλούς δε το|^ότα5 τε καί 
άκοντιστάϊ, τω τταλαιω τρόττω άπειρότερον έτι παρ- 
εσκευασμένοι. ην τε η ναυ^αα^ια καρτερά, τ-β μεν 
τέχνη ούχ ομοίως, πεζομαχία δε το ττλεον προσφερης 

2 ούσα. έπεώη γαρ προσβάλοιεν άλληλοις, ου ραδι'ως 
αττελυοντο υττό τε πλήθους καί ο_;(λου των νέων και 
μαλλόν τι ττιστευοντεζ τοΓ? επί του καταστρώματος 
όπλίταις ες την νίκην, οι καταστάντες έμάχοντο ησυ- 
;(α^ουσών των νείαν Βιέκπλοι δ' ουκ ήσαν, αλλά θυμω 

3 και ρώμη το πλέον εναυμάχουν η επιστήμη, πανταχη 
μεν ούν ττολυς θόρυβος καί ταραχώδης ην η ναυμαχία, 
εν η αΐ Άττικαί νηες παραγιγνόμεναι τοις Κερκυραίοις, 
ει πη πιέζοιντο, φόβον μεν παρείχαν τοις εναντιοΐ9, 
μάχης δε ουκ ηρχον, δεδιότες οί στρατηγοί την πρόρ- 
ρησιν των Αθηναίων, μάλιστα δε το δε^ιδν κέρας 

4 τώι/ Κορινθίων έπόνει. οί γαρ Κερκυραίοι είκοσι 
ναυσίν αΰτου? τρεψάμενοι καί καταδιω^αντεζ σττοράδαϊ 
€5 την ηπειρον μέχρι του στρατοπέδου πλεύσαντες 
αυτών και επεκβάντες ένέπρησάν τε τάς σκηνάς έρη- 
μους καί τά χρήματα 8ιηρπασαν. ταύτη μεν ούν οί 



Ι-.ΤΙΤΛΙΗΣ Α', ^". 29 

Κορίνθιοι και -σσ-ώι-τό τ€ καΐ οΐ Ίίερκν- 

ραΐοι ί—^κράτ' 'λ ήσαν οι Κορίνθιοι, Ι— ι 5 

τώ ενωνυ/ιω, ττολΐ £ί ί.κωι , γοΓϊ Κ(ρκνραιοι<; των είκοσι 
νεών άτΓο ελάσσονος ττΧήθοχ"; εκ τ^5 διώξεως ου 
—αροντΓΜν. οι δ' Ά^'οΓοι, όρώιτες τονς Κερκί'ραιοτϊ 
ττιείο/χείους, /χαλλον τίδ^/ άτροφαχτίστωζ Ιττίκονρονν, 
το /ιΐ€ν' — ρώτον α— ε;^ορ.ε>Όΐ ώστε ρ.»} ^μβάΧ^^ιν τινι• β 
ε'— ει όε τ; τροτη εγενετο λαμττρ&ί καΐ ίνέκίΐντο οί 
Κορίνθιοι, τότε δϊ) ερ/ου χας €ίχ€το ηΒη και Βΐΐκίκριτο 
οι-δέν ετί, αλλά ^-νε'-εσεν ες τοΓτο ανάγκτ/ς ώστε ενι- 
γΐ,ψησαι άλλι^'λοις τονς Κοριν^ιου-ς και Ά^ί/ναιΌνς. 

Τΐ7ς δε τροττί}^ γενορεκ/^ς οί Κορίνθιοι τα σκαφι^οΟ 
μεν ονχ είλκον άναθονρ.θΌΐ των νεών ας καταδνσειαν, 
ϊτρος δε τονς άΐ'^ρω7Γ0ΐ.•ς έτράττοντο φονενειν διεκττλε- 
οιτες μάλλον η ζωγρεϊν, τονς τε αντών φίλον^, ουκ 
αίσθόμενοι οτι ησσηντο οί εττι τώ δε^ιω κΐοα, αγνο- 
ουντες εκτεινον. ττολλών γαρ νεών ουσών αμφοτέρων 2 . 
και ε— ι — ολν τη^ θαλάσσ-ηζ ε—εχονσων, ειτεώη $ννε- 
μιέαν αλλϊ^λοις, ον ραδίίυς ττ}ν διάγιωσιν είτοιοίντο 
^όττότεροι εκράτονν η εκρατονντο' νανμαχιαγαρ αυη^ 
Έλλ^ι -ρος "Ελλτ^νας νεών ττλν^^ει μεγίστη δι} τών 
ττρο αντ7/ς -γεγενηται. ε-ειΒη δε κατεδιο>^αν τους 3 
Κερκαραιους οί Κορίνθιοι ες την γην, — ρδς τα πανάγια 
και τονς νεκρονζ τονς σφετερονζ ετρα—οντο και των 
7Γ λειστων εκράτησαν ώστε —ροσκομίσαι ιτροζ τα 5υ- 
βοτα, 61 αΐ"Γθΐς 6 κατά γην στρατοί των βαρβάρων 
-ροσβεβοηθηκει- εστί δε τα 2ι•;3οτα της Θεσττρωτιδοδ 
Χίμ,ην ερήμου, τοντο δε ττοΐϊ/σαιτες ανβις άθροι- 
σόε'ΐ'τες ειτε'ττλεον τοις ΚερκιραιΌις. οί δε τοις ιτλωί- 
ροις [και] όσαι ήσαν λοιτται μετά τών Αττικών νεών 
και αντοί άντε— ε'— λεον, δεισαντες μη ες ττ^ν γην σφών 
ττειρώσιν αττοβαίνειν. 

ΉΒη δε ην ούε και ε— εττ αιώιιστο αυτοΓς ώς ες δ 
ε— ι— λονν, και οί Κορίνθιοι εξαττίνης —ρνμναν εκρον- 
οιτο, κατιδοντες είκοσι νανς Αθηναίων — ροσττλεονσας, 
ας ΐστερον τών δέκα βοηθον'ϊ εέεττεμψαν οί Ά^ναΐοι, 
Ι.— 5 



30 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

θ€ΐσαντε5, οττερ εγενετο, μη νίκηθωσινοί Κερκυραίοι 
και αι σφετεραι δε'κα νηεζ όλιγαι άμνναν ωσιν. 
51ταντα5 ουμ -π-ροϊδόντες οί Κορίνθιοι και νττοτοττη- 
σαντες αττ Άθηνων είναι, ου^ όσας εώρων άλλα 
ττλειουζ, υττανε^ώρουι/. τοις δε Κερκυραίοις, είτεττλεον 
γαρ μάλλον εκ του αφανούς, ου;( εωρώντο, και ε^αυ- 
μαζον τονς Κορινθίους ττρνμναν κρονομβνονς, ττρίν 

2 τινε? ίδόντες εΤττον οτι νη^'; εκειναι εττιπλε'ουσιν. τότε 
δε και αΰτοι ανε^ώρουν ^υνεσκόταζε γαρ ι^δ»;• και 
οί Κορίνθιοι άίΓοτραττόμενοι την διάλυσιν Ιποιησαντο. 
οντω μ\ν η άτταλλα-γή εγε'νετο αλλι^λων και η ναυ- 
/χ,αχια ετελευτα ες νύκτα. τοΓ? Κερκυραίοις δε στρα- 

3 τοττεδευο^αενοις εττί τ^ Αζνκίμμη αί είκοσι νι^ες αί 
άτΓο των Άθηνων αύται, ων '^ρχε Γλαυκών τε ο 
Αΐά'γρον και Άνδοκιδϊ^ς ο Λεωγόρου, δια τώΐ' νεκρών 
και ναυάγιων ττροσκομισθίΐσαι κατεττλεον ες το στρα- 
τόττεδον ου ττολλω ύστερον η ωφθησαν. οί δε Κερ- 
κυραίοι, ην γαρ νυ^, εφοβηθησαν μη ττολε/Αΐαι ώσιν, 
εττειτα δε έγνωσαν και ωρμίσαντο. 

52 , Τ^ δ' ΰστεραια αναγό/χεναι αι τε Άττικαι τριά- 
κοντα ν^ες και των Κερκυραίων οσαι ττλώϊρ,οι ι^σαν 
επεττλευσαν εττί τον εν τοΓς ^υβότοΐζ λιμένα, εν 
ω οί Κορίνθιοι ωρμουν, [^βουΧόμενοι είδε'ναι] ει ναυ- 

2 μαχησουσιν. οί δε τας )αέν ναυς αραντες άττδ ττ;5 
γ^5 και τταραταξάμενοι μετέωρους ησΰχαζον, ναυρ,α- 
χίας ου διανοούμενοι αρχειν εκόντες, όρωντες ττροσ- 
"γεγενημενας τε ναΰς εκ των Άθηνων ακραιφνείς και 
σφίσι τΓολλά τα αττορα ζυμβεβηκότα, αιχμαλώτων 
τε ττερι φυλακής, ους εν ταις ναυσιν ει^^ον, και 
ετΓίσκευι/ν ουκ ουσαν των νεών εν χωριω ερημω. 

8 τοί3 δε οίκαδε ττλου μάλλον διεσκόττουν οττη κομι- 
σθησονται, δεδιότες μη οί Ά^τ^ναΓοι νομίσαντες λε- 
λυσ^αι τας σπονδάς, διότι ες χείρας ηλθον, ουκ 

53 εώσι σφας άττοπλειν. εδο^εν ουν αΰτοΓς άνδρας 
ες κελ•7Τΐον ε/Α/3ι^άσαντας άνευ κηρυκείου ■προσιτεμ- 
ϊ/^αι τοΓς Αθηναίοι^ και ττεΐραν ττοιησασθαι. πέμ- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΝΑ'. 31 

\Ι/αντ€ς Τ6 ελεγον τοιοίδε* "άδικίΐτε, ώ άνδρες 
'Α^τ/ναΓοι, ΤΓολίμον άρχοντ€ς και σττονδας λνοιτες• 8 
ι^/λΐν γαρ •7Γθλ€/ιιΌν5 τους ημετίροχ.»: τιμωρονμά/οίζ 
€/χ7Γοδων Γστασ^ε όττλα ανταιρόμενοι. €1 ο νμΐν 
γνωμ-η ΐστί κωλνειν τε ημα•; «ττι Κερία'ραν ι; αλ- 
λοσ€ €1 ΤΓΟί βονΧόμίθα ττλίΓν και τα? στΓονδας λν- 
€Τ€, -ημαζ τονσδί \αβ6ντ(.<; ττρωτον χρησασθί ως 
ίΓθλ€/ίΐιθ45." οί ρ.€ν δτ/ τοιαίτα ίΐτΓον των δέ Κερ- 3 
κνραίων το [/χέν] στρατόττίδον όσον ίττηκονσεν ανε- 
βόησεν ΐνΘν<; λαβίΐν τ€ αντούς και αττοκτΕΐναι, οί 
δέ Άθψ-αΐοι τοιαδε ά—€κρίναντο• " οντε άρ^ζομεν % 
ττολίμον, ώ άνδρες Πελοττονντ/σιοί, οντε τάς σττον- 
δας λνο/χεν. Κερκυραίοι^ δε τοϊσδε ένμμάχοις ονσι 
βοηθοί ηλθομεν. εΐ μεν ονν άλλοσε ττοι βονλεσθε 
ττΧεΐν, ον κωλυομεν• ει δ εττι Κ.ερκνραν ιτλεν- 
σεΐσθε η ες των εκείνων τι χωρίον, ου ττεριοψο- 
μεθα κατά το δννατόν." 

Τοιαύτα των Αθτρ^αίων αττοκριναμενων οί /£έν54 
Κορά^ιοι τον τε ίτλονν τον εττ οίκον ναρεσκενα- 
ζοντο καΐ τροτταΓον έστησαν εν τοις εν τ^ ηνείρω 
"^νβότοκ' οί δε Κερκνραΐοι τά τε ναυάγια και 2 
νεκρονς άνείλοντο τά κατά σφας εξενεχθεντα νττό 
τε του ρου και άνεμου, δς γενό/ιιενος τ-^ς νι,'κτος διε- 
σκε'δασεν αντά ττανταχ^, και τροτταΓον άνεστησαν 
εν τοις εν ττ) νήσω ^υβότοις ως νενικηκότες. 
γΐ'ωμη δε εκάτεροι τοιαδε την νίκην ττροσεττοιη- 3 
σαντο. Κορίνθιοι μεν κρατησαντες τρ ναυμαχία μέ- 
χρι νν'κτός, ώστε και νανάγια ττλεΐστα και νεκρούς 
ττροσκομίσασθαι, και άνδρας έχοντες αίχ/ιαλωτον'ς 
ονκ έλάσσοι-ς χιλίων, ναίς τε καταδι'σαντες ττερι 
εβόομη κοντά [έστησαν τροτταΓον]• Κερκυραίοι δε 4 
τριάκοντα ναυς /χάλιστα 8ιαψθείραντες και ειτειδι^ 
Αθηναίοι ηλθον, άνελόμενοι τά κατά σψας αντονς 
νανάγια και νεκρούς, και ότι αντοΐς τ^ τε ττροτε- 
ραία ττρίμναν κρουόμενοι ύ—εχωρησαν οί Κορίνθιοι 
ΐδοντες τάς Άττικάς ναίς, και επειΒή ηλ^ον [οί 



83 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

^Αθηναίοι], ονκ αντεττλεον €κ των "Χνβότων, δια 

ταΰτα τροτταίον έστησαν. 

55 Ούτω μίν €κατ€ροί, νικαν η^ίονν οί δε Κορίν- 
θιοι αποτΓλΐοντ€<ί απ οίκου Άνακτόριον, ο εστίν 
€7Γΐ τω στό/Αατι τοί Άμττρακικοΰ κόλττον, εΓλον 
ατταττ^• τ^ν δε κοινον Κερκυραίων και εκείνων και 
κατασττ^σαντες εν αυτω Κ-ορινθίονζ οίκητορα^ ανε- 

2 χωρησαν εττ' οίκον, και των Κερκυραίων ο'κτακο- 
σιους /^εν, οΊ •^σαν δούλοι, άττεδοντο, πεντήκοντα 
δε και διακόσιους δι^σαντες εφυλασσον και εν ^ε- 
ραττεια ει^ον ττολλτ], οττως αυτοΓς τ^^ν Κερκυραν 
αναχωρησαντΐΐ; προσποιησειαν έτνγχανον δε και 
δυνα/χει αυτών οί ττλειους ττρώτοι οντες τ^5 ττο- 

3 λεω5. 97 /χ,έν οΰν Κέρκυρα οντω ττεριγιγνεται τω 
7Γθλε/Λω των Κορινθίων και αί νί^ες των Αθηναίων 
άν€χωρησαν έξ αντηζ. αιτία δε αυτϊ; ιτρωτη εγε'- 
νετο του ττολε'/Αου τοΓζ Κ,ορινθίοις ες τους 'Α^ϊ;- 
ναιους, ότι σφίσιν εν σττονδαΐς /Μετά Κερκυραίων 
Ινάυμαχονν. 

56 Μετά ταΰτα δ' εΰ^ΰς και τάδε ξννεβη "γενέσθαι 
Αθηναίοΐζ και Πελοττονντ^σιοις διάφορα ες το ττο- 

λε/χεΓν. των γαρ Κορινθίων ττρασσόντων οττως 
τιμωρησονται αυτου?, υττοτοτττ/σαντες ττ^ν εγθραν 
αυτών οΐ Α^ϊ/ναΐοι ΙΙοτιδαιάτας, ο* οίκοΰσιν εττι 
τω Ισθμω της ΐΙαλΧηνηζ, Κορινθίων άττοίκον;, εαυ- 
τών δε ξυμμάχους φόρου υποτελείς, εκέλενον το ες 
Παλλι^νι^ν τεΓ;!(09 κα^ελειν και όμηρους δούναι, τους 
Τ€ επι8ημιονρ-γονς εκπέμπειν και το λοιττδν μη 
Βέχεσθαι, ους κατά έτος εκαστον Κορίνθιοι έπεμ- 
παν, δεισαντες μη άποστώσιν υπό τε Περδικκου 
7Γει^ο/.ιενοι και Κορινθίων, τους τε άλλους τους ειτι 

57 ®ράκης ξνναποστησωσι ξυμμάχους. ταΰτα δε προζ 
τους Ποτιδαιάτας οί Ά^ι^ναΐοι προπαρεσκευάζοντο 
ενθυς μετά την εν Κέρκυρα ναυ/χα^^ιαν οι τε γάρ 
Κορίνθιοι φανερως η8η διάφοροι ήσαν, Περδικκας 
Τ€ ό Ά\ε$άνδρον Μακεδόνων βασιΧευς επεποΧέ- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΧΗ'. 33 

μωτο, ξνμμαχος τρότΐρον και φίλος ων. ΐττοΧΐ- % 
μωθτ] δε ότι Φιλι'— ττω τω ίαντον αόελψω και Αε/ϊ- 
δα κοίνη ττροζ αντοι^ οαιτιον/ΑόΌΐς οί ΆθΎρ^αίοι 
ένμμα)(ίαν ίττοιησαντο. δεδιως Τ€ (.ττρασσεν €5 Τ€ 
την Λακεδαι/αονα -ττίμιτων οιτακ ττόλεμος γότ/τοα 
αι,νοΓς ■ίτρος Ιΐ£λοϊΓονΓΤ7*'''θ^'^> '^'^ τον5 Κ,ορινθίονς 
'7Γροσ€ΐΓθί€ΐτο τη<ί Ποτίδαιας Ινεκα α— οστάσεως• 
ττροσεφίρε δε λόγους καΙ τοις επι ®ράκη<; Χαλ- 3 
κιδενσι και ΒοττιαιΌις ^ναττοστ^ναι, νομίζων, 
εί ξνμμαγα. ταντα εχοι όμορα όντα \τα\ χωρία, ράον 
αν τόΐ' ττόλε/χον /ιετ αντών ττοιεΓσ^αι. ων οι 4 
Άθψαΐοι αισθόμειοι, και βονλόμειοι ττροκαταλαμ- 
βάν€ΐν των ττόλεων τάς α— οστάσεις — ετνχον γαρ 
τριάκοντα ναυς άττοστελλοντες και φίλιους ό—λίτας 
ετΓΐ την γι^ν αυτού Αρχεστρατον τον Ανκομη8ον<; 
μ€τ άλλων [δέκα] στραττγγονντος — επ-ιστελλοΐΌΧ 
τοις αρχονσι των νέων ΊΙοτώαιατων τε όμηρους 
λαβείν και το τείχος κα^ελειν, των τε ιτλησίοψ 
ττόλεων φνλακην εχειν, οττως μη αττοστησονται, 

Ποτιδαιαται δε ττεμψαντες μεν και τταρ' Άθτμαί- 58 
ους ττρεσβεις, εί ττως ττεισειαν μή σφών ττερι νεω- 
τερίζειν μη^εν, ελθόντες δε και ες την Λακεδαί- 
μονα μετά Κορινθίων, [εττροσ-σ-ον] ο— ως ετοιμά- 
σαιντο τιμωρίαν, ην δό;, εττει8η εκ τε Αθηναίων 
εκ τΓολλοί; Ίτράσσοντες ουδέν εΰροιτο ε— ιττ^δειον, 
άλλ' αί νί/ες αϊ εττι ^Ιακεδονιαν και εττι σφας 
ομοίως ε—λεον, και τα τέλη των Αακε8αιμονίων 
νπεσχοντο αΰτοΓς, ην εττι Ποτιδαιαν ΐοκτιν Άθ-η- 
ναιοι, ες ττ^ν Άττικτ/ν εσβαλείν, τότε ?>η κατά τον 
καιρόν τοΐτον αφίστανται μετά Χαλκιδεων και Βοτ- 
τιαι'ων κοιν^ έννομόσαιτες. και Περδικκας -ττείθει 2 
Χαλκιδεας τας εττι θαλασσή ττόλεις εκλιττόντας 
και καταβαλόντας άνοικίσασθαι ες 'Ολυν^ον, μίαν 
τε -όλιν ταντην Ισχνράν ττοιησασθαι• τοις τ' εκλχ- 
ΤΓοΰσι τούτοις της εαυτού γης της Μυγδονίας νερϊ 
την Έόλβην λίμνην έδωκε νεμεσθαι, εως αν ο 



34 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

■77/305 Αθήναιον; ττόλΐμοζ ύ). καΐ οΐ μ(ν ανωκί- 

ζοντό τε καθαφονντΐζ τας ττόλζίζ, και €5 ττόλ^μον 

59 παρΐσκίνάζοντο' αΐ δε τριάκοντα νηες των Αθη- 
ναίων άφίκνοννταί ε5 τα επι ®ράκηζ και κατα- 
λαμβανονσι την Ποτιδαιαν και ταλλα άφεστη- 
κοτα. - νομισαντα δε οι στρατη•γοΙ αδύνατα είναι 
7Γρο5 τε Περδικκαι/ ττολε/ΑεΓι/ τί] τταροναη] 8ννάμ€ΐ 
και τα ξνναψεστώτα ^ωρια τρέπονται επι τι;ν 
Μακεδονιαν, εφ' οττερ και το ττρότερον είεττε/Λττοντο, 
και καταστάντες εττολε/χουν /ιιετά Φιλίππου και 
των Δερδον αδελφών άνωθεν στρατιά εσβεβλη- 
κοτων. 

60 Και εν τοΰτώ οί Κορίνθιοι, της Ποτίδαιας άφεστη- 
κνίας και των Αττικών νεών ττερι Μακεδονιαν 
οΰσών, δεδιότες ττερι τω χωρίω και οίκεΓον τον 
κινδυνον ϊ^γου/Λει/οι πεμπονσιν εαυτών τε ε^ελοντάς 
και τών αλλιον Πελθ7Γονν>;σιων μισθω πείσαντες 
ΐζακοσίονζ και ;(ΐλίου? του5 ττάντας όττλιτας και 

2 ψιλούς τετρακοσίονς. ΐστρατηγει 8* αυτών Άρι- 
στευ5 ο ΆΒειμάντον, κατά φιλίαν τε αντοΰ ονχ^ 
ηκιστα οι πλείστοι εκ Κορίνθου στρατιωται εθε- 
λονται ζυνεσποντο' ην γαρ τοις Ποτιδαιάταΐξ αεί 
τΓοτε ε7Γΐτϊ/δειθ5• και άφικνοΰνται τεσσαρακοστή 
ήμερα, ύστερον επι ®ράκης η Ποτίδαια άπεστη. 

61 ^λ^ε δε και τοΓδ Άθηναίοις ευθύς η αγγελία τών 
ΤΓολεων ΟΤΙ αφεστάσιν. και πεμπουσιν, ως ησ- 
θοντο και τους μετ Άριστεως επιπαρόντας, Βισχι- 
λιου9 εαυτών οπλιτας και τεσσαράκοντα νανς προς 
τα αφεστωτα και Καλλίαν τον Καλλιυίδου πέμπτον 

2 αυτόν στρατηγόν οι άφικόμενοι ες Μακεδονιαν 
πρώτον καταλαμβάνουσι τους προτέρους χιλίους 
®ερμην άρτι τιρηκότας και Πυ'δναν πολιορκοΰντας. 
προσκαθεζόμενοι δε και αΰτοι την Πυδναν εττολιόρ- 
κησαν μεν, έπειτα δε έ,ΰμβασιν ποιησάμενοι και 
ξυμμαχίαν αναγκαίαν ττροζ τον Περδίκκαν, ώί αΰ- 
του? κατΐ77Γειγεν -η Ποτίδαια και 6 Άοιστευς ππ'•- 



ΣΤΠΡΑΦΗΣ Α', ΞΒ'. 35 

ΐληλνθω<ϊ, άττανίστανταί €Κ της Μακ£δονία9, κοί 3 
άφικόμ€ϊ'θΐ €5 Έεροίαν, κάκείθεν ε— ιστρ€ΐ^ακΓ€5 και 
ίΓ£ΐράσαντ£5 τρωτον του χωρίον και ονχ €λοντ€; 
€— ορενοντο κατά γην προ5 -η;;» Ποτι'δοααν τρισχι- 
λιοις ^εν όττλιταις εαι,τών, χωρί^ δέ των ξνμμάχων 
ΐΓολλοΐς, Ιτητΐνσι δ' ε^ακοσιοις Μακεδόνων τοΓ? /ιετά 
ΦιλιΐΓΤΓου και Πανσανιου* ά/χα δε νηΐς χαρε'— λεοκ 
ΐβΒομηκοντα. κατ ολίγον οέ ιτροϊόντεξ τριταίοι 
άφίκοντο ε5 Γίγωνον και εστρατοττεδεισαιτο. 

Ποτιδαιάται δε και οί μ€τά Άριστε'ως Πελο-οι- βϊί 
νησιοι ίτροσδετ^ό/χενοι τον5 'Α^ίρ'^'^^'^ εστρατο— εύεν- 
0»το ττρδς 'Ολνν^ον εν τω Ισθμω και άγοραν ε^ω 
Τί;5 ττόλεως ε—εττοιτ/ντο. στραττρ/6ν μεν ονν τον 
ττε^ον τταντδζ οί ξίμμαχοι ■ζρηντο Άριστεα, Τί75 δε 
ΓτΓΤΓου Περδικκαν άττίστη γαρ ενθνζ τταΧιν των 
^Αθηναίων και ξν\£μάχ€ΐ τοις Ποτιδαχάτίΐις, Ιόλαοκ 
άι-6' αντον κατασηησας άρχοντα, ην δε η γνώμη 3 
τον Άριστεως, το μίν μεθ εαιτοΰ στρατοίτεόον 
ε^^οντι εν τω Ισθμω ΙττιτηρίΖν τονς ^ Χθηναίον;, ην 
ΐ—ίωσιν, Χαλκιδε'α? δε και τονί είω Ισθμοί• ξνμμά- 
χονς και Τ7;ν τταρα Περδικκου διακοσιαν ι— — ον εν 
Όλι'ι6ω ρ,ενειν, και όταν Ά^/;ιαΐοι εττι σφας χωρόϊ- 
σι, κατά νωτον βοηθοϊιτας εν /χε'σω ττοιεΓν αντων 
τονς — ολε/χιΌνς. Καλλιας δ' αυ 6 των Αθηναίων 3 
στρατψ/6$ και οί ^-ναρχοιτε^ τονς μίν 3Ιακεδο'νας 
ίτητε'ας και των ξνμμάχων όλίγονς εττ ι 'Ολνν^ου 
άίΓο—ίμ—ονσιν, ο— ως ίϊργωσι τονς εκείθεν εττφοη- 
θείΐ', αντοι δ αιαστϊ;σαντες το στρατό— εδον εχω- 
ρονν ετΓΐ την ΊΙοτί^ιαν. καΐ εττειόη ττρος τω 
Ισθμω εγειοντο και ειδον τους εναντίους τταρα• 
σκεναζομίιονς ως ες μάχτην, άντικαθίσταχ'το και 
αυτοί και ου ϊτολυ ύστερον ζννεμισγον. και αντδ 4 
μεν τδ του Άριστεως κέρας κοί όσοι ττερί εκείνον 
ήσαν Κορινθίων τε και των άλλων λογάδες έτρεψαν 
τδ καθ" εαυτούς και εττεξηΧθον διωκοντες ε— ι ίτολυ* 
τδ δε άλλο στρατόιτεδον των τε Ποτιδαιατών κα* 



ΰ6 ΟϋΤΚΤΔΙΔΟΤ 

των ΐΙΐλοτΓοννησίων ησσατο νττο των Αθηναίων και 
03 €5 το τεΓ;^05 κατεώυγει/. ίτταναχωρων δέ ό Αρίστευα 
ατΓο τη<; διώξεως, ως 6ρα το άλλο στράτευμα 
ησσημενον, ηττόρησε μεν όττοτε'ρωσε διακινδυνευστ; 
χωρησαζ, η έττΐ της 'Ολυν^ου ^ ε? τι^ν Ποτιδαιαν. 
ίΒοξε δ' ουν ^υνίίγαγο'ντι του; μΐθ" εαυτοί ως ε9 
ελάχιστον χωρίον 8ρόμω βιάσασθαι ε5 τι})/ Ποτι- 
δαιαν, και -παρήλθε ττοφά την χηλην δια της θαλάσ- 
σης βαλλόμενος τε και ;^αλε7Γώ9, ολίγους μεν τινας 

2 ατΓοβαλων, τους δε ττλειουϊ σώσας. οί δ* άττο τ^ς 

Ολυ'ν^ου τοΓς Ποτιδαιάταις /δοτ^βοί, — ά7Γεΐ;^ε δε εξη- 
κοντα /ααλιστα σταδίους και εστί καταφανές, — ως η 
μάχη ε-γίγνετο και τα σημεία ήρθη, βραχύ μεν τι 
ττροηλθον ως βοηθησοντες και οί Μακεδόνες Ιτητης 
αντιτταρεταςαντο ως κωλνσοντες• εττεώη δε δια τάχους 
η νίκη των Αθηναίων εγίγνετο και τα σημεία κατ- 
εσπασθη, -πάλιν επανεχώρουν ες το τείχος, και οί 
Μακεδόνες παρά τους Αθηναίους• ίπττ^ς δ' οΰδετε'ροις 

3 -παρεγενοντο. μετά δε την μάχην τροπαΐον έστησαν 
Οί Αθηναίοι και τους νεκρούς υττοσττόνδους άττεδοσαν 
τοις Ποτιδαιάταις• άπεθανον δε Ποτιδαιατών μεν 
και των ξυμμάχων ολίγω ελασσους τριακοσίων, ^Αθη- 
ναίων δ' αυτών πεντήκοντα και εκατόν και Καλλίας 
ο στρατηγός. 

64 Το δ' εκ του Ισθμού τείχος εΰ^υς οί Αθηναίοι 
ο.ποτειχίσαντες εφρούρουν το δ' ες την Ίίαλληνην 
ατείχιστον ην ου γαρ ικανοί ένόμιζον εΤναι εν τε τω 
Ισθμω φρουρεΖν και ες τι;ν Ώ.αλληνην Βιαβάντες 
τειχίζειν, δεδιότες μη σφίσιν οί Ποτιδαιάται και οί 
ζΰμμαχοι γιγνομενοις 8ίχα εττι^οϊνται. και -πυνθα- 
νομενοι οί εν τ^ ττόλει Ά^τ^ναιοι τι^ν Παλλτ^νί^ν 
ατείχιστον ουσαν χρόνω ύστερον πεμπουσιν επτακό- 
σιους και χίλιους όττλίτας εαυτών και Φορμίωνα τον 
2 ΑσωτΓίου στρατηγόν ος άφικόμενος ες τ-ην Παλλι^ντ^ν 
και εξ Άφντιος ορμώμενος προσηγαγε τ^ Ποτίδαια 
τον στρατον κατά βραχύ -προΐων και κείρων άμα την 



ΣΤΓΡΑΦΗΣ Α', ΞΕ'. 37 

■^-ην ω5 δ" ονδ€'.9 Ιττεέ^ζί £5 μάχτην, αττΐταχιχτΐ το ^κ 
της ΤΙαλλψ'ης τεΓχο^. καΐ ουτω5 ηίότ; κατά κράτο<: 
η Ποτίδαια άμψοτίρωθεν €ΤΓθλίορκ€Ϊτο, και €κ θα- 
Χάσσ-ηζ νανσΐν α/χα Ιψορμονσαχζ. Αριστενς θ€ 65 
άττοτειχίσθίίσηζ αντης και έλττίΒα ονΒίμίαν ΐχων 
σωτηρίας, ην μη τι άττο ΊΙΐΧοτΓοννησου η αλΧο ~αρα 
λογον γιγκτ/ται, ξννεβονλενε μεν πλην ττεντακοσίων 
ανεμον τηρησασι τοΓ? άλλοΐ5 εκττλείσαι, οττω^ €7γι 
χλίον ί> σίτος άντίσχτ], και αντος ήθελε των μενόντων 
εΐναΐ' ως δ' ουκ εττειθεν, βονΧόμενος τά εττΐ τούτοις 
τταρασκενάζειν και ο~ως τά εζωθεν εζει ως άριστα 
εκτλονν ΤΓοιεΐται Χαθων την φνΧακην των Αθηναίων. 
και τταραμενων εν Χαλκιδενσι τά τε άλλα ξννε—οΧεμει 2 
και "^,ερμνλίων Χοχησας ττρος τ^ ττόλει ττολλοΟς δι- 
εφθειρεν, ες τε την ΊΙεΧοττόννησον εττρασσεν ότττ; 
ωφεΧία τις γ€ΐ^σ€ται. μετά δέ της Ποτιδαιαζ την 
άτΓοτειχισιν Φορμίων μεν έχων τους εζακοσίονς και 
χίλιους την Χαλκιδικτ/ν και Βοττικτ^ν εδ^ου και Ιστο' 
ά και ΤΓοΧίσματα ειΧΐν. 

ΤοΓ? δ' ^Κθηναίοις και ΤίεΧοττοννησίοις αΐτίαι μεν 66 
αύται ττροε^ε-γενηντο ες άΧληΧους, τοις μεν Κορινθίοις 
ότι την Ποτιδαιαν Ιαντών ονσαν άττοικίαν καΐ άνδρας 
Κ-ορινθίων τε και ΐΙεΧοττοννησίων εν αντη οντάς εττο- 
λίόρκουν, τοΓς δ' Άθηναχοις ες του» Πελοττονη/σιους 
ότι εαυτών τε χόλιν ζνμμαχί8α και φόρου νττοτεΧη 
άττεστησαν και ελθοντες σφίσιν άττο του ττροφανονς 
εμάχοντο μετά Ποτιδαιατών. ου μεντοι ο γε ττόΧεμός 
ττω ξννερρωγει, αλλ ετι ανακωχτ) ην ίδια -γαρ ταύτα 
οί Κορίνθιοι εττραζαν τοΧιορκονμενης δε ττ^ς Ποτι- 67 
δαιας οΰχ •»7συχα^ον, ανδρών τε σφίσιν ενόντων και 
α/χα ττερι τω χωρι'ω δεδιο'τες. τταρεκάλοιτ τε ενθίς ες 
την Λακεδαιρ,ονα τους ζνμμάχους και κατεβόων εΧ- 
θόντες των Αθηναίων, ότι οττονδάς τε λελυκότες ειεν 
και άδικοΓεν ττ^ν Πελοττόνντ^σον. ΑΙγινηταί τε, φάνε- 2 
ρώς ρέν ου τρεσβενόμενοι, δεδιο'τες τους Ά^ϊ;ναιΌυς, 
κρνφα δε, ονχηκιστα μετ αυτών ενηγον τον ττόΧεμον, 

Ι. — 6 



38 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

λέγοντες ονκ εΤναι αυτόνομοι κατά τά? σττονΒάς. οί δε 
Λακεδαι/Λονιοι ττροστταρακαλεσαντες των $νμμάχων 
κο.υ ει τΐ5 Τ6 άλλο €φη ηΒίκησθαί νττο Αθηναίων, 
ξνλλογον σφων ο.ντων ττοιησαντα τοι/ εΐωθότα λε'γειν 
3 εκε'λευοι/. και άλλοι τε τταριόντες εγκλήματα εποι- 
οίντο ω5 έκαστοι και Μεγαρ^ς, δτ^λοΰντες μ^ν και 
?τερα ουκ ολίγα οιάφορα, /Λο'λιστα δε λιμένων τε 
ειργεσ^αι των εν τι} Ά^τ^ναιων αρχγ] και τ^9 Αττι- 
κές αγοράς τταρά τάς σττονδάς. τταρελ^οντες δε τελευ- 
ταίοι Κορίνθιοι και τους άλλους εασαντες ττρώτον 
τταρο^υναι τους Λακεδαιρ,ονιους εττειττον τοιάδε. 

68 " Το ΤΓίστδν ΰρ,άς, ω Λακεδαι/Λονιοι, ττ^δ «.αθ" νμαζ 
αυτούς ττολιτει'ας και ορ-ίλιας αττιστοτερους, ες τους 
άλλους "ην τι λεγω/Αεν, καθίστησιν και αττ αυτού 
σωφροσΰνην ρ.έν ε^ετε, άρ.α^ια δε ττλεονι ττρος τά 

2 ε^ω -πράγματα )(ρησθ€. ττολλάκις γαρ ττροαγορευ- 
όντων ημών α ερ,ελλο/Λεν υττδ Αθηναίων βλαπτ^σθαι, 
ου ττερι ων εδιδάσκορ-εν εκάστοτε την μάθησιν εποι- 
ΐΐσθε, άλλα των λεγόντων μάλλον ΰπενοεΐτε ως 
ένεκα των αΰτοΓς ίδια Βιαφόρων λε'γουσιν και δι' αυτό 
οΰ ττριν ττάσχειν, άλλ' εττειδτ; εν τω έργω ΙσμΙν, τονζ 
ζνμμάχον; τοΰσδε τταρεκαλε'σατε• εν οΓς ττροσηκίΐ 
■ημάς ονχ ηκιστα εΐττειν οσω και ρ,εγισ-τα εγκλήματα 
εχορ,εν, υττο ρ.έν Ά^ϊ/ναιων νβριζόμενοι ΰττο δε ΰρ.ών 

3 άρ,ελου/χενοι. και εϊ ρ,έν αφανείς ττον οντες ■^δικουν 
τΐ7ν Ελλάδα, διδασκαλίας αν ως ουκ εΐδόσι ττροσε'δει• 
νυν δε τι δει μακρηγορεΐν, ων τους ρ-έν δεδουλωρ,ε'νους 
οράτε, τοις δ' εττιβουλενοντας αυτούς, και ου;;^ ηκιστα 
τοις ημετεροις ζνμμάχοΐζ, και εκ ττολλοΰ ττροπαρ- 

4 εσκευασρ,ενους, ει ττοτε [άρα] ττολερ,τ/σονται. ου γαρ 
αν Κερκυράν τε υττολα/^ο'ντες ^ια τ^ρ,ών εΤχον και 
Ποτιδαιαν εττολιόρκουν, ών το ρ.έν επικαφοτατον 
■χωρίον ττρος τά ίττΐ Θράκης άποχρησθαι, η δε ναυ- 
τικον αν μεγιστον τταρεσχε ΤΙελοττοννησίοις. 

69 "Και τώνδε ΰρ,εις αίτιοι, τό τε ττρώτον εασαντες 
αυτούς την ττόλιν ρ,ετά τά Μι^δικά κρατυναι και 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Α', Ο'. 39 

νστερον τά μακρά στ^σαι Τ€ίχτ/, «? τόόε τε αει 
ατΓοστεροίΓτες ου μόνον τονς νττ' εκείνων δεοουλω- 
μένονς ελεν^εριαί, άλλα καΐ τοΟζ υ/Αετερονς ^ό/^ 
ξυμμάχονς• ου γαρ ό δονλωσά/Λενο5, αλλ ο οννα/Αενο5 2 
μα• — αΰσαι ττεριορών δε', άληθεστερον αντο δρα, είττερ 
καίττ^ν άίιωσιν Τ/7? αρετής ώ» ελευθέρων Τϊ/ν Ελλαόα 
φέρεται, μόλις δε ννν γε ξννηλθομεν και ονδέ νυν 
ετΓΐ φανεροΓς. χρ^ν γαρ ονκ ει άΒικονμεθα ετι σκο- 
ττεΐν, αλλά καθ" ο τι άμννονμεθα• οί γαρ δρώντες 
βεβονλενμενοι ττρδς οΰ διεγνωκοτας "^δτ/ και ου μέλ- 
λοντες εττέρχονται, καΐ ετνιστάμεθα οία. ό8ω οί Άθη- 3 
ναΐοι και ότι κατ' ολί-γον χωρονσιν εττι τον5 ττελας. 
και λαν^άνειν μεν οΐόμενοι δια τδ άναίσθητον νμων 
ησσον θαρσονσι, γνοντεζ δε εΐ^ότας ττεριοράν 1(τχνρως 
ε'γκεισονται. ησυχάζετε γαρ /χάνοι Έλλτ^νων, ώ Λα- 
κεδαι/χόνιοι, ου τ^ δυνάρ,ει τινά άλλα ττ^ μελλησει 
αμυνόμενοι, και μόνοι ουκ άρχομενην την αΰέησιν των 
έχθρων διττλασιον/χε'νην δε καταλυοντες. καίτοι ελε- 4 
γεσθε ασφαλείς είναι, ων άρα ό λόγος τοί) έργου 
εκράτει. τον τε γάρ ]Μΐ7δο'' αΰτοι Ισμεν εκ περάτων 
γης ττρότερον επι την Πελοττοΐ'ντ^σον ελ^οντα η τά. 
ΊΓορ υμών άζίως τ-ροατταντησαι, και ΐ'υν τους Αθη- 
ναίους, ουχ εκάς, ώσ-ερ εκείνον, άλλ' εγγυ? όντας, 
ττεριοράτε, και άντι του εττελθειν αΰτοι άμυνεσθαι 
βούλεσθε μάλλον επιοντας και ες ττ,χας ττρος Ώ-ολλω 
δυνατοατερονς άγωνιζόρ,ενοι κατασττ7ΐαΐ5 εττιστάμενοι 
και τον βάρβαρον αυτόν ττερι αντω τα ττλείω σφαλεντα 
και προς αυτούς τονς Αθηναίους ττολλά ημάς η8η 
τοις άμαρτημασιν αυτών μάλλον ί) τβ άφ' υμών τι- 5 
μωρία περιγεγενημενους• επεί αι γε υμετεραι ελττι'όες 
^δτ; τινάς ίτου και άτταρασκευους διά το ττιστεΰσαι 
έφθειραν, και /Αί^δεις υμών εττ' έχθρα το πλέον η 
αιτία νομίση τάδε λεγεσίαι• αιτία αέν γάρ φίλων 
ανδρών εστίν άρ,αρτανόντων, κατηγορία δε εχθρών 
άδικησάντων. 

" Και άμα, εϊπερ τινές και άλλοι, ά^ιοι νομίζομεν 70 



40 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

€ίναι τοις ττελαζ ψόγον έττενεγκΐΤν, άλλως Υε και 
μεγάλων των διαφερόντων καθεστώτων, περί ων ονκ 
αίσθάνεσθαι ημΐν γε δοκειτε ουδ' εκλογίσασθαι ττω- 
ΤΓΟτε, 7Γρο5 οΓου5 νμίν Αθηναίους οντάς καΐ όσον νμων 

2 και ως τταν Βίαφίροντας 6 άγων εσται. οί μεν γ€ 
νεωτεροποίοΐ και ετηνοησαι οζεΐς και εττιτελεσαι έργω 
ο άν γνώσιν νμεϊς δε τα υπάρχοντα τε σώζειν και 
ετΓίγνώναι μηδέν και έργω ουδέ τάναγκαια εζικεσθαι. 
ανθις δε οί μεν και τταρά δυνα/χιν τολμηταΧ και τταρά 
γνωμην κινδυνευται και εττι τοΓς δεινοΓζ εΰε'λττιδεζ' το 
δε νμετερον της τε δυνάμεως ενδεα ιτράξαι, της τ€ 
γνώμης μηδέ τοις βεβαίοις ττιστενσαι, των τε δεινών 

3 μηδέποτε οιεσ^αι άπολυθησεσθαι. και μην και 
άοκνοι ττρός νμας μελλητάς καΐ άποδημηταΐ ττρδς 
ενδημοτάτονς' οΐονται γαρ οί μεν ττ} άπονσια αν τι 
κτασθαι, νμεϊς δε τω επελθεΐν και τά έτοιμα αν 
βλάψαι. κρατούντες τε των έχθρων εττι ττλεΐστον 
εξέρχονται και νικώμενοι εττ ελάχιστον άναπίιττουσιν. 
ετι δε τοις μεν σώ^αασιν άλλοτριωτάτόΐ5 υπέρ της 
νόλεως χρωνται, ττ} γνώμη δε οίκειοτάτγ) ες το ττράσ- 

4 σειν τι ΰττέρ αΰτ^5. και α μεν αν επινοησαντες μη 
εττεξελθωσιν, οικεία στερεσθαι ηγούνται• α δ' αν εττελ- 
6οντε5 κτησωνται, ολίγα ττρος τα μέλλοντα τυχεΐν 
ττράζαντες. ην δ' αρα και ττου ττείρα σφαλωσιν, 
άντελιτίσαντες άλλα εττλι^ρωσαν την χρείαν μόνοι 
γαρ εχουσί τε ομοίως και ελττί^ουσιν α αν ε7Γΐνοί;'σωσι 
δια το τα;^εΐαν την εττιχείρησιν ττοιείσθαι ων άν 

6 γνώσιν, και ταΰτα μετά ττόνων πάντα και κίνδυνων 
δι' όλου του αιώνος μοχθουσιν και άττολαυουσιν ελά- 
χιστα των υ7Γαρ;!(όντων δια το άει κτάσθαι και μητ€ 
ίορτην άλλο τι τ^γεΓσ^αι η το τά δέοντα ιτράξαι, 
$υμφοράν τε οΰχ ησσον ησυχίαν άττράγμονα η άσχο^ 
λίαν επίπονον ώστε ει τΐ5 αΰτουξ ^υνελών φαίη 
ττεφνκεναι επί τω μήτε αυτούς εχειν ησυχίαν μήτε 
τους άλλους άνθρωττους εάν, ορθώς άν ειττοι. 
71 " Ταΰτΐ75 μεντοι τοιαυττ^ϊ άντικα^εστηκυιας πόλεως^ 



ΪΪΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΟΒ'. 41 

ω Λακεδαι/χονιοι, 8ιαμίλλ€Τ€, και οϊ^σθε την -ησχτχίαν 
ου τοντοΐ5 των άνθρωττων Ιτά ττλεΓστον άρκάν, οι αν 
ττΐ μ€ν Ίταρασκεντ} δίκαια τράσσωσι, ττ} δε γνω/χτ/, 
ην άδικωνται, διπλοί ωσι μη ίττιτρέιΙ/οντες, άλλ' εττΐ 
τω μη λυττεΓν τε τους άλλους και αυτοί αμννομενοι 2 
μη βλ(ΜΓΤ€σθαι το ϊσον νε'/Αετε* μόλΐζ δ' αν ττολει 
όμοια, τταροικονντα ετυγχάνετε τούτου• νυν δ', οττερ 
και άρτι εδτ^λωσα/Αεν, αρχαιοτροττα νμων τα Ι—ιτη- 
δεν/Αατα ττρδς αυτούς εσ"τιν. ανάγκη δ', ώσττερ τέχνης, 
άει τα ε/Τίγιγνο'/Λενα κρατειν και •>^συ;^α^ουσ77 /ϋΐεν 
ττολει τα ακίνητα νόμιμα άριστα, προς ττολλα δε 
άναγκαζομίνοΐ'ί ΐέναι ττολλτ/ς και τΐ7? ε7Γΐτε^ν7;σεω5 
δει. διόττερ και τα τών Αθηναίων άττδ Τϊ;ς ττολυπει- 3 
ρΓας ετΓΐ ττλεον νμών κ£καινωται. μ^χρί- μ^ν ονν 
τοΰδε ωρίσθω νμων η βραΒυτης • ννν δε τοΐς τε άλλοις 
και Ποτιδαιάταις, ιοσττερ ΰττεδε'^ασ^ε, βοηθήσατε 
κατά τά;(05 εσ^αλόντες ες Τί^ι/ Άττικν;ν, Γνα μη ανΒραζ 
τε φίλους καΐ ^υγγενεΐς τοΐς ε;(^ι'στοις ττροησθε και 
?7/Λας τους άλλους άθυμία ττρδς έτεραν τινά έ,υμμαγίαν 
τρόφιμε, δρωρ,εν δ' αν άδικον ουοεν ούτε ττρδς ^εών 4 
των όρκίων οντε ττρος άνθρωττων των αισθανομίνων 
λυουσι γαρ σττ ονδάς οΰ;^ οί δι' ίρημίαν άλλοις ττροσ- 
ιο'ντες, άλλ' οί /χί; βοηθοΰντες οΓς άν ^υνο/χόσωσιν. 
βουλομενων δε υρ.ών ττροθνμων είναι μενονμεν οντ€ 
γαρ όσια αν ττοιοιμεν μεταβαλλόμενοι ούτε Συνηθέστε- 
ρους αν άλλους εΰροιμεν ττρδς τάδε βονλεύεσθε ευ 
και ττ^ν ΙΙελοπόνν7;σον ττειράσθε μη ελάσσω εξηγεΐ- 
σ^αι ^ οί πατέρες νμίν τταρε'δοσαν." 

Τοιαύτα Μεν οί Κορίνθιοι ειττον- των δε Αθηναίων 7ί 
έτυχε γαρ πρεσβεία ττρότερον εν τι] Λακεδαι/χονι ττερι 
άλλων ίταρουσα, [και] ώς -ησθοντο των λόγων, ε8οξεν 
αυτοΐς τταριτητέα ες τους Λακεδαι/χονιους εΤναι, των 
μεν εγκλημάτων περί μηδέν άπολογησομενονς ων αΙ 
πόλεις ενεκόΧουν, δί^λώσαι δε ττερι του τταντδς ως 
ου τα;^ε'ως αΰτοΓς βορλεντεον εΐη, άλλ' εν πλείονι 
σκεπτεον• και αμα την σφετεραν πόλιν εβούλοντο 2 



42 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

σ'77/Α^ναι οση ζΐη Βΰναμιν, και νττομ,νησιν -ττοιησασθαΐ 
τοις τε ττρΐσβντεροΐ'; ων '^δεσαν και τοις νεωτεροις 
ΐζηγησιν ων αττειροι -^σαν, νομίζοντε<; ^ααλλον αν 
αυτούς εκ των λο'γων ττρος το ησυχάζΐΐν τραττίσθαι 
η ττρος το ττολε/χεΐν. ττροσελ^όντες ουν τοις Λακεδαι- 
μονίοι<: εφασαν βοΰλΐσθαι και αΰτοι ες Τ(^ ττλ-^^ος 
αυτών είττεΐν, ει [τι] μη αποκωλυει. οΣ δ' εκελευόν 
Τ€ ετΓίεναι, και τταρελ^όντες οί ΆΟηναΐοί ελεγον 
τοιαδε. 
73 "Ή μεν 7Γρε'σ/3ευσις '>7/Λών ουκ ες άντιλογιαν 
τοις νμετίροίζ ξυμμάχοις ΐγενετο, άλλα ττερι ων -η 
ττόλις εττεμψίν αίσθόμενοι δε καταβοην ουκ ολίγην 
ουσαν ι^/^ών παρηλθομεν, ου τοις Ιγκλημασί των 
ΤΓο'λεων α'ντεροΰντες, ου γαρ τταρα δικασταις υ/χ,ΐν 
ούτε ημών ούτε τούτων οί λόγοι αν γγνοιντο, αλλ 
οττως /Λΐ; ραδιως χέρι μεγάλων ττραγματων τοις ξνμ- 
μάχοΐζ τταθόμενοι χείρον βονλενσησθε, και α/Λα βον- 
λόμενοί ττερϊ τον τταντος λόγου του ες •>;/χ.ας καθε- 
στώτος 8ηλω(ται ως ούτε αττεικότως εγομεν α κεκτη- 

2 μέθα, η τε ττόλις ημών άζία λόγου εστί• και τα 
μεν ττάνυ τταλαιά τι δει λέγειν; ων άκοαί /λαλλον 
λόγων μάρτυρες η όψεις των άκονσομενων τα δε 
Μτ^δικα και όσα αυτοί Ι^υνιστε, ει και δι' όχλου μάλ- 
λον εσται άει ττροβαλλομενοις, ανάγκη λέγειν και 
γαρ ότε εδρώ/ζ,εν^εττ' ωφελία εκινδυνευετο, ης του 
μεν έργου μέρος μετεσχετε, τόυ δε λόγου μη τταντός, 
ει τι ωφελεί, στερισκοψεθα. ρηθησεται δε ου ττα- 
ραιτησεως μαΧλον ένεκα η μαρτυρίον και δΐ7λωσεως 
ττρος οΓαν νμ7ν ττόλιν μη ευ βουλενομενοις ο αγών 

3 καταστι;σεται. φαμεν γαρ Μ.αραθωνί τε μονοί ττρο- 
καδυνεΰσ'αι τω βαρβάφω, και ότε το ύστερον ηλθεν, 
ουχ ΙκανρΙ όντες κατά γί7ν άμύνεσθαι εσβάντες ες τας 
ναυς ττανδτ/ρ,ει εν '^αλαμ'ΐνι ξυνί'αυμαχήσαΐ' όττερ εσχ€ 
μη κατά -πόλεις αυτόν εττητλεοντα την ΤΙελοττοννησον 
νορθεΐν, αδυνάτων αν όντων ττρός ναΰς πολλας αλ- 
λτ/λοΐ5 ΙπιβοηθεΖν. τεκμηριον δε μεγιστον αυτός 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΟΑ'. 43 

€ΊΓθίησζ• νικηθ€ΐς -γαρ ταΐς νανσιν, ως ονκ^η αντω 
όμοιας ονσης τ^ς δννάμζω•;, κατά ταχοξ τω ττλεονι 
τον στρατον άνεχωρησεν. 

"Ύοιοντου μάτΓοι ξνμβάντος τούτου, και σαφώς 74 
ΒηΧωθίντος οτι ίν ταΐς νανσΐ των 'Έ.λληνων τά ττραγ- 
ματα Ι-γίνετο, τρία. τα ωφίΧιμωτατα ες αυτό τταρε- 
(τχόμεθα, αριθμόν Τ6 νεών ττλεΓστον και, άνδρα στρα- 
ττρ/όν ^Ύίτωτατον και ττροθνμίαν άοκνοτάτην- νανς 
μεν γε ες τάς *τριακοσιας ολι'γω ελασσους των δυο 
μοψών, Θε/^ιι^Γτο^•λε'α δε άρχοντα, ος αίτιωτατος εν τω 
στενω ναυμαχησαι εγεΐ'ετο,\ οττερ σαφέστατα έσωσε 
τα ττράγματα• και αντοί δια τοΰτο δτ; μάλιστα ετι- 
ρ-ΐ^σατε άνδρα ^ενον των ώς υρ,ας έλ^όντων. ττροθνμίαν 2 
δε και χολυ τοΧμηροτάτην εδει^α/ζεν, οι γε, έττειδι^ 
?7/χΓν κατά γ^ν ουδείς ίβοήθει, των άλλων ^δτ; μέχρι 
ημών δουλη'όντων, τ^^ιώσαρ,εν εκλιττόντες τ/}ν ττο'λιν 
και τά οικεία διαφβειραντες /Α^^δ' ώς το τών ττεριλοίττων 
ζνμμάχων κοινδν ττρολιπ-ειν /ατ^δέ σκεδασ^έντες αχρείοι 
αυτοΓς γενε'σ^αι,άλλ' εσ^άντες ες τάς ναυς κινδυνεΰσαι 
και /ζ.-ι} οργισθηναι οτι ημϊν ου ττροετιμωρησατζ. ώστε 3 
φαμεν ονχ ησσον αΰτοι ωφελησαι νμας ή τνχεΐν 
τοντον. ι/ΑεΓς /ιέν γαρ αττο τε οικ&νμέτων των ττο- 
λεων και εττι τω το λοιττδν νεμες[θαι, εττειδι; εδείσατε 
υττέρ νμων και οΰ;^ ημών τδ^λεον, εβοηθησατε• — οτε 
γουν ημεν ετι σώοι, ου τταρεγενεσθε- — ημείς 8έ άττό τε 
ττ7ς ονκ ονσης ετι ορμώμενοι και ι-ττέρ τ:^^ ^•' βρ^'-Χ'^^'ί- 
ελτΓίδι ονσης κινδυνευοντες ^υνεσώσα/χεν υ/χάς τε το 
μέρος και 7;/χάς αυτούς, ει δε ιτροσεχωρησαμεν ~ρό- 4 
τερον τω Μι^δω, δείσαντες, ωσττερ και άλλοι, — ερι τ^ 
χωρά, η μη ετοΧμησαμεν ύστερον εσβηναι ες τάς 
ναυς ώς διεφθαρμένοι, οΰδεν αν ετι έδει υρ.άς ρ,τ; 
ε;ΐ(οντας ναυς ίκανάς ναυρ.α;^€Γν, αλλά καθ^ ησνχίαν αν 
αΰτώ ττροεχωρησε [τά ϊΓράγρ.ατα] η εβονΧετο. 

" Αρ' ά^ιοι' ε'σρ-εν, ώ Λακεδαιρ,ο'νιοι, και ττροθνμίας 75 
ένεκα της τότε και γνφμης \ζννεσεως\, αρχής γε ^ς 
εχομεν τοις Έλλι^σι μη όντως άγαν επιφθόνοίς δια- 



44 ΘΟϊΚΤΔΙΔΟϊ 

Κζΐσθαί ; και γαρ αντην ττ/'νδ' ελάβομ^ν ον βίασάμςνοι, 
αλλ νμων μΐν ονκ ΙθεΧησάντων τταραμίίναι ττρος τα 
ντΓολοιττα τον βαρβάρου, ημίν δε ιτροσΐΧΘ όντων των 
ξνμμάχων και αυτών δεηθίντων ηγεμόνας καταστήναι• 
2 ίξ αντοΰ δε του έργου κατηναγκάσθημεν το ττρωτον 
Ίτροαγαγζΐν αντην ες τόδε, /χαλιστα //.εν υττο δεου5> 
εττειτα δε και τι/ατ7?> νστερον και ωφελιας. και ουκ 
ασφαλές ετι εδόκει είναι τοις ττολλοΓς άττηχθημενουζ, 
και Τίνων και ^δτ^ άττοσταντων κατεστραμμένων, νμων 
τε ι^/χΓν οΰκετι ομοίως φίλων άλλ' ΰττότττων και διά- 
φορων όντων, άνεντας κινδυνεΰειν και γαρ αν αί 

76 άτΓοστασεις ττρδς νμας εγίγνοντο. ττασι δε ανεττι- 
φθονον τα ζνμφέροντα των μεγίστων ττερι [κίνδυνων] 
ευ τί^εσ^αι• νμεΐς γονν, ω Λακεδαι/χόνιοι, τάς εν ττ^ 
Πελθ7Γονν>7θ'ω ττολεις εττι το νμΐν ωφελιμον καταστη- 
σάμενοί εξηγ^ίσθε• και ει τότε νττομείναντες δια 
π-αντδς άτνηχθησθε εν τη ηγεμονία, ωσττερ ημείς, ευ 
ισμεν μη αν ησσον νμας Χνττηρονς γενομένονς τοις 
ξνμμάχοίς και άναγκασ^ε'ντας αν η αρχευν εγκρατως 

2 η αυτούς κινδυνεΰειν. ούτως ουδ' τ^ρ,εΐς θανμαστόν 
ουδέν ττεποιηκαμεν οΰδ' αττο του άνθρωπείον τρόττον, 
ει αρχήν τε Βώομενην εΒεζάμεθα, και ταΰτι^ν μή 
άνείμεν, νπό των μεγίστων νικηθέντες, τίμης και 
δε'ους και ωφελίας, οΰδ' αυ ττρώτοι του τοιούτου νττάρ- 
ζαντες, άλλ' άει καθεστώτος τον ησσω νττό του 
δυνατωτερου κατείμγεσθαι, α^ιοί τε άμα νομίζοντες 
εΤναι και υμΐν δοκοΰντες, μέχρι ου τα έ,νμφεροντα 

3 λογιζόρ.ενοι τω δικαιω λόγω νυν χρησθε• ον ουδείς 
ττω τταρατυχόν ΐσχΰϊ τι κτησασθαι ττροθείς του /ιαι; 
•π-λεον-^ιν άτΐετράττετο' επαινεισ^αι τε ά^ιβι οιτινες 
χρησάμενοί τύ} άνθρωττεία φνσει, ώστε έτερων άρχειν, 
δικαιότεροι η κατά την νττάρχονσαν δΰνα/χ,ιν γεγε- 
ντ^νται. άλλους γ' αν ουν φΐόμεθα τα ημέτερα λα^όντας 
δεΐ^αι αν μάλιστα ει τι μετριάζομεν ημίν δε και εκ 
του εΐΓΐεικοί5ς άΒοζία το -πλέον η ετταινος ουκ εΐκότως 

77 ττεριέστη. και έλασσου/Αενοι γαρ εν ταΓς |υ/Λ;8ολαιαΐ5 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', ΟΗ'. 45 

ττρος τους ξνμ.μάχον<; Βίκοας [και] τταρ ημίν αντοΓ? ά» 
τοις όμοίοΐζ νόμοίς —οιησαντίς τα; κρίσα•; φίλο8ικΐΐν 
Βοκονμεν. και ονδείς σκοττίΐ αντώΐ' τοις και αλλο6ί 
χου αρχήν Ι;;(θνσι και ησσον ημών ϊτροξ τονς νττη- 
κόονζ μετρίοίζ ονσί διότι τούτο ονκ ονειδι^εται- ^ια- 
ζεσθαι -γαρ 0*5 αν €^, ΒικάζΐσθοΛ. ονΒΙν ιτροσΒίονται. 
οί δέ (Ιθισμ4νοι ~ρ6ζ ημάίζ άττο τον ίσον ομιΧείν, -ην 2 
τι τταρά το [μη] οΐίσθαι χρψαί η γνώμη η Βννάμει 
τη δια την αρχΎ}ν και όττωσονν ίΧασσωθωσιν, ον του 
"ΐτλίονοζ μη οτερισκο/ιοΌΐ χάριν Γ;^ονσιν, άλλα του 
ενόεοΰδ ^^αλε— οττερον φίρονσιν η ει αττο τρωτηζ ατζο- 
ΘΙμενοί τον νόμον φαν€ρω<; ε— λεονεκτον/χεν. εκείνων 
δ' οι'δ' αν αυτοί άιτελεγον ω? ον χρίών τον ^σσω τω 
κρατονιτι ι-ΤΓοχωρεΓν. άοικονμενοί τε, ω5 εοικεν, οί 3 
άνθρωττοι /ιαλλον οργίζονται 7; βιαζόμ€νοΐ' το μεν 
γαρ άττο του ίσου δοκεΐ ττλεονεκτεΓσβαι, το δ' άττο 
του κρείσσονος καταΐ'αγκοίζεσίαι. ΰίτο γονν του 
Μϊ^δου δεινότερα τοντων 7Γά(7χοντε5 ηνείχοντο, η δέ 
ημέτερα άρχη ;^αλε7Γϊ^ δοκεΐ είναι, εΐκότωζ' το τταρον 
γαρ άει βαρν τοΓζ χ'/π^κόοι^. νμεΐζ γ αν ονν, εί καθ- 4 
ελοντεζ ?7ρ•α9 αρζαίτε, τάχ αν την εννοιαν ην δια το 
ημετερον οεος είληφατε μεταβάλοιτε, είττερ οία και 
τότε τ-ρο5 τον Μ^δον δι' ολίγου ηγησάμενοι χ—ε- 
δείξατε, ό/ζοΓα και νυν γνοίσεσ^ε. αμικτα -γαρ τά τ€ 
καθ νρ,άς αυτούς νόμιμα τοΪ9 άλλοΐ5 «χετε και ττρό^ 
ετι εΐζ έκαστος ε^ιών ούτε τούτοις χρήται ονθ^ οΐ5 τ; 
αλλτ^ Ελλαξ νομίζει. 

" Βουλεύεστε ουν βραόεως ως ου νερί βραχέων, καΐ 78 
μη αλλοτρίαις γνωμαις και ε'/κλημασι ττασθεντες 
οίκεΐον ττόνον ττροσϋησθε• του δέ ττολεμου τον τταρά- 
λογον, όσο9 εστί, ττριν εν αυτώ γενέσθαι ττροδιάγνωτε• 
μηκννόμενος γαρ φιλεΐ ες τνχας τά ίτολλα Ίτεριί- 3 
στασ^αι, ων Ισον τε ά—εχομεν καΐ όνοτερως εσται εν 
αδτ^λω κινδιτευεται. ΐόντες τε οί αν^ρω— οι ε? τους 
ΤΓοΧεμονς των έργων ττρότερον εχονται, ά χρην ύστε- 
ρον δραν, κίίχοπα^ουντες δέ η8η των λόγων άττονται. 



46 ΘΟΪΚΪΔΙΔΟΤ 

3 ί;/χεΓ5 δε ίν οΰδε/Αΐα ττω τοιαΰ-η/ αμαρτία οντες οΐΐτ' 
αυτοί ονθ" νμα^ όρωντίς λεγο/Λεν νμΐν, εως ετι αΰ- 
θο,ίρίτοζ άμφοτίροίζ η €νβονλία, σττονδας μη λναν 
/ΛΤ/δέ τταραβαίναν τονς υρκονζ, τα δε διάφορα δι/ο; 
λυεσ^αι κατά τί/ν ξννθηκην. τ} β€ουζ τους ΰρκίονς 
μάρτνραζ ττοιονμίνοι τταρασόμΐθα αμννίσθαι ττολί- 
μον άρχοντας ταυττ; τ^ αν νφηγησθε" 

79 Τοιαύτα δε οΐ Ά6τ7'^αΓο{. εΤπον. εττειδι; δε των τε 
ξνμμάχων ηκονσαν οί Λακεδαι/λόνιοι τα εγκλήματα 
τα ε5 τους ' ί^θψαίον^ και των Αθηναίων α έλεγαν, 
μεταστησάμενοι ττάντας ΙβονΧί,νοντο κατά σφας αυ- 
τούς ττερι των τταροντων. και των /χεν ττλειονων εττι 

2 το αΰτδ αί γνώ/χαι εφερον, άδικεΐν τε τους Αθηναίους 
■η8η και ττολεμητέα είναι εν τά;(ει• τταρελ^ων δε 
ΆρχίΒαμοζ ό βασιλεύς αυτών, άν>7ρ και ^υνετδς δοκών 
εΤναι και σώφρων, ελε^ε τοιάδε. 

80 " Και αυτδς ττολλών τ^δ^ ττοΚίμων ε/αττειρός εΐ//,ι, 
ω Λακεδαι/χόνιοι, και νμων τους εν τί) αυττ) ηΧικία. 
ορώ, ώστε /Ατ/τε αττειρια επιθνμησαί τίνα του ΐργον, 
οττερ αν οί •7Γθλλοι ττάθοιεν, μήτε αγαθόν και ασφαλές 
νομίσαντα. ενροιτε. δ' αν τόνδε ττερι ου νυν βονλεν- 
εσθε ονκ αν Ιλάγιστον γενόμενον, εΐ σωφρόνως τις 

2 αΰτον εκλογίζοιτο. ττρος /χέν γάρ [τους] Πελοττονντ;- 
σίονς καχ τους αστυγειτονας τταρο/Αοιος ημών η αλκή, 
και διά τα^^εων οΓόν τε εφ' έκαστα ελ^ειν ττρδς δε 
άνδρας, οί γί;^ τε εκάς εχονσί και ίτρος ετι θαλάσσης 
εμττεφότατοί εΐσι και τοις άλλοις άττασιν άριστα 

>^ εξηρτννται, ττλοΰτω τε ιδίω και ^ημοσίω και νανσι 
και Γττποις και οττλοις και ο;(λω όσος ουκ εν άλλω 
ενι' γε χωρίω Έλλ-);νικώ εστίν, ετι δε και ξνμμάχονς 
τΓολλους φόρου υττοτελεΐς εχουσι, ττώς χρτ} ττρος τού- 
τους ραδι'ως -ττόλε/Λον αρασθαι και τινι ττιστεΰσαν- 

3 τας οΛΓαρο-σκεΰους εττειγβηναι; ττοτερον ταις ναυσιν; 
αλλ' τ^ο'σους εσμεν εΐ δε μελετησομεν και άντιτταρα- 
σκευασόμεθα, γρόνος ενεσται. αλλά τοις "χρημα- 
σιν; άλλα ττολλώ Ιτι ττλεον τοΰτω ελλείττομεν, και 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΠΑ'. 47 

οντί εν κοινω Ι^ο/Λεν οίττε £τοι/>ιω9 €Κ των ίδιων 
φερομεν. 

" Τάχ αν τις θαρσοίη οτι τοις οττλοις αυτών καΐ τω 81 
ττΧηθΐΐ νττερφίρομΐν, ώστε τ>7ν γην 8Ύ]ονν ^7^ίφ^ατων- 
τες, τοις δε αλΧη γη εστί ττολλι} ^ς αρχονσιν και εκ 
θαλάσσηζ ων δε'ονται εττά^ονται. ει δ' αυ τους ξνμ- 
μάχονς άφιστάναι ττεφασόμεθα, Βεησα και τούτοις 
ναυσι βοηθεΐν, το πλέον ουσι ντ/σιωταις. τις ουν 
εσται ημών ο ττολε/χος ; ει μη γαρ η ναυσι κρατησομεν 
η τάς ττροσόδους άφαιρησομεν άφ' ων το ναυτικδν 
τρεφονσι, βλαψόμεθα τα ττλέω. καν τούτω ουδέ κατα- 
λυεσίίαι ετι καλόν, άλλως τε και ει Βόζομεν αρξαί 
/ιαλλον τΐ7ς διαφοράς, μη γα.ρ 8ή εκείντ) γε τ^ 
ελτΓίδι ετταφώμεθα, ώς τα;(υ ττανθησεται ό ττόλε/Λος, 
ί^ν ττ^ν γην αντων τάμωμεν. δέδοικα δε μαΧλον μη 
και τοις τταισιν αυτόν νττολίΤΓομεν όντως είκδς Άθη- 
ναιΌυς φρονηματι μήτε τί} γ^ δουλευσαι, μΎ}τε, ωσπερ 
αττείρους, καταττλαγί^ναι τω πολεμώ. 

" Ου μην ουδέ άναισθτ^τως αυτούς κελεύω τους τε 82 
^'μμαχονζ ημών εάν βλάτττειν και εττιβονλείονταζ 
μη καταφωράν, άλλα οττλα μεν μηττω κινεΐν, ττεμττείν 
δε και αΐτιάσθαί μήτε ττόλεμον άγαν δτ/λοΰντας ρ-ΐ^^' 
ώς επίτριεψομεν, καν τούτω και τα ημετερ αυτών ε^- 2 
αρτνεσθαι ξνμμάχων τε ττροσαγωγί} και Έλλί^νων 
και βαρβάρων, ει ττοθεν τίνα. η ναυτικοί) η -χρημάτων 
δυνα/χιν ττροσληφόμεθα — άνεττίφθονον 8ε, όσοι ωσττερ 
και 7;/ΑεΓς ύπ-' Αθηναίων εττφονλενόμεθα, μή''Έλληνα<; 
μόνον άλλα και βαρβάρους ττροσΧαβόντας διασω- 
^τ^ναι — και τα αυτών άμα εκττοριζωμεθα. και ^ν μεν 3 
εσακοΰσωσι τι ιτρεσβενομενων ημών, ταΰτα άριστα• 
ην δε /Αϊ;, διελβόντων ετών και δύο και τριών άμεινον 
η8η, ην δοκτ), ττεφραγμενοί ιμεν εττ αντονς. καΐ ίσως 
ορώντες •)7/Λών /7δ7; τ^ν τε τταρασκενην και τους λόγους 
αυτί; ομοΐα νποσημαίνοντας μάλλον αν εικοιεν, και 
γ^ν ετι ατμητον έχοντες κοί ττερί τταρόντων αγαθών 
και ονττω εφθαρμενων βονλενόμενοι . μη γαρ άλλο 4 



48 ΘΟΪΚΤΔΤΔΟΤ 

τι νομισητΐ. την γην αυτών η ομηρον ^χ€ίν, και ονχ 
ησσον οσω αρ^υνον ε^είργασται- -^5 φζί8€σθαί γοη ω5 
ΐ,τη ττλεΓστον και μη €? άττόνοιαν καταστί;σαντα5 αυ- 
6 του5 αλητΓτοτίρονζ £χ<ιν. ει γαρ άτταράσκευοι τοΓς 
των $νμμάχων Ι-γκλημασιν €7Γειχ^εντ€5 τΐ,μονμζν αν- 
την, οράτε οττωξ /ατ} αισ;(ΐον και άττορωτίρον τύ} 
ΠελοτΓονντ^σω ττράζομΐ,ν. εγκλήματα μ\ν γαρ και 
ΤΓολεων και ιδιωτών οΓόν τε καταλυσαι• ττόλε/Αον δε 
ξνμπαντας άραμίνονζ ένεκα των ίδιων, ον ονχ νττάρχα. 
(Ιοεναι καθ' 6 τι χωρησει, ον ράδιον ενρ-ρεττως ^ε'σ^αι. 

83 " Και ανανδρια μη8ενΙ ττολλούς μία ττόλει /Λ9; τα;(υ 
εττελ^ειν δοκειτω εΤναι. εΐσι γαρ και εκεινοις ουκ 
ελασσου5, χρήματα φέροντες, ζίμμαχοί, και εστίν ό 
ΐΓθλε/Α05 ον;( δττλων το ττλεον, άλλα δαττάντ;;, δι' •^ν 
τα οττλα ωφελεί, αλλω5 τε και τ^ττειρωταις ττρδί 
2 ραλασσιουζ. ττορίσωμεθα ονν ττρωτον αΰτην και μ-η 
τοΐζ των ζνμμάχων λόγοις ττρότερον ετταφωμεθα, 
οιττερ δε και των άτνοβαινόντων το ττλε'ον εττ' αμφό- 
τερα ΤΎ/ζ αιτια5 εξομεν, ουτα και κα^' 7^συ;^ιαν τι 
αυτών ΊτροίΒωμεν. 

84: " Και το βρα8ν και μέλλον, ο μέμφονται μάλιστα 
ημών, μη αίσχννεσθε. σττευδοντε'ϊ τε γαρ σχολαί- 
τερον αν ττανσαισθε δια το άτταράσκευοι έγτ^ειρεΓν* 
και α/χα ελενθεραν και ευδο^οτάττ^ν ττόλιν δια τταντος 
νεμομεθα• και δύναται μάλιστα σωφροσύνη εμφρων 

2 τοντ είναι, /χόνοι γαρ δι' αΰτο ευττραγι'αι^ τε ουκ 
εξνβρίζομεν και ξνμφοραΐς ησσον έτερων εικομεν 
των τε ξνν ετταίνω ε$οτρυνόντων ημάς επΙ τα δεινά 
τταρα το δοκούν ΐ7/*Γν ουκ ετταιρόμεθα ηΒοντ], και ^ν 
τΐ5 αρα ^υν κατηγορία τταροξυντι, ουδέν μάλλον 

3 άχθεσθίντε<; άνεττείσθημεν. -πολεμικοί τε και εί!- 
βονλοι δια το ενκοσμον γιγνόμεθα, το /χέν οτι αιδώς 
σωφροσννηζ πλείστον μετέχει, αισχννη<; δε ενφνχία, 
ευβονλοι δε, αμαθεστερον των νόμων της υπεροψίας 
παώενομενοι, και ^υν χαλεπότητι σωφρονεστερον η 
ώστε αυτών άνί^κουστεΐν, και μη τα αχρεία ζννετοΧ 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΠΕ'. 49 

άγαν οντες, τάδ των -ττολεμίων τταραακενάς λόγω 
καλώζ μΐμφόμενοί άνομοίωζ £ργω εττε^ιειαι, νομίζζίν 
οέ τα5 τε διάνοιας των ττελας τταρατλησίονί είναι, 
και τάς ττροστητΓταυσας τν^^ας ου λόγω Βιαιρετάς. 
αει δε ως ττροϊ εύ βανΧενομένονζ τονζ ενάντιους έργω 4 
■τταρασκεναζώμΐθα' και ουκ ε^ εκείνων ως αμαρτησο- 
μένων ^χαν δεΐ τάς ελττιδας, άλλ' ώς ημών αντων 
ασφαλώς ττρονοον μίνων, ττολυ τε διαφέρειν ου δει 
νόμιζαν άνθρωττον άνθρωττον, κράτιστον δε εΐναι 
όστις εν τοις αναγκαιοτάτοις τταιδεΰεται. 

" Ταύτας ονν ας οΐ πατέρες τε ?7/χΓν τταρεδοσαν 85 
μελετάς και αΰτοι δια τταντος ωφελούμενοι εχομεν, 
μη τταρωμεν, μη8' εττειγθεντες εν βραχεί μορίω ημέ- 
ρας ττερΧ τΓολΑών σωμάτων και χρημάτων και ττόλεων 
καΐ 8όξης βονλενσωμεν, αλλά καθ" ησνχίαν. εζεστι 2 
δ' ημΤ,ν μαΧΚον έτερων δια Ισχνν. και ττρδς τους Αθη- 
ναίους ττεμπετε μεν ττερΧ της Ποτίδαιας, ττεμττετε δε 
ϊτερι ών οί ζνμμαχοί φασιν άδικεΐσ^αι, άλλως τε και 
ετοίμων όντων αυτών δικας δούναι• εττι δε τον δίδοντα 
ου ττρότερον νόμιμον ώς εττ' άδικουντα ίε'ναι. τταρα- 
σκενάζεσθε δε τον ττόλεμον άμα. ταύτα γαρ [και] κρά.- 3 
τιστα βονλενσεσθε και τοις εναντίοις φοβερωτατα." 
Και ό /λέν ^Αρχίδαμος τοιαύτα ειττεν τταρελθων δε 
2^ενελα"ίδας τελευταίος, εις των εφόρων τότε ων, 
ελε^εν εν τοις Λακεδαι/Αονιοις ώδε. 

"Τους /Λεν λόγους τους ττολλούς των Αθηναίων 8β 
ύ γιγνώσκω• επαινε'σαντες γαρ ττολλά εαυτούς ου- 
8αμον άντειτΓον ως ουκ άδικουσι τους ημετερονς 
ξνμμάχονς και την ΤΙελοττόνΐ'ησον• καίτοι εί ττροξ 
τους ]Μ?^δους έγε'νοντο α!γα^οι τότε, ττρός δ' ημάς 
κακοί νυν, διττλασιας ζημίας άζιοί είσιν, ότι άντ αγα- 
θών κακοί γεγεντ^νται. ημείς δε όμοιοι και τότε και 2 
νυν εσμεν, και τους Συμμάχους, ην σωφρονώμεν, ου 
ττεριοψόμεθα ά8ικονμενονς, ουδέ μελλησομεν τιμωρεΐν 
οί δ' ονκέτι μελΧονσι κακώς ττάσ^ειν. άλλοις μεν 
γαρ χρήματα εστί πολλά και ντ7ες και Γτγτγοι, ημΐν 



50 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΪ 

δε ζίμμαχοί αγαθοί, ους ον τταραΒοτέα τοΐζ Άθηναί- 
015 εστίν, ουδέ δικαι? και λόγοΐ5 διακριτεα μη λόγω 
και αυτούς βλαιττομ^νονς, άλλα ημωρητεα Ιν τα^ίί 
3 και τταντι σθίνει. καΧ ως 'ημα<ΐ πρέττεί βονλευεσθαί 
άΒίκουμενονζ μηΒεΙς διδασκετω, αλλά τους μέλλοντας 
αδικειν ^ααλλον -κρεττει ττολνν ^όνον βονλεύεσθαί. 
ψηφίζεσθε οΐν, ω Λακεδαι/χόνιοι, άζίως της ^πάρτης 
τον ττόλεμον, και )ίΑϊ?τ€ τους Αθηναίους εάτε μείζονς 
γίγνεσθαι, μήτε τους έ,νμμάγονς καταττροΒί^ωμεν, 
άλλα ξνν τοις θεο7ς έττίωμεν ττρος τους αδικοΰντας. 

87 Τοιαύτα δέ λεξας εττεψηφίζεν αΰτος, έφορος ων, 
[ες] την εκκλησίαν τών Λακεδαιμονίων, ό δε, κρι- 
νουσι γαρ βοτ) και ου ψηφώ, ουκ εφη Βιαγιγνωσκειν 
την βοην ότΓΟτερα μείζων, αλλά βονλόμενος αυτούς 
φανερώς άττοΒεικννμενονς την γνωμην ες το ττολεμεΐν 

2 μάλλον ορμησαι ελεξεν " υτω μεν νμών, ώ Λακε- 
δαιμόνιοι, δοκουσι λελΰσ^αι αί σπονδαι και οί Αθη- 
ναίοι άδικειν, άναστί^τω ες εκείνο το γωρίον" δειίας 
τι γωρίον αΰτοΓς, " οτω δε μη δοκουσιν, ες τα εττι 
θάτερα." άναστάντες δε διε'στϊ^σαν, και ττολλω ττλειους 

3 εγενοντο οΓς εδόκουν αί σττονδαι λελυσ^αι. ττροσκα- 
λεσαντες τε τους ^νμμάχονς εΤττον οτι σφίσι μεν 
δοκοΓεν άδικειν οί Ά^ϊ/ναΓοι, βονλεσθαι δε και τους 
ττάντας ένμμάχονς τταρακαλεσαντες ψηφον ετταγαγείν, 
οττως κοιν^ βονλενσάμενοι τον ττόλεμον ττοιώνται, ην 

4 Βοκη. και. οί μεν απεχώρησαν εττ' οϊκου, διαττρα^ά- 
μενοι ταντα, και οί Αθηναίων ττρεσβεις ύστερον, εφ 
άττερ ηλθον γρηματίσαντες' η δε διαγνω/ζ-τ; αυτϊ; ττ^ς 
εκκλησίας, του τάς σττονδάς λελυσ^αι, εγενετο εν τω 
τετάρτω ε'τει και δεκάτω των τριακοντουτιδων σττονδών 
ττροκεχωρηκνιων, α'ι εγενοντο μετά τά Ευβοϊκά. 

88 Έψηφίσαντο δε οί Λακεδαι/χόνιοι τάς σττονδάς 
λελΰσ^αι και ττολεμητεα είναι, ου τοσούτον των 
ξυμμάχων ττεισθεντες τοις λόγοις, δσον φοβούμενοι 
τους Αθηναίους μη εττι μείζον 8υνηθωσιν, όρωντες 
αΰτοΓς τά ττολλά της Ελλάδος υττοχείρια ηοη οντά. 



ΣΤΓΓΪΆΦΗΣ Α', Πθ'. 51 

Οί γαρ ΆΟτρΌχοι τρόττω τοιωδβ ηλθον εττι τα ττράγ- 89 
/χατα έν οϊς ηνξηθησαν. ίττειδ»} Μι^δοι άν€χωρ-ησαν 
€κ της Έ.νρωττηζ, νικηθ^ντίζ και ναυσι και ττεζω νττο 
Ελλήνων, και οί καταψιτγοντίς αντων ταΪ5 νανσιν €5 
Μυχάλϊ^ν 8ί€φθάρησαν, Α€ωτνχίΒη<ί μεν 6 ^ασιλ€ΐ;? 
των Λακ€δαι/χονίων, οσττερ ψ/ΐΐτο των Ιν 'Μνκάλτ] 
Έλλτ^νων, άτΓζχωρ-ησεν Ιττ οίκου έχων τονς ο~ο 
ΠελοτΓονττ^σου ξνμρά)(ονζ• οί δέ Αθηναίοι και οί 2 
ά-ό Ιωνίας και ΈλλΊ^σττόντου ξχμμαχοι, η8η άφ€- 
στηκότ€ς αττο βασιλίως, νττορείναντες 2ΐ7<^το'' €~ο- 
λιορκονν, Μτ^δων ΙχονΎων, και ίττιχειμασαντες ειλον 
ανττ/ν €κλΐ7Γοντωΐ' των βαρβάρων, καΐ μετά τοντο 
ά—ίττΧενσαν Ιζ Έλλι^σττόντου ω? έκαστοι κατά 
ττόλεις. Αθηναίων δέ τδ κοινον, €7Γ€ΐδϊ} αΰτοΓξ οί 3 
βάρβαροι €Κ τ^5 χωράς άττηλθον, 8ΐ€κομίζοντο ενθνς 
όθεν νπεξεθεντο τταϊδαξ και γυναίκας και την ττερι- 
ονσαν κατασκευήν, και την ττόΧιν άνοίκο8ομεΐν 
τταρεσκενάζοντο και τα τ€ΐ;^• του τε γαρ ττεριβόλον 
βραχέα είστηκει και οΐκίαι αί μεν ττολλαι ττετττω- 
κεσαν, όλιγαι δε τεριησαν, εν αΤς αΰτοι εσκηνησαν 
οί δυνατοί των Περσών. 

Λακεδαι/χόνιοι δέ αίσθόμενοι τδ μέλλον ^λ^ον90 
τ-ρεσβεία, τα. μεν και αυτοί ι^διον αν ορώντες μητ 
εκείνους μητ άλλον μη8ενα τεΓ;;^09 έχοντα, τδ δέ 
ττλε'ον των ζνμμάχων ε^οτρυνόντων και φοβούμενων 
του τε ναυτικού αντων τδ ΤΓλ:^^*^^, δ ττρίν ονχ νττηρ• 
χεν, καΐ την ες τον ΙΜτ^δικδν -ττόλεμον τολ/χαν "γενο- 
μενην. ηξίουν τε αυτουζ μη τειχίζειν, αλλά και των 2 
εέω Πελθ7Γονν>;σου μάλλον οσοις ζυνειστηκει ζυγκαθ- 
ελειν ρ,ετα σφων τους ττεριβόλους, τδ μεν βουλό- 
μενον και υττοτΓτον της γνώμης ου δτ^λουντες ε5 τους 
Ά^τραιουϊ, ως δέ του βαρβάρου, εΐ αυ^ις εττελθοι, 
ουκ αν ε^οντο5 α— ' εχυροΰ ττοθεν, ωσττερ νυν εκ των 
Θηβών, ορμάσθαί' την τε Πελοττόνντ^σον ττάσιν 
εφασαν ικανην είναι αναχωρησίν τε και άφορμην. 
οί δ* ^Κθηναιοι Θεμιστοκλέους γνώμη τους μεν 3 



52 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

Αακ€8αίμονίον<ί ταυτ' €ί7ΓΟντας, άττοκρινάμζνοί οτι 
ττίμψονσιν ως αΰτους ττρίσβζΐζ ττερί ων λίγονσίν, 
ΐυθύς άττηλλαξαν ίαντον δ' εκ€λ€υεν άττοστέλλαν 
ω? τάχιστα 6 Θε/χ,ιστοκλ^5 €9 την Αακώαίμονα, 
αλλουϊ θ€ 7Γρο5 εαυτώ ζλομίνουζ ττρβσβεΐζ μη ίΰθνζ 
€Κ7Γ€μτΓ€ΐν, αλλ ΙτΓίσχ^εΙν μ^χρι τοσούτον έως οίν το 
τ^ίχοζ ικανοί/ αρωσιν ώστε αττο/Λα^εσ^αι εκ του 
αναγκαιοτάτου \νψονς]. τει^ιζειν δε ττάνταζ παν- 
οημ^ι [του5 εν ττ; ττόλει] και αντου<; και γυναίκας και 
τταΐδαζ, φειδο/χενους /^ί/τε ίδιου μήτε δημοσίου οικο- 
δομήματος οθίν τις ωψΐλία εσται ες το ψγον, άλλα 
4 καθαιρούνται τταντα. και ό /χεν ταύτα διδα^ας και 
υττειττων ταλλα οτι αυτός τακεΓ ττράζοι ωχετο. και 
ες τι^ν Λακεδαί/χονα ελ^ών ου ττροστ^ει ττρος τας 
αρχάς, άλλα διΐ7γε και ττρονψασίζετο. και οπότε 
τις αυτόν εροιτο των εν τέλει όντων, ό τι ουκ εττερ- 
χεται ετΓΐ το κοινο'ν, ε^τ; τους ζνμττρίσβζΐς άνα/χενειν, 
ασχολίας δε' τίνος ονσης αυτούς νττολΐίφθηναι, ττροσ- 
δεχεσ^αι μέντοι εν τάχει Τ7ίειν και θανμάζειν ως 
91 ουττω ττάρεισιν. οί δε, άκοΰοντες, τω /λέν Θε/Αΐσ- 
τοκλει έπειθοντο δια φιλίαν αντον, των δε άλλων 
αφικνονμενων και σαφώς κατηγορονντων οτι τεινι- 
^εται τε και ^δι; υ(//^ος λαμβάνει, ουκ εΐχον υττως χρη 
ατΓίστησαι. γνους δ' εκείνος κελεύει αυτούς /αϊ; 
λογοις /Λαλλον τταράγεσθαι ή ττεμψαι σφων αΰτων 
άνδρας οιτινες χρηστοί και ττιστώς άτταγγελουσι 

2 σκεψαμενοι. αττοστελλονσιν ουν, και ττερι αυτών ο 
®εμιστοκλης τοις Άθηναίοις κρνφα ττεμττει κελευων 
ως ηκιστα εττιφανως κατασχεΐν και μη άφεΐναι ττρίν 
αν αυτοί ττάλιν κομισθωσιν η8η •γάρ και ηκον αυτω 
οί ζνμττρεσβεις, Άβρωνιχός τε 6 Ανσικλέονς και 
Αριστείδης 6 Ανσιμάχου, άγγελλοντες εχειν ίκανως 
το τείχος• εφοβείτο γαρ μη οί Λακεδαι/Αονιοι σφάς, 

3 οτΓοτε σαφώς ακονσειαν, ονκετι άφώσιν. οι τε ουν 
Αθηναίοι τους ττρεσβεις ωσττερ εττεστάλη κατεΐχον 
και ®εμιστοκλης, επελθων τοις Αακεδαιμονίοις, εν- 



2:ΤΙΤΡΑΦΗΣ Α', ΡΒ'. 53 

τανθα 8ϊ} φανερό}^ ΐίττεν οτι -η μ€ν ττόλις σφων 
τ€Τ£ΐ,\ισται ηΒτ} ώστε Ικανη είναι σωζειν τον^ εν- 
οίκοΐ'νταζ, €1 δί τι βονλονται Αακΐ8αιμόνιοι η οΐ 
ξίμμαχοι \τΓρ€σβ€ν€σθαί τταφα σφα<ϊ\, ω5 7Γρθ5 δια- 
γιγί'ωσκοντας το Χοίττον Ιεναι τά τ€ σφίσιν αντόΐ^ 
$νμφορα και τοί κοινά, ττ/'γ τ€ γαρ ττολιν οτε «δοκει 4 
ίκλιττεΐι/ αμεινον εΤιαι και €9 τάς ναίδ εσβήναι, άνευ 
εκείνων εφασαν γνόντες τολ/χΐ7θ"'''^ ί^^*^ οσ•α αυ μετ 
εκείνων βονλετίεσθαι, ουδενος ύστεροι γΐ'ω/χτ; φαι^ναί. 
Βοκείν ονν σφίσι και ι-νν άμεινον εΤναι την εαυτών 
ττόΧιν τεΐχο•; ε^ειν, καΐ ίδια τοΐ? ττολίταις και ε9 του5 
ττάντας ζνμμάχονζ ωφελιμίότερον εσεσθαι• ου γαρ 
οίον τ είναι μτ/ αττο αντιτταλου τταρασκενη<; ομοΐον 
τι ή ίσον ες το κοινδν /3ουλενεσ^αι. η ττάντας ονν 
ατείχιστους εφ»/ χρηναι ξνμμαχεΐν ή και τάδε νο/Αΐ- 
^ειν ορθωζ εχειν. οι δε Λακεδαι/Λονιοι άκονσαντε^ 92 
οργ>/ν ρ.έν φανεράν ουκ ειτοιονντο τοΓς Ά^τ/ναιΌις• 
ουδέ γαρ ειτι κωλνμ-η αλλά γνώμης χαραινε'σει δ^^εν 
τω κοινω εττρεσβενσαντο, ά/χα δε και ττροσφιλεις 
όντες εν τω τότε δια ττ/ν ες τον ]Μτ7δον ττροθνμίαν 
τα μαΧιστ αυτοΐς ετττ^ανον τ^ς μέντοι βονλησεωζ 
ά/χαρτάνοντες άδ7;λως ηχθοντο. οι τε ττρεσβεις 
εκατερων άττηλθον εττ ο'κου άνε— ικλτ^τως. 

Τούτω τω τρόττω οί Αθτρ'αΐοι την ττόλιν ετεί)(ΐ.σαν 93 
εν όλίγω ^όνω. και ^ηΧη η οίκοΒομία ετι και νυν 
εστίν οτι κατά σττουδτ/ν εγενετο' οΐ γαρ θεμέΧιοι 
τταντοίων Χίθων ν—όκεινται και οϋ ξννειργασμενων 
εστίν Ύ], αλλ ως έκαστοι ττοτε ττροσεφερον• ττολλαί 
τε στηΧαι αττο ση/χατων και Χίθοι είργασμενοι εγκατ- 
εΧεγησαν. μείζων γαρ ό ττερίβοΧος ττανταχ^ εξήχθη 
της ΐΓολεως, και διά τοΰτο ττάντα ομοίως κινοΰντες 
ηττείγοντο. εττεισε δε και τοί5 Πειραιώς τά λοιττά ό 2 
Θε/[χιστοκλ^ς οίκοδο/χεΐν — νττηρκτο δ' αυτοΰ ττρότερον 
ετΓΐ ττ7ς εκείνον άρ;^ς ^ς κατ ενιαντον Άθηναίοις 
ηρξεν — νομίζων τό τε χωρίον καλδν είναι, Χιμένας 
έχον τρεις αυτοφυείς, και αΰτους ναυτικούς γεγενψ 



54 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

μ.4νονζ /χεγα πρόφεραν €? το κτησασθαι Βύναμίν 

3 της γαρ δτ} θαλά.σσης τΓρωτοζ ΐτόλμησεν είττΐΐν ως 
άνθΐ.κτία Ιστί, και την άρχτην ευθύς ζυγκατεσκεναζεν. 
και ωκο^όμησαν τύ] εκείνου γι/ωμυ το ττα^^ος του 
τει^ου5 οττερ νυν ετι 8ηΧον ίση ττερι τον Πειραιά• 
*δυο γαρ αμαζαι εναντιαι αλλϊ;λαις τους ΧΐΌονς 
ΐττηγον. εντός δε ούτε χάλιξ οΰτε ττηλος ην, άλλα 
ξννωκοΒομημενοι /Αεγαλοι λι^οι και εν ΤΟ)^]^ εγγωνιοι, 
σιδτ^ρω ττρος αλλϊ/λους τα ε^ω^εν και μολνβΒω 

4 δεδε/ΛεΊ/οι. το δε νψος ημισν /μάλιστα ετελεσθη ου 
διενοειτο. εβονλετο γαρ τω με-γεθει και τω 7Γα;^ει 
άφιστάναι τα5 των ττολεμίων ετηβονΧας, ανθρώπων 
τε ενόμίζεν ο'λίγων και των ο.;(ρειοτάτων αρκεσειν 
την φνλακην, τους δ' άλλους ες τάς ναΰς εσβησεσθαι. 

5 ταις γαρ ναυσι μάλιστα προσεκειτο, ίδων, ω? ε/ί,οι 
δοκεΐ, τ^5 βασιλέως στρατιάς ττ/ν κατά θάλασσαν 
εφοΒον ενπορωτεραν της κατά γην ουσαν τον τε 
Πειραιά ωφελιμωτερον ένόμιζε της ανω ττόλεως, και 
ΤΓολλάκις τοις Άθηναίοις παρΎ]νει, ην αρα ποτέ κατά 
γην βιασθωσι, κατα.βάντας ες αυτόν ταΐς ναυσι ττρος 
ατταντας άνθίστασθαι. Αθηναίοι μεν ονν όντως 
ετειχί.σθησαν και ταλλα κατεσκενάζοντο ευθύς μετά 
την Μι^δων άναγωρησιν. 

94 Παυσανίας δε ό Κλεομβρότον εκ ΑακεΒαίμονος 
στρατηγός των Έλλϊ;νων εξεπεμφθη μετά είκοσι 
νέων άπο Πελοττοννι^σου• ^υνεττλεον δε και Αθηναίοι 
τριάκοντα ναυσι και των άλλων ζνμμαγων πλήθος. 
και εστράτενσαν ες Κυττρον και αυτής τα •;Γθλλα 
κατεστρέψαντο, και ύστερον ες Βυ^άντιον, ΜηΒων 

95 εχόντων, και εξεπολιόρκησαν. εν τηΒε τη ηγεμονία 
ηδη βιαίον όντος αΰτοΰ οι τε άλλοι "Έλληνες ηχθοντο 
και οΰχ ηκιστα οι "ίωνες και όσοι άττο ^ασιλε'ως 
νεωστι ηλενθερωντο• φοιτωντες τε προς τους Αθη- 
ναίους ηζίονν αυτούς ηγεμόνας σφων γενέσθαι κατά 

το ξνγγενες, και Παυσανία μη επιφεπειν, ην που ^/Λ 
2 βιάζηται. οί δε ^Αθηναίοι εόεέαντό τε τους λογούς ^ 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΟΓ- 55 

και ττροσεΐχον την γνώμην, ώς ου νεριοψόμενοί 
.ταλλά τ€ καταστησόμ.€νοι ^ φαίνοίτο άριστα αντοΐς. 
€ν τούτω δέ οί Λακ€δαι//.όΐΊθΐ /Λετεττε/χττοντο Παυσα- 
νίίαν άνακρινονντε? ων χέρι ίττννθάνοντο• και γαρ 
αδικία ττολλτ} καττ/γορεΓτο αντοΰ υττο των Ελλτ^νων 
των άφίκνονμίνων, και τΐ'ραννιδος /χάλλον εφαινετο 
μίμ,ησίζ η στρατηγία. $ννεβη τε αΰτω καλεισ^αι 3 
τε ά/χα και τον5 $νμμάχ^ον<; τω εκείνον εχθει τταρ' 
^Αθηναίους μετατάζασθαι ττλην των ά~6 Πελοττον- 
νΐ7σου στρατιοοτών. ελ^ών δε ε5 Λακεδαί/χονα των 
/χέν ίδια ιτρόζ τίνα αδικημάτων εΰθύνθη, τα δε )αε'- 
γιστα άττολύεται /χτ; αδικειν κατψ/ορεΐτο δε αΰτοΰ 
οϋ;^ ηκιστα ΙΜτ^δισ/χδς και εδόκει σαφεστατον είναι, 
και εκείνον ρ.εν ουκετι εκττεμττονσιν άρχοντα, Δόρκιν 4 
δε και άλλους τινας /χετ' αυτοί στρατιάν έχοντας ον 
τΓοΧΚην, 015 οΰκε'τι εφίεσαν οί ξνμμαχοί την ηγε- 
μονίαν. οί δε, αίσθόμενοι, άττηλθον και άλλου; 
ουκετι ύστερον εξεττεμψαν οί Λακεδαι/χόνιοι, φοβού- 
μενοι μη σφίσιν οί ε^ιόντες χειρου? γιγνωνται, 
οττερ και εν τω Παυσανία ενεΓδον, άτταλλα^ειΌντες 
δε και του Μτ^δικου ττολεμον και τους Άθηναίονζ 
νομίζοντες ικανούς εζηγείσθαι και σφίσιν εν τω 
τότε [τταροντι] έττιτηδειους. 

Παραλα)8όντες δε οί ^Αθηναίοι την τ/γε/Αονίαν 96 
τούτω τω τροττω εκοντων των $νμμάχων δια το Παυ- 
σανιΌυ μίσος, έταξαν ας τε έδει τταρέχειν των πόλεων 
χρήματα ττρος τον βάρβαρον και ας ναυς• -πρόσχημα 
•γαρ ην άρ,υνασ^αι ων εττα^ον δτ^ουντας την βασι- 
λέως χωράν, και ελληνοταμίαι τότε ττρώτον Άθη- 2 
ναιοις κατέστη άρχη, οί εΒεχοντο τον φόρον ούτω 
■γαρ ωνομάσθη των χρημάτων η φορά. ην δ' ο' 
ττρώτος φόρος ταχθείς τετρακόσια τάλαντα και 
εξηκοντα. ταρ,ιειόν τε Δτ^λος ην αΰτοΓς " και αί 
^'νοδοι ες το ιερόν εγίγνοντο. τ;γου/χ.ενοι δε αΰτο- 97 
νομών το πρίύτον των ζνμμάχων και α— ο κοινών 
ίυνο'δων )3ουλ€υόντων τοσοίδε επηλθον πολεμώ τε 



56 ΟΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

και οιαχ€ΐρίσα ττραγμάτων /Αετα^ι) τούδε του ττολί- 
μον και του Μτ^δικου, ά εγενετο ττρόζ τε τον βάρ- 
βαρον αντοΐς και ττροζ του5 σφετίρονς ζνμμά^ονς 
νεωτερίζοντας και Πελθ7ΓονΐΊ7σιωι/ του5 αεί ττροσ- 
2 τυγχάνονταζ εν ίκάστω. (.γραψα δε αΰτα και την 
έκβολην τοί; λόγου Ιποιησάμ-ην §ιά τόδε, οτι τοις 
7Γ/)ο Ιμου αττασιν εκλιττές τούτο ^ν το χωρίον, και ^ 
τα Ίτρο των Μτ/δικών Έλλτ^νικά ξννετίθεσαν ή αντά 
τα Μτ^δικά• τούτων δ' οσττερ και •^ι/^ατο εν τ^ 
'Αττικτ) ξυγγραφτ], Ελλάνικο; βραγίως τε και τοΓδ 
;(ρόνοΐ5 οΰκ ακριβώς Ιττεμνη&θη. ά/^α δε και ττ7? 
άρχΎ/ζ άττόδει^ιν ε;(ει τ^ί των ^Αθηναίων εν οΓω 
τρόττω κατέστη. 

98 Πρώτον /Αεν 'Ηιόνα Τ77ν εττι ^τρνμόνι, Μι^δων 
ετ^όντων, ΤΓολιορκι'α εΤλον και ι^νδραττόδισαν, Κί/Αωνος 
τον Μιλτιάδου στρατηγονντος. εττειτα 2κυρον την 
εν τω Αίγαι'ω νησον, ην ωκονί' Δόλοττες, ϊ;νδρα7ΓΟδισαν 

2 και ωκισαν αντοί, ττρος δε Καρυστιουζ αΰτοΓς άνευ 
των άλλων Ένβοεων ττόλεμος εγε'νετο, και χρόνω 
ξννεβησαν καθ' όμολογίαν. Να^ιοΐ5 δε άττοστάσι 
μετά ταΰτα εττολεμησαν και πολιορκία τταρεστη- 
σαντο, ττρωτ-η τε αντη ττόλις ^υ/χ/Αα^ΐ5 τταρά το 
κα^εστϊ;κο5 εδουλω^•»/, εττειτα δε και των άλλων ώζ 

99 εκάστΎΐ ζννεβη. αίτιαι δ' άλλαι τε ^σαν των άττο- 
στάσεων και μεγισται αί των φορών και νεών εκδειαι 
και λειτΓοστράτιον ει τω εγενετο• οι -γαρ Αθηναίοι 
ακριβώς επρασσον και λνπηροί ήσαν ουκ είω^όσιν 
ουδέ βονΧομενοις ταλαιττωρεΐν ττροσαγοντες τας α- 

2 νάγκας. ήσαν δε ττως και, άλλως οί Αθηναίοι ονκέτι 
ομοίως εν ηδοντ} άρχοντες, και ούτε ^νεστράτευον 
άτΓο τοί5 Γσου, ράδιόν τε ττροσάγεσθαι ην αντοΐς του? 

3 άφισταμενονς• ων αυτοί, αίτιοι εγε'νοντο οί $νμμαχοι• 
δια γαρ ττ^ν άττόκνησιν ταυττ/ν των στρατειών οί 
πλείους αυτών, ινα μη αττ οίκου ωσιν, χρήματα 
ετάζαντο αντί των νέων το ίκνονμενον αναλω/^α 
φερειν, και τοις μεν Άθηναίοις ην$ετο το ναυτικον 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', Ρ'. 57 

άτΓο Τ7/5 8α•π•άνης ην εκείνοι ζνμφέροιεν, αντοί δε, 
σττό-ΐ ά— οσταΓεν, ά—αράσ κενοί και ατταροι ες τον 
Ίτόλ^μον καθίσταντο. 

^Έ,-γίνετο δε /χετά ταντα καΧ η ε— ' Εΰρν/χε'δοιτιΙΟΟ 
ΊΓΟταμω εν Πα^φνλια ττίζομαχία και νανμαχία Άθτ}- 
ναίων και των ξνμμάχων ιτροζ ^ΙηΒονζ, και ενικών τ^ 
αντ-ρ ήμερα αμφότερα Άθψ'οΐοι, Κί/χωνο9 τον Μιλτιά- 
δου οτρατττγονντος, και εΐλον τριήρεις Φοινίκων και 
8ιεφθειραν τάς ~άσα<; ε? διακοσ-ίας. χρόιω τε νστερον 3 
ξννεβη Θασίοΐζ αντων ά—οστηναι, διενε^βέιτας — ερι 
των εν τ^ αντιττερας Θράκτ; εμττορίων και τοί? μετ- 
άλλου, α ενεμοντο. και νανσί μεν εττι Θάσον ιτλευ- 
σαντες οί Ά^τ/ναΓοι νανμαγία εκράτησαν και ε? ττ/ν 
"γην αττεβΎΐσαν εττι δε Στρυμόνα ττεμψαντες μνρίον^ 3 
οικητορα<; αντών και των ζνμμάχων ί-ττο τονς αντονζ 
χρόνονς ω<; οίκιονντεζ τά<; τότε καλονμενας *Εννεα 
όδονς νυν δε ΆμφίττοΧιν, των μεν Έννεα οδών αυτοί 
εκράτησαν, ας ΐΐχον Ήοωνοί, τ-ροελθόντες δε της 
Θράκης ες μεσόγειαν 8ιεφθάρησαν εν Αραβησκω τ§ 

ΗδωΐΊκ^ νττό των Θρακών ζνμττάντων, οίς νοΧεμιον 
ην το χωρίον αί Έννεα όδοι κτιζόμενον. Θάσιοι δε 101 
νικηθέντες μάχαις καΐ ττοΧιορκον μενοι Λακεδαι/ιονι- 
σι•5 ε— εκαλοΰντο και ετταμνναι εκελενον εσβαλόντας 
ες την Άττικην. οί δε νττεατχοντο μεν κρίφα των 

Αθτρ'αίων και εμελλον, διεκωλΰ^ί/σαν δε νττο τοΰ 
γείΌ/χενου σεισμον, εν ω και οί Εΐλωτε? αΰτοΓς και 
των ττεριοίκων Θουριαται τε και Α?^αιεΓ? ες Ίθωμην 
αττεστησαν. ϊτλεΓστοι δε των Ειλώτων εγενοντο οί 2 
των τταλαιών Μεσστ/νιων τότε δουλωβεντων άττό- 
γονοι- Ύ) και Μεσοτ^νιοι εκλήθησαν οί ττάντες. ττρος 
μεν ονν τονς εν Ίθωμη ττόλεμος καθειστηκει Αακε- 
Βαιμονίοις, Θάσιοι δε τρίτω ετει ττοΧιορκον μενοι 
ωμοΧόγησαν ^Α,θηιναίοις τάχος τε καθεΧόντες καχ 
νανς ιταροιδοντες, χρήματα τε όσα έδει άττοδοίνοί 
αντίκα ταίά/ιιενοι και το Χοι—όν φερειν, την τε 
ψτεφον και το μεταΧλον αφέντες. 



58 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

102 Λακεδαι/χ,όνιοι δε, ώ5 αντοίς ττρος του? εν ΊθωμΎ] 
£μηκνν€το ο ττολ^μοζ, αλΧονζ τε εττεκαλεσαντο $νμ- 
μά^ονς και Άθηναίονζ• οΐ δ' ηλθον, Κί/Αωνος στρατη- 
γονντος, ττΧηθΐί ονκ ολίγω• /αάλιστα δ' αΰτουζ 
εττεκαλεσαντο οτ6 τει^ο/χ,α^εΓν εδόκουν δυνατοί είναι, 
τοΓζ δε, ΊΓοΧίορκίαζ μακραζ καθΐστηκνία^, τούτου 

2 ενδεα εφαινετο• )δια γαρ αν εΤλον το χωρίον, και 
διαφορά εκ ταυττ/ς τ^5 στρατειαξ ττρωτον Λακεδαι- 
μονίοΐζ και Άθηναίοίς φανερά Ι-γΙν^το. οί γαρ 
Λακεδαι/χ,όνιοι, εττειδτ; το -χωρίον βία ονχ ηλίσκΐτο, 
δεισαντες των Αθηναίων το τολμηρον και ττ^ν νεω- 
τεροτΓοιίαν — και αλλοφύλους α/^α ■>7γΐ70'"^/^^ΐΌί — ^/ατ^ 
τι, 7;ν τταρα/Λεινωσιν, ΰττο των εν ΊθωμΎ] ττεισ^ε'ντεδ 
νεωτερισωσι, /χάνους των ξνμμάχων άττέττίμψαν, την 
μ\ν ντΓοφίαν ου δηλούντες, είττόντεζ δ' οτι ουδέν 

3 ττροσδεονται αυτών ετι. οΐ δ' Ά^ϊ/ναΐοι έγνωσαν 
ουκ ετΓΐ τω βΐΧτίονι λόγω ατΓοττεμτΓομενοι, άλλα 
τινο5 υττότΓΤου γενο/χενου• και δεινδν ττοιησάμζνοι 
και ουκ ά^ιωσαντες ΰττο Λακεδαι/χ,ονιων τοΰτο ττα^εΓν, 
εΰ^υς, εττειδι} αναχώρησαν, αφέντες ττ^ν γΐνομένην 
επί τω Μ97δω ξυμμαχίαν ττρος αυτούς Άργειοις τοις 
εκείνων ττολερ,ιοις ζνμμαχοι εγάνοντο και ττρος Θεσ- 
σαλούς α/χα άμφοτίροίζ οί αΰτοι όρκοι και ^υ/Λ/Λ.α^ια 

ΙΟΒκατεστϊ/. οί δ' εν Ίθώρ^τ) Βακάτω ετει, ώς ουκετι 
εδυναντο άντε';(ειν, ζννίβησαν ττρας τους Λακεδαι- 
μονίονζ εφ' ω τε ε^ιασιν εκ Πελοποννήσου ΰττό- 
στΓονδοι και μηδέττοτε Ιττιβησονται αΰτι7?• ί}ν δε τις 
άλίσκηται, του λαβόντος εΤναι [δουλον]• ■^ν δε τι 
και χρηστηριον τοις Λακεδαι/Λονιοις Πυ^ικον ττρο 
του τον Ικίτην του Διδς του Ίθωμητα άφιεναι. ε^- 
ηλθον δε αΰτοι και τταΐδες και γυναίκες και αΰτοΰς 
*Α^Τ7'^'''•°'• δε^ά/χενοι κατ εχθοζ ηΒη το Λακεδαι/χ,ονιων 
ες Ναΰττακτον κατωκισαν, ι7ΐ' ετυ^^ον Ύ]ρηκοτε<; νεωστι, 
3 Λοκρών των Όζολών ε^^όντων. ιτροσεχώρησαν δε 
και Μεγαρ^ς Ά^ί^ναίοις ες ξυμμαχίαν Λακεδαιρ.ο- 
νίων άποστάντες, οτι αυτούς Κορίνθιοι ττερι γ^ς όρων 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Α', ΡΑ'. 59 

■π-ολίμω κατεΐχον και «σχον Αθηναίοι Μί'γαρα καΧ 
Πϊ/γαζ, καΐ τα μακρά Τ€ίχη ωκοΒόμησαν Μεγαρείσι 
τά ά— ο Τ7;? ΤΓολίως £5 ^ίσαιαν καχ Ιφρονρονν αυτοί, 
καχ Κορινθίοΐζ μεν ονχ -ηκιστα ά— ο τονΒ€ το σφοόρον 
μΖσο^ ηρξατο -πρ&τον £5 Ά^τ/να/ους γενέσθαι. 

Ίνάρω^ δέ ό ^αμμιτίχον, Αίβνζ, )8ασιλ€ν5 Λι-104 
βίων των ττρος Αίγύτττω, ορμώμενος εκ 'Μαρείας τη<ϊ 
ντΓφ Φάρον ΤΓΟ\εω<; ά—εστησεν Αΐγντττου τά ττΧεω 
άτΓο βασιλέως Άρταζερξον, καϊ αυτο5 άρχων γειά- 
μενος Άθηναάονς ε^τ/γάγετο. οΐ δε, — ετνχον γαρ £5 3 
Κνττρον στρατει,Ό/λενοι νανσΐ διαχοσιαις αντών τε 
και των ζνμμάχων, — ηλθον άττολιττόντεζ την Κν—ρον 
και άναττλενσαντες άττο θαλάσσης ες τον Νεΐλον 
του τε ΊΓΟταμοϋ κρατονντες και της ^εμφώος των 
δύο μέρων, ττρος το τρίτον μέρος, ο καλείται Αενκον 
τείχος, ε—οΧεμονν• ένησαν δε αιίτό^ι Περσών και 
Μί^δων οί καταφίΓ^^όντες και Αίγυτττίίων οί μη ζννα- 
ΤΓοσταντες. 

Άθηναίοις δε ναυσιν άττοβάσιν ες 'Αλιας -ΐτροςΙΟο 
Ιίορινθίονς και Έττιδαυριουί μάχη εγενετο καχ ενικών 
Κ,ορίνθιοι. και χστερον Άθψ'αΐοι ενανμάχησαν εττι 
^εκρνφαλεία ΤΙελοττοννησίων νανσιν και ενίκων 
Αθηναίοι. τΓολε/Αου δε καταστάντος ίτροζ Αΐγιιτττας 3 
Αθηναίοις μετά ταντα νανμαχία γι'γνεται ε—' Αίγίνη 
μεγάλη Αθηναίων και Αιγινητών, και οί ίν/Λρ.α;^οι 
εκατεροις τταρησαν, καχ ενίκων Αθηναίοι και νους 
εβόομηκοντα λα)8όιτες αυτών ες την γην άττεβησαν 
και ετΓοΧιορκονν, Αεωκρατονς τοΰ ^τροίβου στρατη- 
γονντος. έπειτα ΐίελοττοινησιοι άμννειν βονλόμενοι 3 
Αΐγατ/ταις ε5 μεν την Αιγιναν τριακόσιους 6—λίτας, 
ιτροτερον Κορινθίων και Έ— ιδανριων ε— ικουρονς, 
Βιεβίβασαν, τά δε άκρα της Τερανίας κατέλαβαν και 
ες την ϋεγαριδα κατεβησαν Κορίνθιοι μετά των 
ξνμμάχων, νομίζοιτες άί>ννάτονς εσεσϋαι ^Αθηναίους 
βοηθεΖν τοΙς 'Μεγαρευσιν, εν τε ΑΙγίνη ά~ονσης 
στρατιάς ττοΧλης και εν ΑΊγντττω• ην δε και βοη- 



αΟ ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

4 θωσιν, ατΓ Α1γίνη<; άναστησ-^σθαι αυτούς. οι 8έ 
Αθηναίοι το μίν ττροζ ΑΙγίντ) στράτευμα ονκ Ικί- 
νησαν, των δ' εκ τ^ς ττόλεως νττοΧοίττων ο'ί τ€ ττρίσ- 
βντατοι και οί νεωτατοι άφικνοννται 1<; τα Μέγαρα 
Μνρΐϋνιδου στρατί7γουντο5. και μάχης γενομένης 
ΙσορρότΓον -προς Κορίνθιους, ^ιεκρίθησαν άπ αλλή- 
λων και ενόμισαν αΰτοΙ εκάτεροι ουκ έλασσον εχειν 
εν τω έργω. και οί /χ,έν Ά^τ^ναΓοι, εκράτησαν γαρ 
όμως μάλλον, απελθόντων των Κορινθίων τροττάΐον 

5 έστησαν, οι δε Κορίνθιοι, κακιζόμενοι ΰττο των εν 
τη ττόλει πρεσβυτέρων και τταρασκευασάμενοι -ημέρας 
ύστερον δώδεκα //,αλιστα, ελθόντες άνθίστασαν τρο- 
ττάΐον και αυτοί ως νικήσαντες, και οί ^Αθηναίοι [εκ-Ί 
βοηθησαντες εκ των Μεγάρων τοίς τε το τροττάΐον 
ίστάντας Βιαφθείρουσι και τοις άλλοις ζυμβαλόντες 

106 εκράτησαν. οί δε, νικωμενοι, ΰττεγωρουν και τι 
αυτών μέρος ουκ ολίγον ττροσβιασθεν και Βιαμαρτον 
της όδοΰ εσέττεσεν ες του -χωρίον ΐδιώτου, ώ Ιτυ^^εν 
όρυγμα μέγα ττεριεΐργον και ουκ ην ε^^οδος. οί δε 

' Αθηναίοι γνόντες κατά ττρόσωττόν τε ειργον τοις 
όττλίταις και ττεριστ-ησαντες κΰκλω τους ψιλούς κατ- 
ελευσαν ττάντας τους εσελ^όντας, και ττάθος μέγα 
τούτο Κορινθίοις εγενετο. το δε ττληθος άπεχωρησεν 
αυτοΐς της στρατιάς εττ οίκου. 

107 "Ηρ^αντο δε κατά τους χρόνους τούτους και τα 
μακρά τείχη ες θάλασσαν Αθηναίοι οΙκο8ομε2ν, τό τε 
Φαληρόν^ε και το ες Πειραιά, και Φωκεων στρα- 
τευσάντων ες Δωριάς, ττ^ν ΑακεΒαιμονίων μητρό- 
ττολιν, Βοιδν και Κυτι'νιον και Έρινεον, και ελόντων 
εν των ττολισμάτων τούτων, οι Λακεδαι/Λονιοι, Νικο- 
μ•η8ους του Κλεομβρότου ύττερ Πλειστοάνακτος του 
Παυσανιου βασιλέως, νέου οντος ετι, -ηγουμένου, 
εβο-ηθησαν τοις Δωριευσιν εαυτών τε ττεντακοσίοις 

2 και τ^ιλιοις όττλιταις και τών ζυμμάχων μυρίοις' και 
τους Φωκεας ομολογία άναγκάσαντες άττοδοΰναι τ-ην 
ΤΓολιν αττεχωρουν τταλιν. και κατά θάλασσαν μεν 



ΖΤΙΊΤΑΦΗΖ Α', ΡΗ'. 61 

αντονζ, δια τον Κρισαίον κόλπου «Ι βονλοιντο ττεραι- 
ονσθαι, ^Χθηναίοι νανσι •7Γ€ρΐ7Γλ€νσαντ€5 εμΐλλον 
κωλνσειν δια δε 7-75 Γερανιας ουκ ασφαλές εφαι- 
νετο αντοΓς Αθηναίων εχόντων Μέγαρα και ΙΙτγγας 
ΤΓορενεσ^αι, δυσοδός τε γαρ η Γεράνια και ^φρον- 3 
ρεΐτο αει τ,'ττδ * Αθηναίων και τότε -τρ-θάνοντο αντον; 
/χε'λλοντας και τανττ/ κωλνσειν. εδο^ε δ' α ντο 15 εν 
ΒοιωτοΓ? ττερι/Αεινασι σκίψασθαι οτω τροττω ασφα- 
λέστατα διατΓορενσονται. το δε τι και άνδρες των 
^Αθψαίων Εττηγον αντονζ κρνφα, ελττισαντες Βημον 
τε καταττανσειν και τα μακρά τείχη οΙκοΒομονμενα. 
ΐβοηθησαν δ' εττ' αυτούς οΐ Ά^ί7ναΓοι τταν&ημεί και 4 
Άργειων χίλιοι και των άλλων ξνμμάχων ως έκαστοι* 
^•/Ατταντες δε εγενοντο τετρακισχιλιοι και μνρωι. 
νο/ιισαντες δε αττορεϊν ότΓτ; διελ^ωσιν εττεστρατενσαν 
αΰτοΓς και τι και του δτ^/χου καταλύσεως νιτοψια. 
ηλβον δε και Θεσσαλών ίπττης τοις Άθηναίοίζ κατά 
το ξνμμαχικόν, οΐ /Αετε'στησαν εν τω έργω τταρα τους 
Λακεδαιρ.ονιΌυς. γενομένης δε μάχης εν Τανάγρα 108 
τ^ς Βοιωτίας, ενικών Λακεδαι/χόνιοι και οί ζνμμαχοί 
και φόνος εγενετο αμφοτέρων ττολνς. και Λακεδαι- 
μόνιοι μεν ες την Μεγαριδα ελ^όντες και δενδροτο- 
ρ,ι^σαντες ττάλιν άττ^λ^ον εττ' οίκου δια Γερανιας και 
Ίσ^ρ.οΰ• Αθηναίοι δε δευτέρα και εξηκοστή νΠ-ψψ 
μετά την μάχην εστράτενσαν ες Βοιωτούς, Μυρωνιδου 
στραττ/γουντος• και μάχτ) εν ΟΙνοφντοις τους Βοι<ί>- 2 
τους νικτ/σαντες τ^ς τε χωράς εκρατησαν της Βοιω- 
τίας και Φωκίδος, και Ταναγραίων το τείχος ττεριεΐλον 
και Λοκρών των Όττουιντίων εκατόν άνδρας όμηρονς 
τονς ττλουσιωτάτους ελαβον, τα τε τειχτ; τα εαι,•τών 
τά μακρά επετελεσαν. ωμολόγησαν δε και ΑΙγίνηται 3 
μετά ταντα τοΓς Ά^τ^ναίοις τείχτ; τε ττεριελόντες καΐ 
ναυς τταραδόντες φόρον τε τα^ά/χενοι ες τον εττειτα 
γρόνον. και Πελθ7ΓΟνντ;σον ίτεριε'ττλευσαν Άθψ 
ναΐοι ΤολμίΒου του Τολ/χαίου στρατττγοΰντος και το 
νεώριον το Λακεδαι/λονιων ενεττρησαν, κα\ Χαλκίδα 



62 ΟΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

Ίίορινθίων "πάλιν ΐΐλον και ^ικνωνίονς Ιν αττοβάσΐ-ΐ 

της γης μαχτ] ^κράτησαν. 

109 Οί δ' όν ΤΎ) ΑΙγύτττω ^Αθηναίοι και οί ^υ/χ/Αα;;(οι 
ίΐΓΐμενον, και αντοΐς ττολλαΐ ίδεαι ττολε/Λωι/ κατίσ- 
Τϊ^σαι/. το /λεν γαρ ττρώτον Ικράτονν της ΑΙγντττου 
Αθηναίοι, και /5ασιλευ? ττεμττει €5 Αακΐδαίμονα Με- 
γάβαζον, άνδρα ΤΙερσην, χρϊ7/^ατα ε_^(οντα, δττωδ €? 
Τί7ν Αττικτ^ι/ ίσβαλΐ,ΐν ττεισ^ε'ντων των Πελοττοννι;- 

2 σιων αττ' Αιγύπτου άτταγάγοι Αθηναίους, ως δ' αΰτω 
ου ττρονχωρει και τα -χρήματα αλλω? αναλαυτο, ό 
/Αεν Μεγά^α^ος και τα λοιττά των χρημάτων ττάλιν 
Ις την Άσίαν Ικομίσθη, Μεγόβυζον δε τον Ζωττυρου 
ΤΓΐμττει, άνδρα Τίερσην, ρ.ετά στρατιάς ττολλης' ος 
αφικομΐνος κατά γην τους τε Αιγυπτίους και τους 
Συμμάχους μάχτ) Ικράτησε, και εκ τ^ς ΜίμφιΒος 
Ιζηλασε τους "Ελλτ^νας και τε'λος ες Προσωπίτιδα 

3 τΐ7ν νησον κατέκλ-^σεν και εττολιόρκει εν αυττ^ ενι- 
αυτον και €$ μήνας, μέχρι ου ξηράνας την Βιωρυχα 
και τταρατρεψας αλΧτ] το ύδωρ τας τε ναυς επι του 
ξηρον ετΓοίησε και τ^ς νήσου τα ττολλά ηττειρον και 

110 8ιαβάς εΐλε την νησον ■πεζ-η. ούτω μεν τα των 
Ελλτ;νων πράγματα εφθάρη εξ ετη ττολεμήσαντα' 
και ολίγοι απο πολλών ττορευομενοι δια τ^ς Λΐ;8υ?^ς 
ες Τίυρηνην εσώθησαν, οι δε πλείστοι απωλοντο. 
Αίγυπτος δε πάλιν ΰπδ /?ασιλε'α εγενετο πλτ^ν 
Αμυρταίου του εν τοις ελεσι βασιλέως• τούτον δε 

δια μέγεθος τε του έλους ουκ εδΰναντο ελειν και α^α 
μαχιμωτατοι είσι των Αιγυπτίων οί ελειοι. 'ΐνάρως 
δε ό Λιβύων βασιλεύς, ος τα πάντα έπραξε περί της 
2 Αιγύπτου, προ8οσία ληφθείς άνεσταυρωθη. εκ δε 
των Α^τ^νών και τ^ς άλλης ξυμμαχίΒος πεντήκοντα 
τριήρεις Βιά^οχοι πλεουσαι ες Αιγυπτον εσχον κατά 
το ^Ιενοησιον κέρας, ουκ είδότες των γεγενημενων 
ουδε'ν. και αΰτοΓς εκ τε γης επιπεσόντες πεζοί και 
εκ θαλάσσης Φοινίκων ναυτικδν Βιεφθειραν τάς 
π-ολλας των νεών, αΐ δ' ελάσσους διεφυγον πάλιν. 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΡΙΑ'. 63 

τα μεν κατά την μΐ-γάλην στρατάαν Αθηναίων καΧ 
των ξνμμάχων ίς Αίγυ— τον οΰτως ίΤΐλεντησεν. 

Έκ δέ Θεσσαλίας Όρίστης 6 Έχεκρατίδου, νίοςίΐΐ 
του Θεσσαλών βασιλίως, φενγων Ιττεισεν Αθηναίους 
εαυτόν κατάγειν- και τΓαραλαβόντ€<; Βοιωτούς και 
Φωκε'ας, οντάς ξνμμά.χονς. Αθηναίοι έστράτευσαν της 
Θεσσαλίας ε'ττι Φάρσαλον. και της /χέν γης ίκράτονν 
οσα μη ■η-ροϊόντες ττολύ εκ των οττλων, οί γαρ Ιτητης; 
των Θεσσαλών εΤργον, την δε τόλιν ουχ εΤλον οΰδ' 
άλλο ττροΰχώρει αντοΓς ουδέν ων ένεκα ^στράτευσαν, 
άλλ' άτΓ€χωρησαν ττάλιν Όρεστην έχοντες άττρακτοι. 
μ€τά δε ταύτα ου ττολλω υοττερον χίλιοι Αθηναίων εττι 2 
τάς ναΰς τάς εν ΤΙηγαΙς ίτηβάντ€ζ, — εΐχον ο αυτοί τας 
Πττγάς, — τταρε'ττλευσαν ες 2ικυώνα, Περικλε'ους τοί3 
Ξαν^ιτΓΤΓου στραττ^γουντος, και άττοβάντες 2ικυωνιων 
τους ττροσμίζαντας μάχη ΐκρά.τησαν. και ευ^υς ττα- 
ραλαβόντες Άχαιοΰς, και διαττλεΰσαντες ττεραν, της 
Ακαρνανίας ες Οΐνιαδας εστρατευσαν και έττολιορ- 
κουν, ου /ιεντοι εΐλόν γε, άλλ' άττεγωρησαν εττ* 
οίκου. 

Ύστερον δε, διαλιττόντων ετών τριών, σττονδαι γι- 112 
γνονται Πελθ7Γθνν>7σιοις και ^Κθηναίοις ττενταετεις. 
και Έλλτ^νικοΰ μεν ττολεμον εσχον οί Άθηναΐοί, ες 
δε Κυττρον εστρατευοντο ναυσί. διακοσιαις αυτών τε 
καΐ των ένμμάχων, Κί/χωνος στραττ/γουντος. και 
εζ-ηκοντα μεν νηες ες Αίγυτττον αττ αυτών εττλευσαν, 
Άμνρταίον μεταττεμττοντος του εν τοις ελεσι βασι- 
λέως, αί δε άλλαι Κιτιον εττολιόρκουν. Κί/χωνος δε 2 
ατΓο^ανόντος και Χιμον γενομένου αττεχωρησαν αττο 
ΚιτιΌυ* και ττλευσαντες υττέρ 2αλαρ,Γνος της εν Κυττρω 
Φοινίκι και Κιλιξ^ιν εναυ/χαχησαν και. εττεζομαχτησαν 
α.μα, και νικϊ;σαντες αμφότερα απεχώρησαν εττ' οίκου 
και αί εζ Αϊγυτττου ν^ες τταλιν αί ελ^οΰσαι ^ετ' αυ- 
τών. Αακεδαι/ι,όνιοι δε μετά ταΰτα τον ιερόν κάλου- 3 
μενον ττολεμον εστρατευσαν, και κραττ/σαντες του εν 
ΔελφοΓς ιεροί τταρεδοσας ΔελψοΓς• και αύθις νστί- 



64 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ρον Αθηναΐοί ατΓθ)(θ)ρησάντων αυτών στρατευσαντες 
και κρατησαντες τταρεΒοσαν Φωκΐΰσι. 
113 Και χρόνου Ι-γγενομενον μετά ταύτα Αθηναίοι, 
Έοίωτων των φενγόντων εχόντων Όρχομενόν και 
Χαφωνειαν και άλλ' αττα χωρία της Έοίωτίας, εστρά- 
τενσαν εαυτών μεν χιλίοις όττλίταΐζ των 8ε ξυμμάχων 
ως €καστοΐ5 «ττι τα χωρία ταύτα, ττολεμια οντά, Τολ- 
2 μί8ου του ΎοΧμαίου στρατηγουντος. και Χαιρώνειας 
ελόντες [και άνδραττοδισαντες] άττεχωρονν φυΧακήν 
καταστησαντες. ττορευομενοις δ' αυτοίς εν Κορώνεια 
ετΓίτίθενται οι τε εκ της Όρχομενόν φνγάΒες Βοιωτών 
και Λοκροι μετ αυτών και Ένβοεων φυγάδες και όσοι 
της αυτής γνώμης ήσαν και μάχη κρατησαντες τους 
μεν Βιέφθειραν των Αθηναίων τους δε ζώντας ελα- 
βον. και την Βοιωτιαν εξέλιττον Αθηναϊκοί ττάσαν, 
στΓονδας ττοιησάμενοι εφ" ω τους άνδρας κομιοΰνται. 
Και οί φευγοντες Βοιωτών κατελ^όντες και οί άλλοι 
τταντες αυτόνομοι τταλιν εγενοντο. 

114 Μετά δε ταύτα ου ττολλω ύστερον Έν β ο ια άττεστη 
ατΓο Αθηναίων. Και ες αυτιών 8ιαβεβηκότος η8η 
Περικλέους στρατιά, Αθηναίων, ηγγελθη αΰτώ οτι 
Μέγαρα άφεστηκε και Πελοπονη^σιοι μέλλουσιν 
εσβαλεΐν ες την Άττικήν και οί φρουροί Αθηναίων 
διεφθαρμένοι είσΐν υπό Μεγαρέων, ττλήν όσοι ες Νι- 
σαιαν άττεφυγον ετταγαγόμενοι δε Κορίνθιους και 
^ικυωνιους και Έπιδαυριους άττεστησαν οί Μεγαρ-^ς. 

2 ό δε Περικλΐ7ς πάλιν κατά τάχος εκόμιζε την στρα- 
τιάν εκ της Ευβοίας, και μετά τούτο οι ΤΙελοττοννη- 
σιοι τ^ς Άττικι7ς ες Ελευσίνα και ©ριώζε εσβαλόντες 
εδτβωσαν, ΤΙλειστοάνακτος του Παυσανιου, βασιλέως 
Λακεδαι/χονιων, ηγουμένου, και το ττλεον οΰκετι προελ- 
θόντες απεχώρησαν επ' οίκου, και 'Α^τ^ναΓοι ττοίλιν 
ες Εΰ^οιαν διαβάντες, Περικλέους στρατι^γοΰντος, 
κατεστρεψαντο πάσαν, και ττ^ν ρ-έν αλλην ομολογία 
κατεστησαντο, Έστιαιας δ' ε^οικισαντες αΰτοι την 

115 γ^ν εσχον. άναχωρησαντες δε άττ' Ευβοίας ου πολ~ 



^;ϊγιταφης Α', Ρί^'. 65 

λώ νστ€ρον στΓονδας εττοιτ^σαντο προζ Λακίοαι/Αονιου^ 
και τον•; ζνμμάχονς τριακοντουτβις, αττοδοντεδ Νι- 
σαιαν και Ι1ηγά<ϊ και Τροιζηνα και Ά^^αίαν" ταύτα 
γαρ ΐίχον Αθηναίοι ϋΐλοττοννησίων. 

"Εκτω δέ Ιτ€ΐ 2α/χιοΐ5 και Μιλτ^σιοΐζ ττόλΐμοζ εγε- 2 
ν€Τθ 7Γ€ρΊ Πρΐϊ;νΐ79• και οί ]Μιλί7σιοι ελασσου/ΑΟΌΐ 
τώ 7Γθλε/χω τταρ' Ά^τ/ναιουδ «λιόντες κατφοων των 
"Χαμίων. ξνν^ττίλαμβάνοντο δε και ε^ αντΐ79 τη^ 
'Χάμου άνδρες ίοιωται νεωτερισαι /3ουλό/Αενοι τί^ν ττο- 
λιτειαν. ττλευσαντεζ ουν Αθηναίοι ε5 ^άμον νανσι 3 
τεσσαράκοντα Βημοκρατίαν κατέστησαν, και όμηρους 
ίλαβον των %αμίων ττΐντη κοντά μ€ν τταΐδας, ισονζ δε 
άνδρα9, και κατε'^εντο ε5 Αήμνον και φρονραν εγκα- 
ταλιττόντες ανεχωρτ^σαν. των δε ^αμίων^ησαν -γαρ 4 
τίνες οί ονχ νττεμενον, άλλ' ίψνγον ες την ηττειρον, 
ενθεμένοι των εν ττ) ττόλει τοΐς δυνατωτάτοις και 
ΤΙισσονθντ) τω Ύστάσττου ξνμμαχ^ίαν, ος εΤ;^ε Σάρ- 
δεις τότε, ετΓίκονρους τε ^λλέ^αντες ες έτττακοσιους 
Βιεβησαν νττο νύκτα ες την "^άμον. και ττρώτον μεν 
τώ Βημω εττανεστησαν και εκρατησαν των ττλειστων, 
έπειτα τους όμηρονζ κλεψαντες εκ Αημνον τονς αν- 5 
των άττεστησαν, και τονς φρονρους τους Αστ^ναιων 
και τους αργοντα<ζ οί ^σαν τταρα σφίσιν εξ^εόοσαν 
Ιίισσονθνη, επί τε ΙΝΙίλιττον ευ^υς τταρεσκευάζοντο 
στρατευειν. ^υναττε'στησαν δ' αΰτοΐς και Βυ^άντιοι. 

Αθηναίοι δ' ώς -^σθοντο, ττλευσαντες ναυσιν ε^-116 
κοντά επΙ ^άμου ταΐς μεν εκκαι'δεκα των νεών ουκ 
εχρησαντο — ετυ^ον γαρ αί μεν επι Καριάς ες ττρο- 
σκοτπ^ν των Φοινισσών νεών οΐ^όρ-εναι, αί δ' επί. Χίου 
και Λε'σ/3ου ττεριαγγε'λλουσαι βοηθεΐν — τεσσαρά- 
κοντα δε ναυσί. και τε'σσαρσι, Περικλε'ους δεκάτου 
ηυτου στρατι^γουντος, ενανμαχησαν ττρος Τραγιά τι} 
ντ^σω ^αμίων ναυσιν έβ8ομηκοντα, ων ήσαν αΐ είκοσι 
στρατιωτιδες• ετνχον δε αί ττασαι άττο Μιλτ^του 
ιτλεΌυσαι* και ενικών Ά^τ/ναΓοι. ύστερον δ' αυτοΓς 2 
ΐβοηθησαν εκ των Αθηνών νηες τεσσαράκοντα κσΧ 



66 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

Χιών και Αεσβίων ττεντε και είκοσι* και αττοβαντίζ 
και κρατούντες τω ττε^ω εττολιόρκουν τρισι τείχεσι 
3 ττ^ν ττόλιν, και εκ θαλάσσης α/Αα. Περικλτ75 δε λα- 
βοΐν ίξηκοντα νανζ άττο των Ιφορμονσων ωχίτο κατά 
τάχο5 επι Καννου και Καριάς, εσαγγελ^ε'ντων οτι 
Φοίνισσαι ντ^ες εττ' αυτούς ττλε'ουσιν ωχ€το γαρ και 
εκ τ^ς "^άμον ττε'ντε ναυσι ^τι^σαγόρας και άλλοι 

117 επι τάς Φοινισσας. εν τούτω δε οί ^αμωι Ιζατη- 
ναιως εκττλουν ττοιτ^σα/Αενοι άφράκτω τω στρατοττε'δω 
επιττεσόντες τας τε ττροφυλακιδας ναΰς δίίφθεφαν 
και νανμαχονντ€ζ τάς άνταναγο/χε'νας Ινίκησαν, και 
τ.;? θαλάσση<; της καθ" εαυτούς ^κράτησαν ημέρας 
ττερι τεσσάρας και Βίκα, και εσεκομίσαντο και ε^ε- 

α κομίσαντο α εβονλοντο. ελθόντος δε Περικλέους 
■ττάλιν ταΐς ναυσι κατεκΧ-βσθησαν. και εκ των Αθη- 
νών νστερον Ίτροσεβοηθησαν τεσσαράκοντα μεν αϊ 
μετά. Θουκυδιδου και "Αγνωνος και Φορμίωνος νηες, 
είκοσι δε αί μετά Τληττολεμον και Άντικλε'ους, εκ 

3 δε ΧιΌυ και Αέσβου τριάκοντα, και νανμαχίαν 
μεν τίνα βραχείαν εττοιησαντο οί ^άμωι• αδύνα- 
τοι δε οντες άντισχεΐν ε^ετιοΧιορκηθησαν ενατω 
/χι^νι και ΤΓροσεχωρησαν ομολογία, τείχος τε καθε- 
λόντες και ομηρονς δόντες και ναυς τταραδο'ντες και 
■χρήματα τά άναλω^ε'ντα κατά χρόνονς ταξάμενοι 
άτΓοδουναι. $ννέβησαν δε και Βυζάντιοι, (ιυσττερ και 
Ίτροτερον, νιτηκοοι είναι. 

118 Μετά ταύτα δε ηδη γίγνεται ου ττολλοΓς ετεσιν 
νστερον τά ττροεφημένα, τά τε Κερκυραϊκά και τα 
Ποτιδαιατικά και οσα ττρόφασις τούδε τοί; πολέμου 
κατέστη, ταύτα δε ξνμτταντα, οσα έπραξαν οί "Ελλτ^- 
νες ττρός τε άλλι^λους καΐ τον βό.ρβαρον, εγε'νετο εν 
ετεσι πεντήκοντα /μάλιστα μεταζν της Έέρζον ανα- 
χωρήσεως και της άρχης του8ε του πολέμου, εν οις 
Αθηναίοι την τε αρχήν εγκρατεστεραν κατεστησαντο 

2 και αυτοί επί ρ,εγα εχωρησαν δυνάμεως" οί δε Λακε- 
8αιμόνιοι αίσθόμενοι ούτε εκώλουν ει μή επΙ βραχύ. 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', ΡΙΘ'. 67 

η(Γν)(αζόν Τ€ το ττλεον τον γρόναυ, όκΓ€9 μεν και -προ 
τον μη τα^ίΐζ ίεναι «5 τους ττολίμονζ, ει μη αναγκα- 
ζοιντο, το δε τι και ττολΐμοις οίκειοΐ5 €$ειρ-/όμενοί^ 
ττρίν 8η η δνναμις των Αθηναίων σαφώς ^ρ^το και 
τη<; ζνμμα•^ία<; αυτών ητττοντο. τότε δ' ονκε'τι ανα- 
σ;^ετον εττοιοΰντο, άλλ' εττι^^ειρτ/τεα εδόκει είναι ττάστ] 
ττροθνμίσ. και κα^αιρετεα ?/ ΐσ^'ί, ^ν δύνωνται, αρα- 
/χΟόι5 τόΐ'δε τον ττολε/ιον. 

ΑντοΓί /ιέν ονν τοις Λακεδαι/ιονιοις διεγνοκττο λε- 3 
λνσ•^αι τε τας σ— ονδας και τονς 'Α^τ^ναιονς άδικεΐν, 
ΤΓζμψαντΐς δε ες Δελφονς (ττηρωτων τον θίον ει ττο- 
Χεμονσιν αμ€ΐνον εοται• 6 δε ανειλεν αΰτοΓς, ως Χί- 
■γ€ται, κατά κράτος ττολΐμονσι νίκην εσεσ^αι, και 
αντδς Ιφη ένλληιΙ/€σθαί και τταρακαλον/χενος και 
ακλιττος. αν^ις δε τονς ζνμμάχονς τταρακαλε'σαντες 119 
ψηφον ΐβονλοντο ετταγαγεΐν, ει ^η ττολε/ζεΐν. και 
ελ^οντων των ττρίσβζων άττο της ζνμμα^^ίαζ και 
ςννο8ον γινομένης οι τε άλλοι εΤττον ά έβονΧοντο, 
καττ/γοροίντες οί ττλειους των Αθηναίων και τον 
ττόλε/χον ά^ιοΰντες γενέσθαι, και οί Κορίνθιοι 8εη- 
θεντες μεν και κατά ττόλεις ττρότερον εκάστων ιδία 
ώστε ψηφίσασθαι τον ττόλε/ιον, δεδιότες ττερι τ^ 
Ποτίδαια /χι) ττρο^ιαφθαρη, τταρο'ντες δε και τότε και 
τελενταΐοι εττελ^όντες ελεγον τοιάδε. 

"Τους ρ.έν Λακεδαι/ιονίου'ς, ώ άνδρες ^^μμα^οι,\20 
ονκ αν ετι αΐτιασαίμεθα, ως ου και αΰτοι εψηφισμε- 
νοι τον ΤΓοΧεμον είσι και ημάς ες τοντο νυν ζυνηγα- 
γον. γρή γαρ τους ι/γί/^όνας τα ίδια ε^ ίσ-ου νεμον- 
τας τα κοινά ττροσκοτΓεϊν, ωσττερ και εν άλλοις εκ 
τταντων ιτροτιμωνται. ημών δε όσοι ρ.έν Άθηναίοις 3 
■ηδη ενηλλάγησαν οΰχι διδα;;^ς δέονται ώστε φνλάξ- 
ασθαι αυτούς• τους δε την μεσόγειαν μάλλον και 
μη εν ττόρω κατωκημενονς είδεναι χρη, ότι, τοις κάτω 
ην μη αμννωσι, χαλεττοττεραν εξονσι την κατακομι- 
Βην των ωραίων και ττάλιν άντίληψιν ων η θάλασσα 
τί] ψτείρω δίδωσι, και των νί?ν λεγομένων μη κακούς 



68 ΘΟΤΚΤΔΤΔΟΤ 

κρίτάζ ωζ μ-η ττροσηκόντων εΐι^"", ΤΓροσοε^ίσίαι δε 
7ΓθΤ€, ΐΐ τά κάτω ■προοίντο, καν Ρ'^χρι σφων το 
δεινον ττροίλθείν, και ττερί αυτών ονχ^ •ησσον ννν 

8 βουΧίνεσθαι. διοττερ και ρ-η οκνεΓν δει αυτούς τον 
ΤΓολί/Λον άντ ίίρηνηί μ^ταΧαμβάνΐΐν. άνΒρων -γαρ 
σωφρόνων μίν εστίν, ει μη αδικοΓντο, ησνχάζΐ,ιν, 
άγαμων δε αδικου/Λε'νου5 εκ μϊν ίΐρήνηζ ΤΓολε/χ,ειν, ευ 
δε ■;Γαρασ;:^ον εκ ττοΧίμον ττάλιν ξνμβηναι, και /^'^τε 
τϊ; κατά ττόλε/Αον ευτυχία ετταιρεσ^αι /χ,ι^τε τω ησνχίω 

4 τ^5 ΐίρηνης ηΒόμενον αδικεισ^αι. ο τε γαρ δια τϊ/ν 
τ^δοντ^ν οκνών τάγιστ αν άφαίρ^θΐΐη τη<; ραστώνης 
το τερττνον δι' οττερ όκνει, ει ί^συχά^οι- δ τε εν ττο- 
λε/χω ευτυχία πλεονάζων ουκ Ιντίθΰμηται θρασζΐ 
ατΓίστω ετταιρο/χενος. ττολλά γαρ κακώς γνωσσεντα, 
άβουλοτίρων των ενάντιων τυχόντων, κατωρθωθη, και 
Ιτι ττλειω α καλώς δοκουντα βονλίνθηναι ε'ς τουναν- 
τίον αίϋ-χρώί τΓΐ,ριίστη' εν^υ/Λειται γαρ ουδείς ο'/Λοία 
ττ^ πίστει και έργω εττε^ερχεται, άλλα /χετ ασφα- 
λείας /Λεν Βοξάζομΐν, /Αετά δε'ους δε εν τω έργω ελ- 
λείτΓο/Λεν. 
121 "'Η/ΛεΓς δε νυν και άδικου')αενοι τον ττολε/Λον 
εγείρο/Λεν και ικανά έχοντες ίγκληματα, και όταν 
άμννωμεθα Αθηναίους, καταθησόμίθα αυτόν εν και- 
ρώ, κατά ΤΓολλά δε ημάς εΐκδς ίτηκρατησαι, ττρώτον 
/λέν ττληθίί προύχοντας και ε/Αττειρία ΐΓολ^μικη, εττει- 
τα ομοίως ττάντας ες τά τταραγγελλο/Αενα ίοντας. 

2 ναυτικόν τε, ω ίσχυουσιν, άττδ τ^ς υπαργρυσης τε 
εκάστοις ουσίας ί^αρτυσόμΐ,θα και άττο τών εν Δελ- 
φοΐς και Όλυμττία χρημάτων Βάν€ΐσμα γαρ ττοίη- 
σάμενοί υττολα^δειν οΤοί τ ε'σ/λέν μισθω μάζονι τους 
Ι^ε'νους αυτών ναυ^άτας. ωνητη -γαρ Αθηναίων η 
δυναρ,ις μάλλον ή οικεία• η δε ημετέρα ησσον αν 
τούτο ττάθοι, τοις σώ/χασι το ττλε'ον ισχύουσα τ/ 

3 τοις χρημασιν. μια τε νίκη ναυμαχίας κατά το 
εικός άλίσκονταΐ' ει δ' άντίσχοιεν, μελητησομεν και 
τ^/χεις εν ίτλε'ονι [χρόνω] τά ναυτικά, και όταν τι^ν 



2ΪΙΤΡΑΦΠΣ Α', ΡΚΒ'. 69 

€πιστημην €9 το ίσον καταστησωμεν, Τβ γ€ €ί;ι^υ;!^Γα 
8η ΤΓου '7Γ€ρίεσόμεθα. ο γαρ ημίΐζ Ιχομεν φύσει 
άγα^ον έκίίνοις ονκ αν -γίνοιτο Βώαχη' ο δ' €Κ£ίνοι 
ΐπτισ-ηημΎΐ -ττρονχρνσί καθαφετίον ημιν «στι μΐΧίτβ. 
)(ριίματα δ' ωστ' εχειν €5 αντά, οϊσομεν • η δεινον αν 4 
€1775 €1 οΐ μεν Ικίίνων $νμμαχ^οι Ιττι δονλεια ττ] αυτών 
φέροντες ονκ άττερονσιν, ημείς δ' ε~1 τω τιμωρούμε- 
νοι τοις εχθρονς και αύτοΙ άμα σω^£σ6αι ονκ άρα 
Βαττανησομεν και εττΐ τω /^τ; ^'^' «ίίί'νων αυτά αφαιρε- 
θέντες αντοΐς τούτοις κακ<Ζς ττάσ^ειν. 

" Υτταρχονσι όε και αλλαι οόοι ττοΧεμον ημΛν,\2^ 
ξιιμμάχων τε άττόστασις, /χαλιστα τζαραίρεσις ονσα 
των τΓροσοόων, αι? ίσ;^Όν(Γΐν, και ε—ιτειχ^ισμο9 Τβ 
χιαρα, άλλα τε οσα ονκ αν τΐ5 ντν —ροί8οι. ηκιστα 
γαρ ττόλεμος εττι ρητοΐς χωρεί, αντδς δε άφ' αντοΰ 
τα ΐΓολλα τεχνάται ττρος το τταρατν-γχανον • εν ω ό 
μεν εύορ-'^τως αντώ ττροσομ.ιΧησας βεβαιότερος, 6 δ' 
οργισθείς ττερί αντδν ονκ ελάσσω ΤΓταιει. ένθνμω- 2 
μέθα δε και οτι, ει μεν ήσαν ημών εκάστοις ττρος αν- 
τί— άλονς ττερι γ^5 ορών Βιαφοραί, οίστδν αν ην ννν 
δε ττρός ζύμ-τται-τάς τε ημάς Αθηναίοι ικανοί και 
κατά ττόλιν ετι Βννατώτεροι, ώστε ει μη και αθρόοι 
και κατά έθνη και εκαστον άστυ μια. γνώμτ^ άμννού- 
μεθα αντούς, Βίχα γε όντας ημάς άττόνως χειρωσον- 
ται. και ττ^ν ησσαν, ει και δεινόν τω ακονσ•αι, ιστω 3 
ονκ άλλο τι φερονσαν η άντικρνς δουλειαν• ο και 
λόγω ενδοιασθηναι αίσχρόν τύ] Τίελοττοννησω και 
Ίτόλεις τοσάσΒε ν— ο μιας κακοτταθεΐν. εν ώ η δι- 
καίως Βοκοΐμεν αν ττάσχειν η δια δειλιαν άνεχεσθαι, 
και των —ατέρων χείρονς φαίνεσθαι, οί την Ελλάδα 
ι^λεν^ε'ρωσαν • ημείς δε ονδ' ημιν αντοΐς )3ε^6αιο{;/χεν 
αντό, τύραΐΎον Βε εώμεν εγκαθεστάναι ττόλιν, του; 
δ' ε'ν μια. μονάρχονς ά^Ίον/ιεν καταλυειν. και ουκ 4 
ισμεν ότως τάδε τριών των μεγίστων ξνμφορών 
αττηλλακται, αζννεσίας η μαλακίας η αμελείας, ου 
γαρ Βή πεφενγότες ταΰτα εττι την πλείστους Βη βλά- 

1.—8 



70 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ψασαν καταφρονησιν κΐ)(ωρηκατ€, ή εκ του ττολλούζ 

σφάλλίΐν το εναντίον όνομα αφροσύνη μετωνόμασται. 

123 "Τα μζν ονν 7Γρογ€γΐνημίνα τι δεΓ μακρ6τ€ρον τ) 
ε5 όσον τοΓς νυν ξνμφέρει αΐτίασθαι ; ■ΤΓ€ρΙ δε των 
έπειτα μελλόντων τοΓζ τταρονσι βοηθοννταζ )φη εττι- 
ταλαιτΓωρεΓν' ττάτριον γαρ υ/χιν εκ των ττόνων τα5 
άρεταζ κτασθαί' και μη μεταβάλΧείν το ε^ος, ει αρα 
ττλουτω τε νυν και εξουσία ολίγον προφέρετε — ου γαρ 

2 δίκαιον α τ^ απορία εκτηθη τη ττεριονσία άττολεσθαι 
— αλλά θαρσοννταζ Ιεναι κατά ττολλά ες τον ττόλεμον, 
του τε θεοϋ χρησαντος και αυτοΰ υποσχόμενου ξυλ- 
ληψεσθαι, και Τ175 άλλης Ελλάδος πάσης ξυναγωνιαν- 

3 μένης, τά μεν φόβω τά δ' ωφελία. σττονδάς τε ου 
λύσετε πρότεροι, ά? γε και 6 θεός κελεΰων πολεμεΐν 
νομίζει παραβεβάσθαι, ηΒικημεναις δε μάλλον βοη- 
θήσετε" λΰουσι γαρ οΰ;^ οί αμυνόμενοι, άλλ' οί ττρο- 
τεροι έτΓίοντες. 

124 " "Ωστε 7Γαντα;(ο^εν καλώς υπάρχον νμΖν πολεμεΐν, 
και ημών τάδε κοιν^ τταραινοΰντων, ειττερ βεβαιότατον 
το ταΰτα ξυμφεροντα και ττολεσι και ίδιωταις είναι, 
μη μέλλετε Ποτιδαιάταις τε ποιείσθαι τιμωρίαν, 
ουσι Δωριευσι και υπο Ιώνων πολιορκουμενοις, ον 
πρότερον ^ν τουναντίον, και των άλλων μετελθείν την 

2 ελευθερίαν, ως ουκετι ενδέχεται περιμένοντας τους 
μεν η8η βλάπτεσθαι, τους δ', ει γνωσθησόμεθα ξυν- 
ελθόντες μεν άμΰνεσΟαι δε ου τολρ,ώντες, μη πολν 
νστερον το αυτό ττασ^^ειν άλλα νομισαντες ες ανάγ- 
κην άφίχθαι, ω άνδρες $ΰμμαχοι, και άμα τάδε άριστα 
λε-γεσθαι, ψηφίσασθε τον πόλεμον, μη φοβηθεντες 
το αντίκα δεινόν, της δ' άπ' αυτοΰ δια ττλειονος ^φη- 

3 νης επιθυμησαντες• εκ πολέμου μεν γάρ εΙρηνη 
μάλλον /3ε/3αιουται, άφ' ησυχίας δε μη πολεμησαι 
ουχ ομοίως άκινδυνον. και την καθεστηκυίαν εν τη 
Ελλάδι ττόλιν τΰραννον ηγησάμενοι εττι πάσιν ομοίως 
καθεστάναι, ώστε των μεν η8η άρχειν των δε διανο- 
εΐσ^αι, παραστησωμεθα επελθόντες, και αΰτοι τε 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΡΚΕ'. 71 

ακινδύνως το λοιττον οίκωμα/ καΐ τους ννν δεδουλω- 
/χενονς "Ελλτ/νας ελευ0€ρώσω]«,εν." τοιαύτα μεν οί 
Κ-ορίνθίΟΐ εΓτΓον. 

Οί δε Λακεδαι/Αονιοι εττειδτ^ αφ' άτταντων ηκουσαν 125 
γνωμην, ψηφον ίττηγαγον τοις ξνμμάχοΐζ άττασιν, 
όσοι τταρησαν, ^ξης, και /χεί^ονι και ελάσσονι ττόλει• 
και το ττληθοζ Ιψηφίσαντο ττολε/ΑεΓν. δεδογ/Αε'νον δε 
αυτοΓς εΰ^υς μ^ν αδν'νατα -ην εττι^^ειρειν ατταρασκευοις 
ουσιν, €κπορίζΐσθαί δε εδόκει εκάστοις α ττροσφορα 
'.)ν και /«,?7 είναι μίλλησίν. όμως δε καθιστάμενοι^ ων 
έδει ενιαυτος /^έν ου Βΐΐτρίβη, ίλασσον δε, ττρίν εσ- 
βαλΐΐν ες ττ^ν Άττικτ^ν και το'ν ττόλΐμον αρασθαι 
φαν€ρως. 

Έν τούτω δε εττρεσ^ευοντο τω χρόνω ττρος τους 126 
Α^τ^ναίους εγκλήματα ττοιοΰμίνοι, οττως σφίσιν οτι 
μζγίστη ττρόφασις ειτ; του ττολε/χειν, ^ν μη τι εσακου- 
ωσιν. και ττρωτον μ^ν ττρε'σ/δεις ττε'/Λΐ/^αντες οί Λακε- 
δαι/λόνιοι εκε'λευον τους Αθηναίους το άγος ελαυνειν 
τ^ς 6εοΰ• το δε άγος ην τοιόνδε. Κυ'λων ην Όλνμ- 2 
ΤΓίονίκης, ανηρ Άθηναΐο<; των ττάλαι €νγ€νης τε και 
δυνατός, ίγί.γαμηκ€ΐ δε θυγατέρα Θεαγε'νους Μεγαρεως 
άνδρο'ς, ος κατ' εκείνον τον χρόνον ετυραννει Μεγά- 
ρων, -χρωμένω δε τω Κυλωνι εν Αελφοΐς άνεΐλεν ό 
βεδς εν τ^ του Διός τ^ μεγίστη ίορτ^ καταλαβεΐν 
την 'Αθηναίων άκρόττολιν. ό δε τταροί τε του Θεα- 3 
γένους δυναρ,ιν Χαβων και τους φίλους άναπεισας, 
επειδ/} ΐττηλθον Όλύμτηα τα εν Πελοττονντ/σω, κατ- 
έλαβε την άκρόττολιν ως εττί, τυραννιδι, νομίσας ίορτην 
τε του Διός μεγίστην είναι και εαυτω τι ττροσηκειν 
Όλυ/χτΓία νενικηκότι. εΐ δε εν τ^ Αττική ^ άλλοθι 
ΤΓον η μεγίστη εορτή είρητο, ούτε εκείνος ετι κατενόησε 
τό τε /χαντειον ουκ εδί^'λου• εστί γαρ και ^Αθηναίοις 1 
Διάσια α καλείται Διδς εορττ; Μειλίχιου μεγίστη, 
εζω της ττόλεως, εν γι τταν^ημει ^υουσι, ττολλοί οΰχ 
ίερεΓα, άλλα ^υ/χατα εττιγωρια• ^οκων δε όρθως γιγνω- 
σκειν επεχείρησε τω έργω. οί δ' Αθηναίοι αίσθόμενοι 



72 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

(βοήθησαν τε τταν^η/χΐΧ ίκ των αγρών εττ* αΰτονί και 
6 ττροσκαθεζομΐνοι ΙττοΧιόρκονν . ^όνον δέ έτηγιγνο- 
μίνου οι Αθηναίοι τρνχόμ,ΐνοι τύ) ττροσεΒρίία άττηλ- 
θον οί ΤΓολλοι, ΙτΓίτρΙχραντί'ζ τοις €ννέα άρχονσι την 
φνλακην και το ττάν αντοκράτορσι δίΛθίΐναι ^ αν 
άριστα Βιαγιγνωσκωσιν τότε δέ τα ττολλά των ττολι- 

6 τίκων οί εννέα άρχοντες εττρασσον. οί δε μ€τά του 
Κυλωνο5 7Γθλιορκονμ€νοι φλανρως (Τχον σίτου τ€ 
και ίδατο5 άττορία. 6 /Λεν ουν Κΰλων και 6 άδελφοξ 
αντου εκδιδράσκουσιν οί δ' άλλοι ω5 ΙττιΙζοντο και 
τίνες και άττίθνησκον ύττο του λι/Αου, καθίζουσιν ε'ττί 
τον βωμον ίκε'ται τον εν τύ} ακροπόλει. άναστησαντΐς 
δε αυτου? οί των Α,θηναίων ΙπιτίτραμμΙνοι την 
φνλακην, ω? έωρων αποθνήσκοντας εν τω ίερώ, εφ' ω 
μηΒΐν κακόν ττοιησονσιν, άπαγαγόντζς άττεκτειναν 

7 καθίζομίνους δε τινας και εττι των σεμνών θέων '^Γεν 
τοΓ? βωμοΙ<ϊ\ εν τ^ τταρόδω Βιεχρησαντο. και άττο 
τοντου εναγείς και άλιτηριοί της θ€οΰ Ικανοί τε εκα- 
λουντο και το γένος το άττ' εκείνων, ^λασαν /χ,έν ουν 
και οί Αθηναίοι τονς ενάγεις τούτους, ηλασε δε και 
Κλεομένης ό Λακεδαι/λόνιος ύστερον /Λετά Αθηναίων 
στασιαζόντων, τους τε ζώντας ελαυνοντες και των 
τε^νεωτων τα όστα άνελο'ντες Ιξεβαλον κατηλθον 
)ίΛεντοι ύστερον και το γε'νος αυτών εστίν ετι ε'ν τυ) 

1 27 ττόλει. τοΰτο δτ) το άγος οί Λακεδαιρ,ο'νιοι ελαύνειν 
εκελευον Βηθεν τοις θεοΐς ττρώτον τιμοψονντες, είδότες 
δε ΓΓερικλεα τον ρ,ανθίτττΓου ττροσεχόμενον αντω 
κο.τά την μητέρα και νομίζοντες εκττεσόντος αυτοΰ 
2 ραον σφίσι ττροχωρεΐν τα. άπο των Αθηναίων, ον 
μεντοι τοσούτον ηλτηζον τταθεΐν αν αντον τούτο όσον 
Βιαβολην οΓσειν αυτώ ττρος ττ^ν ίτόλιν, ως και δια Τί^ν 
ΐκείνον ζνμφοραν το μέρος εσται 6 ττόλεμος, ων 
"γαρ δυνατώτατος τών κα^' εαυτόν, και άγων Τϊ7ν ττολι- 
τείαν, ηναντιοντο τταντα τοις Λακεδαι/Αονιοις και ουκ 
εία ΰχεικειν, άλλ' ες τον ττόλεμον ωρμα τους Άθψ 
ναίονς. 



ΣΤΓΓΡΔΦΗΣ Α', ΡΚΗ'. 73 

Άντεκελευον δε και οί Άθηναΐοί τονς Λακεδαι/ζο- 128 
ΐ'ίΌι,'5 το άτΓΟ Ταίναρου αγο5 ελαυνειν οΐ γαρ Λακε- 
δαιμόνιοι άνα<ττησαντ€ζ ττοτΐ Ικ τον Ίερον τον Πο- 
σειδώνος άτΓΟ Ταίναρου των Ειλώτων ίκετας ατταγα- 
νόντε9 διεφ^ειραν διο δτ; και σφίσιν αυτοΓς νομίζονσι 
τον μί-γαν σασμον γενέσθαι εν ^ττάρτΎ}. εκε'λευον 2 
δε και το ττ7? Χαλκιοικου άγο5 ελαννειν αντονς* 
εγενετο δε τοιο'νδε. εττειδ»; Παυσανια5 ό Λακεδαι/Αο- 
νΐ05 το ττρωτον μεταπεμφθάς υττο ^τταρτιατών άττο 
τ^5 άρχ^5 Τ7? εν Έλλτ^στΓοντω και κριθείς ΰττ' αιτών 
άπίΧνθη μη άδικειν, δτ^/χοσ^ια ρ.έν ουκετι ΐξίττίμφθη, 
ίδια δε αυτο? τριηρτ] λαβών Έρ/χιονιδα άνευ Λακε- 
Βαιμονίων άφικνεΐται ες Ελλτ/σττοντον, τω /Αεν λόγω 
επί τον Έλλτ^νικον ττόλε/Λον, τω δε έργω τα ττρδς 
βασιλία ττράγ/χατα ττράσσειν, άκτττερ και το ττρωτον 
(ττεχείρησεν, εφιε'/χενος Τ175 Έλλτ^νικ^ς αρχ^ζ. ενεργέ- 3 
σιαν δε άττδ τοΰδε ττρωτον ες βασιλία κατέθετα και 
τον τταντδς ττράγματος αρχήν εττοιτ^σατο• Βνζαντιον 
γαρ ελών τ^ ττροτερα τταρονσια μετά η]ν εκ Κύπρου 
άνα;^ώρι^σιν — εΤ^ον δε Μ^δοι αΰτο και βασιλέως 
ττροση κοντές τίνες και ^-γγενεις [οι] εάλωσαν εν αυτω 
— το'τε τοντους, ου; ελα/3εν, αττοπε/ιττει βασιλεΐ 
κρίφα των άλλων ένμμάχων, τω δε λόγω αττεδρασαν 
αυτόν. Ιττρασσε δε ταΰτα )«.ετα Γογγυλου του Έρε- 4 
τριειος, ωττερ επετρει/^ε το τε Βυζάντιον και τους 
αι^^ρ αλώτους. εττεμψε δε και εττιστολτ^ν τον Γόγγυ- 
λον φέροντα αΰτω• ενεγεγρατττο δε τάδε εν αυτ^, ώς 
ύστερον άνενρέθτ]. "Παυσανίας ό -ηγεμών τηζ ^ττάρ-δ 
τ»7ς τουσδε τε σοι γαρ'ιζεσθαι βονλόμενος άττοττέμττει 
δορι ελών και γνωμην ττοιονμαι, ει και σοι δοκει, 
θνγατέρα τε την σην γ^/^αι και σοι "^ττάρτην τε και 
τι^ν αλλτ^ν Ελλάδα υττο^^είριον ττοι^σαι. δυνατός δε 
δοκώ εΤναι ταΰτα ττραξαι μετά σον βονλενόμενο•;. ει 
ονν τι σε τούτων αρέσκει, ττέμττε ανΒρα ττιστον επϊ 
θάλασσαν, δι* ου το λοιπόν τους λόγους ττοιησ6~ 
μέθα " 



74 ΘΟϊΚϊΔΙΔΟΤ 

129 Τοσαΐτα μίν η γραφή εδτ^λου. "Βψ^ζ δε ησθη 
τ€ ΤΎ] ετΓίστολ^ και αττοστελλει Άρτάβαζον τον 
Φαρνακου έττΐ θάλασσαν, και κελεύει αυτόν την τε 

2 ΔασκυλΓτιν σατραττειαν τταραΧαβέΙν, ΉΙα-γαβάτην 
ατταλλάξαντα, δ? ττρότερον ηρχεν, και τταρά Παυσα- 
νίας ε? Βυζάντιοι/ εττιστολτ^ν άντεττετι^ει αυτω ίο; 
τατ^ιστα Βιαπέμψαι και τν^ν σφραγίδα αττοδει^αι, και 
ί^ν τι αυτω Παυσανίας τταραγγάλλτ} ττερι τών έα«τοί! 
ττραγματων, ττρασσειν ω; άριστα και ττιστότατα. ο 
οε, άφικόμίνος, τά τε οίλλα έττοίησεν ωσττίρ άρητο 
και ττ^ν ΙτηστοΧην Βιεττΐμψεν αντεγεγραπτο δε τάδε. 

3 " ώδε λε'γει )βασιλευ? 'Β,ίρζη'ί Παυσανία, και τών 
ανδρών ους /αοι ττεραν θαλάσσηζ εκ Βυζάντιου εσω- 
σα5 κείται σοι ευεργεσία εν τω ημετερω οίκω ε5 αεί 
αναγρατΓτος, και τοΪ5 λόγοις τοΐ? άττδ σου αρέσκομαι, 
και σε μήτε νύξ μηθ" ήμερα ετησχετω ώστε άνειναι 
ττρασσειν τι ων ε/λοι ΰττισ^ντ^, /ί,τ^δέ )(ρυσοΰ και 
αργυρού δαττάντ; κεκωλνσθω μηΒε στρατιάδ ττληθει, 
ει ΤΓΟί δει τταραγίγνεσθαι, άλλα /αετ' Άρταβάζου 
άνδρδς άγαμου, ον σοι εττεμψά, πρασσε θαρσών και 
τά ε/Αα και τά σα οπι; κάλλιστα και άριστα ε^ει 
α/Αφοτεροΐ5." 

130 Ταΰτα λαβών ο Παυσανίας τά γράμματα, ων και 
ττρότερον εν μεγάλω άζιωματί νττο των Έλλι^νων δια 
τ??ν Πλαταιάσιν ηγεμονίαν, ττολλω τότε μάλλον ηρτο 
και ονκετι ηΒννατο εν τω καθεστηκότι τρόπω βιο- 
τεΰειν, άλλα σκευά? τε Μτ^δικάς ενδυό/χ,ενος εκ του 
Βυζάντιου ε^2}ει και διά τη<; Θράκηζ ττορενόμενον 

2 αυτόν Μ^δοι και Αιγύπτιοι εΖορνφόρονν, τράττεζάν 
τε ΊΙερσικην τταρετίθετο και κατε;^ειν τ>;ν διάνοιαν 
ουκ ηδΰνατο, άλλ' εργοις βραγεσι ττροΰδτ^λου α τ^ 
γνώμτι μειζόνωζ ες έπειτα έμελλε πράξειν. δυσττρόσ- 
οδόν τε αυτόν παρεΐχεν και τί} όργ^ ούτω χαλεπτ] 
εχρητο ες ττάντας ομοίως, ώστε μη8ενα δΰνασ^αι 
■προσιεναι• διόττερ και ττρός τους "Αθηναίονζ ούχ 
■ηκιστα η ξνμμαχία /ιχετεστι;. 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Α', ΡΛΑ'. 75 

Οί δέ Αακώαιμόνίοι αΙσθόμοΌΐ τό τ€ ττρωταν διΊ31 
αντά ταΰτα ανεκαλεσαν αντόν, και εττειδτ) τ^ Έρμιο- 
νιδι νηϊ το δεύτερον εκ— λενσας ου κελενσαντων αυτών 
τοιαύτα Ιφαίνΐ,το ττοιών και εκ του Βυ^αντιον βία. 
τίττ' Αθηναίων εκ7Γθλιορκι;^εΐ5 ε9 /«.εν τ?7ν 'Χτταρτην 
ονκ Ιττανεχωρει, ες δε Κολώνας τάς Τρωάδας ίδρν^εις 
ιτράσσων τε εστ/γγελλετο αντοΓς ττρδς τους βαρβά- 
ρους και ουκ εττ' άγαθω την μονην ίτοιου/ζενος, οι,τω 
δ^ ονκετι εττε'σχον, άλλα ττε/χι/^αντες Κ7;ρυκα οί ίφοροι 
καΐ σκντάλην εΤττον του κηρνκο<; μη λίίττεσθαί' εί δέ 
μη, ττόλΐμον αΰτω ^τταρτιάτας ίτροαγορευειν. ό δε 2 
βονλόμενος ως ηκίοτα ΰττοτττος εΤναι και χιστευων 
χρημασι διαλυσειν Τϊ^ν Βιαβολην άνεχώρει το δεύτε- 
ρον ες 2— άρττ^ν. και ες μεν την είρκτην εσττιτττει το 
■π-ρώτον ΰ^ο των εφόρων, — ε^εστι δε τοις εφοροΐζ τον 
βασιλία δρασαι τοΰτο, — εττειτα δια— ρα^ά/χενος νστε- 
ρον είι7λ^ε και καθίστησιν εαυτόν ες κρίσιν τοις 
βονλομενοις ττερί αντον Ιλίγχΐΐν. και φανερον ρ.έν132 
"Χ**" ουδέν οί 2ταρτιαται σημεΐον, οχ,τε οί ίχθροι 
ούτε τ; ττασα ίτόλις, οτω αν ϊτιστευσαντες βεβαίωζ 
Ιτιμωρονντο άνδρα γένους τε του /βασιλείου όντα και 
εν τω Ίταρόντι τιμήν εχ^οντα• ΤΙλείσταρχον "/αρ τον 
Λεωνιδου, όντα βασιλία και νέον ετι, ανειί^ιος ων, 
ε— ετρό— ευεν" ν~ο\!/ίαζ δε ττολλάς τΓαρύ\<ί τη τε τταρα- 2 
νο/χι'α και ^τ^λωσει των βαρβάρων μη ϊσος βονλε- 
σ^αι εΤναι τοις τταρουσιν, τά τε άλλα αι,του άνεσκό- 
ΤΓουν, ει τι ιτου ε^εδεδιγτη/το των κα^εοταίτων νομί- 
μων, και ότι ετΓΐ τον τριττοδά ττοτε τον εν Δελώοΐς, 
δν άνίθεσαν οί Έλλτ^νες άττδ των Μτ/δων άκροθίνιον, 
ηξίωσεν ίτη-γράψασθ οι αυτός ίδια τό ελεγειον τόδε• 

Ελλήνων άρχΎ]γ6ς εττει στρατόν ώλεσε ^Ιϊ^δων, 
Παυσανίας Φοί)3ω μνημ' άνίθηκΐ. τόδε. 

τό μεν ουν ελεγειον οί Α(ΐκεδαιμ«νιοι εζεκόΧαχΙ/αν 3 
εν^υς τότε άττό τοί5 τρίττοδος τοντο, και ε— ε'γραι^αν 
όνορΛσβ-ι τάς ιτόλεις όσαι ^γκα^ελουσαι τόν βάρ- 



76 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

βαρον Ιστϊ/σαν το αι/ά^τ^/Λα* του μίντοι ΠαυσανιΌυ 
αοίκημα και τοΰτ ΐΒόκΐΐ είναι, και εττειδτ^ εν τούτω 
καθειστηκΐΐ, ττολλω μάλλον τταρόμοιον ττραχβηναι 
ΐφαίνετο τ^ ττοφονίττ) διάνοια. 

4 Έττνν^άνοντο δε και ε5 του? Είλωτας πράσσειν τι 
αυτόν, και '/^ν δε όντως• ελευ^ε'ρωσιν τε γαρ υττι- 
σρ^νεΓτο αυτοΓϊ και ττολιτειαν, τ^ν ^υνετταναστώσι και 

δ το τταν ^υγκατεργάσωνται. αλλ' ουδ' ώζ ουδ^ των 
Ειλώτων μηνυταίι^ τισι ττιστευσαντεζ ηξίωσαν νεω- 
τερόν τι ■π-οιειν ε? αυτόν, χρώμενοί τω τρόπω ωττερ 
€Ϊ(ό5ασιν ες σφάς αυτούς, μη ταχείς εΤναι ττερι ανδρός 
^τταρτιάτου άνευ αναμφισβήτητων τεκμηρίων βονλεΰ- 

6 σαι τι άνι/κεστον, ττριν γε 8η αυτοΓς, ώς λέγεται, ό μέλ- 
λων τας τελευταίας βασιλεΐ εττιστολας ττρός Άρτάβα- 
ζον κομιεΐν, άνηρ Άργιλιος, τταιδικά ττοτε ων αυτού και 
ΤΓίστότατος εκεινω, μηνυτής γιγνεται, δεισας κατά εν- 
θύμησίν τίνα, δτι ουδείς ττω των ττρό εαυτού άγγε'λων 
ττάλιν άφίκετο, και τταραττοιησάμενος σφραγίδα, Γνα, 
^ν ψευσθγ) της 8όζης η και εκείνος τι μεταγραψαι 
αίτηση, μη εττιγνω, λύει τας εττιστολας, εν αις υττο- 
νοϊ^σας τι τοιούτο ττροσεττεστάλθαι και αυτόν ευρεν 
1 33 εγγεγραμμένον κτεινειν. τότε δι; οί έφοροι, 8εί$αντος 
αντον τα γράμματα, μάλλον μεν επιστευσαν, αΰττ;- 
κοοι δε βονληθεντες ετι ■γενέσθαι αΰτοΰ ΠαυσανιΌυ 
τι λέγοντος, άττό τταρασκενης του άνθρωπου εττί Ται- 
ναρον Ικέτον οίχομένον και σκηνησαμένου Βητλην 
Βιαφράγματί καλνβην, ες ^ν των [τε] εφόρων εντός 
τινας έκρυψε, και ΠαυσανιΌυ ως αυτόν ελ^όντος και 
ερωτώντος Τϊ^ν ττρόφασιν της ίκετείας Ύΐσθοντο -πάντα 
σαφώς, αΐτιωμένον του άνθρωπου τά τε περί αυτοΰ 
Ύραφέντα και ταλλ' άποφαίνοντος καθ" εκαστον, ώς 
ουδέν πώποτε αυτόν εν ταΐς προς ^βασιλέα διακονιαις 
παραβαλοιτο, προτιμηθείη δ' ^ν ισω τοις ττολλοΓς των 
διακόνων άττο^ανειν, κάκείνου αυτά ταύτα Ι^υνορ,ολο- 
γουντος και ττερι του τταρόντος ουκ εώντος οργίζεσθαι, 
άλλα πίστιν εκ του ίεροΰ δίδοντος τ^ς αναστάσεως 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΡΚΔ'. 77 

και άέιονντοζ ως τάχιστα ττορΐνζσβαι καΐ μη τα ιτρασ- 
σομενα όιακωλνειν. 

Άκονσακτ€? δέ άκριβώζ τότε μεν άττηλθον οΐ ίφο- 1 3ί 
ροι, βεβαίως δέ η8η εΐΒότες εν τζ ίτόλει την έίλληι!/ιν 
ε—οιονίΎΟ. λέγεται δ' αντον μέλλοντα ξνλληφθη- 
σεσθαι εν ττ) όδω, €νο5 μεν των εφόρων το ιτροσωπαν 
ττροσιόντος ως εΐ^ε, γνώναι εφ^ ω εχωρει, άλλον δε 
νείματι άφαιεΐ χρησαμειον και δηλώσαντος ενιοια, 
τρος το Ιερόν της Χαλχιοικου χωρησαι δρομω καΐ 
τ7ροκαταφχ:^εΙν' ην δ' εγγνς το τέμενος, και €5 3 
οίκημα ον μέγα, ο ην του Ιεροί; εσελθων. Ινα μη ντταί- 
θριος ταλαιττωροίη, ησνχαζεν. οί δε το τταραντίκα 
μεν νστερησαν τ^ διώκει, μετά δε τούτο του τε οίκη- 
ματος τον οροφον άφεΐλον και τα? θνρας ένδον δντα 
τηρησαντες αντον και άττολαβόντες ε'σω άττωκοδό- 
μησαν, ττροσκαθεζόμενοί τε εζεττολίόρκησαν λιμω. 
και μέλλοντος αντοί; άττοψυχείν, ωσττερ ειχεν, εν 3 
τω οίκηματί, αίσθόμενοί [τε] εέάγονσιν εκ του Ίεροΰ 
ετι εμττνονν όντα, και εξαχθείς άττεθανε τταραχρημα. 
και αντον εμέλλησαν μεν ες τον Καιάδαν. ονττερ τοις 
κακονργονς εΐωθεσαν, εμβάλλειν εττειτα ε8οξε ττλη- 
σίον ΊΓον κατορνξαι. 6 δε θεός 6 εν Λ,ελφοΐς τον τε •1 
τάφον νστερον έχρησε τοΖς Αακεδαιμονίοις μετενεγ- 
κεΐν ονττερ ά—έθανεν — και ννν κείται εν τω ττροτεμε- 
νίσ/ιατι, δ γραφή στηλαι δ>7λοί•σιν — και ω? άγος 
αντοΐς ον το ττεττραγμένον δυο σώματα άνθ' εΐ'05 ττ; 
Χαλκιοικω αττοδονναι. οί δε ττοίησάμενοι ^οιλκους 
ανδριάντας δυο ώς άντι Παυσανίου ανέθεσαν, οί δε 135 
Α^τ^ναΐοι, (ός και του θεον άγος κρίναντος, άιτε— έ- 
ταξαν τοις ΑακεΒαιμονίοις ελαννειν αυτό. 

Του οέ Μηδισ/χ,ου τοϋ Παυσανίου Λακεδαι/ιόιιοι 
πρέσβεις ττέμχΐ/αντες τταρά τους Αθηναίους έννετη]- 
τιώντο και τον Θε/χιστοκλε'α, ώς ενρισκον εκ των 
ΊτερΙ Παυσανίαν ελε'γ^^ων, ηζίουν τε τοις αντοΓς κο- 
λάζεσθαι αυτο'ν. οί δε, ίτεισ^εντες — ^"^^χ^ "/άρ 2 
ωστρακισ/χένος και ^ων διαιταν μεν εν "Αργείς ετη.- 



78 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

φοιτών δέ και «5 την αλλην ΐΐΐλοττόννησον — πε/χ- 
ΤΓουσι //,£τα των ΑακεΒαιμονίων ίτοίμων όντων ^νν- 
ιωκειν ανορας, οΐ5 €ψητο αγειν, οττου αν 7Γ€ριτνχωσιν. 

136 ο δε ®€μιστοκΧης "προαισθόμενοζ φζνγ€ί εκ Πελο- 
ΤΓονι^σου ες Κερκυραν, ων αυτών ευεργετϊ^5. δεδιε- 
ναι δε φασκόντων Κερκυραίων «χ^ιν αυτόν, ωστί 
Λακεδαι/Αονιοΐ5 και Αθηναίοι•» άττέχθΐσθαι, διακο/Αΐ- 

2 ^εται υττ' αυτών ες ττ^ν ηττείρον την κατάντικρυ, και 
διωκό/χ,ενος ΰττο τών ττροστεταγ/Λενων, κατά ττυστιν τ^ 
χωροίη, αναγκάζεται κατά τι άττορον τταρά "Α^μητον 
τον Μολοσσών ^ασιλε'α, οντά αΰτώ οΰ φίλον, κατα- 
λυσαι. και ό /Λεν ουκ ετυ^εν Ιτη8ημών, ο δε τ^5 
γυναικός Ικέτηζ γενό//.ενο5 διδάσκεται ΰττ' αυτι^ϊ τον 

8 τταΓδα σφων λαβών καθεζεσθαι εττι τ^ν ίστίαν. και 
ελ^όντο5 οΰ τΓολυ ύστερον τοί; ΆΒμητου Βηλοΐ Τ€ ος 
εστίν και ουκ ά^ιοΓ, ει τι αρα αΰτδ$ άντεΐπεν αντω 
Αθηναίων δεο/Αε'νω, φευγοντα τιμωράσθαί' και γαρ 
αν ΰττ' Ικίίνον ττολλώ ασθενέστερος εν τω τναρόντι 
κακώς πάσχαν, γενναΐον δε εΤναι τους ομοίους άττο 

4 του ίσου τιμωρείσθαι. και α;αα αΰτος /χεν εκεινω 
χρείας τίνος και ουκ ες το σώμα [σωζεσ^αι] εναντιω- 
^^ναι, εκείνον δ' αν, ει εκ8οίη αυτόν, εΐττών υφ' ων 
και έφ' ω διώκεται, σωτηρίας αν της ψνχης αττοστε- 

1 37 ρησαι. 6 δε, άκουσας, άνίστησί τε αυτόν μετά του 
εαυτού υίεος, — ώσττερ και [έχων αυτόν] εκαθέζετο, και 
μεγιστον ην Ίκετευμα τούτο, — και ύστερον ου ττολλώ 
τοις Λακεδαι/χ,ονιοις και Άθηναίοις ελθοΰσι και ττολ- 
λά είτΓουσιν ουκ εκδιδωσιν, άλλ άττοστελλει )8ουλο- 
μενον ως /βασιλέα ττορευθηναι εττι την έτεραν ^άλασ- 

2 σαν ττεζτί ες Πΰδναν την Αλεξάνδρου, εν ^ όλκάδος 
τυχών αναγόμενης επ 'Ιωνιας και εττιβάς καταφέρε- 
ται χει/λώνι ες το Αθηναίων στρατόττεδον, ο εττολιόρ- 
κει Νάξον. και — ην "γάρ άγνώς τοις εν τύ) νηι, — δείσας 
φράζει τω ναυκληρω όστις εστί και δι' α φεύγει, και 
€1 μη σώσει αυτόν, εφη ερεΐν, ότι χρημασι ττεισθείς 
αυτόν άγει• την δε άσφάλειαν είναι μηΒένα εκβηναι 



ΣΤΙΤΡΑΦΗ2 Α', ΓΚΗ'. 79 

€Κ της ν€ως μ^χρι "ττλονς γεντ^ται* ναθομίνω δ' αΰτω 
χάριν άττομνησ^σθαι άζίαν. 6 δε νανκληροζ ττοιεΓ τε 3 
ταύτα και άττοσαλευσαϊ ημ^ραν και ντ-κτα νττερ του 
στρατοπέδου νστερον αφικνεΐται €5 Εφεσον. και ο 
Θεμιστοκλής εκείνον τε εθεράττενσε χρημάτων δο'σει 
— ^λ^ε "γάρ αντω νστερον εκ τε Άθηνων τταρά των 
φίλων και €^ "Αργονς α νπεξεκειτο — και μετά των 
κάτω Περσών τίνος ττορενθείς άνω εσιτέμπει γράμ- 
ματα ως /δασιλε'α Άρταξερξην τον Έερζου νεωστι 
βασιλεύοντα. 

Έδι;λου δ' η "/ραφή οτι " Θε/ιιστοκλΐ75 ηκω ναρά ί 
σε, 05 κακά μεν -πλείστα Έλλτ^νων εΐργασμαι τον 
νμετερον οίκον, όσον γρονον τον σον πάτερα επιοντα 
εμοί άνά-^κη ημννόμην, πολύ δ' ετ6 πλείω αγα^α, 
εττειδ)} εν τω άσφαλει μεν εμοί, εκεινω δε εν επικιν 
δυνω τταλιν η αποκομιδή εγιγρ'ετο. και μοι ευεργε- 
σία οφείλεται — -γράψας την εκ '^αλαμΐνος προάγ- 
γελσιν της αναχωρήσεως και ττ^ν των γεφυρών, ην 
ψευδώς προσεποιήσατο, τότε δι' αύτον ου διάλυσιν — 
και ννν έχων σε μεγάλα αγαθά Βράσαί ττάρειμι, διω- 
κόμενος ΰπο των "Ελλήνων δια την σην φιλίαν. 
βοΰλομαι δ' ενιαυτον επισχων αυτός σοι περί ων ηκω 
δηλωσαι." 

Βασιλεύς δε, ως λε'γεται, Ιθαΰμασε τε αυτοΰ τ>)ν138 
διάνοιαν και εκέλενε ττοιειν όντως, ό δ' εν τω χρόνω, 
ον έπεσχε, της Τίερσίδος γλώσσης οσα ήδννατο κατ- 
ενόησε και των επιτηδευμάτων της χωράς• άφικό- 2 
μένος δε μετά τον ενιαι,τον γίγνεται παρ αυτω μέ- 
γας και όσος ονδεις πω Έλλί^νων διά τε την προϋ- 
πάρχουσαν άζίωσιν και του Έλλτ^νικοΰ ελπίδα, ην 
νττετι^ει αντω δουλώσειν, /χάλιστα δε αττο του ττει- 
ραν διδους ^υνετος φαίνεσθαι. ην γάρ 6 ©εμιστο- 3 
κλι^ς βεβαιότατα δή φύσεως Ισχυν δηλωσας και δια- 
φεροντως τι ες αντδ μάλΧον ετέρου άζιος ^αυ/χοίσαι• 
οικεία γάρ ζυνεσει και ούτε προμαθων ες αύτην ονδεν 
ουτ επιμαθων των τε παραχρήμα δι* ελαχίστης 



ΗΟ ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

βανλης κράηστοζ γι/ωμων, και των μΐλλόντων ίπΐ 

Α. ττλειστον του -γΐνησομίνον άριστος εικαστΐ7?[• και] α 
μίν μ€τά χΐΐραζ 1)(0ΐ και ίξηγήσασθαι οΐόζ τε, ών δ 
αττειρος ειτ; κριναι 1κανώ? ονκ άττηλλακτο- το τ£ 
αμΐ,ινον "η χείρον εν τω αφανει ετι ττροεωρα ρ,αλιστα. 
και το ξνμ7Γ0.ν είττειν, φύσεως /χέν Βυνάμα, μελέτης 
δε βραχντητί, κράτιστος δϊ) ούτος αΰτοσ;(εδιά^ειν τα 
δέοντα εγενετο. 

5 Νοστ^σας δε τελευτα τον /3ιον• λεγουσι δε' τίνες και 
εκοΰσιον φαρ/χα'κω αττο^ανεΓν αυτο'ν, αδύνατον νο/Λΐ- 
σαντα είναι επιτελε'σαι βασιλεΐ ά υττε'σχετο- μνημάον 
μΙν 'ονν αντου εν ΰΐαγν^^σιοι εστί ττ/ Ασιαντ; εν ττ^ 

β άγορα• ταντϊ/ς γαρ ί^ρχε τ^ς χωράς, δόντος /βασιλέως 
αΰτώ Μαγντ^σιαν /(Λεν αρτον, — τ^ 'Π'ροσε'φερε πεντή- 
κοντα τάλαντα του ΐΐ/ιαντον, — Αάμψακον δε οΤνον, — 
εδόκει γαρ ττολυοινότατον των τότε είναι, — Μυουντα 
δε οι/ίον. τα δε όστα φασι κομισθηναι αυτοΰ οί 

7 ιτροστ/κοντες οικαδε κελευσαντος εκείνον, και τεθηναι 
κρτί'φα ^Αθηναίων εν τύ) ^Αττίκτ]• ου "γάρ εξην θάττ- 
τειν, ως εττι ττροδοσια φενγοντοζ. τα ρ,έν κατά Παυ- 
σανι'αν τον Λακεδαιρ,όνιον και Θερ.ιστοκλεα τον Αρτ^- 
ναιον, λαμπροτάτονς γενομένους των καθ' εαυτούς 
Έλλϊ/νων, ούτως ετελευτι^σεν. 
139 Λακεδαιρ-όνιοι δ' εττι ρ-έν της ττρωτης -πρεσβείας 
τοιαύτα εττε'τα^άν τε και άντεκελευσ^τίσαν ττερι των 
εναγών τ^ς ελάσεως• ύστερον δε φοιτώντες τταρ* 
Αθηναίους Ποτίδαιας τε άττανίστασθαι εκελευον και 

2 Αιγιναν αυτόνορ.ον άφιε'ναι, και μάλιστα γε πάντων 
και ενδϊ/λότατα ττρουλεγον το ττερι Μεγαρέων ι/ο/- 
φισμα καθελονσι μη αν γίγνεσθαι ττόλεμον, εν ω 
είρητο αυτούς μη γρησθαι τοις λιρ,εσι τοις εν τβ 
Αθηναίων άρχ^ μη8ε ττ) Αττική άγορα. οί ό 
Ά^τ^ναΓοι ούτε ταλλα ΰτη^κουον ούτε το ψτ^φισμα 
καθίιρονν, επικαλοΰντες ετεργασιαν Μεγαρευσι τ^ς 
γ^ς τ^ς ίερας και τ^ς αορίστου και άνδραττόδων ΰπο- 

3 δογί/ν των άφιστο.μενων. τε'λος δε άφικομενων των 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Α', ΡΜ'. 81 

τελευταίων ττρέσβεων εκ Λακεδαί/χονος, 'Ραμφίου τε 
καΐ 'Μελησ-ίΐΓΤΓον και Άγϊ/σάνδρου, και λεγόντων 
άλλο /Λεν ουδέν ων ττρότΐρον εΐώ^εσαν, αυτά δε τάδε, 
οτί "Λακεδαι/Λο'νιοι βοΰλονται την ίίρηνην εΤναι, είτ; 
δ' αν εί του9 "Ελλι^νας αυτονό/ιου9 αφίίτί, τνοι-ησαν- 
τε5 ίκκΧ-ησίαν οί Ά^τ/ναΓοι γνωμαζ σφίσίν αυτοΓξ 
ττροντίθίσαν, και εδόκει αττα^ ττερι άττάντων βονλευ- 
σαμενονζ άττοκρίνασθαι. και τταριόντες άλλοι τε 4 
ΤΓολλοι ελεγον, εττ' άμφότίρα γιγνό/χενοι ταΓς γνω- 
/χαΐ5, και ώς χρη ττολε/Αεΐν, και ώζ μη ε/χττόδιον είναι 
το ψηφίσμα. ειρήνη•; άλλα κα^ελειν, και τταρελ^ών 
ΤΙερικλης 6 'Ξ.ανθίτητον, άνηρ κατ εκείνον τον χρο'νον 
7Γρώτο5 Αθηναίων, λέγειν τε και ττράσσειν δυνατοί- 
τατο5, τταρτγΐ'ει τοιάδε. 

"Τ^5 ρ.έν γνώμης, ω Ά^ϊ^ναΐοι, άει τΐ7? αυτ779ΐ40 
εχομαι, μη εϊκειν ΐίελοττοννησίοις, καιττερ είδώζ του5 
άν^ρώ— ους ου τ,^ αντ^ όργτ) αναττειθομενονς τε ττο- 
Χεμεΐν και εν τω έργω ττράσσοντας, ττρας δε τας ςυρ,- 
φοράς και τάς γνωμας τρεττομενον;. 6ρω δε και νυν 2 
όμοια και τταρατΐΧησια ξνμβονλεντεα μοι οντά, και 
τους άναττειθομενονς νμων δικαιώ τοις κοιν^ δό^ασιν, 
^ν άρα τι και σφαλλωμεθα, βοηθεΐν, η μη8ε κατορ- 
θονντας της $ννεσεως μεταττοιεΖσθαι. ενδέχεται γαρ 
τάς ζνμφορας των πραγμάτων ονχ ησσον άμαθως 
χωρησαι η και τάς διάνοιας του άν^ρωττου* διόττερ 
και την τΰχην, οσα αν τταρά λόγον ζνμβ-β, ε'ιωθαμεν 
αΐτιασθαι. Λακεδαιρ,όνιοι δε ττρότερόν τε Βηλοι 3 
ήσαν επιβονλενοντες ημιν και νυν οΰχ ηκιστα. εΐ- 
ρημενον γαρ δικας ρ.έν των διάφορων άλληλοις διδό- 
ναι και δε';:^εσ-^αι, εχειν δε εκατερους α εχομεν, οντε 
αυτοί δικας ττω ητησαν οντε ημών διδόντων δέχονται • 
βονλονται δε ττολεμω μάλλον ή λόγοις τα εγκλήματα 4 
διαλΰεσ^αι, και εττιτάσσοντες η8η και ουκε'τι αίτιοί- 
/Λενοι ττάρεισιν. Ποτίδαιας τε γαρ άττανίστασθαι 
κελεΰουσι και Αιγιναν αυτόνορ,ον άφιεναι και το 
Μεγαρε'ων φηφισμα καθαιρείν οί δε τελευταίοι οΐδί 



82 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

■ηκοντ€ζ και τους Έλλι^ναζ ττροα-γορζνονσιν αντονό- 

6 μονς άφίΐναι. νμων δέ μη^άζ νομίστι ττΐρΐ βραχέος 
άν ΤΓοΧΐμάν, (Χ το Μεγαρέων ψήφισμα μη καθέλοί- 
μεν, όπερ μάλιστα ττρονχονται. εΖ καθαιρεθ^ίη μη αν 
γίγνεσθαι τον ττόΧίμον μηΒ' εν νμΐν αντοίς αΐτίαν 

β ννολίττησθε ώς δια μικρόν ίττολεμησατε. το γαρ 
βραγν τι τούτο ττασαν νμων (.γει την βεβαίωσιν και 
ττεΐραν τ^5 γνώμης. 0Τ5 ει ξυγχωρησετε, και άλλο 
τι μείζον ενθνς επιταχθησεσθε ώζ φόβω και τοίτο 
νττακουσαντες• άττισχυρισάμενοι δε σαφές αν κατα- 
στ7;σαιτ€ αΰτοις αττο του ίσου νμΐν μάλλον ττροσ- 
φερεσ^αι. 
141 "Αΰτο^εν Βη Ζιανοηθητε η νττακονειν ττρίν τι 
βλαβηναι, η, ει πολεμησομεν, ω? ερ,οιγε αμεινον 8οκεΐ 
εΤναι, και επί μεγάλη και επι βραχεία ομοίως ττρο- 
φάσει μη εΙ$οντες, μη^ε ζνν φόβω έχοντες α κεκτη- 
μεθα• την γαρ αυτϊ^ν δύναται δουλωσιν η τε μεγίστη 
και ελα)(ίστη 8ικαίωσις * [άττο των ό/ΑΟΐων] ττρο Βίκης 

2 τοΓ? ττε'λαζ εττιτασσομενη. τα δε του πολέμου και 
των εκατεροις ντταρχόντων ως ονκ ασθενέστερα εξο- 
μεν, γνώτε κα^' εκαστον ακουοντες. αυτουργοί τε γάρ 
είσι ΐΙελοτΓοννησιοι και ούτε ίδια ουτ' εν κοινω χρή- 
ματα εστίν αυτοΐς• εττειτα χρονίων ττολεμων και δια- 
ΤΓοντιων άπειροι δια το βραχεως αυτοί εττ' αλλήλους 

3 ΰττδ -πενίας εττιφερειν. καΧ οί τοιούτοι ούτε ναΰς ττλη- 
ρουντες ούτε ττεζάς στρατιάς πολλάκις εκττεμττειν 
δύνανται, άττο των ίδι'ων τε αρ,α απόντες και αττδ των 
αυτών δαττανώντες, και προσέτι και θαλάσσης είργό- 
/λενοι• αϊ δε περιονσίαι τους πολέμους μάλλον η αϊ 

4ί βίαιοι εσφοραι άνεγουσιν. σωμασί τε ετοιμότεροι 
οί αυτουργοί των ανθρώπων η γρημασι πολεμείν, το 
μεν ΤΓίστόν έχοντες εκ των κινδύνων καν περιγενεσθαι, 
το δε ού βέβαιον μη ου προαναλωσειν, άλλως τε καν 
παρά δόζαν, όπερ εΙκός, 6 πόλεμος αύτοΐς μηκυνηται. 

δμάχτ] μεν γάρ /χια προς απαντάς "Ελληνας δυνατοί 
Πελοποννι^σιοι και οι ζύμμαχοι άντισχεΐν, πολεμείν 



ΣΪΤΓΡΑΦΗΣ Α', ΡΜΒ'. 83 

δ£ μη ττρος ομοίαν άντηταρασκατην αδύνατοι, όταν 
μητ€ βονλεντηρίω ενί χρωμενοι τταραχρημα τι οξέω^ 
ίΤΓίτελώσιν, ττάντεζ τε Ισόψηφοί όντεδ και ονχ ομό- 
φυλοι το €<^' εαντον εκαστο? σττενδτ;• ε^ ων ώιλει 
μη^εν εττιτελές γίγνεσθαι, και γαρ οί /χέν ως μάλιστα β 
τιμωρησασθαί τίνα βονλονται, οί δε ω9 -ηκιστα τα 
οικεία φθΐίραί. χρόνιοι τε ^-νιόντεζ εν βραχεί μίν 
μορίω σκοτΓονσί τι των κοινών, τω δε ττλεονι τα οΐκεΓα 
ττρασσουσιν. και εκαστο5 ου πάρα ττ^ν εαυτού αρ,ε- 
λειαν οίεται βλάφειν, μίλίΐν δε τινι και άλλω ΰττέρ 
εαυτού τι ττροϊδειν, ώστε τω αΰτω ΰττο ατταντων ίδια 
Βοζάσματι λαν^ανειν το κοινον άθρόον φθεφόμενον. 

" Μεγιστον δε τη των χρημάτων σπάνει κωλΰ-142 
σονται, όταν σχολ^ αυτά -ποριζόμενοι Βιαμελλωσιν 
του δε ττολεμον οί καιροί οΰ /χενετοί. και μην ονό 
η ετΓίτείχισίζ ουδέ το ναυτικον αυτών ά^ιον φοβηθη- 
ναι. την μεν γαρ χαλεττον και εν είρηντ] ττόλιν αντι- 
τταλον τταρασκενάσασθαι, η ττου δτ) εν ττολεμία τ€ 
και ονχ ησσον εκεινοις ημών αντεττιτετειχισμενων. 
φρονριον δ' ει ττοιησονται, της μεν γης βλατττοιεν 2 
αν τι μέρος καταδρο/χαΓς και αΰτο/χολίαΐ5, ου μεντοι 
Ικανόν γε εσται έττιτειχί^ειν τε κωλυειν ημάς ττλευ- 
σαντας ες την εκείνων, και, ^ττερ Ισχνομεν, ταΓζ ναυ- 
σιν άμννεσθαί' πλε'ον "γάρ ημείς εχομεν τον κατά 
•γην εκ του ναυτικού εμπειρίας η εκείνοι εκ του κατ 
ηπειρον ες τα ναυτικά, το δε της θαλάσσης επιστη- 3 
μονάς -γενέσθαι ου ραΒίως αυτοΐς προσγενησεται. 
ουδέ γαρ νμεΐς μεΧετωντες αυτό ευθνς από των Ί^Ιη- 
8ικων εξείρ^ασθε' πως 8η άνΒρες -γεωργοί και οΰ 
θαΧάσσιοι, και ττρδς ετι ουδέ /χελετ^σαι εασόμενοι 
δια το ΰφ' ημών πολλαΐς ναυσιν αεί εφορμεΐσθαι, 
α^ιον αν τι δρώεν; ττρδζ ρ.έν γαρ ολίγας εφορμονσας 4 
καν διακινδυνευσειαν, πληθει την ά^αα^ιαν ^ραστίνον- 
τε5, — ολλαις δέ είργόμενοι ησνχάσονσι, και εν τω μη 
μελετωντι άζυνετωτεροι έσονται και δι' αυτδ και 
οκνηρότεροι, το δέ ναυτικον τέχνης εστίν, ωσπερ 



84 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

και άλλο τι, και ονκ ζν^ίχεται, όταν τνγΎΐ, Ικ τταρέρ• 
"γον μχλΐτάσθαί, άλλα μάλλον μη^ίν εκεινω ττάρερ- 
Ιίογον άλλο γίγνεσθαι, ει τε και κιντ/σαντε5 των 
Ολνμττίασιν η ΔελφοΓς γρημάτων μισθω μΐίζονι 
ΤΓζίρωντο ημών νττολαββΐν του? ^ένονζ των ναντων, 
μη όντων μ€ν ημών άντιτνάλων έσβάντων αυτών τε 
και των μετοίκων δεινον αν ην νυν δε τόδε τε νττάρ- 

2 ^ει, και, οττερ κρατιστον, κνβερνητα<; ί^ομ€ν ττολίτας 
και. την αλλην νττηρ^σίαν ττλΐίονς και άμείνονζ η 
ττασα η άλλη Ελλά^. και εττι τω κινδυνω ουδεΐ5 
αν δε^αιτο των ^ε'νων ττ^ν τε αυτού φευγειν και 
μετά της ήσσονος α/χ,α ελττιδος ολίγων ημςρων 
εν€κα /Αεγαλου μισθού δοσεω5 εκεινοΐζ ^υναγωνι- 
^εσ^αι. 

** Και τα μίν ΤΙίλοιτοννησίων ε/ΛΟίγε τοιαύτα και 
τταραττλησία δοκει εΤναι, τα δε ημέτερα τούτων τε 
ωνττερ εκείνοις Ιμ^μψάμην άττηλλάχθαί και άλλα ονκ 

8 ατΓο του ίσου μεγάλα ε^ειν. ην τ εττι τϊ^ν χ^ωραν 
ημών ττ^ζ-τ] ιωσιν, ημείς εττι τι^ν εκείνων ττλενσονμζ- 
θα, και ουκετι εκ του ομοίου εσται Πελοττοννι^σου 
μέρος τι τ/Αϊ7^^ναι και την ^Αττίκηι/ αττασαν. οί μεν 
γαρ ονχ ε^ουσιν αλλην άντίλαβεΐν άμαχ^εί. ημΐν δ' 
εστί γη ττολλη και εν ν>7σοΐ9 και κατ' ηπειρον. μέγα 

4 γαρ το της θαλάσσης κράτος, σκεψασθε δε'• εί γαρ 
ημεν νησιωται, τινε5 αν αληπτότεροι ήσαν, και νυν 
χρη ΟΤΙ εγγύτατα τούτου Βιανοηθεντας την μεν γην 
και οικίας άφειναι, της δε θαλάσσης και ττόλεως 
φνλακην ίχειν, και Πελοττονντ^σιοΐζ νττερ αυΓων 
οργισθέντας ττολλω ττλείοσι μη Βιαμάχεσθαι — κρα- 
τι^σαντες τε γαρ αυ^ις ουκ ελασσοσι μαχονμεθα, και, 
ην σφαλωμεν, τά των Συμμάχων, όθεν Ισγνομεν, 

6 ττροσατΓολλυται• ου γαρ ησνχάσονσι μη ικανών ημών 
όντων επ αυτουξ στρατεΰειν — την τε ολόψνρσιν μη 
οικιών και γης ττοιεΐσθαι άλλα τών σωμάτων ου 
γαρ τάδε τους ανΒρας, άλλ' οί άνδρες ταύτα κτώνται. 
καΐ εΐ ωμην ττείσειν νμας, αντονς αν εξελθόντας εκε- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗ2 Α', ΡΜΔ'. 85 

λ€υοΐ' αντα 8Ύ)ώσαι, και δίΐ^αι ΊΙΐΚοτοννησιοίζ οτί 
τούτων γε ένεκα οΰχ νττακονσΐσθε. 

" ΠολΛα δε και άλΑα ε;^ω ε5 ελττιδα τον 7Γεριεσε-144 
σ^αι, ^ν έθίλητε αρχήν τε μη ίττικτασθαι αμα ττολε- 
μονντίζ και κίνδυνους ανθαίρίτον; μη ττροστίθεσθαί' 
μάλλον -γαρ ττεφόβημαι τα5 οικείας ημών αμαρτία•; 
η τα5 των εναντίων διανοίας, αλλ' εκείνα μ\ν και 3 
εν άλλω λόγω αμα τοις ψγοίζ δηλω^τ^σεται* ννν δε 
τούτοις αττοκρινα/χενοι αττοττε/ιι/^ω/ζεν, Μεγαρεας μεν 
ΟΤΙ έάσομεν άγορα και λιμεσι ^ησθαι, ην καϊ Λα- 
κεδαιμόνιοι ^εντ^λασίας μη ττοιωσί μήτε ημών μήτε 
των ημέτερων ζνμμάχων — οντε γαρ εκείνο κωλνει εν 
ταις στΓονδαις ούτε τόδε — τας δε ττόλεις ότι αντονό- 3 
μον<; αφησομεν, ει και αιτονο/Αους ε;^οντε5 εσττεισά- 
μεθα και όταν κάκεΐνοι ταΐς αυτών αττοδώσι ττόλεσι 
μη σφίσι τοις Λακεδαι/Αονίοις ειτιττ/δείως αντ-ονο- 
μεΖσθαι, αλλ' αντοΓς εκάστοις ως βονλονται• δίκας 
δε ότι εθελομεν δονναι κατά τάς ζχψθηκας, ττολεμον 
δε ονκ αρξομεν, άρχομενονς δε άμννονμεθα. ταίτα 4 
γαρ δίκαια και ιτρεττοντα αμα ΤΎ)6ε τη ττόλει άττοκρί- 
νασθαι. είδέναι δε γρη ότι ανάγκη τολεμεΐν ην δε 
εκούσιοι μάλλον Ζεχωμεθα, ησσον εγκεισομενον^ 
τονς εναντίους ε$ομεν• εκ τε των μεγίστων κίνδυνων 
ότι και ττόλει και ίδιώττ; /ιεγισται τιμαΐ ττεριγίγνον- 
ται. οί γουν ττατερεζ ήμων ΰχοστάντες Μϊ;δους, και 5 
ουκ άττό τοσώνδε ορμώμενοι, άλλα και τά χητάρχοντα 
εκλίττόντες, γνώμη τε ττλείονι η τυχτ/ και τόλμη μεί- 
ζονί η Βννάμει τόν τε βάρβαρον άττεωσαντο και ες 
τάδε ττροτηγαγον αυτά. ων ου χρη λείττεσθαι, αλλά 
τους τε έχθρον<ί τταντι τρόττω άμννεσθαι και τοις 
ετΓίγιγνο/χένοις ττειράσθαι αυτά μη ελάσσω τταρα- 
ΒονναιΓ 

Ό /χέν Περικλΐ7ς τοιαύτα εΤττεν, οί δ' Αθηναίοι 145 
νο/Αΐσαντες άριστα σφισι τταραινείν αυτόν εψηφίσαντο 
α εκελενεν, και τοις Λακεόαιμονίοις άττεκρίναντο τη 
εκείνου γνώμη καβ' εκαστά τε ως εφρασεν καϊ το 



85 ϋΟϊΚϊΔΙΔΟΤ 

ζνμτταν, οΰδεν κελενό/Αενοι ττονησην, ΒίκΎ) δε κατά 
τα? $ννθηκας ίτοΐμοι εΤναι διαλυεσ^αι περί των εγκλτ/- 
ματων εττι ισΐ7 και όμοια, και οί /^έν απεχώρησαν 
Ι40ε7ΓΌίκου και ουκετι ύστερον εττρεσ/^ευοντο, αίτιαι δε 
αΰται και διαφοραι εγενοντο άμφοτεροί'; ττρο του 
ΤΓοΧίμον, άρζάμεναι ενθνζ άπο των εν Έτηδά/χ,νω και 
Κέρκυρα. Ιττΐμίγννντο δε ο//,ω? εν αΰταις και τταρ' 
άλλτ/λους εφοιτων, άκηρνκτως /χέν άνυττότττωδ δε οΰ• 
σπονδών γαρ ^νγ;>(υσΐ5 τα γιγνο/λενα ^ν και προφασις 
του πολε/Αειν. 

Β. 

1 "Αρχεται δε ό πόλε/Α05 εν^ε'νδε τ^δτ; Ά^ϊ^ναίων και 
Πελοποννϊ/σιων και των εκατεροις $νμμάχων, εν ω 
ούτε ίττεμίγννντο ετι ακηρνκτεί παρ αλλτ^λους κατα- 
στάντεζ τε ^υνε^^ώς επολε/χ,ουν γεγραπται δ' ^^^75 
ω5 έκαστα εγίγνετο κατά θεροζ και χει//,ώνα. 

2 Τέσσαρα μεν γαρ και δε'κα εττ; ενεμειναν αί 
τριακοντούτεΐ5 σπονδαι αΐ εγενοντο /«.ετ' Ένβοίαζ 
αλωσιν. τω δε ττεμπτω και Βεκάτω ετει, επι Χρυ- 
σίδοδ εν "Αργεί τότε πεντήκοντα 8νοΐν δε'οντα ετι; 
ιερωμενηζ και Αίνησίου εφόρου εν "^πάρτΎ] και 
Πυθοδώρου ετι δυο μηναζ αρχοντοζ Άθηναίοις, μετά 
την εν Ποτίδαια μάχην μηνΐ εκτω και α/χ,α ^ρι αρχο- 
μ,ενω Θηβαίων ανδρεδ ολίγω πλειους τριακοσίων — 
ί^γοΰντα δε αυτών βοιωταρχονντες ΙΙυ^αγγελο5 τε 
ό Φυλει'δου και Διε/Απορο5 ό Όνητορί8ον — εσηλθον 
περί πρώτον νπνον ζνν οπλοΐ5 έ5 Πλαταιαν τ^ς 

2 Βοιωτια5, ουσαν ^Αθηναίων ξνμμαχί8α. εττηγάγοντο 
δε και ανεω^αν τα5 πυλας Πλαταιών άνδρες, Ναυ- 
κλειδτ^ς τε και οί ρ,ετ' αΰτοΰ, /3ουλόρ.ενοι ίδιας ένεκα 
δυνάμεως άνδρας τε των πολιτώ^» τους σφίσιν νπ- 
εναντιους Βιαφθεΐραι και την πάλιν ®ηβαίοΐζ προσ- 
ποιησαι. έπραξαν δε ταύτα δι' Ευρυ^ά;;^ου του 

8 Λεοντιάδου, ανδρός ®ηβαίων δυνατωτάτου• προϊ- 
δόντες γαρ οί Θι^ 3αΐοι ό'τι εσοιτο ο πόλεμος, εβου^ 



ΖΤΙ'ΙΤΑΦΗΣ Β', Γ'. 87 

λοντο ττ)ν Πλάταιαν, ά£ΐ σφίσι 8ιάφορον ονσαν, Ιτι 
εν ίψνντ} τ€ και του ττολίμου μηττω φανζρον καθε- 
στώτος ΤΓροκαταΧαβίίν, ύ) και ραον ελαθον Ισ(Χθον~ 
Τ€?, φυλακΐ7? ου ττροκαθεστηκνίαζ. ΘΙμενοι δέ ε5 την 4 
ανοράν τα οττλα τοις μ\ν Ιτταγομίνοίζ ονκ ίττΐίθοντο 
ώστ' ΐνθνζ ΐργον €;;^€σ^αι και ΐεναι ες τας οίκιας των 
€)φρων, γνωμην δ' εττοιοίντο κηρνγμασίτε χρησασθαι 
€πίτηΒείοι<ΐ και ες ζνμβασίν μάλλον και φιλίαν την 
ττόλιν άγαγεΐν. και άν£Γ7Γεν ό κηρνξ, ει τΐ5 βουλεται 
κατά τα νάτρια των ττάντων Βοιωτών ξνμμαχΐΐν, τί- 
θίσθαι -παρ αντονς τα οττλα, νομίζοντ€<ζ σφίσι ραδίωϊ 
τούτω τω τρόπω ττροσχωρησειν την ττόλιν. 

οι δε Πλαται•75 ω5 χισθοντο ένδον τε οντάς τού? 3 
©ηβαίονς και ε^αττιναιως κατ€ίλημμενην την ττόλιν, 
καταδεισαντες και νομίσαντες ττολλω ττλειου? εσελη- 
λυ^εναι, ον γαρ εώρων εν τ^ νυκτι, ττρός ζνμβασιν 
έχωρησαν και τους λόγους 8εξάμενοι ησνχαζον, άλ- 
λως τε και εττειδ}} ες οΰδε'να ουδέν ενεωτεριζον. 
ίτρασσοντες δε ττως ταύτα κατενόησαν ον ττολλους 2 
τους Θηβαίους οντάς και ενόμισαν ετηθεμενοί ρα8ίως 
κρατησαι• τω γαρ ττληθει των Πλαταιών ου βονλο- 
μενω ην των ^Αθηναίων άφίστασθαι. εδόκει ουν 
ίτη^είρητεα είναι, κοΧ ζυνεΧεγοντο διορΰσσοντες τους 
κοινούς τοίχους τταρ' άλλϊ;λους, οττως μη δια των 
οδών φανεροί ωσιν Ιόντες, άμαξας τε άνευ τών ΰττο- 
ζυγίων ες τάς όδους καθίστασαν, ιν' άντι τείχους 
^, και ταλλα εξηρτυον ύ] εκαστον εφαίνετο ττρός τα 
παρόντα ζΰμφορον εσεσθαι. εττει δε ώς εκ τών 3 
δυνατών έτοιμα ην, φυλάζαντες ετι νύκτα και αΰτο 
το ττερίορθρον εχωρουν εκ τών οικιών εττ' αΰτοΰς, 
όπως μή κατά φίϋς θαρσαΚεωτεροις ουσι ττροσφερων- 
ται και σφίσιν εκ του ίσου γίγνωνται, άλλ' εν νυκτί 
φοβερωτεροι οντες ησσους ωσι τ^ς σφετέρας εμ- 
■πειρίας της κατά την ττόλιν. προσεβαλόν τε ευθύς 
και ες χείρας ^εσαν κατά τά;)(ος• οί δ' ώς έγνωσαν ί 
^πατημένοι, ξυνεστρεφοντό τε εν σφίσιν αΰτοΓς και 



88 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

τάϊ ττροσβολάς, ύ] ττροσττίτττοιεν, άττεωθονντο. και 
81ς μίν 7/ τρις ά'!Γ€κρούσαντο, «ττειτα ττολλω θορυβώ 
αντων τ€ ττροσβαλΧυντων και των γυναικών και των 
οΙκ€των άμα αττο των οικιών κρανγ•^ τ€ και ολολυγί^ 
γ^ρωμίνων, Χίθοίζ τε και κεράμω βαλλόντων, και υετοΰ 
α/λα δια νυκτός ττολλον ίτηγενομενου, Ιφοβήθησαν 
και τραττόμίνοι ίφυγον δια της ττόλεως, άπειροι μ\ν 
οντ65 οί ττλείονς Ιν σκότω και ττι^λώ τών διόδων 
27 χρη σω^^ναι, — και γαρ τελευτώντος του μηνοζ τα 
γιγνό/Αενα ί^ν, — ε/Αττείρους δε έχοντες τους διώκοντας 

2 του /χι; εκφευγειν, ώστε διεφ^είροντο -πολλοί, τών 
δε Πλαταιών τις τας ττΰλας 17 εσηλθον και αιττερ 
ί^σαν ανεωγ/χεναι μοναι, ίκλτισε στυρακιω ακοντίου 
άντι ^βαλάνου χρησάμενοζ ες τον /Λοχλόν, ώστε /Λτ^δέ 
ταυττ^ ετι ε^οδον εΤναι. Βιωκόμενοί τ€ κατά την 
ττόλιν οί /Αεν τίνες αυτών εττι το τείχος άναβάντες 
ερριι/ίαν ες το ε^ω σφας αυτούς και Βιεφθάρησαν οι 
ττλειους, οί δε κατά ττυλας έρημονζ γυναικός 8ονσης 
πελεκυν λα^όντες και Βιακόψαντες τον μοχλον εξ- 
■ηλθον ου πολλοί, — αισ^ι^σις γαρ ταχεία επεγενετο, — 
άλλοι δε αλλτ/ τ^ς ττόλεως σπορά^ην άπωλλυντο. 

3 το δε ττλειστον και όσον /λάλιστα ην ξυνεστραμμενον 
εσττίτΓΤουσιν ες οίκημα μέγα, 6 ην του τείχους και αί 
πλησίον θΰραι άνεωγμεναι ετυχον αυτοί, οΐόμενοι 
•ττυλας τάς ^υρας του οικήματος εΤναι και αντικρυς 

4.διοδον ες. το ε^ω. όρώντες δ' αυτούς οί Πλαταιές 
άπειλημμενους εβουλεΰοντο είτε κατακαύσωσιν ωσ- 
περ εχουσιν, εμπρησαντες το οίκημα, είτε τι άλλο 
νρι^σωνται. τέλος δε ούτοι τε και όσοι άλλοι τών 
Θηβαίων περιησαν κατά την πόλιν πλανωμενοι ξυν- 
ΐβησαν τοις Πλαταιευσι τταραδοΰναι σφας αυτούς 
και τα δττλα χρησασθαι ο τι αν βούλωνται. 

5 Οί μεν 8η εν τύ] Πλαταια ούτως επεπράγεσαν οί 
δ' άλλοι Οηβαΐοι, ους έδει ετι της νυκτός παραγενε- 
σθα.1 πανστρατια, ει τι άρα μη προχωροίη τοις 
βσεληλυθόσιν, της αγγελίας ά/χα κα^' όδον αΰτοΓς 



ΣΤΙΤΡΑΦΗ2 Β', Γ'. 89 

ρηθείση<; ττερι των -γεγενη μένων Ιττεβοηθονν. απί- 
χ(( δ' η ΐΐλάταια των Θηβών σταδιΌνς Ιβ^ομηκοντα, 
και το νδωρ το γο'ό/ιοΌν τη<ί ια•κτδ? ίττοίησε βρα8ν- 
τερον αντονς Ιλθεΐν 6 γσ/> Άσωττ 05 ττοτα/χος ^ρρνη 8 
μέγας και ον ραδιω? 8ίαβατ6<; ην. ττορενόμενοί τε εν 
νετω και τον ττοταμον μόλίζ Βίαβαντε<; νστερον τταρε- 
γενοντο, η8η των ανδρών των ρ.€ν διεφθαρμένων 
των 8ε ζώντων εχομένων. ω<» δ' τ^σ^οντο οί &ηβαΐοι 
το -γεγενημένον, εττεβούλενον τοΐζ εξω της τόλεως 
των Πλαταιών ήσαν -γαρ και ανθρωττοι κατά τονς 
άγρονς και κατασκευή, οία άτΓροσ8οκητου κάκου εν 
εϊρηντ) "γενομένον εβονλοντο "γάρ σφισιν, ει τίνα 
λάβοιεν, νττάρχειν άντι τών εν8ον, ην αρα τνχοχτι 
τίνες εζωγρημένοι. και οί μεν ταντα διενοονντο, οί 3 
δε Πλαταΐ779 €τι 8ιαβονλενομενων αντών νττοτοτπ/'- 
σαντ€5 τοιοντόν τι Ισεσ^αι και δ€ΐσαντ€5 ττερι τοις 
εξω κηρνκα εξέπεμψαν τταρά τον? Θηβαίους, λέγον- 
τες, ΟΤΙ οντ€ τά ττετΓοιημένα οσίως 8ρασειαν, εν 
στΓονδαις σφων πειραθέντες καταΧαβεΐν την ττοΧιν, 
τά τε έέω έλεγον αντοΐς μη ά8ικεΐν' ει 8ε μη, και 
αντοι εφασαν αντων τονς ανορας αττοκτενειν ους 
εχονσι ζώντας* ανα^^ωρτ^σάντων δε τταλιν εκ της 
γης ό.τΓθ8ωσειν αντοΐς τους άν8ρας. Θηβαίοι μεν 4 
ταντα λεγονσι, και έττομόσαι φασιν αντονς' Πλα- 
ταιές δ' ονχ ό/χολογονσι τονς άνδρας εν^νς νττοσχέ- 
σ^αι είτΓοδώσειν, άλλα λόγων ττρώτον γενομένων, ην 
τι ξνμβαίνωσιν, και έττομόσαι ου φασιν. εκ δ' ουν 
της γης άνεχωρησαν οί Θί^^αΓοι ονδέν αδικ7;σαντες• 
οί δε Πλαταη75 εττειδτ} τά εκ της χωράς κατά τάχος 
εσεκομίσαντο, άττε'κτειναν τους ανορας ενσνς. ήσαν 
8ε 6γ8οηκοντα και εκατόν οί ληφθέντες, και Ενρύ- 
μαχος εις αντων ην, ττρος δν εττραξαν οί ϊτροδιδόντες. 

Τούτο δε ττοιτ^'σαντες ες τε τάς Ά^τ^νας άγγελον 6 
επεμτΓον και τονς νεκρονς νττ οσττονδονς αττεδοσ-αν 
τοις Θηβαίοις, τά τ' εν τ^ ττόλει κα^ισταντο ττρος τα 
ναρόντα ^ εδοκει αυτοΓς. τοις δ' Άθηναίοις ■η-/γέλΟη 3 



90 ΘΟΪΚΪΔΙΔΟΪ 

ευθνς τα ττερί των Πλαταιών -^ν^ίνημίνα, και Βοιω- 
τών τε παραχρήμα ξννίλαβον όσοι ήσαν Ιν τύ} Άτ- 
τικτ} και £? την Πλάταιαν ίττεμψαν κηρνκα, κΐλΐΰον- 
Τ€5 είττειν μη8ίν νίώτερον ττοιειν ττερϊ των ανδρών οΰδ 
ίχονσι ®ηβαίων, ττρίν αν τι και αντοι βουλενσωσί 
ητερί αυτών ον γαρ ηγγέλθη αΰτοΓς οτι Τζθνηκόης 
ΐΐεν. αμα -γαρ ττ} εσόδω γιγνομίντ) τών ©ηβαίων 6 
ττρώτος άγγελος ε^τ^ει, ό δε δεύτερος άρτι νενίκημέ- 
νων τε και ζννειΧ-ημμίνων' και τών νστίρον ουδέν 
3 τ^δεσαν. οντω Βή ονκ εϊδότες οΐ Αθηναίοι εττεστελ- 
λον ό δε κηρνζ άφίκόμενοζ εύρε τους άνδρας δι- 
ΐφθαρμένονζ. και ^ετά ταΰτα οί Ά^τ^ναΐοι στρατεΰ- 
σαντες ες Πλαταιαν σιτον τε εστ^γαγον και φρον- 
ρους εγκατελιτΓον τών τε ανθρώπων τους αστειό- 
τατους ^υν γυναιξί και τταισίν έξεκόμισαν• 

7 Τεγενημενου δε τοί; εν Πλαταιαις έργον και 
λελυ/Αενων λα/χττρώς τών σττονδών οί Αθηναίοι 
Ίταρεσκενάζοντο ώς -ττολε/Ατ^σοντες, τταρεσκενάζοντο 
δε και οί Λακεδαι/Λονιοι και οί έ,νμμαγρι αυτών, 
πρεσβείας τε ^ε'λλοντες ττεμττειν παρά βασιλέα 
και αλλοσε ες τους βαρβάρους, ει πόθεν τίνα <^- 
φελίαν ηλπιζον εκάτεροι προσληψεσθαι, ττόλεις τε 
$νμμαχίδα<! ποιούμενοι οσαι ήσαν έκτος τ^ς εαυτών 

2 δυνα/Αεως. και Λακεδαιρ,ονιοις ρ,εν, ττρος ταΓς αΰτοΰ 
7;7Γαρ;(ουσαις *σζ', Ιταλίας και Σικελίας τοις τάκεινων 
ελομενοις ναΰς επετάχθη '^σμ' ποιείσθαι κατά μέγεθος 
τών ττόλεων, ώς ες τον πάντα αριθμόν πεντακοσίων 
νεών εσομενων, και άργυριον ρητον ετοιμάζειν, τά τ 
άλλα ησυχάζοντας και Αθηναίους Βεχομενους μια. 

3 ντ^ι εως αν ταΰτα παρασκευασθώ} . Αθηναίοι δε τι^ν 
τε ΰ7Γάρ;(ουσαν έ,υμμαχίαν εξηταζον και ες τά ττερί 
Πελοττόννι^σον ρ,άλλον χωρία Ιπρεσβεΰοντο, Κερκυ- 
ραν και Κεφαλλι^νιαν και Άκαρνάνας και Ζάκυν^ον, 
ορώντες, έί σφίσι φίλια ταΰτ' ειι^ βεβαίως, πέριζ 
την ΙΙελοπόννησον καταπολεμτσοντες. 

8 "Ολίγον τ€ εττενόουν ουδέν αμφότεροι, αλλ ερ- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', θ'. 91 

ρωντο €5 τον ττόλε/Λον, ονκ άττεικοτως• αρχο/χο'οι 
•γαρ πάντες οζντερον άντίλαμβάνονται. τότε δε και 
νεότης ΤΓΟ^^λη μ^ν ονσα εν τβ Πελο-οιι-ζ/σω, ττολλ;; 
δ* εν ταΤς Ά^7;ναΐ5 ουκ ακουσίως νττο ά—εφίαζ ηιττε- 
το του ΤΓολεμον. η τε άλλη Ελλάς ττάσα μετέωρος 
ην ζυνιονσων των -πρώτων πόλεων, και ττολλα μεν 3 
λόγια ελεγοι^ο, ττολλα δε γρησμολό^οι -^δον εν τε 
τοις /Λελλουσι ττολε/Λΐ^σειν και εν ταΤς άλλαι? ττόλε- 
σιν. ετί δέΔ^λθ5 εκίΐηηθΎ] ολίγον προ τοντων,προτερον 
ονπω σεισθεΖσα άφ' ου Έλλτ^νες μεμνηνται- ελε-γετο 
δε και εδόκει επΙ τοΓς μελλονσί γενησεσθαι ση/ι^ναι. 
ει τε τι άλλο τοιοντότρο—ον $ννέβη -γενέσθαι, πάντα 
άνεζητειτο. η δε εΰνοια παρά πολύ εποίει των αν- 3 
θρωπων μάλλον ες τους Λακεδαι/Λονιους, άλλως τ€ 
και ττροει— όντων ότι την Ελλάδα ελευ^ερουσιν. 
ερρωτό τε πάς και ΐδιώττ^ς και ττόλις ει τι δυναιτο 
και λόγω και έργω ζννεπιλαμβάνειν αντοΐς• εν 
τούτω τε κεκωλΰσ^αι εδόκει εκάστω τα πράγματα ω 
μτ] τις αυτός παρεσται. ούτως οργ^ εΤ_;^ον οί ττλειους 
τους Αθηναίους, οί μεν της άρχης άπολνθηναι βον- 
λόμενοί, οί δε μή άργθωσι φοβούμενοι. 

Παρασκευή μεν ουν τοιαΰπ; και γνώμη ωρμηντο. 9 
πόλεις δ' εκάτεροι τάσδ' έχοντες ξνμμάχονς ες τον 
πόλεμον καθίσταντο. ΑακεΒαιμονίων μεν οιδε ξίμ- 
μαχοΐ' ΠελοτΓονντ^σιοι μεν οί εντός Ίσθμοΰ πάντες 
πλην Άργείων και Αχαιών — τούτοις δ' ες άμφοτε- 
ρονς φιλία ην ΊΙελληνης δε Αχαιών μόνοι ζννεπο- 
λεμονν το πρ'τον, έπειτα δε ύστερον και άπαντες — 
ε^ω δε Πελοττονι-τ/σου Μεγαρ-^ς, Φωκης, Αοκροί, 3 
Βοιοϋτοί, Άμπρακιωται, Αενκά8ιοι, Άνακτόριοι. τού- 
των ναντικον παρείγοντο Κορίνθιοι, ^ίεγαρης, 2ι- 
κυωνιοι, Πελλην^ς, 'ΗλεΓοι, Άμπρακιωται, Λευκά- 
διοι, ιππέας δε Βοιωτοι', Φωκης, Αοκροί• αί δ' άλλαι 
χολεις ίτε^ον τταρεΐχον. αυη^ Λακεδαι/χονιων ένμ- 3 
μαγία' ^Αθηναίων δε ΧΓοι, Αεσβιοι, ΐΐλαταιης, 
Μεσσί/νιοι οί εν Ναυχάκτω, 'Ακαρνάνων οί πλείονς. 



92 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

Κερκυραίοι, Ζακννθιοί και αλλαι ττόλίΐς ο.Ι νττοτξΧΐΐζ 
ουσαι «ν ε^νεσι τοσοΓσδε, Καριά τ^ επι θαλάσσΎ}, 
Δωρΐί75 Καρσί, ττρόσοικοι, Ίωνια, Έλλι^σποντοζ, τα 
€πι ®ράκης, νήσοι οσαι εντός Πελοττονι^σου και 
Κρτ/τϊ^ς 7Γρο5 ■ί^λιον άνισ;(οντα, ττασαι αΐ αλλαι 
Κυκλάδες ττλι^ν Μτ^λου και ®ηραζ. τούτων ναυτικον 
Ίταρείχ^οντο Χΐοι, Α4σβίθΐ, Κερκυραίοι, οι δ' άλλοι 
ττε^ον και -χρήματα, ^υρ^ρ,αχια ρ,έν αυττ; εκατερων 
και τταρασκΐνή ες τον ττόλεμον ην. 

10 Οί δε Λακεδαι/χόνιοι ρ,ετά τα εν Πλαταιαις εΰ^υς 
ΤΓφΐϊ^'γγελλον κατά τι;!" Πελοπόνν?7σον και ττ^ν ε^ω 
ζνμ.μαγίαν στρατιάν τταρασκευά^εσ^αι ταις ττόλεσι 
τά τε ετΓίττ/δεια οΓα εΐκος εττι ε^οδον ΐ,κΒημον ε;^ειν, 
ως Ισβαλοΰντες ες ττ^ν 'Αττικτ^ν. εττειδι} δε έκάστοις 
€τοΐμα γίγνοιτο, κατά τον ^ονον τον ΐίρημΐνον 
ξνν{μσα.ν τά δυο ρ.ερΐ7 άττο πόλεως ίκάστηζ ες τον 

2 'ΐσθμόν. και εττειδϊ} ττάν το στράτευμα ^υνειλεγ/Λε- 
νον ^ν, Άρ^ιδαρ,ος ό /9ασιλευς των Λακεδαι/χονιων, 
οσττερ ηγεΐτο της έ$ό8ον τσ.ντης, ^υγκαλε'σας τους 
στραττ^γους των ττόλεων ττασών και τους μάλιστα εΐ' 
τε'λει και ά^ιολογωτάτους τταρειναι τοιάδ' ελε^εν. 

11 ""Ανδρες Πελοττοννι^σιοι και οί ζνμμαχοι, και οί 
ττατερες ημών ττολλάς στρατειας και εν αυττ) Πελο- 
ΤΓοννησω και ε^ω Ιττοιησαντο και αυτών ημών οί 
ίΓρεσ/3υτεροι ουκ άπειροι ττοΧεμων είσιν ορ.ως δε 
τ^σ-δε ουττω μείζονα τταρασκενην έχοντες εξηλθομεν. 
αλλά και €7γι ττόλιν δυνατωτάτι^ν νυν ερχόμεθα και 

2 αυτοί ττλειστοι και άριστοι στρατεΰοντες. δίκαιον 
ουν ?7/^άς ρ,τ^τε των ττατερων χείρους φαίνεσθαι μήτε 
ημών αυτών ττ^ς δό^ϊ^ς ενδεέστερους• ι; γάρ Ελλάς 
ττασα τϊ}δε τ^ όρρ.17 εττηρται και προσέχει την -γνωμην, 
ευνοιαν ε;)(ουσα δια το Αθηναίων εχθος πράζαι ημάς 
α ετΓίνοοΰρ,εν• ουκουν ;(ρΐ75 ει τω και δοκου/χεν πλι;- 
^ει επιεναι και ασφάλεια πολλή είναι ρ,ί/ αν ελ^ειν 
τους ενάντιους ι^ρ,ΐν διά μάχης, τούτου ένεκα άμελέ- 
στερον τι παρεσκευασ μένους χωρεΐν, άλλα και πο- 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΙΒ'. 93 

λεως €κάστη^ -ψ/εμόνα και στρατιωτην το Ηα& αντον 
α.ίί —ροσΒίχεσθαι €5 κίνΒννόν τίνα ηξειν. ά6ηλα γαρ 3 
τά των ΤΓολίμων, καΐ Ιζ ολίγον τά ττολλά καΐ δι' 
οργής αί ίτηχαρησεΐζ γιγνονται• ττολλακις τ€ το 
έλασσον ■π•λ^^ος δίδιος άμεινον ημννατο τον? ττλίο- 
νας δίά το καταφρονούνται ά— αρασκίνονς γενίσθαχ. 
'χρη όέ αεΙ εν τρ πολέμια τη μεν γνωμ.τ] βαρσαλεον^ 
στρατενειν, τω δ' ^)7'*ί* δεδιότας τταρασκενάζεσθαί' 
οιτω γαρ ιτρος τ€ το ε—ίεναι τοΓς οαιτίοις ΐνφν^6~ 
τατοί αν €ΐ€ν, ιτροξ τε το ε—ιχειρεΐσθαι ασφαλέστα- 
τοι, ■ημεΐ'; 8ε ονδ' «ττί αδννατον άμννεσθαι οντω 4 
ΤΓολιν ερχόμεθα, άλλα τοις ττασιν άριστα τταρεσκεν- 
ασμενην, οχττε )(ριη και ττανυ ελττίζειν Βια μάχτηζ 
ιεναι αΐ;Τον9ί ^ί ^7 και νυν ωρμ-ηνται εν ω ονττω 
τταρεσμεν, αλλ όταν εττι τ^ γ^ όρώσιν ημάς &τ}ονν- 
τα9 τε και τακεινων φθείροντας, ττάσι γαρ εν Τ0Γ5 5 
ομμασι και εν τω τταραντίκα οράν -πάσχοντας τι 
άηθες οργή ττροσ— ιτττει• και οί λογισμω ελάχ^ίστα 
χρωμενοι θνμω ττλεΓστα ες έργον καθίσταιται. 'Α- 
θ-ηναίονς δε και ττλέον τι των άλλων είκος τοντο 
δρασαι, οί αρχειν τε των άλλων άξιονσι και εττιόντες 
την των ττελας δτ;οΰν ^ιάλλον η την εαντων οραν. 
ως ονν ετΓΐ τοσαντην ττόλιν στρατενοντες και /ιεγί- β 
στί^ν δο^αν οίσό/ιενοι τοις τε ιτρογόνοΐξ και ημΧν 
αντοΓ? εττ' αμφότερα εκ των άττο^αινόντων, ε-εσθ' 
οτττ] άν τΐ5 τίρ/ηται, κόσμον και φνλακην ττερί τταιτος 
ττοιοίμενοι και τά •!Γαραγγελλό/χενα ο^εως δε;^ο/>ιενοι• 
κάλλιστον γαρ τοδε και άσφοιλεστατον, ιτολλους 
όντας ένι κόσμω χρωμένονς φαίνεσθαιΓ 

Τοσαντα είττων και διαλτ,'σας τον ^Χλοτ^ον ο Άρ- 12 
χίΒαμος Μελησιτητον ττρωτον άττοστελλει ες τάς 
Α^νας τον Διακριτον, άνδρα ^τταρτιάτην, ει τι άρα 
αάλλον ενδοΓεν οί Ά^τ^ναΓοι όρώντες 17^ σφάς εν 
οδω οντάς• οί δε ου προσε^εζαντο αΰτδν ες την 
ττόλιν ονΒ' ε— ι τδ κοινόν ην γαρ Ήερικλεονς γνώμη 3 
ττρότερον νενικηκνια κηρνκα και ττρεσβείαν μη ττροσ- 
Ι— 10 



94 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

δεχ€σ0αι ΑακίΖαιμονίων ε^εστρατευ/λένων. αποττίμ' 
ΤΓονσιν ονν αυτοί/ νρίν άκοΰσαι και εκελευον εκτο9 
ορών είναι ανθημΐρόν, τό τε λοιπόν άναρ^ωρν^σανταδ 
ετΓΐ τα σφετερα αυτών, ην τι /δουλωνται, ττρεσβζύ- 
ΐσθαι. $νμτΓ€μτΓονσί τε τω Μελι^σιττττω άγωγουϊ, 
3 δπω5 μη^ΐνΐ Ι^υγγε'νηται. ό δ' έττεώη εττι τοΓξ όριοΐ5 
εγενετο και ερ,ελλε διαλυσ-εσ^αι, τοσόνδε εΐττών έττο- 
ρ€ν€Τ0, ΟΤΙ "77δε >/ ημψα τοίς'Έιλλησι ρ,εγάλων κακών 
αρ^ει." ώς δε άφίκετο €5 το στρατόττεδον και εγνω ό 
ΆρχίΒαμοζ δτι οί Ά^ϊ^ναιοι οΰδεν ττω ενδώσουσιν, 
οΰτω δι; αράς τω στρατω -προυχωρα ες τ•)7»' γ^ν 
αυτών. Βοιωτοί δε μέρος μεν το σφετερον και τους 
ίτΓττέας τταρείγρντο ΤΙεΧοττοννησίοις ξνστρατεναν, 
τοΓζ δε λειτΓορ,ενοΐζ ες Πλάταιαν ελ^δντες ^^ην εδτ;- 
ουν. 
13 *Ετι δε τών Πελοττοννί^σιων Συλλεγομένων τε ες 
τον 'ϊσθμον και εν όδω όντων, ττριν εσβαλεΐν ες την 
^Αττίκην, ΐίερικλης 6 Έανθίτητον, στρατηγός ών 
^Αθηναίων δε'κατος αυτός, ως εγνω την εσβολην εσο- 
μενην, νττοτοττησας, οτι Αρχίδαμος αΰτω ^ενος ων 
«τύγχανε, /ατ; ττολλάκις η αΰτος ίδια βουλόμενος 
γαρίζεσθαι τους αγρούς αυτοΰ τταραλίττη και μη 
Βηωσ-ϊ], η και Λακεδαι/χονιων κελευσαντων εττι δια- 
)8ολί7 τ^ εαυτοί; γενηται τοΰτο, ώσττερ και τα αγι; 
ελαυνειν ττροεΐττον ένεκα εκείνον, ττροηγόρενε τοις 
Άθηναίοις εν τύ} εκκλησία οτι Αρχίδαμος μεν οΐ 
$ενος εϊη, ου μεντοι εττι κακω γε τ^ς ττόλεως γένοιτο• 
2 τους δ' αγρούς τους εαυτού και οικίας, ην άρα μη 
Βηωσωσιν οί ττολέμιοι ωσττερ και τα τών άλλων, 
άφίησιν αυτά δι^/^όσια εΤναι• και μηΒεμίαν οί υττο- 
«/Ίαν κατά ταύτα γίγνεσθαι, τταρηνει δε και ττερι 
τών τταρόντων αττερ και ιτρότερον, τταρασκευάζεσθαί 
τε ες τον ττόλερ,ον και τα εκ τών αγρών εσκομίζε- 
σθαι, ες τε μάγτην μη εττεζιεναι, άλλα τι; ι/ πάλιν 
εσελ^οντας φνλασσειν, και το ναντικον, τ?περ ισχυ- 
ουσιν, εέ,αρτνεσθαι, τά τε τών ζνμμάχων δια χειρός 



ΣΪ1ΤΡΑΦΗ2 Β', ΙΓ'.. 95 

ίχειν, λέγων την ίσχυν αΰτοΓς άπο τούτων είναι των 
ρημάτων τηζ ττροσοδου, τα δε ττολλα τον '/τοΧΙμον 
■γνωμΎ] και -^ημά-των ττΐρίονσία κρατίίσθαι• θαρσ€ΐν 3 
τε εκε'λευε, ττροσιόντων μίν εξακοσίων ταλάντων ώ? 
ετΓΐ το ΤΓολΰ φόρου κατ ενιαυτον άπο των ξνμμάχων 
ΤΎ) ττόλει άνευ της άλλης ττροσοδου, υτταρχόντων δ' 
εν ττ} άκροπόλει ετι τότε αργυρίου Ιττισημου ίξακισ- 
χ^ίλίων τάλαντων — τα γαρ ττλεΓστα τριακοσίων 
άτΓοδεοντα μύρια ίγίνίτο, αφ ων ες τε τα ΤΓροττυλαια 
της άκροττόλεως και ταλλα οικοδομήματα και ες Πο- 
τιδαιαν άττανηλώθη — -χωρίς δε χρυσίου άστμον και 4 
αργυρίου εν τε άνα^?;/;1ασιν ιδίοις και Βημοσίοις και 
οσα ιερά σκ€νη ττερί τε τάς ττομπάς και τους αγώνας 
και σκύλα Μτ^δικά και ει τι τοιουτότροττον, ουκ 
ελάσσονος [^ν] η πεντακοσίων ταλάντων, ετι δε και 
τά εκ των άλλων ιερών ττροσετι^ει χρήματα ουκ 
ολίγα, οίς χρησεσθαι αυτούς, και ην πάνυ έζείργων- 
ται ττάντων, και αΰτ:75 τ^? θ^οΰ τοις ττερικειρ,ε'νοις 
χρυσίοις• άπίφαινε δ' ε;;^ον τδ άγαλ/χ,α τεσσαράκον- 5 
τα τάλαντα σταθμον χρυσιου απέφθου και περιαι- 
ρετον εΤναι ατταν. χρησαμενους τε επΙ σωτηρία εφη 
χρηναι μη ελάσσω άντικαταστησαι πάλιν, χρημασι 
μεν ονν ούτως εθάρσυνεν αύτοΰς' όττλίτας δε τρισχι- 
λίονς και μνρίους είναι άνευ των εν τοις φρονρίοις 
και τών τταρ' ετταλ^ιν ε^ακισχιλιων και μυρίων, τοσ- β 
ούτοι γαρ έφνλασσον τδ πρώτον οπότε οι πολέμιοι 
εσβάΧοιεν, από τε τών πρεσβυτάτων και των νεωτά- 
των και μετοίκων όσοι όττλΐται •^σαν του τε γαρ 
Φαληρικού τείχους στάδιοι ■^σαν ττεντε και τριάκοντα 
προς τον κνκλον του άστεος, και αίτοΰ του κύκλου 
το φνλασσόμενον τρεις και τεσσαράκοντα• εστί δε 
αΰτου ο και άφνλακτον ην, τδ μεταξύ τον τε μακρού 
και του Φαλι^ρικοΰ* τά δε μακρά τείχη προς τον 
Πειραιά τεσσαράκοντα σταδίων, ων τδ έξωθεν ετη- 
ρείτο, και του Πειραιώς ^'ν Μουνυχι'α εξηκοντα μεν 
σταδίων ο αττας περίβολος, το δ' εν φυλακή ον 



96 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

7 ήμισυ τοντον. ιτητεας δ' άττεφαινε Βιακοσίονζ και 
χιλίονζ ζνν ίτητοτοξόταΐζ, ίξακοσίονζ δε και χιλίονς 
το$ότας, και τριηρείζ τα5 ττλωίμονζ τριακοσιας. ταύ- 
τα γαρ νπηρχεν Άθηναίοΐζ και ονκ ΙΚάσσια 'ίκαστα 
τούτων οτ€ η ίσβολη το ττρωτον ί/Αελλε Πελοττον- 
νησίων εσεσ^αι και ε5 τον ττόλε/Λον καθίσταντο. 
έλεγε δε και άλλα, οΓάττερ εΐω^ει, Περικλτ75 ε? άττό- 
δει^ιν του ττεριε'σεσ^αι τω ττολεμω. 

14 Οί δε Ά^ί;ναΐοι άκουσαντες άνεπει^οντό τε και 
€σ€κομίζοντο εκ των αγρών τταΐδας και γυναΐκαξ 
και τ?)ν αλλτ^ν κατασκίνην, τ) κατ οίκον ε^ώντο, 
και αντών των οικιών καθαιρουντΐ•; την ^λωσιν* 
πρόβατα δε και ΰττο^υγια ε5 τί)ν Ευ/?οιαν διεττε/Α- 
χΙ/αντο και ες τας ντ^σου; τα9 ίττίκειμίνα^. τ^αλεττώς 
δε αΰτοΓς δια το άει είωθεναι του; ττολλους εν τοΓδ 

15 άγροΐς δίαιτασθαι η άνάστασΐ5 εγίγνετο. ξννΐβεβη- 
κει δε άπο του ττάνυ αρχαίου έτερων /λάλλον Άθη- 
ναιοΐζ τοΰτο. εττι γαρ Κε'κροττος και τών ττρώτων 
βασιλέων ϊ; Άττικϊ; ες Θι;σεα άει κατά ττόλεις 
ωκζίτο, ττρυτανεΓά τε έλουσα και άρρ^οντας, και 
όττότε /ΑΙ/ τι δεισειαν, ου ^υνϊ7εσαν βονΧενσόμενοί 
ως τον βασιλέα, άλλ' αντοι εκασ-τοι εττολιτευοντο 

2 και εβονλίνοντο• και τίνες και εττοΧεμησαν ττοτί. 
αυτών, ωσττερ και Ελευσίνιοι μ€τ Ευ/Αολττου ττρος 
Έρεχθέα. εττειδτ} δε Θτ;σευ? ε/3ασιλευσε, γει/όρ,ενος 
/Αετά του ^υνετοΰ και δυνατός, τά τε άλλα Βιεκόσμησε 
την χώραν και καταλυσας τών άλλων ττολεων τα Τε 
βουλευτήρια και τάς αρχάς ες τϊ^ν νΰν ττολιν ου σαν 
εν βουλευτηριον άττοδει^ας και ττρυτανεΓον ζυνωκισε 
τταντας• και νεμομενους τα αυτών έκαστους, αττερ και 
•π•ρδ του, ηνάγκασε ρ,ια πόλει ταύττ] χρησθαι, η άττάν- 
των '^δτ^ ^υντελουντων ες αυτιών μεγάλη γενομένη 

3 τταρεδόθη ΰττο ®ησέως τοις έπειτα, και ζυνοίκια ε$ 
εκείνου Αθηναίοι ετι και νυν τ^ θεω εορτην Βημοτελη 
•ποιοΰσιν. το δε προ τούτου η ακρόπολις η νυν 
ουσα ττόλις ην, και το ΰιτ' αΰττ/ν ττρδς νότον /λάλιστα 



2ΤΠΤΑΦΗΣ Β-, 15". 97 

τετραμμενονν- τίκμηριον Βί• τα γαρ ίερα €ν αντ^ τβ 
άκροττόλει και άλλων θΐων Ιστι καΧ τα £^ω ττροϊ 
τοντο το μίροζ τη^ ■ττολεω^ /χαλλον ιορνται, το τε 
του Διθ5 του "Ολν/ΐίτιου και το Πν^ιον και το τ^5 
Γ^5 και το εν Αίμναΐζ Αιοννσον, ω τα αρχαιότερα 
Διονυσία τ^ δωδεκαττ; ιτοιεΓται εν ρ•ϊ/νι Άνθΐοτηριω- 
VI, ωσττερ και οί άττ' Άθηναίοιν "Ίωνε? ετι και νυν 
νομίζονσιν. ΐδρυται δε και άλλα ίερά τανττ; άρ;(αΐα. 
και τρ κρ'ΨΙΙ "τρ νυν /ιέν, των τυράννων οΰτω σκευα- 4 
σάντων, Έννεακρουνω καλονμεντ], το δε ττάλαι, φανε- 
ρών των Ίτηγων ουσών, Καλλιρροτ; ωνομασμεντ}, 
εκείντ] τε εγγύς οΰστ; τα ττλείστου ά^ια ε;)(ρώντο καΐ 
νυν ΓΓΐ άίΓΟ του αρχαίου ττρό τε γαμικων και ε5 άλλα 
των ιερών νο)ΐιι{εται τω ΰδατι χρησθαι. καλείται, δε 
δια ττ^ν ίταλαιάν ταυττ; κατοίκησα/ καΐ η άχρόττολις 
μετχρι τοΰδε ετι υττ' Άθψαίΐύν ίτόλις. τί) τε ονν ειτι 16 
νοΧν κατά την χωράν αντονορ.ω οΙκησει μετείχαν οί 
Άθηναίοί και ετει2>; ξννωκίσθησαν, δια το εθο^ εν 
τοΐζ άγρο2ζ όμως οί χλειους των αρχαίων καΐ των 
νστερον μέχρι τονδε του ■ττοΧεμου ιτανοικησια γενο- 
μενοί τε καΙ οίκησαντεζ ου ραδιως τάς /ιεταναστάσεις 
ετΓοιοΰντο, αλλω? τε και άρτι ανειλ7;«^>οτε9 τάζ κατα- 
σκευάς μετά τά Μτ^δικά• εβαρννοντο δε και χαΧεττό^^ 
εφερον οικίας τε καταλιττόντες και ιεροί, α δια τταντοϊ 
ην αντοΐζ εκ της κατά το άρχαιον ττολιτειας ττάτρια, 
8ίαχτάν τε μέλλοντες μεταβάλλειν και ουδέν άλλο η 
νόλιν την αΰτου άττολειττων έκαστος. 

ΈΐΓειδ/7 τε άφίκοντο ες το άστυ, ολίγοις μεν τισιν 17 
νττηρχον οΙκησεις και τάρα φίλων τινάς η οικείων 
καταφυγή, οί δε ιτολλοί τά τε έρημα της ιτολεω» 
ωκησαν και τα ίερα και τα ήρωα ττάντα ττλην της 
ακροπόλεως και του Έλει,'σινίου και ει τι άλλο ^ε- 
βαίως κληστον ην τό τε Πελασγικδν καλοΰμενον τά 
ντΓΟ ττ7ν άκρότΓολιν, ο και εττάρατόν τε ην μη οίκεΐν 
και τι και Πυθικού μαντείου άκροτελευτιον τοιονδ€ 
δίεκωλυε, λεγον ιος "το Πελασγικον άργον αμεννον^ 



98 ΘΟϊΚϊΔΙΔΟΤ 

2 ομως νττο Τ75 τταραχρημα ανάγκης Ιζωκηθη. και 
μοί δοκ€Γ το μαντίΐον τουναντίον ξνμβηναί η ττροσε- 
8ίχοντο• ον γαρ δια την τταράνομον Ινοίκησιν αΐ 
ξνμφοραΐ γενίσθαί τύ) ττόλει, άλλα δια τον ττόλεμον 
η ανάγκη τηζ οίκησεωζ, ον ουκ ονομάζον το μαντεΐον 
ττρογβα μη Ιττ άγαθω ττοτε αΰτο κατοικισθησόμενον. 
κατεσκΐυάσαντο δε και ίν τοις ττυργοίζ των τειρ^ών 

8 ΤΓολλοι και 105 €καστό? ττου εδυνατο• οΰ γαρ Ιχ^ωρησε 
^νελθόνταζ αυτούς η ττόΧις, άλλ' νστερον δ>) τά τε 
μακρά τείχη ωκησαν κατανειμάμενοι και του Πεφαιώϊ 
τά ΤΓολλά. άμα δε και τών ττρος τον ττόλε/χον 
ηπτοντο, Συμμάχους τε άγείροντες και τ^ Πελοττον- 
νησω εκατόν νέων επίπλουν ε^αρτΰοντε;. και οί μεν 
εν τούτω -παρασκευής ήσαν. 
18 Ό δε στρατός των Πελοποννι^σιων προϊών άφίκετο 
της Αττικής ες ΟΙνόην πρώτον, ^περ εμελλον εσβα- 
λειν. και ως εκαθεζοντο, ττροσβολάς τταρεσκευάζοντο 
τω τει;)(ει ττοιησόμενοί, /Λ77;;^αναΓ5 τε και άλλω τρόπω• 
η γαρ ΟΙνόη, ούσα εν μεθορίοις της Αττικής και 
Βοιωτίας, ετετείχιστο, και αυτω φρουρίω οΣ Ά^τ^ναΓοι 

2 εχρωντο οπότε πόλε/Λ0? καταλάβοι. τάς τε ουν 
ττροσβοΧάς ευτρεττίζοντο και άλλως ενΒιετριψαν χρό- 
νον ττερί αυτί/ν. αίτιαν τε ουκ ελαχίστην ΆρχίΒαμος 
ελαβεν άπ' αΰτοΰ, Εοκων και εν τύ} ξυναγωγη του 
ΤΓοΧεμον μαλακός εΤναι και τοις Άθηναίοις εττιτήζ&,ος, 
ου παραινών ττροθΰμως ττολεμεΐν εττεώη τε ξυνελε- 
γετο 6 στρατός, η τε εν τω Ίσθμω επίμονη γενομένη 
και κατά την άλλην -πορείαν η σχολαιότης διε/3αλεν 

3 αυτόν, /Λαλιστα δε η εν τύ} ΟΙνόη έπίσχεσις. οί γάρ 
Αθηναίοι εσεκομίζοντο εν τω χρόνω τούτω, και εδό- 
κονν οίΠελοποννί/σιοι επελ^όντες αν διά τά;(ους πάντα 
ετι ε^ω καταλαβεΐν, ει μη 8ιά την εκείνου μελλησιν. 
εν τοιαύτη μεν οργή 6 στρατός τον Άρχί8αμον εν ττ) 
καθε8ρα εΤχεν. ό δε', 7Γροσδε;^ό/χ.ενος, ως λέγεται, 
τους Ά^τ^ναίους τ^ς γ^ς ετι ακεραίου ούσης ενδώσειν 
τι και κατοκη^σειν περιϊδεΐν αυτιών τμηθεΐσαν, άνειχεν. 



1 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Β', Ιθ'. 99 

Έ7Γ€ΐδτ} /χέκτοι προσβαλόντί^ ΤΤ) ΟΙνότ) κάΙ ττασαν 19 
ίδί'αν •3Γ£ΐράσακΓ€5 ονκ £δνναντο ^ίιν, οι τε Ά^τ^αΓοι 
ονδέν Ιττίκηρνκΐΰοντο, οντω όι^ ορ/χτ/σαιτες αττ αι,•π;5 
/χ€τά τα €ν Πλαταια των εσελ^όντων Θηβαίων γενό- 
/χε»'α ημίρα ογδοηκοστ^ μάλιστα, τοϋ θίρον^ καΐ τοί; 
σίτου ακ/Αο^οντος, Ισίβαλον ες τ^ν Άττικτ/ν• ττγ^ΐτο 2 
δε ^Αρχίόαμος 6 ΖενξίΒάμον, Λακεδαί/ιονιων βασίλ€υ<;. 
καΐ κοι^εζό/ιενοι ετε/ινον ττρώτον /ιέν Ελευσίνα κα* 
το θριάσιον ττίΒίον, καΐ τροητην τίνα των Ασι/ναιων 
ίτΓττέων ιτερί τονς 'Ρει'τονς καλον/χενους Ιττονησαντο. 
ίΐΓ€ΐτα -ιτρονχωρονν εν δε^ια ε;!(οντε5 το Αίγαλεων 
όρος δία Κρωττειας, εω5 άφίκοντο ες Ά\αρνά<;, -χωρον 
/Αεγιστον ττ;ς Αττικές των Βημων καλουμένων, κοί 
καθεζόμενοι ες αντδν στρατό— εδον τε εττοιι/σαττο 
)(ρόνον τε ΐΓολνν ε/Α/ιειναντες (.τέμνον, γνώμγ) δε 20 
τοίαδε λέγεται τον ΆρχίΒαμον ίτερι' τε τάς Άχαρνας 
ως ες μάχΎμτ ταία/Αεί'ον /χεΐναι και ες το ιτεδιον εκεάτ; 
τ^ εσβολ^ ον καταβηναι. τονς γαρ Ά^τ^ναχΌνς ϊ/λ- 
ΤΓΐ^εν, άκμάζοιητάζ τε νεότητί ττολλ•^ και τταρεσκευ- 
ασμενον^ ες τόλε^ον ως ονττω ττρότερον, ίσως αν 

ε^ελ^εΓν και τι;ν γην ονκ αν ΐΓεριΓδειν τμηθηναι. 

ειδι; ονν αντω ες Έλενσΐνα και το Θριάσιον χεθιΌν 2 
ονκ άττηντησαν, ττεΐραν εττοιείτο -περί τάς Άχαρνας 
καθήμενοι ει εττεξίασιν ά/χα μεν -γαρ αντω ό χώρος 
εΐΓίττ^δειος εφαίνετο ενστρατοττεδενσαι, αμα δε και οί 
Άχαρνης, ρ.εγα ρ.ερος όντες Τ7^ς ττόλεως, τρισχίλιοι 
γαρ όττλΐται εγενοντο, ου τεριόψεσθαι εδόκουν τά 
σφετερα 8ίαφ0αρεντα, αλλ ορμησειν και τους χαντας 
ες μάγτ/ν. εί τε και ^ι) εττε^ελ^οιεν εκείνΐ] ττ; εσβο- 3 
λ^ οΐ ΆΛ7ναΓοι, άδεεστερον ^δτ^ *5 το ύστερον το 
ιτεδιον τεμεΐν και ττρο'ΐ αντην την ττόλιν γωριησεσθαί' 
τους γαρ Άχαρνεας εστερηρ,ένους των σφετέρων ονχ^ 
ομοίως ΤΓροθνμον<5 εσεσ^αι νττέρ τι^ς των άλλων κιν- 
δυΐ'ευειν, στάσιν δ' ενεσεσθαι τ^ γνώμγ}. Τοιαύτη 
/Λεν διάνοια ό ΆρχίΒαμος ττερί τάς 'Α;^αρνάς ^ν. ν 

Ά^τ^ναΓοι δε, /^^ΧΡ* /^ ου ττερΙ Ελευσίνα κα« το 21 



100 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

©ριάσιον "πεδίον ό στρατοί ην, και τίνα ελπίδα ίίχον 
€5 το Ιγγυτίρω αντονς μη ττροιίναι, μεμνημίνοί καΐ 
Πλίΐστοάνακτα τον ΠαυσανιΌυ Αακε^αιμονίων βασί- 
Χεα, οτ€ εσβαλών τη<! Άττικη<; €5 Ελευσίνα καΐ 
©ριωζε στρατω ΐΙεΧοττοννησίων ττρο τοίδε τοί ττολε- 
μον τε'σσαρσι και δε'κα ετεσιν άνεχωρησε -πάλιν εζ 
το τλεΓον οϋκε'τι ττροελθων, διο δτ; και η φνγη αντω 
εγενετο εκ ^ττάρτηζ δο^αντι γρημασι -πεισθηναι την 

2 άναχωρησίν εττεώη δε ττερί Άχαρνάς εΤδον τον 
στρο.τον εζηκοντα σταδιους τηζ ττόλεως άττεχοντα, 
ονκετί ανασχετον εττοιοΰντο, αλλ αυτοΓί, ω5 εΐκο9, 
γηζ τεμνομένη<; εν τω εμφανεΐ, 6 ονττω εωρακεσαν οι 
γε νεώτεροι, οΰδ' οΐ ττρεσβντεροι ττλην τα Μϊ;δικά, 
δεινδν εφαίνετο, και ε'δόκει τοις τε άλλοις και μά- 
λιστα τ^ νεότϊ^τι εττεζιεναι και μη ττεριοραν, κατά 
Συστάσεις τε -γιγνόμενοι εν ττολλΎ) εριδι •^σαν, οί 

3 μεν κελευοντες ε^ιεναι, οί δε τίνες ονκ εώντες. χρησ- 
/Μολόγοι τε •^δον χρησμον<; τταντοίονζ, ων άκροασθαι 
ώς έκαστος ωργητο. οι τε Άχαρνη<; οΐόμενοι τταρά 
σφίσιν αντοΓς ουκ ελαχίστην μοίραν είναι Αθηναίων, 
ως αυτών η γη ετεμνετο, ενηγον την εζο^ον μάλιστα. 
ίταντι τε τρόπω άνηρεθιστο η πόλις και τον Περικλεα 
εν όργτί εΐχον, και ων π-αρ-βνεσε πρότερον εμεμνηντο 
ουδέν, άλλ' εκάκιζον οτι στρατηγός ων ονκ επεζάγοι, 
αίτιον τε σφίσιν ενόμιζον πάντων ών ε7Γασ;^ον. 

22 Περικλΐ7ς δε', όρων μεν αυτούς ττρδς το τταρδν 
ρ^αλετταινοντας και ου τα άριστα φρονονντας, ττι- 
στευων δε 6ρθω<; γιγνώσκειν ττερι του μη επεζιεναι, 
εκκλησίαν τε ονκ εττοι'ει αυτών ουδέ ζνλλογον ουδενα 
του μη όργη τι μάλλον η γνώμη ζννελθόνταζ εξα- 
μαρτείν, την τε ττόλιν εφνλασσε και δι' ησνχίας 
2 ρ-άλιστα όσον εδυ'νατο εΤ^^εν. ί'/τττεας μεντοι εζε~ 
ττεμπεν άει του μη προ^ρόμονζ αττδ ττ7ς στρατιάς 
ίσπίπτονταζ ες τους αγρούς τους εγγύς τ^ς ιτο'λεως 
κακουργειν και Ίττπομαχία τις ενεγε'νετο βραχεΐα εν 
Φρυγίοις τών τε Αθηναίων τε'λει ένΐ τών ίττττεων και 



ΣΤΙΤΡΑ.ΦΗΣ Β', ΚΓ. 101 

ΘεσσαλοΓς /αετ' αντών ττρος τονζ Βοιωτών Ιτητίαζ, ίν 
11 ονκ ΐλασσον ίσχον οΐ Άθηναΐοί και Θεσσαλοι', 
μίχρί ον Ίτροσβοηθησάντων τοΪ9 ΒοιωτοΓζ των οττλι- 
τών τροττη Ιγενετο αντών και αΐΓ€^ανον τών Θεσσα- 
λών και Χθ-ηναίων ον ττοΧΚοί• ανειλοντο μεντοι 
αντονς αυθημερόν άσπονδους, και οί Πελοττονντ^σιοι 
τροτταΓον ΤΎ] νστεραία έστησαν, η 8ε βοήθεια αντη 3 
τών Θεσσαλών κατά το τταλαιον ζνμμα^ικον εγενετο 
τοΓ? Άθηναίοΐζ, και άφίκοντο τταρ' αυτούς Λαρισαίοι, 
Φαρσάλιοι, ΐίαράσιοι, Κρανώνιοι, Πυρασιοι, Γυρτω- 
νιοι, ΦεραΓοι, τ^γουντο δε αντων εκ μεν Α.αρίση<; 
ΤΙολνμη8ης και Άριστονους, αττό τη<; στάσεως εκά- 
τερος, εκ δε Φαρσάλου Με'νων ^σαν δε και τών 
άλλων κατά ττόλεις άρχοντες. 

Οί δε ΠελοτΓοννι^σιοι, εττειδτ/ ουκ εττε^εσαν αν- 23 
τοΓς οί Άθηναΐοί €ς μάχην, άραντεζ εκ τών Αχαρνών 
εδτ^ουν τών Βημων τινάς άλλους τών μεταζύ ΐΐάρνηθοζ 
και Βριλτ^σσου ορούς, δντων διε αυτών εν τύ] γη οί 
Α^τ^ναΓοι απέστειλαν τάς εκατόν νανς περί Πελο- 
ττόννησον άσπερ παρεσκευά^οντο και χίλιους όπλιτας 
επ' αντων και το^ότας τετρακόσιους• εστραττγγει δε 
Καρκίνος τε 6 Έενοτίμον και Πρωτε'ας ό Έπικλεους 
και ^ωκράτηζ ό Άντιγενους. και οί ρ,έν άραντες τη 2 
τταρασκεν-η ταντ-η περιε'πλεον, οί δε Πελοπονν^σιοι 
χρονον εμμείναντεζ εν τη Άττικτ} δσου εΤχον τα 
ετητη8εια άνεγωρησαν δια Βοιωτών, οΰχ "ηττερ εσε- 
βαλον παριόντες δε ^Ωρωττον την γην την Πειραϊ- 
κών καλονμενην, ήν νέμονται Ώρώπιοι, Αθηναίων 
νττηκοοι, εΒηωσαν. άφικόμενοι δε ες Πελοπορτί^σον 
διελΰ^ι;*^"•^" κατά πόλεις έκαστοι. 

Αναχωρτ^σάντων δε αυτών οί Αθηναίοι φύλακας 24 
κατεστησαντο κατά γην και κατά θάλασσαν, ώσπερ 
δτ^' εμελλον δια παντός του -ττολεμον φνλάέειν και 
χίλια τάλαντα από τών εν τύ) άκροπόλει γρημάτων 
Ιδο^εν αυτοΓς εξαίρετα ττοιησαμενοΐζ χωρίς θεσθαχ 
και μη άναλονν, άλλ* άττο των άλλων -ττολεμεΐν 



102 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

2 ην 8ί τΐ5 ειτη/ η Ιττιψηφίστ} κιν^ΐν τα χρήματα ταντα 
£5 άλλο τι, ην μη οί ττολίμιοι νηίτΎ] στρατω εττι- 
7Γλ€ο^σι τ•^ 7ΓΟλ€ΐ και δΐη άμννασθαι, θάνατον ζημίαν 
Ιττίθίντο. τ/3ΐτ;ρ€ΐ5 τε [/^ετ αυτών] εκατόν εξαίρε- 
τους ίΤΓΟίησαντο [κατά τον ενιαυτον εκαστον] τας 
/3ελτιστα5 και τριηράρχους αΰταις, ων μη χρησθαι 
μηΖίμια. ες άλλο τι η μ€τά των χρημάτων ττερί, τοΰ 
αΰτου κίνδυνου, ^ν δε'17. 
25 Οι δ' εν ταΐς εκατόν ναυσί περί ΤΙεΧοττόννησον 
^Αθηναίοι και Κερκυραίοι μ€Τ αυτών, ττεντϊ/κοντα 
ναυσ-ι ττροσβεβοηθηκότζζ, και άλλοι τινές τών εκεί 
Συμμάχων άλλα τε εκάκουν ττεριττλε'οντες και ε? Με- 
θωνην της Αακωνικηζ άττοβαντΐζ τω τείνει ττροσίβα- 

2 λον, οντι ασθενεί και ανθρώπων ουκ ενόντων- έτυ^^ε 
δε ττερί. του? χωρονζ τούτους Βρασίδας 6 Τελλιδος, 
ανϊ7ρ %ΤΓαρτι.άτη<;, φρονράν έχων, και αίσθόμενος 
εβοηθεί τοις εν τω χωρίω /υιετα οττλιτών εκατόν. 
διαδρα/Αων δε το τών Αθηναίων στρατόττεδον, εσκε- 
Βασμενον κατά την χωράν και ττρδς το τείχος τε- 
τραμμενον, εσττιτττει ες την Μεθωνην, και ολίγους 
τινας εν τύ) εσΒρομγι αττολεσας τών μεθ' εαυτού ττ^ν 
τε ττόλιν ττεριείΓοίησε και αττο τούτου του τολμήμα- 
τος ττρώτος τών κατά τον ττόλεμον εττηνεθη εν ^τταρ- 

Ζ τη. οί δε Αθηναίοι αραντες τταρεττλεον και σχο'ντες 
της Ήλει'ας ες Φειάν εδτ}ουν την -γην εττϊ. δυο ημέρας, 
και ττροσβοηθησαντας των εκ της κοίλης Ηλιδος 
τριακόσιους λογάδας και τών αΰτό^εν εκ τ^ς ττεριοι- 
κίδος Ήλειων /λάχίί εκράτησαν. άνεμου δε κατιόντος 
μεγάλου χειμαζόμενοι εν άλιμενω χωρίω οί )ΐχ.έν ττολ- 
λοι εττεβησαν ε'ττι τάς ναΰς και ττεριε'ττλεον τον 'Ιχ^υν 

4 καλου/χενον τ?}ν άκραν ες τον εν τ>7 Φίΐα λι/χ,ενα, οί 
δε Μεσσϊ^νιοι εν τούτω και άλλοι τινές οί ου δυνά- 
μενοι επφηναι κατά γην χωρησαντες την Φειοίν αί- 
ρονσιν. και ύστερον οί τε νηες ττεριττλευσασαι ανα- 
λαμβάνονσιν αυτούς και εξανάγονται εκλιπόντες 
Φειαν, και τών Ήλειων η ττολλι} η^η στρατιά ττροσ- 



ΣΤΓΤΡΑΦΗ2 Β', ΚΓ. 1'-'3 

φφοτηθ-ηκΐ.1. τταρα— λει'σαντεξ δέ οΐ Αθηναίοι «ττΐ 
οΛλα )(ωρία Ιόγιονν. 

Ύτϊό δε τον αντον ■χρόνον τοντον οί Αθηναίοι ΐΟ 
τριάκοντα ναν^ έξ^ττεμψαν περί την Αοκριόα και 
Ένβοία'; άμα φνλακην ΐστρατηγα δε αυτών Κλεο- 
ΤΓομττοζ 6 Κλεινι'ον. καΐ άττοβάσεις —οιησάμεΐ'Οζ τη^ 
Τ€ τταραθαλασσίον εστίν ά εδτ^ωσε και Θρονιον ειλεν, 
όμηρους τε ΐλαβζν αντών και εν Άλότττ] τον? βοτψ 
^τ/σαντας ΛοκροΊν μά^η εκράττ/σεν. 

Άνε'ση/σαν δε και Αιγιντ;τα5 τω αυτω ^ε'ρει τούτω 27 
ε^ ΑΙγίνη•! ^Αθηναίοι, αττονς τε και παΐδας και γυναί- 
κας, επ-ικαλε'σαντες οι';^ ηκιστα τον ιτολε'/ιου σφι'σιν 
αΙτίους εΤναι• και ττ/ν Αίγιναν ασφαλεστερον επαι- 
νετό, ττ} Πελοτοιιτ/σω έ—ίκ(ΐμ€νΐ]ν, αντών ττίμψαν- 
τας ε— οίκους εχειν. και είε'— ερ.ύαν νστερον ον ττολλω 
ε5 αι;τϊ7ν τοτ}? οίκητορας. εκιτεσονσι δε τοΓς Αιγινί/- 2 
ταΐ5 οί Λακεδαι/Λονιοι εδοσαν Θυρίαν οικεΐν και την 
γην νίμίσθαι, κατά τε το ^Αθηναίιαν Βιάφορον και οτί 
σφών ευεργε'ται ί7θ'αν νίΓο τον σεισρ.δν και των Ει- 
λώτων την ίττανάστασιν. η δε Θνρεατις γη μεθόρια 
της Άργείας και Αακωνικτ75 εστιΐ', εττί θάλασσαν 
καθηκουσα. και οί μ.εν αυτών ετταΰ^α ω.'ο^σαν, οί ό 
Ιστταρησαν κατά την αλλτ/ν Ελλαόα. 

Τοΰ δ' αΰτοΰ θίρους νουμ.ηνία κατά σεληνην, ωσττΐρ28 
και μόνον 8οκΐΐ εΤναι γίγνεσθαι δυνατόν, ό 17X109 ε^ε- 
λιττε μετά μεσημβρίαν και χάλιν άνεττλτ^ρώ^τ;, γενό- 
μενος /Αψ'οειδτ^ς και αστέρων τινών εκφανεντων. 

Και εν τω αυτώ 6ερει Νυ/χφόδωρον τον Πν^εω, 29 
άν8ρα ΆβΒηρίτην, ου ίι^ί. την άόελφην ^ιτάλκης, 
Βυνάμενον τταρ αυτώ /^εγα οί Άθιραΐοι, ττρότερον 
ΤΓοΧεμιον νομίζοντας, τζρόξίνον Ιττοιησαντο και /χετε- 
ττεμφαντο, βουλομενοι ^ιταλκην σφίσι τον Ύηρεω, 
ΘρακιΖν βασιλέα, $νμ.μα^ον γενέσθαι. 6 δε Τηρης 2 
ουτθ5 ο τοΰ 2ιταλκου ττατηρ ττρόχτος 'Οδρυσαις την 
μεγάλην βασιλείαν εττΙ ττλεΓον της άΛλ>/ς Θράκης 
εττοίησεν' ττοΧυ γαρ μέρος και αντόνομόν εστί Θρα- 



104 ΘΟΪΚΪΔΙΔΟΤ 

κων. Ύηρίί δέ τω ΤΙρόκνην την Πανδι'ονο5 αττ Αθη- 
νών σχόντι γυναίκα ■προσηκ€ΐ 6 Ύηρης ούτος ονΒέν, 
ουδέ της αντης ®ρακηζ «γενοντο, αλλ ο μίν Ιν 
Δαυλια Τ175 Φωκίδος νυν κα\ονμ.Ινη<; γης 6 Ύηρενζ 

3 ωκει, τότ€ υττο Θρακών οίκονμίνης, και το €ργον το 
ΤΓίρΙ τον^Ιτνν αί γυναίκες έν τ^ -γΎ) ταντΎ] ίπραξαν 
ΤΓολλοΓς δε και των ποίητων εν άη8όνοζ μνήμη Δαυ- 
λιάς η όρνις εχωνό/χασται. είκος δε και το κη8οζ 
ΠανδιΌνα ξυνάψασθαί της θνγατρος δια τοσούτου 
εττ' ώφελια τ^ ττρος άλλτ/λους ρ,αλλον η δια ττολλών 

4 ήμερων ες 'Οδρυσας όδοΰ. Ύηρης δε ούτε το αΰτο 
όνομα ίχων βασιλεύς τε ττρώτος εν κρατεί Οδρυσών 
εγε'νετο. ου δν; οντά τον 2ιτάλκ?;ν οι Αθηναίοι ζνμ- 
μαχον έποιησαντο, /3ουλό/Λενοι σφίσι τα επι Θράκης 
χωρία και Περδικκαν ^υνε^ελειν αυτόν, ελθων τε ες 
τάς Ά^ιρ'ας ό Νυ/^φόδωρος ττ^ν τε τοί5 2ιτάλκου 
ζνμμαχίαν ίττοίησΐ. και 2άδοκον τον υίον αυτοΰ ^Κθη- 
ναιον, τον τ€ επι ®ράκης ττόλεμον ΰττεδε^^ετο κατά- 
λυσειν ττείσειν γαρ ^^ιτάλκι^ν ττερ,ι^ειν στρατιάν 

ε Θρακιαν Άθηναίοις ίττπε'ων τε και ττελταστών. ^υνε- 
βίβασε δε και τον Περδικκαν τοις Ά^ΐ7*'<^'•θί? ί^αι 
®ερμην αυτω εττεισεν άποδοΰναι• ^υνεστράτευσε τ 
ευθύς Περδικκας εττι Χαλκιδεας /Αετ' Αθηναίων και 
Φορμίωνος, ούτω /υιέν 2ιτάλκϊ/ς τε ό Ττ/ρεω, ®ρακων 
βασιλεύς, ξνμμαχος εγε'νετο Άθηναίοις και Περδικ- 
κας ο Αλεξάνδρου, Μακεδο'νων βασιλεύς. 
30 Οί δ' εν ταις εκατόν ναυσιν Αθηναίοι, ετι οντες 
■περΧ Πελοπόννι^σον, 2όλιόν τε, Κορινθίων ττόλισμα, 
αιρονσι και τταραδιδόασι Παλαιρεΰσιν Ακαρνάνων 
/χόνοις τί^ν γ^ν και ιτόλιν νεμεσθαι, και Αστακον, 
^ς Ευαρ;(ος ετνράννει, λαβόντες κατά κράτος, και 
εξελάσαντες αυτόν, το -χωρίον ες την ξνμμαχίαν 

2 7Γροσε7Γθΐϊ7σ'αντο. εττι τε Κεφαλλτ^νιαν τί^ν νησον 
ττλευσαντες ττροσηγάγοντο άνευ μαχης' κείται δε η 
"Κεφαλληνία κατά Άκαρνανίαν και Λευκάδα τετρά- 
^ολις ούσα. Παλιάς, Κράνιοι, ^αμαΐοι, Προνναΐοι. 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΛΑ'. 105 

νστίρον δ* ου ττολλω άνεχ<όρησαν <ιί νη€ζ €5 τάς 

Περί δέ το φθινόττωρον τοί; θέρονζ ϊοντου Αθψ 31 
ναΖοι Ίταν&ημΐί, αντοί και οί μίτοικοι, Ισέβαλον «5 
την Μεγαριδα, Περικλίονς του Έανθίτητου στρατη- 
γουϊΤθ5. και οί ττίρΧ ΤΙίΚοττόννησον Άθψαΐοί ίν 
ταΪ5 €κατον ναυσι'ν, Ιτνχον -γαρ [η&η] εν Αίγίντ] όιτ€9 
£7γ' οίκου άνακομιζόμ€νοι, ως Ύ)σϋοντο τονς €κ τηζ 
τ-όλεωζ ιτανστρατια. εν Μεγαροίς όνταί, έπλευσαν 
τταρ' αυτονδ και έννεμίχθησαν. στρατόττεδο'ν τε ^ε'γι- 2 
στον δι; τοντο άθρόον Ά^τ/ναιων εγένετο, άκμαζονσηζ 
€τι της π-όλεως και ονττω νενοσηκνίας• μνρίων γαρ 
όττλιτών ουκ έλάσσους τ^ο'^^^^' ιντοι Ά^τ^ναΐοι, χωρι? 
δε αντοΓξ οί εν Ποτίδαια τρισχιλιοι ^σαν, μίτοικοί 
δε ^ννεσίβαΧον ουκ ελάσσους τρισχιλιων όττλιτών, 
χωρΐ5 δε ό ό[λλθ5 ομιΧος ψιΧων ουκ ολίγος, δι/ω- 8 
σαντες δε τα ττολλά τη<; γης άν€χώρησαν. εγενοντο 
δε και άλΛαι ύστερον εν τω ττολΐμω κατά ετο9 εκα- 
στον ίσβολαΐ Αθηναίων ε5 την Μεγαριδα, και Ιτ- 
ίτε'ων και πανστρατια, μ^χρι- ου Κισαια εαλω υττ 
* Αθηναίων• 

Έτίΐχίσθη δε και 'Αταλανπ; νττ Αθηναίων φρον- 32 
ριον τον θίρου% τοντου τελευτώντο^ »; έττι Αοκροις 
τοις ΌτΓονντίοις νησοζ, ^ρημη ττρότερον ονσα, τοί; 
/χι; λι;στά5 εκ— λέοντας ε^ 'Οττονντος και τι;5 αλλτ;^ 
Αοκρβος κακουργεΓν την Ένβοίαν. 

Ταύτα /χέν εν τω 6ε'ρει τούτω ρετά Τ7;ν Πελσττον- 33 
νησίων εκ της ' Αττικής άναχωρησιν εγένετο. τοίϊ δ" 
εχιγιγνορένου χειρ.ώνο9 Εΰαρχο9 ό Άκαρνάν, βον- 
λόμ€ΐΌς ε? την Άστακον κατελθεΓν, Ίτ^ίθ^ι Κορίν- 
θιους τεσσαράκοντα ναυσι και ιτενταχοσιοις και χιλί- 
οις όττλιταις εαι,τδν κατάγειν ιτλευσαντας, και αΰτος 
εΐΓίκονρονς τινάς ττροσεμισθωσατο• ηρχον δε της 
στρατιάς ϋνφαμίΒας τε ό Άριστωνυρου και Τιρο- 
^ενος 6 Τιροκράτους και Εΰ/χαχος ό Χρυσιδος. και 
ιτλενσοντες καττ^αγον καΐ τ^ς άλλι/^ Ακαρνανίας 



106 . ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

τηζ 'ττερί θάλασσαν εστίν ά χωρία βουλόμενοί ττροσ- 
ΊΓΟίησασθαι και ττειραθίντΐζ, ω5 ονκ η8ύναντο, 
ά-ίτΙττΧεον €7γ' οίκου. σχόντε<5 δ' ίν τω τταράττλω ες 
Κεφαλληνίαν και άπόβασι,ν ττοιησάμενοί ες την 
Κρανίων γην, άττατηθεντες νττ' αντων εξ ομολογίας 
τίνος άνδρας τε άττοβάλλονσι σφων αντων, εττιθε- 
μενων άττροσΒοκητοις των Κρανίων, και βιαιότερον 
άναγα-γόμενοί εκομίσθησαν εττ οίκον. 

34 Έν δε τω αΰτω ^ει^αώνι οι Αθηναίοι, τω ττατρίω 
νόμω -χρωμενοι, δτ7/Λοσια. ταφάς εττοιησαντο των εν 
τωδε τω ττολεμω ττρωτον αποθανόντων τρόπω τοιωδε. 
τα μεν οστά προτίθενται των άπογενομενων πρό- 
τριτα σκηνην ποιησαντες, και επιφέρει τω αυτού 

2 εκαστο5 ην τι )δοΰλ77ται• εττειδάν δε η εκφορά ^, 
λάρνακας κνπαρισσίνας άγονσιν α/Αα|αι, φνλης εκά- 
στης μίαν ενεστι δε τα οστά ^5 έκαστος ην φνλης. 
μία δε κλίνη κενή φέρεται εστρωμενη των αφάνων οι 
αν μη ενρεθωσιν ες άναίρεσιν, ζννεκφερει δε ό βον- 
Χομενος και αστών και ξένων, και γυναίκες παρεισιν 

8 αί προσηκονσαι εττι τον τάφον όλοφνρόμεναι. τι^ε- 
ασιν ουν ες το Βημόσιον σήμα, ο εστίν εττι του 
καλλίστου προαστείον της πόλεως, καΐ αεΙ εν αντω 
θαπτονσι τους εκ των πολέμων, πλην γε τους εν 
Μαραβώνι• εκείνων δε διαπρεπή την άρετην κρίνον- 
τες αΰτου και τον τάφον εποίησαν, εττειδάν δε κρν- 
χ^/ωσι "γη, άνηρ ^ρημένος νπό της πόλεως, ος αν 
γνώμη τε 8οκ•^ μη άξννετος εΤναι και αξιώσει προη- 
κη, λέγει έπ αντοίς επαινον τον πρέποντα• μετά δε 

Α τοντο απέρχονται, ώδε μεν θάπτονσιν καΐ δια 
τταντος του πολέμον, οπότε ξνμβαίη αυτοΐς, έχρωντο 
τω νόμω. έπΙ δ' ουν τοΓς ττρώτοις τοΓσδε ΐίερικλης 
6 Έανθίππον τιρέθη λέγειν, και επεώη καιρός ελάμ- 
βανε, προελθων από τον σήματος επι βήμα νψηλόν 
πεποιημένον, όπο)ς άκονοιτο ως επι ττλεΐστον του 
ομίλον, έλεγε τοιάδε, 

35 " Οί ^έν ΤΓολλοι των ενθάΒε είρηκότων η8η επαι- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', Ας'. 107 

Γονσι τον ττροσθίντα τω νόμω τον λόγον τόνδε, «ΰς 
καλοί/ €171 τοΪ5 εκ των τολε/Λων θατΓτομενοίς αγορευ- 
€σθαί αντόν. ίμοί δ* αρκούν αν εδόκει εΤναι ανδρών 
άγαμων έργω γενοαενων φγω και οηλονσθαχ τας 
τιμάς, οΤα καΐ ννν ττερί τον τάφον τόν^ε δημοσία 
τταρασκενασ^έντα όρατε, και /λτ; ^*' ^'^ ανδρι ττολλών 
άρετας κινδυνενεσ^αι ευ τε και χείρον είττόντι ττιστευ- 
θηναι. χαλετΓον γαρ το μετρίως είττειν εν ω /χόλις 2 
και ι; δοκϊ^σις της αληθείας ^ε/?αιονται. ο τε -γαρ 
$νν€ΐΒως και εννονζ ακροατής τάχ αν τι ενδεεοττερως 
ίτρδς ά βονλεταί τε και επισταται νομίσειε δτ^λοΰ- 
σ^αι, δ τε ά—ειρος εστίν α και ττλεονάζεσθαι, δια 
φθόνον, ει τι υττερ ττ7ν εαντοΰ φνσιν ακουοι. μέχρι 3 
γαρ τοΰδε ανεκτοί οι ε— αίνοι είσι ίτερι έτερων λεγό- 
/Αενοι ες όσον αν και αΰτο5 έκαστος ο'ιηται ίκανος 
εΤναι δρασαι τι ων ηκονσεν' τω δ' νττερβάλλοντι 
αντών <^^ονονντε5 η8η και άττιστουσιν. εττειδϊ; δε 
τοις ττάλαι όντως ε^οκιμάσθη ταΰτα καλώς ε;<ειν, 
χρη και ε/λέ εττόμενον τω νόμω ττειρασθαι υ/ιών της 
εκάστου βουλήσεως τ€ και Βόξης τνχεΐν ως εττΐ 
ιτλεΐστον. 

** Άρέομαι δ' άττο των ττρσγόνων τ-ρωτον δίκαιον 36 
γαρ αΰτοΓς και χρεττον δε άμα εν τω τοιώδε ττ^ν 
τιμήν ταντην της μνήμης δίΒοσθαί' την γαρ χώραν 
αει οΐ αντοι οικονντες διαδοχή τών εττιγιγνορ,ένων 
μέχρι τονδε ελεν^ε'ραν δι' άρετην τταρε'δοσαν. και 2 
εκείνοι τε α^ιοι ετταίνου και ετι ρ,άλλον οί ττατερες 
τμών κτησάμενοι γαρ τρος οΓς εδε^αντο οσην εχο• 
μεν αρχτην ονκ αττονως, ημΐν τοις νυν ττροσκατελιττον. 
τα δε ττλει'ω αΰτ^ς αΰτοι ημείς οΐΒε οΐ ννν ετι όντες 
μάλιστα εν τ^ καθεστηκυία ηλικία εττηυξησαμεν, και 
την ΤΓολιν τοις πασι τταρεσκευάσαμεν και ες ττόλε/χον 
και ες είρηνην ανταρκεστάτην. ων εγώ τα μεν κατά 3 
ίΓθλε;αοΐ'5 ^ργο. οΓς έκαστα εκτηθη η ει τι αυτοί η οΣ 
-πατέρες ημών βάρβαρον η "Ελληνα ττόλεμον εττιοντα 
ττροθΰμως ημυνάμεθα, μακρηγορείν εν ειΒόσιν ου 



108 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

βονλ6μ€νος, εοίσω• από δε οΓα; γ€ ^ττιτη^ενσΐως -ηΧ- 
θομεν €7γ' αυτοί και /χε^' ο"ας -πολιτείας και. τροττων 
εί οϊων μΐγάλα ΐγίνετο, ταΐτα δτ/λωσα5 ττρωτον 
€ΐμί καΐ έπΙ τον τώνδε Ιτταινον, νομίζων Ιπί Τ€ τω 
τταρόντί ονκ αν άπρετη} Χε-χθηναι αντά καΧ το> 
ΐΓοίντα υμιλον και αστών και ζίνων ζνμφορον εινα» 
αυτών εττακοΰσαι. 

37 " Ιίρωμεθα γαρ ιτολιτεία ου ζηΧονστ] τού? των 
ττελας νόμους, τταράΒειγμα δέ μάλλον αντοί δντε? τινι 
1/ μιμούμενοι ίτερονς. και όνομα μίν, δια το /λτ} €5 
ολιγου? άλλ' €5 ττλειονας οΐκειν, όημοκρατία κεκληται, 
μετεστι δε κατά μεν τον<; νόμους ττρόζ τα ίδια διά- 
φορα ττασι το ίσον, κατά δε ττ^ν ά$ίωσιν, ως έκαστος 
εν τω εύόοκιμεΐ, ουκ άττό μέρους το ττλεΐον ες τα κοινά 
^ οΐττ' αρετής -προτιμάται, ουδ' αυ κατά ττενιαν, έχων δε 
τι άγα^δν Ζράσαι την πόλιν, αξιώματος αφάνεια κε- 

2 κώλυται. ελευθέρως δε τά τε ττρδζ το κοινδν ττολι- 
τευομεν και ες την προς αλλήλους των καθ ημεραν 
επιτηδευμάτων υποψίαν, ου. δι' όργης τον πελας, εΐ 
καθ' ηΒονην τι δρα, έχοντες, ουδέ άζημίους μεν λυπη- 

3 ράζ δε τη όψει άχθηΒόνας προστιθέμενοι, άνεπαχθως 
δε τά ίδια ττροσορ,ιλοΰντες τά δϊ;ρ,οσια διά δεο5 
/μάλιστα ου παρανομοΰμεν, των τε άει εν άρχη όν- 
των ακροασει και των νομών, και μάλιστα αυτών όσοι 
τε ετΓ ωφελία των αδικούμενων κείνται και όσοι 
άγραφοι όντες αίσχυνην ομολογουμενην φερουσιν. 

38 και μην και τών πόνων πλείστας ανάπαυλας τύ} 
γνώμη επορισάμεθα, άγώσι μεν γε και ^υσιαις ^ιετη- 
σίοις νομίζοντες, ίδιαι§ δε κατασκευαις ευπρεττε'σιν, 
ών καθ' ημεραν η τερψις τδ λυτττ^ρδν εκπλήσσει, 
υπεισέρχεται δε διά μέγεθος της πόλεως εκ πάσης 
γης τά πάντα, και ζυμβαίνει ημΐν μη8εν οίκειοτέρα 
τη απολαύσει τα αυτοΰ αγα^ά γιγνόμενα καρπου- 

39 σ^αι η και τα τών άλλων ανθρώπων, διαφέρομεν 
δε και ταΐς τών πολεμικών /Αελε'ταΐξ τών ενάντιων 
τοΐσδε. ττ^ν τε γάρ πόλιν κοινην παρέχομεν και 



ΣΤΓΓΡΑΦΠΣ Β'; Μ'. 109 

ονκ «στιν οτε ζ^ντηΧασίαΐζ άτειρ-γομ^ν τίνα -η μαθή- 
ματος ή θεάματο<ί ο μη κρνφθεν αν Τί5 των ττολΐμίων 
ί8ων ωφΐΧηθίί-η, τηστενοντζς ον ταΓ9 τταρασκΐναΐζ το 
ττλέον και α— αταΐ5 η τω αφ ημών αντών €5 τα €ργα 
ενι/τυ^ω• και £ν ταΐς τταιδίίαις οί μίν ε— ιττόνω ασκτ;- 2 
σει €νθνς νέοι οντ€9 το άν8ρ(ΐον μετέρχονται, ημάς 
δέ άν€ίμίνως διαιτώ/Λειοι ονδεν ησσον εττι τον? ίσ:ο- 
τταλεΐξ κινδννονί χωρονμεν. τεκμηριον δε• ούτε γαρ 
Λακεδαι/χόνιοι κα6' εκαστοις, ^ετα -πάντων δ ε5 ττ/ν 
γην 7]μων στρατενονσιν, την τε των ττίΧαζ αντοι 
εττελ^όντεί ου χαΧεττως εν ττ; άλΧοτρία τονς ττερι 
των οικείων αμυνομένονς μαχόμενοι τα ττλει'ω κρα- 
του/Λεν. αθρόα τε τί] διταρει ημών ονδεΐ5 ίτω ττολε- 3 
ριο5 ενέτνχε δια τ>7ν του ναυ-τικοΰ τε άμα ετημελειαν 
και ττ;ν εν ττ] γη εττι ■ττολλα τ^ρών αυτών εττίττεμψίν 
ην δε τΓου μορίω τινϊ. ττροσμί^ωσιν, κρατησαντες τε 
τινας ϊ/ρών ιταντας αυ;^ονσιν άττεώσ^αι και νικηθεν^ 
τε% νφ' άττάντων ησσησθαι. καίτοι εΐ ραθνμία μάλ- 
λον η τΐόνων μελετΎ) και μη μετά νόμων το ττλειον η 
τρό—ων ανδρια? εθελομεν κιιδυνει'ειν, ττεριγίγνεται 
"#7ρΐν Τ0Γ5 τε ρελΛουσιν αλγειΐΌΓ5 μη ττροκαμνειν και 
ες αυτά ελθονσι μη άτολμοτερονς των αεί ρ,οχ^ονν- 
των φαίνεσθαι, και εν τε τούτοις ττ^ν ττόλιν α^ιαν 40 
εααι ^αυρα^εσ^αι καΐ ετι εν άλλοις, φιλοκαλοΐμεν 
γαρ μετ εντέλειας και φιλοσ-οφονμεν άνεν μαλακίας, 
ττλοντω τε έργον μάλλον καιρώ η λογού κομττω χρω- 
μεθα, και το ττενεσθαι ονχ όμολογεΐν τινι αίσχρόν, 
αλλά μη διαφενγειν έργω αίοτ^ιον. ενι τε τοΪ5 αυ- 
τοΐς οικείων άμα και τολιτικών εττιμελεια και ετεροις 
τρος ερ^/α τετραμμενοις τα χολιτικά μη ενδεώς γνώ- 
ναι• ρ,όνοι γαρ τον τε μη^εν τώνδε μετέχοντα ονκ 2 
αττραγμονα αλλ αχρεΐον νομίζομεν, και αυτοί ήτοι 
κρίνομεν γε η ενθνμονμεθα όρθως τα ττράγματα, ου 
τονς λογούς τοις εργοι? βλάβην ι^γουρενοι, άλλα ρν^ 
ιτροδιδα^^^ναι μάλλον λόγω ττρότερον η εττΐ ά δει 
έργω ελθεΐν. Βιαφερόντως -γαρ ύη και τοδε εχομεν 3 
*Ι.— η 



110 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

ωστ€ τοΧμαν η οΐ αντοΧ μάλιστα καΐ ττί/οι ων 
ΐτη^ΐΐρ•ησοιχ€ν ίκΧογίζξσθαί' ο τοΓ? άλλοις άμαθία 
μΐν θράσος, λογισμός δε οκνον φίρΐ,ι. κράτιστοι δ' 
άν την ψνχην δικαίως κριθεΐεν οΐ τά τ€ δεινά και 
τ^δεα σαφίστατα γιγνωσκοντες και δια ταύτα μη 

4 ατΓοτρεττό/Λενοι εκ των κίνδυνων, και τά ες άρετην 
9^ναντιω//,ε^α τοις ττολλοΓς• ον γαρ ττασι^οντες ει 
αλλά δρώντες κτωμεθα τους φίλους, βεβαιότερος 
δε 6 δράσας τι^ν χάριν ώστε οφειλομενην δι' εύ- 
νοιας ω δε'δωκε σώ^ειν ό δ' άντοφείλων άμβλντε- 
ρος, ειδώς ουκ ες χάριν αλλ' ες οφείλημα την 
άρετήν άτΓοδώσων. και μόνοι ού του ζυμφεροντος 
μα.λλον Χογισμω η της ελευθερίας τω ττιστω ά- 
41 δεώς τίνα ωφελοΰμεν. ζυνελων τε λέγω την Τ€ 
ττάσαν ττόλιν τ^ς Ελλάδος τταιδευσιν είναι και 
κα^' εκαστον δοκεΓν άν μοι τον αΰτον άνδρα τταρ 
ημών έττΐ ττλειστ' άν ειδτ; και μετά -χαρίτων μάλιστ' 
αν εΰτραπελως το σώμα αυταρκες τταρεγεσθαι. καΧ 
ως ου λόγων εν τω ττο-ρόντι κόμττος τάδε μάλΧον η 
έργων εστίν άλι^^εια, αυττ} η δυνα/χις τ^ς ττόλεως, ην 

2 άτΓο τώνδε των τρόττων εκτησάμεθα, σημαίνει, μόνη 
γαρ των νυν άκοης κρείσσων ες ττεΐραν έρχεται, και 
μόνη ούτε τω ττολεμίω επελθόντι άγανάκτησιν έχει 
ι5φ' οίων κακοτταθεΐ, οΰτε τω υτη^κόω κατάμεμψιν ως 
ουχ υττ' ά^ιων άρχεται, μετά μεγάλων δε σημείων 
και ου δί; τοι άμάρτυρόν γε την δΰνα/ι.ιν τταρασχό- 
/Αενοι τοις τε νυν και τοις εττειτα θαυμασθησόμεθα, 
και ουδέν ττροσδεό/Αενοι ούτε Όμηρου επαινετού οΰτε 
δστις εττεσι μεν το αυτίκα τέρψει, των δ' έργων την 
•ΰπόνοιαν η άλ?7^εια βλάψει, αλλά ■πάσαν μεν θά- 
λασσαν και γ^ν εσ/?ατον ττ} ημέτερα τόλμη κατ- 
οναγκάσαντες γενέσθαι, ττανταχου δε μνημεία κακών 
τε κάγα^ών άίδια ^υγκατοικισαντες. ττερι τοιαΰττ^ς 
ουν ττόλεως οί'δε τε γενναίως, δικαιοΰντες μη άφαιρε- 
β^ναι αΰτϊ^ν, /Ααχόρ,ενοι ετελεΰτΐ7σαν, και των λειττοτ 
μίνων ττάντα τινά είκος εθίλειν νττερ αυτής κάμνειν. 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΜΒ'. 111 

**Διο δι; και εμηκνια τα τΐρΐ τη^ τόλεωζ, διδα-42 
σκαλίαν Τ€ ποιονμΐΐοζ μη 7Γ£ρι ισου ημίν €ίναι. τον 
αγώνα και οίς τώνδε μηΒα/ νιτάρχει όμοίω<;, καΐ την 
ίνλογιαν αμα ίφ' 019 ννν λίγω φανιραν σημ(.ιοι<ζ 
καθιστάς, και (ΐρηται αντης τα /χί'γιστα• α γαρ την 
ττόλιν νμνησα αί τώνδε και των τοιώνδί άρεται «κό- 
σμησαν, και ονκ αν ττολλοΓ^ των Έλλτ^'νων ισορρο- 
7Γ05 ωσ—€ρ τώνδε ό λόγος τών Ιργων φανείη. 8οκΐΐ 2 
δ€ /ζοί δί^λονν ανδρδί άρ€την πρώτη τε μηνίονσα και 
τίλατταια βεβαιούσα η ννν τώνδε καταστροφή, και 
γαρ τοΓς ταλλα ^^είροσι δίκαιον την €5 τονς ιτολε- 
/ιου? ντΓίρ τ^5 ττατριδος άνΒραγαθίαν ΤΓροτίθίσθαι- 
α-γαθω -γαρ κακόν άφανίσαντίς κοινώς μάλλον ωφί- 
Χησαν η €κ τών ίδιων ίβλαψαν. τώνδε δε οντ€ ττΧοντω 3 
τΐ5 την €τι άττόλανσιν ττροτιμησας ΙμαΧακίσθη, οντ€ 
ΤΓ€νίας ίλτΓίδι, ώς καν ϊτι διαφυγών αντην ττΧοντ)]- 
σειεν, αναβοΧην του δεινοί; εττοιι^σατο• την δε τών 
εναντίων τιμωρίαν ττοθίΐνοτίραν αντών λα/3οντε5 καΐ 
κινδύνων ά/χα τόνδε κάλλιστον νομίσαντ^ς ίβονΧη- 
θησαν μ€τ αυτοΰ τουξ ^εν τιμωρίίσθαί τών δε 
ίφίίσθαι, ελϊΓίδι /ιέν το άφανίς του κατορθώσειν 
€ΐΓΐτρ€ψαντ€ς, έργω δε ττερι του ^δτ/ όρωμενου σφίσιν 
αυτοΓζ ά^ιοΰντεξ ττεποιθίναι, και εν αΰτώ το άμνν€- 
σθαι και ίτα^ειν μάΧΧον ηγησάμενοί η το ενδόντεζ 
σωζεσθαι το μεν αίσχρον τοΰ λογού ίφνγον, το δ* 
έργον τώ σώ/χατι υττε/ιειναν, *και Οι' ελα;^ίστου και- 
ρού, τνχης άμα άκ/ι^, τ^ δό^ μάλλον η τοΰ δέους 
αίϊτ^λλάγί^σαν. 

"Και οΓδε /ιεν προσηκόντως τ^ ιτόλει τοιοιδε4:3 
εγενοντο• τουζ δε λοιττους χρη ασφαλέστερα μεν 
ευχεσθαχ, ατολμοτεραν δε μηΒεν άζιονν την ες τους 
7Γθλε/ιιου5 διανοιαν ίχ^ιν, σκοπονντας μη λόγω μόνω 
την ωφεΧχαν, ην αν τις ττρός οιΒεν \(ίίρον αντονς 
νμας ε'ώοτας μηκννοι, λέγων όσα εν τω τους ττολε' 
μίους άμννεσθαι αγαθά Ινεστιν, άλλα μάλλον την 
της νόλεως διίνα/χιν κα^ ήμεραν έργω θεωμίνονς καΧ 



112 ΘΟΥΚΤΔΙΔΟΤ 

€ρα(Γτάς γιγνομένονζ αντηζ, και όταν νμΐν μΐγαλη 
86^11 €Τναι, ΙνθνμονμΙνονζ οτι τολ/χώντες και γιγνω- 
σκοντίς τα δέοντα και εν τοις ε'ργοις αΐσχυνό/χενοι 
άνδρες αυτά εκτ^^σαντο, και όττότε και ττείρα του 
σψαλΐίησαν, ονκονν και τί^ν ττόλιν γε τηζ σφετίρας 
αρετές ά^ιοΰντες στερίσκαν, κάλλιστον δε 'ίρανον 

2 αυττ7 "προ'ίΐμενοι. κοιντ) γαρ τά σώματα, δίδοντες 
ίδια τον άγηρων ετταινον ΙΧάμβανον και τον τάφον 
ζτησημοτατον, ουκ εν ω κείνται ρ,αλλον, αλλ εν ω ι; 
δό^α αΰτίον τταρα τω έντυ;(όντι αει και λόγον και 
έργου καιρώ άείμνηστοζ καταλειττεται. ανδρών γαρ 
ετΓίφανών •π-ασα γ^ τάφος, και ου στ^^λώρ» μόνον 
εν τ^ οΙκεία σημαίνει επιγραφή, αλλά και εν τ^ 
/Λΐ; ιτροσηκονσΎ] άγραφος μνήμη τταρ' εκάστω της 

3 γνώμης //.άλλον •^ του έργου ενδιαιτάται. ους νυν 
■νμεΐς ζηλωσαντες, και το ενΕαιμον το ελεύθερον, το 
δ' ελεύθερον το ενψνχον κρίνοντες, μη περιορασθε 
τους ΤΓολερ,ικους κίνδυνους, ου γάρ οΐ κακοττραγονν- 
τες δικαιοτερον άφειδοΓεν αν του βίον, οΓς ελττις ουκ 
εστ' αγαθόν, άλλ' οίς η εναντία //,ετα^ολι} εν τω ^/7'' 
ετι κινδυνεΰεται, και εν οΓς μάλιστα μεγάλα τα δια- 
φέροντα, ην τι τΓταισωσιν. άλγεινοτερα γαρ ανδρι 
γε φρόνημα εχοντι η εν τω /χετά του μαλακισθηναι 
κάκωσις ^ ό /λετά ρώμης και κοινής ελττιδος άμα 
γιγνόμενος αναίσθητος θάνατος. 

44 " Διόττερ και τους τώνδε νυν τοκε'ας, όσοι τταρεστε, 
ουκ όλοφνρομαι ρ,άλλον ^ τταραμνθησομαι. εν ττο- 
λντρότΓοις γάρ ζυμφοραΐς εττιστανται τραφεντες• το 
δ' εντνχες, ο* αν τ^ς εΰπρεπεστάττ^ς λά^^^ωσιν, ωσττερ 
οιδε ρ,έν νυν, τελεντης, νμείς δε λΰτη^ς, και οΓς ενευ- 
δαιρ,ον^σαί τε ό βίος ο/Αοίως και εντελευτ^σαι ^υνε- 
2 μετρηθη. χαλεττον /χ.έν ουν οΤδα ττείθειν ον, ων και 
■πολλάκις ε^ετε υπομνήματα εν άλλων εϋτυχι'αις, αις 
•ΤΓΟτε και αυτοί ϊ^γαλλεσ^ε• και λΰτη^ ουχ ων αν τις 
μη πειρασόμενος άγαμων στερίσκηται, αλλ ου αν 
έθάς γενόμενος άφαιρε^τ}. καρτερειν δε χρι} και αλ- 



ΣΤΓΤΡΑΦΗΣ Β', ΜΕ'. 113 

λων ποκδων Ιλττιδί 015 €τι ηλικία τεκνωσιν ττοί^Ίσθαι,' 
ίδια τ€ γαρ των ονκ όντων λήθη οΐ ίττί^ιγνομειοι. : 
τισιν έσονται και τ^ ττόλει διχό^εν, Ικ τ€ του μη 
Ιρημονσθσ.1 και ασφάλεια, ξ^χνοίσα. ου -γαρ οίον 3 
Τ€ ίσον τι ^ δίκαιον βονλ€ν(.σθαι ο* αν /λτ} και παιδαξ 
£κ του όμοίον ττΛραβαΧλόμοΌΐ κινδυνευωσιν. όσοι 
δ' αυ τΓαρηβηκατ€,τόν τε πλείονα κψΒος δν ευπίχειτε 
/8ιΌν ψ/άσθί. και τόνδε βραχνν ίσεσθοα. και ττ} τώνδε 
ευκλεια κονφίζεσθε. το γαρ φιλότιμον άγηρων μό- 
νον, και ουκ εν τω άχρείω της ηλικίας το κερδαινειν, 
ωσπερ τίνες φασι, /χαλλον τε'ρττει, άλλα το τι/χα- 
σ^αι. 

" Παισι δ' αυ όσοι τώνδε ττάρεστε η αδελφοί^ ορω 45 
/λεγαν τον αγώνα• τον γαρ ουκ όντα αττας ειωθεν 
ετταινειν, και μόλις αν καθ' νττερβολην αρετής ονχ 
όμοιοι αλλ' όλιγω ^είρονς κριθείητε. φθόνος γαρ 
τοις ζωσι ττρός το άντιτταλον, το δε μη ίμττοΒων 
άνανταγωνιστω εννοία τετίμηται. ει δε με δει και 2 
γυναικείας τι αρετής, όσαι νυν εν χηρεία έσονται, 
μνησθηναι, βραχεία τταραινε'σει ατταν σιημανω. της 
τε γαρ ντταρχονσης φνσεως μη χείροσι γενέσθαι 
νμΐν μεγάλη η 8ό$α και ^5 αν εττ' ελάχυστον αρετής 
ττερι η ψόγον εν τοις άρσεσι κλε'ος ^. 

"Είρϊ^ται και εμοί λόγω κατά τον νομον οσα^δ 
ΐΐχον ττρόσφορα, καΧ έργω οι θατττόμενοι τα ρ,έν η8η 
κεκόσμηνται, τα. δε αυτών τους παΐδας το αττο τοΰδε 
8ημοσία. η ττόλις μέχρι ήβης θρέψει, ωφελιμον στε- 
φανον τοΐσδε τε και τοις λει~ορ.ε'νοΐ5 τών τοιώνδε 
αγώνων ιτροτι^εΐσα• α^λα γαρ οΓς κείται αρετής 
μέγιστα, τοις δε και άνδρες άριστοι ττολιτενονσιν. 
νυν δε, άττολοφνράμενοι δν προσήκει έκαστος, απο- 
χωρείτε." 

Τοιόσδε ρ,εν δ τάφος εγενετο εν τω χειμωνι τούτω• 47 
και διελ^δντος αΰτοΰ πρώτον έτος του πολέμου τουΒε 
ετελεύτα. του δε θερονς ευθύς αρχομένου Πελοττον- 
νι^σιοι και οι ^υ/ι/χα;^οι τα δυο μέρη, ωσπερ και το 



114 ΘΟΪΚΥΔΙΔΟΤ 

ττρωτον, ΙσίβαΧον €? την *Αττίκην• η'/ίίτο δέ *Αρχί- 

2 Βαμος ο Ζεν$ίΒάμον, Λακεδαι/χ,ονιων βασίλΐύζ. και 
καθίζόμ^νοι ίΒτιονν την γην. και όντων αντών 
ον -ΤΓολλάς ττω ημέραζ έν τ^ Άττικύ) η νόσος 
ττρωτον ηρξατο γενέσθαι τοΓ? Άθηναίοίζ, λεγό- 
μΐνον μίν και ττροτερον ττολλα^οσε ί-γκατασκηψαι 
καΐ ττερι Αημνον και εν αλλοΓς χωρίοΐζ, ον μίντοι 
τοσοντός γε λοι/λθ5 ουδέ φθορά ουτω? ανθρώπων 

8 οΰδα/Λοΰ ίμνημονί,νίτο "γενέσθαι. οντ€ -γαρ Ιατροί 
ηρκονν το ττρωτον θεραττενοντεζ άγνοια, άλλ' αυτοί 
/αάλιστα ίθνησκον οσω και μάλιστα ττροσχιεσαν, ούτε 
αλλ•»/ ανθρωπεία τέχνη ουδεμία• οσα τε ττροζ ίεροΓί 
ίκέτενσαν η /χαντειοις και τοΓς τοιοΰτοΐζ εχρησαντο, 
πάντα ανωφελή ην, τελευτώντε5 τε αυτών άπεστησαν 

48 ΰτΓο του κάκου νικωμενοι. ηρζατο δε το /χεν ττρωτον, 
ώδ λε'γεται, εζ Αιθιοπίας της νπερ Αιγύπτου, έπειτα 
δε και ε5 Αιγυπτον και Λι/ίυτ/ν κατέβη και ες την 
^ασιλε'ωζ γ^ν τι/ν πολλην. ες δε τί}ν Αθηναίων 
πάλιν εζαπιναίως ενεπεσε και το ττρωτον εν τω Πει- 
ραιεΐ ηψατο των ανθρώπων, ώστε και ελέχθη νπ 
αντων ως οΊ Τίελοποννησιοι φάρμακα εσβεβλήκοιεν 
ές τα φρέατα• κρήναι γαρ ουπω ήσαν αυτόθι, ύστε- 
ρον δε και ες την ανω πάλιν άφίκετο και εθνησκον 

2 ττολλω μάλλον η8η. λεγετω μεν ουν περί αυτοί; ως 
εκα,στος γιγνωσκει και ΐατρο5 και ΐΒιωτης, άφ' ότου 
εικο5 ην γενε'σ^αι αυτό και τα5 αΙτίας αστινα5 νομί- 
ζει τοσαίτης μεταβολτ^ς ίκανάς είναι Βνναμιν ες το 
μεταστήσαι σχεϊν εγώ δε οΓον τε εγίγνετο λεζω και 
αφ' ών αν τΐ5 σκοττών, ει ττοτε και αυ^ΐ9 εττιττεσοι, 
μά.λιστ αν ε;!(θΐ τι ττροειδώς μη άγνοείν, ταΰτα διπ- 
λώσω, αΰτ05 τε νοσήσας και αντος ΐδών αλλου? 
ττασ;^οντα5. 

49 Το μεν γαρ έτος, ως ωμολογεΐτο, εκ πάντων μά- 
λιστα 8η εκείνο ανοσον ες τάς άλλας ασθενείας ετυγ- 
χανεν ον ει δε τΐ5 και προεκαμνέ τι, ες τούτο πάντα 
άπεκρίθη• τούδ δ' αλλου$ άττ* οΰδε/Αΐας προφάσεω<5 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β, Μθ'. 115 

αλλ* ίξαίφνηζ υγιείς δντας ττρώτον μεν τηζ κεφαλής 
θίρμαι ΙσχνραΙ και των οφθαλμών ίρνθηματα και 
ώλογωσις έλάμβαν€, και τα ίντο? η τε φάρνγζ και 
ή γλώσσα €νθν<; αΙματω8η ην και ΐΓνενμα άτοπον 
και δυσώδ£5 ηφίΐ,ΐ' Ιττειτα Ιζ αυτών ττταρμο•; και 3 
βράγχοζ Ιιτεγίγνετο, και εν ου ττολλώ -χρόνω κατε- 
^αινεν ες τα στήθη ό ττόνος /οιετα βηχοζ ισχυρού• 
και όποτε ες τ)?ν καρδιαν στηρίζαι, άνε'στρεφε τ€ 
ΠΛιτην και αποκαθάρσεις χαλνάς πασαι οσαι υπο ιατρών 
ωνομασμίναί είσιν επιγεσαν, και αύται /ιιετα ταλαι- 
πωρίας μεγάληζ. λνγξ τε τοις πλειοσιν Ινίπηττε 
κ€νη, σπασ/Λον ενδιδουσα ΐσχυρόν, τοΓς /ιέν /υιετά 
ταύτα λωφι^σαντα, τοις δε και πολλω ύστερον, και 3 
το /Μεν €$ωθεν άτττομίνω σώμα ουτ' άγαν θίρμον 
ην ούτε χλωρόν, άλλ' νπίρνθρον, πελιτνον, φΧνκ- 
ταίναις μικραΐζ και ελκεσιν €ζηνθηκό<:' τά δε εντός 
ούτως εκαετο οχττε /αι^'"^^ ''"'»'*' 'ΐ"«*'υ λετττών ιματίων 
και σινδόνων τάς ΙττιβοΧάζ μη8' άλλο τι ^ γυ/^νοί 
ανεχεσβαι, ηΒιστά τε αν ες ΰδωρ ψνχρον σφάς αΰτοΰς 
ρΓπτειν και πολλοί τούτο τών ημΐΧημενων ανθρώπων 
και έδρασαν *[ες φρέατα,] τ^ διι^ άπαΰστω ^υνεχό- 
μενοΐ' και εν τω όμοίω καθαστηκ€ί τό τε πλέον και 
έλασσον ποτόν. και ί; απορία του //.ι; ι/^'^'Χ'^^^'^' '^'^^ 
97 αγρυπνία επεκειτο δια παντός. και τό σώ/χα, 4 
οσοντΓ€ρ γρόνον και τ^ νόσος άκμάζοι, ουκ ίμαραί- 
νετο, άλλ' άντειχε παρά δό^αν τ^ ταλαιπωρία, ώστε 
■^ διεφ^είροντο οί πλείστοι εναταΓοι και ίβΒομαΐοί 
υπό του εντός καύματος, ετι εχοντε'ς τι δυνά/χεως, ι} 
εί διαψΰγοιεν, επικατιόντος του νοστ^/χατος ες τ?;ν 
κοιλιαν και ελκωσεώς τε αΰττ} Ισχνρας έγγιγνομένηζ 
και διάρροιας ά/χα ακράτου επιπιπτουστ/ς οί πολλοί 
ύστερον δι' αντ>^ν ασθένεια άπεφ^είροντο. διέπει δ 
γαρ δια παντός του σώ/χατος άνωθεν άρζάμενον τό 
εν Τ77 κεφαλγ) πρώτον ιδρυθέν κακόν, και ει τις 
εκ τών μεγίστων περιγε'νοιτο, τών γε ακρωτηρίων 
άντίληφι^ αντον Ιπεσημαινεν' κατεσκητττε γαρ ες 



116 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

αιδοία και άκρας χ€φαζ και ττόΒας, και τΓολλοι στ£- 
ρισκόμενοι τούτων Βιίφενγον, «ίσι δ' οι και των 
οφθο-λμών. τονζ δε και λήθη Ιλάμβανε τταραντίκα 
άναστό.νταζ των πάντων ομοίωζ και ηγνόησαν σφο.<; 

50 τε αντουζ και τους εττιττ^δειου;• γενό/λενον γαρ 
κρΐχσσον λόγου το εΤδθ9 τ^ς νόσου τά τε άλλα 
^αλεττωτψως η κατά την άνθρωττάαν φνσιν ττροσε'- 
ΤΓίτΓτεν εκάστω, και εν τώδε εδν^λωσε μάλιστα άλλο 
τι ον η των ζνντρυφων τΐ' τα γαρ ορνεα και τετρά- 
ΤΓοδα όσα άν^ρώττων ατττεται ττολλών άτά,φων γιγνο- 
μίνων ή ου -προσιτά η γευσάρ,ενα 8ιεφ6είρ€το, τεκ- 
μηριον δέ• των /χέν τοιούτων ορνίθων Ιττίλ^ιψις 
σαφηζ εγενετο και ου^ εωρώντο ούτε άλλως οΰτε 
ττερι τοιούτον ουδέν οί δε κυνες μάλλον αισ^ι^σιν 
τταρζΐχον του άττοβαίνοντοζ δια το ^υνδιαιτασ^αι. 

51 Το /χέν ονν νόσημα, πολλά και άλλα τταραλιττόντι 
ατοτΓίας, ως €κάστω ετύγχανε τι διαφερόντως ετερω 
ττρός ΐτ^ρον γιγνόρ-ενον, τοιούτον ί;" ^'τι τταν ττ^ν 
ίδεαν. και άλλο τταρελυττει κατ' εκείνον τον γρόνον 
ουδέν των (Ιωθότων ο δέ και γένοιτο, ε? τοΰτο 
έτελευτα. Ιθνησκον δέ οί μ\ν α/χελει'α, οί δέ και 
ττάνυ ^εραττευό/χενοι. εν τε ουδέ εν κατέστη ια;ΐια, 
ως είττειν, ο τι χρην προσφέροντας ωφελεΐν το γαρ 

2 τω ^υνενεγκόν άλλον τοΰτο εβλαπτεν. σωμά τε 
αΰταρκες ον ουδέν διεφάνη ττρός αυτό ίσ;^υος ττερι ■^ 
ασθενείας, αλλά. ττάντα ^υντ^ρει και τά τταστ; Ειαίτη 
θεραττευόμενα, δεινότατον δέ τταντός ην του κάκου 
η τε άθυμία, οπότε τις αϊσθοιτο κάμνων — ττρός -γάρ 
το άνε'λτΓίστον ευ^υς τραττό/χενοι τ^ Υ^^μη ττολλω 
μάλλον ττροίεντο σφάς αυτούς και οχ κ αντεΐχον — 
και ότι έτερος άφ' ετέρου θεραπείας άναπιμπλάμενοι, 
ώσττερ τά πρόβατα, εθνησκον και τον ττλεΐστον 

8 φθόρον τοΰτο ενετΓΟίει. είτε γάρ /χτ ^ε'λοιεν δεδιότες 
άλλ77λοις ττροσιεναι, αττωλλυντο έρημοι, και οίκι'αι 
ΐΓολλαί εκενωθησαν απορία τοΰ ^εραττευσοντος• είτε 
προσίοιεν, διεφθείροντο, και μάλιστα οί αρετής τι 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΝΒ'. 117 

μ€τατΓθΐονμ€ΐΌί' αίσχίντ] γαρ ηφ(.ί8ονν σφων αντων, 
εσιοντ£9 τταρά τονς φίλονζ, εττεί και τάς όλοφύρσεις 
των άτΓογιγνομά'ων τελεντωντα και οί οικείοι ε^ε- 
καμνον, υττο του ττολλοί; κακόν νικωμενοι. εττι ττλεον 4 
δ' ομωζ οί διαττεφη,γο'τες τον τ€ θνησκοντα και τον 
ΤΓονον/χενον ωκτίζοντο δια το ττροειδάαι τε και αντοί 
τ]6η εν τω θαρσαλίω εΤναι• δί^ γαρ τον αΰτον, ωστ€ 
και κτεινειν, ονκ εττελα/,',,βανεν. και Ιμακαρίζοντό τ€ 
ντΓΟ των άλλων και αντοι τω τταραχρημα ττΐριχαρεΐ 
και ε5 τον εττειτα ;(ρονον ελττιθος τι ειχον κονφης 
μη8' αν νττ' άλλου νοσήματος ττοτε ετι Βιαφθαρηναι. 

ΕτΓίεσε δ αυτουζ /χα.\λον ττρος τω νιτάρχοντι ττόνω 52 
και ι; ξνγκομιΒη εκ των άγρων Ις το άστυ, και ου';( 
'ησσον του5 εττελ^όντας. οικιών γαρ ου;^ ντταργρν- 
σών, αλλ εν καλνβαις ττνιγηραΐζ ωρα ετονς διαιτω- 
/ιενων ο φθόροζ εγίγνετο ουδενι κόσμω, αλλά και 3 
νεκροί εττ' άλλϊ/λοΐζ ά7Γο^ν>7σκοντε5 εκειντο και εν 
ταΪ5 όδοΓς εκαλινδουντο και ττερι τάς κρηναζ άττάσαζ 
ημίθνητεζ τον υδατο5 ίτηθνμία. τά τε Ιερά εν οΓ? 
εσκηνηντο νεκρών νλεα ην, αντον ενατΓοΰΐ'ησκόντων 
νττερβιαζομένον γαρ τον κακόν οΐ άνθρωττοι, ονκ 
εχοντεζ ο τι γενωνται, ε5 ολιγωρίαν ετραττοντο και 
ιερών και οσίων ομοίως, νόμοι τε ττάντες ζννεταρά• 3 
χθησαν οΐς εχρωντο ττρότερον ττερί τάς ταφάς, εθαττ- 
τοι/ δε ώζ εκαστοζ εδννατο. και ττολλοι ε5 αναι- 
σχνντονζ θηκας ετραττοντο σττάνει των εττιτ-ηΒείων 
δια το σνχνονς η8η ττροτεθνάναί σφίσιν εττι ττυράς 
γαρ αλλότριας φθάσαντες τοις νησαντας οί μεν επι- 
υεντες τον εαυτών νεκρον νφητττον, οί δε καιομενον 
άλλου άνωθεν εττίβαλόντες ον φεροιεν άτη^εσαν. 
ιτρωτόν τε ηρξε και ε'9 ταλλα τ^ ττο'λει ε'ττι 7Γλε'ον53 
ανομίας το νόσημα, ραον γαρ ετόλμα τΐ9 ά ττρότερον 
απεκρντττετο μη καθ' ηΒονην ττοιεΐν, άγχίστροφον 
την μεταβολην όρωντες των τ ενΒαιμόνων και αΐ- 
ώνιδιως θνησκόντων και των ουδέν ττρότερον κεκτη- 
μεν•^)ν, εί&νς δε τάκείνων εχόντων, ώστε ταχείας 



118 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

τάξ €πανρ€σ€ΐς καΐ ττρος το τψττνον η^ίονν ττοΐΐΐσθαι, 

έφημζρα τά τβ σώματα καΐ τα χρήματα ομοίως 

2 ηγονμΐνοι. καΐ το μ\ν τνροσταΧαητωρίΙν τω δό^αντι 
καλώ οΰδεΐ5 ττρόθνμοζ ην, αδϊ^λον νομίζων 61 πριν 
67Γ αυτό Ιλθΐΐν 8ίαφθαρησ£ταί' ο τι δε η^η τ€ 'η8ύ 
και ττανταχό^εν [τδ] £5 αΰτο κερΒαλίον, τούτο και 

8 καλδν και γρησιμον κατέστη, θέων δέ φόβο<ϊ η 
ανθρώπων νόμοζ ουδεΐ5 αττει/ιγε, τδ μίν κρίνοντες 
ίν όμοίω και σίβειν και μη εκ του ττάντας οραν εν 
ϊσω άτΓολλνμένονζ, των δε αμαρτημάτων ουδείς ελ- 
ττίζων μέχρι του Ζίκην γενέσθαι βωνς αν τι^ν τι/χ,ω- 
ριαν άντιδοΰναι, ττολΰ δε μείζω την η8η κατεψηφί- 
σμενην σφων εττικρεμασθηναι, ην ττρίν έμπεσεΐν 
ίΐκοζ είναι τον βίου τι άττολαΰσαι. 
54 Τοιοΰτω μεν πάθει οι Ά^ι^ναΐοι περιττεσοντεζ εττι- 
ίζοντο, ανθρώπων τ ένδον θνησκόντων και γ^ς έ'^ω 
δυονμενηζ. εν δε τω κακω, οΓα είκο5, άνεμνησθησον 
και τοΰδε τοί) εττους, φάσκοντες οΐ πρεσβύτεροι πάλαι 
αΖεσθαι• "ηξει Αωριακος πόλεμο'; και λοι/χ,δς α/Α* 

8 αυτω•" εγένετο μεν ουν ερΐ5 Τ0Γ9 άνθρωποις μη 
λοιμον ωνομάσθαι εν τω επει νπο των παλαιών άλλα 
Χιμόν, ενίκησε δε επι του παρόντος εΐκότωζ λοιμον 
ΐίρησθαί' οί γαρ άνθρωποι προς α επασ;(ον τι;ν 
μνήμην εποιονντο. ην δε γε οΤ/χαί ποτέ αλλθ5 πό- 
λε/χ.05 καταλάβτ) Δωρικός τούδε ύστερος και $νμβ^ 

3 γενέσθαι λιμόν, κατά το εικδς οΰτως ασονται, μνήμη 
δε εγε'νετο και του Λακεδαιρ,ονιων χρηστηρίου τοΓς 
είδόσιν, οτε επερωτώσιν αΰτοΓς τον ^εδν ει ;5(ρ}7 
πολε/Αεΐν άνειλε κατά κράτος πολε/Λοΰσι νίκι^ν εσε- 
σ^αι, και αΰτος εφη ξνλληψεσθαι. περί μεν ουν 
του χρηστηρίου τά γιγνόμενα γκαζόν όμοια εΤναι. 

4 εσβεβληκότων δε των Πελοποννι^σιων τ; νόσος 
ηρζατο ενθνζ, και έ-ς /χέν Πελοπόννϊ7σον ουκ εσηλθεν, 
ο τι α^ιον και ειπείν, επενείματο δε Ά^ι/'νας /Λεν /μά- 
λιστα, έπειτα δε και των άλλων χωρίων τά πολναν- 
Ορωπότατα. ταΰτα μεν τά κατά τι;ν νο'σον γενόμενα. 



2ΪΙΤΡΑΦΗΣ Β', ΝΕ', 119 

Οί δέ ΤΙίλοτΓοννησίοι εττειδτ; £Τ€/χον το ττεδιΌν, 55 
ναρηλθυν €5 την Ποίραλον γην καλουμίνην μ^χρι 
Αανρίον, ου τα αργυρεια μίταλλά ϊστιν Ά^ηναιοι^. 
και Ίτρίοτον μίν Ιτε/Μον ταντην ^ ττρος Ώ,^λοττόννησον 
ορα, Ιττειτα δε ττ^ν ττρδς Ένβοίάν τε και "Ανδρον 
τΐτραμμίνην. Περικλΐ75 δε, στρατψ/υ<; ων και τότε, 
ττερί /Αεν τον /λ^ εττε^ιε'ναι του9 Ά^τ/ναιονς ττ/ν αντ7)ν 
γνωμΎ}ν αχ'εν ωσιτερ και εν ττ; ττροτερα εσ/3ολ^• ετι 56 
δ ατ.τώΐ' εν τω ττεδιω όντων, ττρίν ες ττ^ν τταραλι'αν 
γι^ΐ' ελ^ειν, εκατόν νεών ετΓίττλοι,ν τύ) Πελοπονντ^σω 
τταρεσκευά^ετο, και εττειδ»; ίτοΐμα ην, άνηγζτο. ίτγε 
δ' ετΓΐ των ιεών όττλιτας ^Αθηναίων τΐτρακισχίλίονς 
και ίτΓΤτεας τριακόσιους εν ναυσίν ίτττταγωγοΓζ ττρωτον 
τότε εκ των τταλαιών νεών ττοίηθίίσαις• ξυνεστρα- 2 
τει,Όντο δε και ΧΓοι και Λεσ/3ιοι ττενττ^κοντα ναυσίν. 
οτε δε άν>;γετο η στρατιά αντη ^Αθηναίων, Πελοττον- 
νησιους κατελιττον της Αττικής οντάς εν τύ) παραλία, 
αφικόμΐνοι δε ες ^Έ^ττί^ανρον της Πελοττονντ^σου ετε- 
μον της γης την ττολλήν, και ττρος την ττόλιν ττροσ- 
βαλόντΐς ες έλ~ί8α μεν ηλθον του ελειν, ου μίντοι 
ττροίχωρησε γε. αναγαγό/χενοι δε εκ τι^ς 'Εττιδανρου 3 
Ιτε/Λον ττ^'ν τε Τροιζηνί8σ. γην και ττ^ν Άλιάδα και 
τ>;ν Έρ/χιονιδα• εση δε τταντα ταντα ΙτηθαΧάσσια 
της ΠελοτΓονντ^σου. άραντες δε άττ' αντών ό.φίκοντο 
ες Πρασιάς τ}7ς Λακωνικές, ττόλισμα ΙττιθαΧάσσιον, 
καΧ της τε 7:75 «τφον και αντό το ττόλισμα εΐλον 
και εττορθησαν. ταύτα δε ιτοιτ^σαντες εττ' οίκου 
ανε;;^ωρ•/;σαν. τους δε Πελοττοννϊ^σιους οΰκε'τι κατε- 
λαβον εν ττ} Αττική όντας άλλ' άνακεχωρηκότας. 
υσον δε χρόνον οι τε Πελοττοννί/σιοι ■^σαν εν τη γη 57 
τι} Αθηναίων και οί Ά^ν^ναΐοι εστράτευον επι των 
νεών η νόσος εν τε τη στρατιά, τους Αθηναίους 
έφθειρε και εν τη ττόλει, ώστε και ελέχθη τους 
ΓΓελοτΓονντ^σιους δει'σαντας το νόσημα, ως εττυν- 
θάνοντο των αυτομόλων ότι εν ττ7 ττόλει ειτ; και 
θάπτοντας α/χα -ησθάνοντο, θίχσσον εκ τΡ,ς γης 



120 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

έξελθεΐν. τχί δ' ίσβολγ} ταυτϊ; ττλίιστον Τ€ χρόνον 

ΐνεμίίναν και την γην ττασαν ετεμον ημεραζ γαρ 

τεσσαράκοντα μάλιστα, εν τύ} γ^ τύ] Αττική έγε~ 

νοντο. 

58 Τον δ' αντον θερονζ "Αγνών 6 Νικι'ου και Κλεό- 
ΤΓομτΓΟζ ό Κλεινιου, ^νστράτηγοι οντ€5 Περικλέους, 
λαβόντες την στρατιάν γίττερ εκείνος εχρησατο 
εστράτενσαν ενθνς εττΐ Χαλκιδε'ας τονς εττί ®ράκης 
και Ποτιδαιαν ετι ττολίορκονμενην. άφικόμενοι δε 
μηχανάς τε τύ} Ποτίδαια ττροσεφερον και τταντι 

2 τρόττω εττειρωντο έλειν. ττροΰ^^ώρει δε αΰτοΓ? ούτε 
τ; αιρεσις τ^5 πόλεως ούτε ταλλα της τταρασκενης 
ά^ίως• επιγενόμενη γαρ η νόσος Ιντανθα δη -πάνυ 
εττίεσε τονς \\.θηναίονς, φθείρονσα την στρατιάν, 
ώστε και τοις ττροτερονς στρατιωτας νοσησαι των 
^Αθηναίων άττο της ξνν "Αγνωνι στρατιάς, εν τω ττρο 
του χρόνω υγιαίνοντας. Φορμίων δε και οι εξακόσιοι 
και χ^ίλίοί ονκετί ήσαν ττερι Χαλκιδε'ας. ό μεν ονν 
"Αγνών ταΐς ναυσιν άνεγωρησεν ες τας Α^ϊ^νας, απο 
τετρακισχιλιων όττλιτών ;)(ΐλιου5 και πεντήκοντα τ-η 
νόσω άτΓολεσας εν τεσσαράκοντα μάλιστα Ύμεραις• 
οί δε ττρότεροι στρατιώται κατά -χ^ωραν μένοντες 
επολιόρκονν την Ποτιδαιαν. 

59 Μετά δε την δευτε'ραν εσβολην των Τίελοττοννη- 
σίων οΐ ^Αθηναίοι, ως η τε γη αυτών ετετμητο το 
8είτερον και η νόσος εττεκειτο αρ,α και ό ττόλεμος, 
■ηλλοίωντο τάς γνωμας, και τον μεν ΐίερικλέα εν 
αίτια ει;^ον ώς ττείσαντα σφάς ττολεμεΐν και δι 
εκείνον ταις ζνμφοραΐς ττεριπετττωκότες, ττρος δε, 
τους Λακεδαιρ,ονιους ωρμηντο ^νγχωρεΐν. και 
πρέσβεις τινάς πεμψαντες ως αυτούς άπρακτοι εγε- 

2 νοντο. ττανταχό^εν τε τ^ γνωμ-τ} άποροι καθεστω- 
τες ενεκειντο τ«Γ ΠερικλεΓ. ό δε, ορών αυτούς ττρος 
τα παρόντα χαλεπαινοντας και τταντα ττοιοΰντας αττερ 
αντος ι^λτΓίζε, ^υλλογον ττοιτ^σας, ετι δ'• εστρατηγει, 
ε^οΰλετο θαρσνναί τε και άτταγαγών το όργιζόμενυν 



ΣϊΠΤΑΦΗΣ Β', Ξ'. 121 

της -γνωμηζ "προς το ■ηπιωτ€ρον και αδείοτερον κατά- 
στησαι. τταρζλθων δε ελε^ε τοιαδε. 

" Και ττροσδε^ο/χενω μοί τά τ^ς οργηζ ν/ιων ε? ΟΟ 
€μ£ γεγό-τ^ται, αισθάνομαι -γαρ τάς αΖτια9, και ΙκκΧ-η- 
σίαν τοντου Ιιεκα ^νντ^αγον, οττω; νττο/Αντ/σω και 
/Χ6/Αΐ/τω/χαι ει τι /ατ/ ορ^ώς 17 «/^ο' χαλεπαινετε η ταΓϊ 
ζυμφοραΐς εΓκετε. εγώ γαρ τηγονμαι ττόλιν ^ττΑειω 3 
ζί>μττασαν ορθονμίνην ώ«^ελεΓν του5 ίδιοίτας η καθ^ 
εκαστον των ττολιτων εΰττραγονσαν, α^ρόαν δε σψαΧ- 
Χομίνην. καΧίο<; μ\ν γαρ φερόμενος άνηρ το κα^ 
«αντον Βιαφθ€ΐρομ^νης της ττατριδος ον'δεν ησσον 
ξνιαττόΧλνται, κακοτνχων δε εν εντνχονσΎ] ττολλώ 
μάΧΧον διασώζεται, όττότζ ονν πόΧις μεν τάς ίδιας 3 
ζνμφοράς οΓα τε φε'ρειν, εις δ' έκαστος τας εκειντ;ς 
αδννατος, ττώς ου χρή ττάντας α/χυνειν αΰτ^, και /μι; 
ο ΐ'υν ΰρ,εΐς δρατε, ταις κατ οΓκον κακοττραγι'αις 
έκττεττΧτγγμίνοι του κοινού τΐ7ς σωττ^ρίας άφί^σθΐ, και 
€/χε τε τον τταραινε'σαντα ττοΧΐμάν και ν/χας αυτούς, 
ο* ^υνε'γνωτε, δι' αιτίας ε_)(ετε. καίτοι ε/Αοι τοιουτω 4 
ανδρι οργίζζσθε ος ουδενδς οΧομαι ησσων είναι γνώναί 
Τ€ τά δε'οντα και ίρμηνενσαι ταύτα, φιΧόττοΧίς τε και 
χρημάτων κρεισσων. ο τε γαρ γνοΰς και /χτ) σαφώς 
οιδά^ας εν ισω και ει /λι) Ινεθνμηθη• ο τ €χων αμφό- 
τερα, τη δε ττόλει δυσνους, ονκ αν ομοίως τι οΐκειως 
φράζοί' ττροσοντος δε και τούδε, χρημασι δε νικωμε- 
νον, τά ζνμτταντα τοντου ενός αν πωλοΐτο. ώστ' ει 
/Λοι και μεσως ηγούμενοι μαΧΧον έτερων ττροσεΐ- 
ναι αντά ττοΧεμεΐν εττείσθητε, ονκ αν εΐκότως νυν του 
γε άδικειν αΐτίαν φεροίμην. και γάρ οΓς /χέν αΓρεσις 01 
γεγε'νηται ταλλα εΰτυχοΰσι, ττολλτ; άνοια ττοΧεμησαΐ' 
ει δ αναγκαιον •^ν ^ εί^αντας ευ^υς τοις ιτελας υττα- 
κονσαι η κινδυνενσαντας ττεριγενέσθαι, ο φυγών τον 
κίνΒννον τοΰ ΰτΓοστάντος μεμτττότερος. καΐ εγώ μεν 2 
ο αυτός εΙμι και ουκ εξίσταμαι• νμεΐς δε μεταβάΧ- 
λετε, εττειδ»; ξννεβη νμΐν πεισθηναι μεν άκεραίοις, 
/ϋίετα/χε'λειν δε κακουμενοις, και τον ε/χδν λόγον εν 



122 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

τω νμ€Τ€ρω ασθενεί τηζ γι^ωμηζ μη όρθον φαίνεσθαι, 
διότι το μεν λνπονν έχει η^η την αίσθη(ην εκάστω, 
τη<; δε ωφεΧίαζ αττεστιν Ιτι η 8ηλωσί<; αττασιν, και 
μεταβοληζ μεγάλης, και ταντηζ εξ ολίγου, εμττεσου- 
σης ταττεινή νμων η διάνοια εγκαρτερείν ά έ'γνωτε. 
3 δούλοι γαρ φρόνημα, το αΙφνί8ίον και άττροσ^όκητον 
και το ττλίίστω τταραλόγω ζνμβαΐνον ο νμΐν ττρός 
τοΓδ αλλοΐ5 ονχ ηκίστα και κατά την νόσον γεγε- 
νηται. ομωζ δε ττολιν μεγάλην οίκοννταζ και εν 
ηθεσιν άντιττάλοις αΰττ} τεθραμμενονζ χρεών και 
ξνμφοραΐ<; ταΐζ μεγίσταις εθελειν νφίστασθαι και 
την άξίωσιν μη άφανίζειν — εν ισω γαρ οί ανθρωττοι 
δικαιοΰσι της τε ντταρχονσηζ Βό$ης αίτιάσ^αι οστΐ5 
μαλακία ελλείπει και τηζ μη -προσηκονσης μισείν 
τον θρασντητι όρεγόμενον — άπαλγί^σαντας δε τα 
ίδια τοΰ κοινού τ^5 σωτηρίας άντιλαμβάνεσθαι. 
62 " Τον δε ττόνον τον κατά τον ττόλεμον, μη γενηταί 
τε ΐΓολΰζ και ουδέν μάλλον ττεριγενωμεθα, άρκείτω 
μεν νμίν και εκείνα εν οΤς άλλοτε ττολλάκΐζ γε 8η 
απέδειξα ονκ ορθώς αυτόν νποτττενόμενον δηλώσω 
δε και τόδε, ο μοι δοκειτε ουτ' αΰτοι ττωττοτε ενθνμηθη- 
ναι νπάρχον νμΐν μεγεθονζ ττερι ε? την άρχην οντ 

2 εγώ εν τοις ττρίν λόγοις* ουδ' αν νυν εχρησάμην 
κομττωΒεστεραν εχοντι την ττροστΓοίησιν, εΐ μη κατα- 
"ΤΓεττλτγγ μένους ίμας -παρά το είκο5 εωρων. οίεσθε 
μεν γαρ των ξυμμάχων μόνον άρχειν, εγώ δε απο- 
βαίνω δυο μέρων των ες χρησιν φανερών, γης και 
θαλάσσης, του έτερον υμάς τταντόί κυριωτάτου5 
οντα5, εφ' όσον τε νυν νεμεσθε και ^ν επι ττλε'ον 

3 βονληθητε' και ονκ εστίν οστΐ5 ττ} νπαρχοίση 
τταρασκεντ} του ναυτικοί; ττλεονταζ νμάς ούτε βα- 
σιλεύς κωλύσει ούτε άλλο ουδέν έθνος των εν τω 
"τταροντι. ώστε ου κατά τγ^ν των οικιών και της γ^5 
χρείαν, ων μεγά,λων νομίζετε εστερησθαι, αυτή η 

4 δυνα^«,ΐ5 φαίνεται• ουδ' είκο5 χαλεττώ; φερειν αυτών 
μάλλον η ου κηττίον και εγκαλλωττισμα ττλοΰτου 



ΣΤΓΓΡΔΦΗΣ Β', ΕΓ. 123 

'π•ρο<; ταντην νομίσανταζ όλνγωρησαι, και γχ-ωναι 
^λενθίρίαν /χό', ην άντιλαμβανόμ€νοι αττηζ διασαί- 
σω/ίΐο', ραδιως ταίτα άναίληψομάη]ν, άλλων δ' νττα- 
κονσασι και τα τροκίκτημίνα φιΧίΐ,ν ίλασσονσθαι, 
των Τ€ ττατερων μη χΐ,ίρον^ κατ αμφότερα φανηναι, 
ο* μίτα Ίτόνων και ον ιτορ' άλλων ΖίξάμαΌΐ κατ€(τχον 
Τ€ και ττρος Ιτι διασωσαντεζ ιταρέδοσαν ημΐν αντα — 
αισ^ιον δε ίχονταζ άφαιρζθηναι η κτωμένονζ ατνχη- β 
σαι — ίεναι δέ τοΓς ίχθροί<: ο^οσ€ μη φρονηματι 
μόνον άλλα και καταφρονηματι. ανχημα μεν γαρ 
και άπο ά/χαδίας εντυχοίς και δειλω τινί «γγίγνετοι, 
καταφρόνησι% δε ο9 αν και γνωμτ] ττιοττεν»/ των ό'αν- 
τίων ττροέχειν, δ ί7/ιΐν υπάρχει, και τι^ν τολ/ιαν αττο 
τ^5 ό/Λθία5 τιίχι^ζ 17 |τ-'ΐ'€σΐ5 εκ τον νττΐρφρονος εχνρο}•• 
τε'ραν τταρίχεται, ελ— ι'δι τε ησσον ττιστενει, 5^5 εν τω 
άπόρω η ΐσχυ5, γνωμτ] δέ <£χο των νπαρχόντων, ^5 
βεβαιότερα η ττρόνοια. 

" Ύηζ τε ίτόλεωζ ν/Α^^' €ΐκο5 τω τιμωμενω α— 6 το5 63^ 
όρχειν, α-ττερ άτταντεξ άγοίλλεσ^ε, βοηθείν, και μη 
φευ-γειν τοι}5 ττόνοχ.»: η μη^ε τάς τι/ια5 διώκειν μηΒΐ 
νομίσαι ττερί ένο5 μόνον, δονλείαζ άντ ελευθερίας, 
αγωνίζεσθαι, αλλά και άρχης στερήσεως και κινδύ- 
νου ων εν Τ0 άρχ5 άττ^χθεσ^ε. ^5 ονδ' εκστηναι ετι 
ν/χΓν εστίν, ει τΐ5 και τόδε εν τω ίταρόντι δεδκος 
άπραγμοσνντ^ άν^ραγαθίζεται- ώ? τυραννίδα γαρ 2 
■ηΒη έχετε αύτην, ην λαβείν μεν άδικον Βοκεΐ εΤναι, 
άφεΙνοΛ δ' ετΓΐκίνδίΛΌν. τάχιστ αν τε ττολιν οί τοι- 
ούτοι έτερους τε ιτείσαντες άττολεσειαν και ει ττου 
ετΓΐ σφων αυτών αυτόνομοι οίκησειαν το γαρ α- 
τραγμον ου σώζεται μη μετά του δραστήριου τεταγ- 
μενον, ουδέ εν άρχονστ] ττόλει ξυμφερει αλλ εν 
νττηκόω ασφαλώς δονλενειν. νμεΧς δε μήτε νττο των 64 
τοιώιδε ττολιτών τταράγεσθε μήτε εμε δι' όρ'ρ\ς ^Χ^^^» 
ω και αΰτοι ^τδιε'γνωτε -πολεμείν, ει και ε—εΧθόντε<ί 
οί ενάντιοι έδρασαν άττερ εικός ην μη εθελησαντων 
νμων υπακούειν. επιγεγένηταί τε πέρα ων προσ€8€τ 



Ι?4 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

χο/Α€^α η νόσοζ ηδε, ττράγμα μόνον Εη των τταντων 

2 ίλτΓίδος κρείσσον γεγενημένον και δι' αντην οιδ' δη 
μ€ροζ τί μάλλον «τι μισούμαι, αν δικαίως, ΐΐ μη και 
όταν τταρα λογον τι ευ ττράζητε, εμοί άναθΎ^σετ€. 
φίρειν Τ€ χρη τά τε δαιμόνια άναγκαίωζ τά τ€ άττο 
των ΤΓολΐμίων άνΒρείωζ• ταύτα γαρ εν ε^ει τ^δε τ^ 
ίτολει ττρότίρόν τε ην ννν τε μη εν υμΐν κωλυθγ}. 

3 γνώτε δε ονο//,α μεγιστον αντην έλουσαν εν ττασιν 
ο,νθρωτοΐζ δια το ταΓ? ξνμφοραΐς μη εικειν, πλείστα 
δε σω/Λατα και ττόνους αναλωκεναι ττολίμω, και δυ- 
ναμιν μζγίστην Βη μέχρι τούδε κεκτημίνην, η<ί ε5 
αϊδιον Τ015 επιγιγνο/Αενοΐ5, ^ν και νυν νττΐνΒωμίν 
ΤΓΟτε, ττάντα γαρ ττεφυκε και ελασσουσ^αι, μνήμη 
καταλελζΐψζται, Ελλτ^νων τε οτι Ελλί/νες ττλειστων 
δ?7 ηρξαμζν και ττολε/χοις ρ.εγιστοΐ5 άντέσχομ^ν ττρός 
τε ζνμττανταζ και κα^' εκάστους, πόλιν τε τοις ττασιν 

Λ (.υπορωτάτην και μΐγίστην ωκησαμζ.ν. καίτοι ταντα 
6 μ\ν άττράγμων /χε/Αΐ/^αιτ' αν, ό δε δραν τι βονλό- 
/αενος και αυτο? ^τ^λωσει• ει δε τις /χι; κέκτηται, 
φθονήσει, το δε μισάσθαι καΐ λνττηρονς είναι εν 
τω τταρόντί ττασι /ι.€ν νττηρζε 8η όσοι έτεροι ετέρων 
ηζίωσαν αρχειν δστις δ' εττι μεγίστοιςτό εττίφθονον 
λαμβάνει, όρθως βουλεύεται, μΐσοζ μεν -γαρ ουκ 
€τγΙ ΤΓολν αντέχει, η δε τταραντίκα τε λαμπρότης και 
6 ες το εττειτα δο^α αείμνηστος καταλείττεται. νμεΐς 
δε ες τε το μέλλον καλόν ττρογνόντες ες τε το αντίκα 
μτ αίσχρόν τω η8η ττροθνμω αμφότερα κτησασθε, 
και Λακεδαιρ.ονιοις μήτε επικηρνκενεσθε μήτε εν8η- 
λοι εστε τοις τταρονσι ττόνοις βαρννόμενοι, ώς οιτινες 
ττρος τας ζνμφοράς γνώμη μεν ηκιστα λνττοννται, 
«ργω δε μάλιστα άντέχονσιν, ούτοι και ττόλεων και 
Ζδκϋτών κράτιστοί είσιν." 
65 Τοιαύτα ό ΤΙερικλης λέγων εττειρατο τους 'Α^ϊ;- 
ναιους τ^ς τε ες αυτόν όργης τταραλνειν και άπο των 
τταρόντων δεινών ατταγειν ττ^ν γνάμην. οί δε δημοσία 
μεν τοις λογοις ανεπείί?οντο και οΰτε ττρος τους 



ΣϊΠΤΑΦΗΣ Β', £Ε'. 125 

Αακεδαι/ιονίοτς «τι Ιττε/ιττον «5 τε τον -ττόλεμον /χαλ- 
λον ωρμηντο, ΐΒία δέ τοις ττα^ϊ^/ζασιν ίλχ,-ττονντο, ό 
μεν Βημοζ ότι αττ «λασσονων ορμωμεΐΌ•: εστερτρ-ο 
και τούτων, οι δέ δντατοι καλά κτήματα κατά την 
•χωράν οΙκοΒομίαις τε καϊ ττολντελεσι κατασκεναΐ^ 
άτΓολωΧεκότες, το δέ μέγιστον, 'ττόλεμον ακτ' εϊρήνη<ί 
ε^^οντεζ. οχ μεντοί ττρότερόν γ€ οί ξί-μτζαντε•; ί— αν- 3 
σαντο ίΐ/ οργ^ εχοντεζ αντον ττρίν εζημίίύσαν χρη- 
μασιν. νστερον Β' ανθα ον ίτολλω, όττερ φίλεΐ 
όμιλος ΐΓΟίεϊν, στρατψ/6ν εΤλοντο και χάντα τα 
ττράγματα εττετρεφαν, ων μεν ττερί τα ο?κ€Ϊα έκα- 
στος ηλγει άμβλντεροι ηΒη οντεζ, ων Βε ξίμττασα η 
7Γολι? ττροσεΒεΐτο, νΧείστον άέιον νομίζοντες εΤναι, 
όσον Τ€ γαρ γρόνον -προνστη της -ττόλεως, εν τη ει- 3 
ρηΛ•η μετρίως εξψ/εΐτο και ασφαλώς Βιεφνλαξεν 
αντην, και εγενετο εττ εκείνον με-γίστη' εττεί τε 6 
ττόλεμος κατεστί}, 6 Βε φαίνεται και έν τοντω ττρο- 
γνοίς την Βίψαμιν. εττεβίω Βε Βίο ετη κα\ μήνας εξ• 
και εττειΒή άττεβανεν, εττΐ ττλεον ετί εγνωσθη η ττρό- 
νοια αύτοΰ η ες τον ττόλεμον. 6 μεν γαρ ησνχά- 4 
ζοντάς τε και το ναυηκον θεραττενοντας και άρχην 
μη ετΓίκτωμενονς εν τω ττολεμω μηΒε τ^ -ττόλει κινδι,•- 
νενοντας εφη ττεριεσεσθαι' οί Βε ταντά τ ε ττάντα ες 
τουναντίον ετραξαν και άλλα εζω του ττόλεμον Βο- 
κονντα είναι κατά τάς ίδιας φιλοτιμίας και ίδια κερΒη 
κακίος ες τε σφάς αντον? και τον5 ^•μμάχονς εττολί- 
τενσαν, ά κατορθονμενα μεν τοις Ιδιωταΐξ τιμή καϊ 
ωφελία μοίλΧον ην, σφαλεντα Βε τη ττόλει ες τον 
ττόλεμον βλάβη καθίστατο, αίτιον δ' ην οτι «κίΓνος 5 
μεν, διτατδζ ών τω τε άξιωματι και τη γνώμη, χρη- 
μάτων τ€ διαψανώς άδωροτατος γενόμει-ος, κατείχε 
τδ ττληθος ελευθέρως και ονκ ψ/ετο μάλλον νττ αυ- 
τόν η αντός ηγεν, διά τδ ^17 κτωμ-^ος εξ ον ττροσ- 
ηκόντων την Βνναμιν ττρός ηΒοΐ'ην [τι] λέγειν, αλλ* 
€;\;ων εττ ά^ιοίσει και ττρος οργην τι άντειτεΐν. όττότε β 
γονν αΐσθοίτό τι αντονς παρά καιρόν νβρει θαρ- 



126 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

σοννταζ, λέγων κατΐττλησσεν ίττΐ το φοβΐΐσθαι, και 
δεδιόταϊ αν αλόγο;$ άντικαθίστη ττάλιν εττι το Οαρ- 
σεΓν. εγίγνετό τε λόγω /λέι/ δημοκρατία, έργω δε ΰπο 
του ττρωτου άνδρο5 ο,ργτ^. οι δε νστερον ίσοι αΰτοι 
μάλλον ττρος άλλ?;λου5 οντε? και ορεγόμενοι του 
7Γρώτο5 εκαστο5 γίγνεσθαι, ίτράττοντο καθ" ϊ)δονα9 

7 τω ^ημω και τα ττράγματα ενδιδόναι. ε^ ών άλλα τε 
ΤΓολλά, (05 εν μζγάλϊ] ττόλει και αρχήν ^χονστ], 
■ημαρτηθη και ό ε5 2ικελιαν ττλοΰς, ο5 ου τοσούτον 
γνοψης άμάρτηρ.α -ην ττροζ οΰ? ετττ^εσαν, όσον οι 
έκπεμψαντα ου τα ττρόσφορα τοις οΙχομίνοί<! εττιγι- 
γνωσκοντεζ, άλλα κατά τάζ ίδιας δια;8ολά? -περί τη<; 
τον Βημου ττροστασίας τά τε εν τω στρατοττεδω άμ- 
βλντΐρα ετΓοίονν και τά ττερι την ττόλιν ττρωτον εν 

8 άλλι^λοΐ5 Ιταράχθησαν. σφαλεντες δ' εν Σικελία 
αλλΎ) τε παρασκευή και τοι5 ναυτικού τω ίτλειονι 
μορίω και κατά την ττόλιν η^η εν στάσει οντες ομωζ 
τρία μεν ετη άντεΓ;!(ον τοΓδ τε ττρότερον ΰπάρχονσι 
ΤΓολεμίοίς και τοΐζ άττο Σικελίας μετ αυτών και των 
$νμμάχων ετι τοις ιτλειοσιν άφεστηκόσι, Κΰρω τε 
νστερον βασιλέως τταιδϊ ττροσγενομενω, δς τταρεΖχε 

9 χρήματα ΤΙελοττοννησίοΐζ ες το ναυτικόν και ου 
ττρότερον ενεδοσαν ^ αυτοί εν σφίσι κατά τάς ίδιας 
διαφοράς ττεριττεσόντες εσφάλησαν. τοσούτον τω 
ΠερικλεΓ εττερίσσευσε τότε άφ' ων αυτός ττροεγνω 
και ττάνυ αν ραδι'ως ττεριγενε'σ^αι των Πελοττονη^- 
σιων αυτών τω ττολεμω. 

60 υί δε Λακεδαι/χόνιοι και οί ζνμμαχοι τον αντου 
θερονζ εστράτενσαν ναυσιν εκατόν ες Ζάκννθον την ' 
νησον, ή κείται άντιπερας "Ηλιδος• είσι δε Αχαιών 
τών εκ Πελοπονντ^σου άποικοι και Άθηναίοΐζ ζννε- 
μάχονν. εττεπλεον δε Λακεδαι/Λονίων χίλιοι όττλιται 
και Κνΐ7/λος "^τταρτιάτης, ναναρχος. άττοβάντεζ δε ες 
τί^ν γ^ν εδτίωσαν τά ττολλά. και επειδή ον ζννεχω- 
ρονν, άπέιτλενσαν εττ οικον. 

67 Και του αυτοΰ θερονς τελευτώντος Άριστευς Κθ- 



ΣΤ1ΤΡΑΦΠΣ Β', αΖ'. 127 

ρίνθιοζ και Λακίδαι/Λονιων ΤΓρΙσβας Ανηριστοζ και 
Νικόλαος και "^τρατό^ημος και Τ€γ€άτΊ79 Τιμαγόρας 
και Άργεΐος Ιόία Πόλλΐ5, ττορενόμ^νοι €5 την Άσιαν 
«09 βασιλέα, ει -ττως ττεισειαν αντον χρήματα Τ€ τταρ- 
^ειν και ξνμ—ολεμΐΐν, άφικνοΐνται ως 2ιτάλκτ^ν 
ϊτρώτον τον Ύηρεω ές Θράκην, /3ονλο/.'.εΐΌΐ ττάσαί τ€ 
αντόν, €1 δνταιντο, μεταστάντα της Αθηναίων ζνμ- 
μαγίας στρατενσαι εττΐ την Ποτιδαιαν, ου ην στρά- 
τευμα των Αθηναίων ΤΓολωρκονν, και τίττερ ωρμηηο, 
δι' εκείνου ττορενθηναι ττεραν τοΰ Έλλτ^σττόντου ως 
Φαρνάκην τον Φαρναβάζον, ος αντονς εμελλεν ως 
βασιλέα άνα—εμψειν. Ίταρατνχόντες Βε ^Αθηναίων 8 
ττρεσβεις, Αεαρχος "Καλλιμάχου και Άμεινιά^ηζ 
Φίλη μονός τταρά τω '^.ίτάλκΐ], -ττείθ ονσι τον 2α'ΰοκον 
τον ΎεγεΐΊ]μ.ενον Αθήναιον, 2ιτάλκοι; νίον, τον5 άν- 
ορας εγχειρίσαι σφίσιν, οττως μη Βιαβάντες ως βασι- 
λέα την εκείνου ττόλιν το μέρος βλάψωσιν. ό δέ 3 
ττεισθείς ττορενομενονς αι'του; δια της Θράκης εττΐ το 
■π-λοΓον ω εμελλον τον Έλλτ^'σττοντον ττεραιωσειν, 
ΊτρΧν εσβαίνειν ξνλΧαμβάνει, άλλονς ένμ—εμψας 
μετά τοί; Αεάρχου και Αμεινω.8ον, και εκέλενσεν 
εκείνοις παραδονναι• οί δε λαβόηες εκόμισαν ες τάς 
Αθήνας, άφικομενων δε αντων Βείσαντες οί 'Αθη- 4 
ναΓοι τον Άριστεα μη σΐ'θις σώας ετι ττλειω κα- 
κούργε διαφιγων, οτι και ττρο τοντων τα της Ποτί- 
δαιας και των εττΐ Θράκης ~άνΎ εφαίνετο —ράξας, 
ακρίτονς και βονλομένονς εστίν α είττεΐν ανθημερον 
αττεκτειναν τταιτας και ες φάραγγας έσεβαλον, δικαι- 
οιντες τοις αυτοΐς αμννεσθαι οΐσττερ και οί Λακεδαι- 
μονιοι νττηρζαν, τονς εμττόρονς ονς ελαβον Αθηναίων 
και των $νμμάχων εν όλκάσι ττερί ΊΙελοττόννησον 
Ίτλεοντας άποκτείναντες και ες φάραγγας εσβαλόν- 
τες. ττάντας γαρ οη κατ αρχάς τοΰ ττολεμον οί 5 
Αακεδαι/χόνιοι οσονς λάβοιεν εν τη θαλασσή ως 
ΤΓολε/χι'ονς Βιεφθειρον, και τους μετά Αθηναίων 
$νμτΓθλεμονντας και τους μηΒε μεθ' έτερων. 



128 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

68 Κατά δε τους αντονζ χρόνους, τοχ θβρονς τελευ- 
τωντος, και Αμττρακιωταί αυτοί τε και των βαρ- 
βάρων 7Γθλλοι}? αναστ•);σαντε5 εστρατευσαν επι "Αρ- 
γός το Άμφιλοχικον "Και την αλλην Άμφίλοχίαν. 
ίχθρα δέττρος τους Άργειονς άττο τούδε αΰτοΓςτ^ρίατο 

2 Ίτρωτον γενέσθαι. *Αργος το ^Αμφιλοχικον και Άμφι- 
λοχίαντην άλλί^ν έκτισε /χετοί τα Τρωικά οικαδε άνα^^ω- 
ρησας και ουκ αρεσκομΐνος τύ] εν Αργεί καταστασει 
Αμφιλοχοζ ο Αμφιαρΐω εν τω Αμττρακικω κολττω, 
όμωννμον ττ) εαυτού ττατριδι "Αργός όνομάσσ.ς. και 
7;ν τ; ττόλις αίίτί; μεγίστη της ^Αμφιλοχίας και τους 

3 δυνατωτάτους εΤ;(εν οίκητορας. χ,ττο ζνμφορων δε 
ΤΓολλαις γενεαις ύστερον ττιεζόμενοι ' Αμττρακιωτας 
όμορους οντάς τύ} Άμφιλοχικτ} ξυνοίκους εττηγάγοντο, 
και ηλληνίσθησαν την νυν γλώσσαν τότε ττρώτον 
άττδ των Ά/ιττρακιωτών Ι^υνοικησάντων. οί δε άλλοι 

4 Άμφίλοχοι βάρβαροι είσιν. εκβάλλουσιν ουν τους 
Άργει'ους οί Άμττρακιωται χρόνω και αΰτοι ΐσχουσι 
την ττόλιν. οι δ' Άμφίλοχοι γενομένου τούτου διδό- 
ασιν εαυτούς Άκαρνασι, και ττροστταρακαλεσαντες 
αμφότεροι Αθηναίους, οί αΰτοΐς Φορμίωνα τε στρα- 
Τϊ^γδν εττεμψαν και ναΰς τριάκοντα, άφικομενου [δε] 
του Φορμίωνος αίροΰσι κατά κράτος "Αργός και τους 
'Αμττρακιωτας ί^νδραττόδισαν, κοιν^} τε ωκησαν αυτό 

Β Άμφίλοχοι και Άκαρνάνες. μετά δε τοΰτο η Συμ- 
μαχία εγένετο ττρώτον Άθηναίοις και Άκαρνάσιν. 
οί δε Ά/Λττρακιώται τ?)ν /χέν εχθραν ες τους Άργείους 
άττδ του άνδραττοδισ/Αοΰ σφων αυτών ττρώτον εττοιη- 
σηντο, ύστερον δε εν τω ττολεμω τϊ^νδε τί^ν στρατειαν 
ττοιοί;νται αυτών τε και Χαονων και άλλων τινών τών 
πλησιοχωρων βαρβάρων ελθόντες τε -προς το" Αργός 
της μεν χωράς εκράτουν, την δε ττόλιν ώς ουκ εδυ- 
ναντο ελειν ττροσβαλόντες, απεχώρησαν εττ οίκου 
και διελΰ^ΐ7σαν κατά έθνη. τοσαΰτα μεν εν τω θερει 
εγ ενετό. 
09 Του δ' ετΓίγιγνομενου \ει/.ιώνο9 Ά^ί;ι•αΓοι ναυς 



Σ1ΤΓΡΑΦΗ3 Β', Ο'. 129 

Ιστειλαν ίΐκοσι μίν ττερί ΐίελοττόνν-ησον και Φορμί- 
ωνα στρατφ/ον, 05 ορμώμενίχ; ίκ Ναι,ττακτον φνΧα~ 
κην ίι\ί. μητ ΐκ—λεΐν εκ Κ-ορίνΟον καΐ τον Κρισαίον 
κολτΓου μηύίνα μητ ΐσ—Χίΐν, ίτερας όε έ^ έττΐ Καρια? 
και Λυκίας και ^Ιελί/σανδρον στραττρ/όν, ο— ω? ταντά 
Τ€ αργί'ρολογώσι και το λτ^στικοΐ' των Πελοττοννττ- 
σίων /ΐΑί/ εώσιν αυτο^εν όρμωμενον βΧάτττειν τον 
ιτλοΰν των όλκαδων των α~δ Φαστ/λιδος και Φοι- 
νίκη^ και τ^5 εκείθεν ι^π-ειρου. άναβάς δε στρατίο. 
Α^τ^ναίων τε των αττδ των νεών και των ξνμμάχων 
€5 ττ/ν Λνκι'αν 6 Μελησανοροζ άτνοθνησκεί και τ^5 
στρατιάς μέρος τι διέφθειρε νικηθείς Η-^'-Χΰ- 

Του δ' αυτο3 χει/ι,ώνος οί Ποτιδαιάται, εττειδί} 70 
ονκετι εδύναΐ'το ττολιορκονμενοι άντεχ^ειν, άλλ' αι τ€ 
€« ττ^ν Άττικτ/ν εσβολαΐ ΤΙελοττοννησίων ονδέν μάλ- 
λον άττανιστασαν τονς Ά^ηιαιονς, ο τε σίτος εττελε- 
λοι'ττει, και άΛΛα τε ττολλα Ι—εγεγενητο αυτόθι ηΒη 
βρωσεως ττερι αναγκαίας και τίνες και άλλ7;λων 
ε-γεγενντο, οΰτω δτ; λο'γους -ττροσφερονσι ττερι ξνμ- 
βάσεως τοις στρατψ/ο7.ς των ^Αθηναίων τοις εττι 
σφίσι τεταγμενοις, Ξενοφώντι τε τω Ενριττιδου και 
Έστιοδωρω τω Άριστοκλειδου και Φανομάχω τω 
ΚαΧλιμάχον. οί δε ττροσεδε'^'αντο, όρωντες μεν της 2 
στρατιάς την ταλαιττωριαν εν χωριω ;^ει^ερινω, άνα- 
λωκνιας τε ϊ/δτ; της ττόλεως δισ;;^ι'λια τοίλαντα ες 
ΤΓολιορκιαν. εττι τοΊσΒε ονν ζννεβησαν, εξεΧθείν αν- 
τονς και τταιδας και γτ,ταϊκας και τονς εττικονρον^ 
ξνν ενι Ιματίω, γυιαΐκας δε ξνν Βνοΐν, και άργίριόν 
τι ρητον έχοντας εφο8ιον. και οί μεν νττο'σ— ονδοι 
($ηΧθον εττι την Χαλκιδικτ)ν και έκαστος τ^ εδννατο• 
Α677ναΓοι δε τονς τε στρατψ/ονς εττητιάσαντο οτι 3 
άνευ αντων ξννεβησαν, ενόμιζον -γαρ αν κρατησαι 
της ΤΓοΧεως τ) εβονΧοιτο, και ύστερον εττοίκονς εαυτών 
εττεμψαν ες την Ποτιδαιαν και καταίκισαν. ταύτα ρ.έν 
ε'ν τω χειμωνι εγενετο, και [το] δεύτερον έτος ετε- 
λεύτα τψ τζοΧέμο) τωοε ον Θονκυδί^ς ξννεγραώεν. 



130 ΘΟΤΚϊΔΙΔϋϊ 

71 Τον δ' ΐΤΓίγιγι/ομίνον θέρονς οΐ Τίελοιτοννησιοι 
και οί ξνμμαχοί €? /χέν την Άττικι)ν ονκ ^σέβαλον, 
έστράτενσαν δ' εττι Πλάταιαν ηγείτο δε Άρχβαμοζ 
6 Ζευ^ιδα/χον, Λακεδαι/χονιων βασιλεύς, και καθί- 
σαζ τον στρατον €/χελλ€ δ^^ωσειν ττ^ν γ^ν οί δε 
Πλαταιές ΐνθυς ιτρίσβεις πε/Λΐ/^αντε5 ιτρδδ αυτδν 
ελεγον τοιαδε. 

2 "^Αργί^αμΐ και Λακεδαι/λόνιοι, ου δίκαια ττοιεΓτε 
οι,'δ' α^ια ούτε νμων ούτε ττατερων ων εστε, ε5 γ^ν 
τί^ιν Πλαταιεων στρατευοντες. Παυσανίας γαρ ο 
Ιίλζομβρότον, Λακεδαι/Α0νΐ09, ελεν^ε/3ώσα5 ττ^ν Ελ- 
λάδα άτΓΟ των Μί^'δων μετά Ελλήνων των έθελη- 
σάντων ξννάρασθαι τον κινδυνον της μάχης ή τταρ 
ημΐν εγε'νετο, θνσας εν τύ) Πλαταιε'ων άγορα Δα 
ΐλενθίρίω ιερά και ^υγκαλεσας ττάντας τονς ^νμμά' 
χονς, άττεδιδου Πλαταιενσι γην και ττολιν τΐ7ν σφε- 
τεραν έχοντας αυτονό/χους οΐκειν, στρατεΰσαι τε 
μηΒίνα ττοτέ αδίκως εττ' αυτούς ρ.•>?δ* εττι δουλεία, ει 
δε ^Μ,ι;, άρ,υνειν τους τταρόντας ζνμμάχονς κατά δυ- 

8 ναρ,ιν. τάδε /αέν ■)7/^Γν ■πατέρες οί υρ,ετεροι εδοσαν 
αρετής ένεκα και προθυμίας της εν εκείνοις τοις 
κινδΰνοις γενορ,ε'νϊ^ς, ιρ.εΓς δε τάναντια δράτε* />ιετά 
γαρ ®ηβαίων των ημίν εχθίστων εττι δουλεία Τϊ^ 
ημέτερα ηκετε. μάρτυρας δε ^εους τους τε όρκίους 
τότε γενομένους ττοιουμενοι και τους υμετέρους -πα- 
τρώους και ημέτερους εγχώριους, λεγομεν υμΖν την 
γην την Πλατααδα ρ,•»; ά^ικεΖν μη8ε τταραβαίνειν τους 
όρκους, εάν δε οίκεΐν αΰτονόρ.ους, καθάπερ Παυ- 
σανίας εδικαιωσεν." 

72 Τοσαΰτα είττόντων Πλαταιών Αρχίδαμος υττολα- 
/3ΐϋν εΤττε • " δίκαια λέγετε, ώ άνδρες Πλαταιι^ς, '<7ΐ' 
'ΤΓΟί'^τε ομοΐα τοις λόγοις. καθάττερ γαρ Παυσανίας 
υρ,ΐν -π-αρε'δωκεν, αΰτοι τε αΰτονο/ΛεΓσ^ε και τους 
άλλους ζυνελευθεροΰτε, όσοι ρετασ^όντες των τότε 
κίνδυνων ΰρ,Γν τε ζυνωμοσαν και είσι νυν υττ' Άθη- 
ναίοις, τταρασκενη τε τοσηΒε και ττόλεμος γεγενηται 



2ΪΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΟΓ'. 131 

αυτών Ινεκα καΐ των άλλων ελευθερώσεως, ηζ μά- 2 
λίστα /χέν /Αετασ;^όντε5 και αυτοί ε/χ/χεινατε τοις 
ορκοίζ' ει δε μη, αττερ και το ττρότερον ηΒη ττρονκα- 
λεσάμίθα, ήσν^ίαν άγετε νε/ιό/χ,ενοί. τα νμέτ€ρα 
αυτών και εστε ^ί?δέ /χε^' έτερων, δε';;^εσ^ε δε ά/χ,- 
φοτίρονζ φίλονς, ετΓΐ ττολίμω δε μηΒΐτίρον^. και 
τάδε ϊ7/''•'^»' αρκ€σ£(,." 

Ό /χέν *Αρχί8αμος τοσαΰτα εΤττεν• οί δε Πλα- 3 
ταιών ίΓρεσ/3εΐ5 άκοΰσαντες ταΰτα εσ^λ^ον ε5 ττ^ν 
τΓολιν, και τω χλί;^ει τά ρηθίντα. κοινοχταντες άττε- 
κρίναντο αΰτώ οτι αδύνατα σψίσιν ίΐη ττοίζίν α 
ττροκαλεΓται άνευ Ά^ϊ^ναιων τταΐδες γαρ σφών και 
γυναίκες τταρ' εκεινοις εΐϊ/σαν δεδιέναι δε και περί 
τ^ ττάστ; -ιτόλει /λτ} εκείνων άττοχωρησάντων Άθηναΐοί 
ελ^οντες σφισιν ουκ εττιτρεπωσιν, ^ Θηβαίοι, ώς 
ένορκοι οντες κατά το άμφοτίρονς Βίχ^εσθαι, αυ^ις 
σφών ττ^ν ττόλιν ττειράσωσι καταΧαβΐΐν. ό δε ^αρ- 4 
συνων αυτούς ττρδς ταί;τα εφι^• "υρ,εΐς δε ττόλιν /Αεν 
και οικίας 7;/χΐν ίταράδοτε τοΓς Λακεδαιρ,ονίοις και γτ^ς 
ορούς άτΓοδει^ατε και δένδρα αριθμώ τά νμίτερα και 
άλλο ει τι δυνατόν ες αριθμόν ελ^εΐν αυτοί δε μίτα- 
χωρησατ€ οττοι βονλεσθε, εως αν ό ττόλε/χος •3• εττει- 
δάν δε τταρίλθη, άττοΒωσομεν νμΧν α αν τταραΧάβια- 
/χεν. μίχρί δε τοΰδε (.ξομεν τταρακαταθηκην, εργαζό- 
μενοι και φοράν φέροντες "ή αν νμΐν /χ,έλλτ/ ίκαντ; 
εσεσ^αι." 

Οί δ' άκουσα ντες εσηλθον ανθις ες ττ^ν ιτολιν, και 73 
βονΧενσάμενοι μετά του ττλι^'^ους έλεγαν οτι βονλον- 
ται ά προκαλείται Ά^ηναι'οις κοινώσαι πρώτον, και, 
ϊ^ν πει^ωσιν αυτούς, ποιειν ταΰτα• μέχρι δε τούτου 
σπεισασ^αι σφίσιν εκελενον και ττ^ν γτ7ν /χτ; δτ^ουν. 
ό δε ημεραζ τε εσπεισατο εν αις είκδς ^ν κομισθηναι, 
και τ>;ν γ;7ΐ' 0^*^ ετεμνεν. ελ^ο'ντες δε οί Πλαταιές 
Ίτρεσβεις ώς τους Ά^ί^ναιους, και βονΧενσάμενοι μετ 
αυτών, πάλιν ^λ^ον άπαγγε'λλοντες τοις εν Τ77 πάλει 
τοιάδε• " οΰτ' εν τώ προ του χρόνω, ω άνδρες Πλα- 2 



132 ΘΟΪΚΪΔΙΔΟΤ 

ται^9, άφ' ου ξνμμαχοι ίγΐνόμ^θα, Αθηναίοι φασιν 
ΐν ουδίνι νμόίς ττροίσθαι ά^ικονμένονζ, οντε νυν 
τηριόχΐ/ίσθαι, βο-ηθησαν δέ κατά δυνα/χιν. ίτη- 
σκηπτονσί τε νμίν ττρος των όρκων ου<ϊ οί ττατίρεζ 
ώμοσαν μη^Ιν νεωτεριζίΐν ττερι την ζνμμαχίαν." 

74 Τοιαύτα των -πρέσβεων άτταγγειλάντων, οί Πλα- 
ταιΐ75 εβονλενσαντο Άθηναίονζ μη ττροδιδόναι, άλλ' 
άνεχ^εσθαί καΐ -γην τεμνομίνην, ει δει, ορώντας και 
άλλο 7Γάσ;ΐ(οντα5 ο τι αν ζυμβαίνη• εξελθεΐν τε 
μη8ενα ετι, άλλ' άττο τοΰ τείχους άττοκρίνασθαι οτι 
άδννατα σφίσι ττοιεΐν εστίν α Λακεδαι/Αονιοι ττρο- 
καλουνται. ως δε άττεκρίναντο, εντεύθεν Βη ττρωτον 
μεν ες ετημαρτνρίαν και θέων και ηρώων των εγ)(ω- 
ρίων Αρχίδαμος [6 ^βασιλεύς] κατέστη, λέγων ώδε• 

2 " ^εοι όσοι γην την Πλατααδα έχετε και ήρωες, ζννί- 
στορες εστε οτι ούτε την αρχήν αδίκως, εκλιπόντων 
δε τώνδε νρότεραν το ^ννωμοτον, επΙ γην τηνΒε 
ηλθομεν, εν ύ] οί πατέρες ημών ενζάμενοί νμιν Μτ^δων 
εκράτησαν καΐ παρεσχετε αυτιών ευμενή εναγωνί- 
σασθαι τοις "Ελλϊ^σιν, ούτε νυν, ην τι ττοιωμεν, 
άΒικησομεν ττροκαλεσάμενοι γαρ πολλά και εΙκότα 
ου τυγχάνομεν. ζυγγνωμονες δε εστε της μεν 
αδικίας κολάζεσθαι τοΖς ΰττάρχουσι ττροτεροις, της 
δε τιμωρίας τυγχάνειν τοΙς επιφερουσι νομίμως" 

75 Ύοσαυτα επιθειάσας καθίστη ες πόλεμον τον 
στρατόν, και ττρωτον μεν ττεριεσταυρωσεν αυτούς 
τοις δε'νδρεσιν α έκοψαν, του μηΒενα ετι ε$ιεναι, 
εττειτα χώμα έχουν προς την πάλιν, ελπίζοντες ταχί- 
στην α'ίρεσιν εσεσΟαι αυτών στρατεύματος τοσούτου 

2 εργαζομένου, ξΰλα μεν ουν τέμνοντες εκ του Κιθαι- 
ρώνος ποφωκοΒόμουν εκατέρωθεν, φορμηΒον ά^τί τοί- 
χων τιθεντες, όπως μη Βιαχίοιτο επ\ πολύ το χωμα' 
εφορουν δε υλι^ν ες αυτό και λίγους και γην και ει τι 
άλλο ανυτειν μελλοι επιβαλλόμενον. ημέρας δε 
έχουν εβΒομηκοντα και νύκτας ξυνεχως, Βιηρημενοι 
κατ ανάπαυλας, ώστε τους μεν φερειν τους δε ύπνον 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Β', 0$". 133 

τ€ και σΐτον αίρΐΐσθαί• Αακί8αιμονίων τε οί ^οαγοι 
€κάστη<; ττόλ^ίος ξννεφεστώτεζ ηνάγκαζον ίς το ίργον. 
οί δε Πλαται^?, όρωιτα το χω/χ.α αΐρόμενον, ζνλινον 3 
Τ€Γ;(05 ίυν^€ΐ'Τ€5 και ΐπιστησαντίζ τω «αυτών τίίχΐί 
Ύ) '7Γροσ€χο\το ΙσωκοΒόμονν €5 αυτό -ττλίνθονς εκ των 
«γγυς οικιών κο.θαιρονντεζ. ^υνδεσ/ΐΛ05 δ' ^ν αυτοΓδ 
τα έ'υλα, του μη -ίφηλον γιγνόμενον άσθίνΐζ εααι το 
οΙκο8όμημα. και -ττ ρ ο καλν μ ματ α £Ϊχ€ δερρεις και 4 
Βιφθίρας, ώστε τον^ ίργαζορ.ίνονζ και τα ^ΰλα /λϊ/τε 
7Γνρφοροί<; οΐστοΓί βάλΧεσΟαι εν ασφαλει'α τε εααι. 
^ρετο δε το ΰι^05 του τεί^ου; //.εγα και το χώ/χα ου 
σχολαιτερον ο!νται•77ει αΰτώ. και οί Πλαταιι^ί τοιο'νδε 
τι ετΓίνοοΰσιν διελοντεϊ του τείχους ύ) ττροσε'ττιτττε 
το χώμα Ισεφόρονν την γην. οί δε Πελοττονντ^σιοι, 76 
αίσθομενοι, εν ταρσοί; καΧάμον ττηΧον ενειλλοντε? 
εσίβαΧΧον ε; το Βηψηρ.ενον, οττως μη Βιαχεόμενον 
ωσττερ τ; γ^ φοροίτο. οί δε ταυτι; άττοκλτ/ό^ενοι 
τοΰτο /Αεν ίττίσχον, νπόνομον δ' εκ Τ175 ττολεως ο'ρυ- 
ςαντες και ζνντίκμηράμενοι υττο το χώ^α νφείΧκον 
αύθις παρά σφας τον χουν και ελαν^ανον εττι ττολι 
του9 ε^'ο^, ώστ' ίττιβάΧΧοντας ησσον άιηύτειν νπαγο- 
μενον αντοΐζ κάτωθεν του χώματος και ίζάνοντοζ άει 
ετΓΐ το κενου/Λενον. δεδιοτε; δε μη οΰδ' οΰτω δυνών- 2 
ται ολίγοι ττρδ; ττολλους αντεχειν ττροσεπεζευρον 
τόδε. το μεν μέγα οικοδόμημα Ιτταΰσαντο εργαζό- 
μενοι το κατά το χώμα, ένθεν δε και εν^εν αυτού 
αρξαμενοί απο τον βραχεος τείχους εκ του εντδς 
ρ-ί^νοειδές ε5 την ττολιν ττροσωκοδο^ιιουν, οχως ει το 
μέγα τείχος άΧίσκοιτο, τοΰτ' άντεχοι και δεοι τους 
ε'ναντιου? αυ6ΐ9 ττρος αυτδ χουν και ττροχωρονντας 
εΐσω ΒητΧάσιόν τε ττόνον εχειν και εν άμφιβόΧο) 
μαΧλον γίγνεσθαι, αμα δε τύ) χώσει και μηχανάς 3 
■π-ροσηγον τ•η ττόΧει οί Πελοποννν;σιοι, μίαν μεν η 
του μεγαΧον οικοδομήματος κατά το χώμα ττροσαχ- 
θεΐσα ε'ττι μέγα τε κατε'σεισε και του5 Πλαταιε'αζ 
εφόβησεν, αλλάς δε αΧΧη τον τείχους, άς βρόχους 



134 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

Τ€ '7Γ€ρφάλλονΤ€<; άνίκλων οί Πλαταιές, και δοκούς 
μ€γάλα<; άρτησα.ντα άλΰσεσι μακραίζ σίΒηραΐς άττο 
τηζ το//,τ7? ΐκατίρωθ^ν αττο κεραιών δυο ΙτηκεκΧίμένων 
και νιτερτείνουσων νπϊρ του τείχους ανελκυσαντε; 
εγκάρσιας, όττοτε ττροστΓεσεΐσ^αί τττ^ ρ,ελλοι ?/ /χϊ^- 
χανι;, άφίΐσαν την δοκον χαλαραις ταις άλυσεσι και 
ου δια χειρός έχοντες, ή δε ρυ/Α>ί ε/ΑΤτίτττουσα αττεκαυ- 
λι^ε το ττροε'χον τ^ς ^μβολ■ης. 

77 Μετά δε τοΰτο οί Πελθ7Γοννί7θΊθΐ, ως αι τε μηχα- 
ναΐ ουδέν ωφελούν και τω χω/Λατι το άντιτείχισμα 
εγίγνετο, νο/Αΐσαντες αττορον είναι αττο των τταρόντων 
δεινών ελειν τι^ν ττόλιν, ττρος ττ^ν ττεριτείχισιν τταρε- 
σκευά^οντο. ττρότερον δε ττυρι εδο^εν αυτοΐς ττειρασαι, 
ει δυναιντο •π-νευ^αατος γενομένου επιφλεξαί την ττό- 

2 λιν, ουσαν ου με-γάλην ττασαν γαρ δτ; ίδεαν εττενό- 
ουν, ει ττως σφίσιν άνευ δαπάντ^ς και πολιορκίαζ 
ττροσαχθείη. φορουντεζ δε υλϊ^ς φακέλους τταρέ- 
βαλλον αττο του χώματος ες το /Αετα^ύ ττρώτον του 
τείχους και τί^ς ττροσχωσεως, ταχύ δε ττλι^ρους γενο- 
μενον δια ττολυχειρίαν εττιτταρ ένησαν και τ^ς αλλτ^ς 
ττόλεως όσον εδυναντο άττδ του μετεώρου ττλεΐστον 

3 ετΓίσχεΐν, εμβαλόντες δε ττυρ ^υν ^είω και ττίσοΎ] 
ηψαν την νλην. και εγενετο φλοζ τοσαντη οσην 
ουδείς ττω ες γ' εκείνον τον χρόνον χειροττοίητον 
εΤδεν ηΖη γαρ εν ορεσιν ΰλτ^ τρίφθεΐσα νττ άνεμων 
ττρδς αΰτι^ΐ' άττδ ταΰτορ,άτου ττΰρ και φλόγα άττ αυ- 
τού άνηκεν. τούτο δε μέγα τε ην και τους Πλα- 
ταιεας ταλλα διαφυγόντας ελαχίστου εΒεησε 8ίαφθεΐ- 

4 ραι• εντδς γαρ ττολλοΰ χωρίου τηζ ττόλεως ουκ ην 
ττελασαι, ττνενμα τε εΐ εττεγενετο αυτή εττίφορον, 
οττερ και ι^λτΓίζον οί εναντίοι, ουκ αν Βίέφυγον. νυν 
δε και τόδε λέγεται ζυμβηναι, ύδωρ εζ ουρανού ττολυ 
καΧ βροντάς γενομενας σβεσαι την φλόγα και ούτω 
τταυθηναι τον κίνδυνον. 

78 Οί δε Πελθ7Γονη7σιοι, εττειδι; και τούτου Ζιημαρτον, 
μέρος μεν τι καταλιττόντες του στρατοπέΒου, το δε 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Β', Οθ'. 135 

νλέον άφότ€5, τ•€ρΐ€Τ€ίχιζον την ττόλιν κνκλω, 8ίΐ\ό- 
μεΐ'οι κατά ττολεις το χωρίον τάφροζ δε εντός τε 
ην και Ιζωθίν, ίξ 7/ς ΙττΧινθΐνσαντο. και €7Γειδ?7 τταν 3 
ί^ειργαστο, •7Γερι άρκτονρου Ιτητολάς, καταλιττόντες 
φνλακας τον ημίσζΟζ τείχους — το δε ήμισυ ΈοιούτοΙ 
εφνλασσον — άνεχωρησαν τω στρατω και Βΐίλνθησαν 
κατά ττόλας. Πλαταιές δε τταΐδας μεν και γιταΓκαί 
και τον? -ττρζσβντάτονς τε και τληθος το αχρηστον 
των άνθρωττων ττρότερον Ικκίκομίσμίνοι ήσαν ες τας 
^ Αθήνα•;, αντοΧ δ' εττολιορκουντο έγκαταλελειμμάοι 3 
τετρακόσιοι, Αθηναίων δε 6γ8οηκοντα, γυναίκες δε 
δε'κα και εκατόν σιτοττοιοί. τοσούτοι ήσαν οΐ ζνμ- 
ίταντες ότε ες ττ^ν ττολιορκιαν καθίσταντο, και άλλος 
ονδεις ^ν εν τω τει;(ει οντε δονλος οντ' ελεύθερος, 
τοιαύτη μεν η Πλαταιών ττολιορκία κατεσκενάσθη. 

Τοΰ δ' αυτού θερονς, και α/^α τι} τό>ν Πλαταιών 79 
ετΓίστρατεία, 'Αθϊ^ναΓοι δισχιλιΌις οττλιταις εαυτών 
και ίτπτευσι διακοσιοις εστράτενσαν εττΐ Χαλκιδεας 
τους ε— ι Θράκης και Βοττιαιους, άκμιίζοντος τον 
σίτον εστραττγγει δε ρ,ενοφων 6 Ευριιτιδου τρίτος 
αΰτος. ελ^οντες δε ΰττο ^ττάρτωΧον την Έοττικην 3 
τον σιτον ζιεφθειραν. εδοκει δε και -ττροσχωρησειν 
η ίτο'λις υττό τίνων Ινδο^εν ττρασσόντων. ττροσ- 
ττεμιΙ/άντων δε ες "Ολυν^ον των οΰ ταΰτα βονλομενων, 
όττλΓται τε ^λ^ον και στρατιά ες φυλακην ης εττεξ- 
(λθονσης εκ της ^τταρτώλου ες μάχην καθίστανται 
οί Ά^ιτναΓοι ττρος αντη τ^ ττόλει. και οί μεν όττλΓται 3 
των Χαλκιδε'ων και έττίκονροί τίνες /Αετ' αυτών νικών- 
ται υτΓο τών Αθηναίων και άναι^ωροΰσιν ες ττ^ν ^ιτάρ- 
τωλον, οΐ δε ίτητ^ς τών Χαλκιδεων και φιΚοΙ νικωσι 
τους τών Ά^τ^ναίων Ιτητέας και ι^ιλους• εΤχον δε τινας 
ου ΐΓολλους ττελταστάς εκ τ:^^ Κρουσιδος γ'^ς καλου- 
μενης. άρτι δε τ;7? Η-ό.χΐ'^ γ^γ^νημενης εττιβοηθονσιν 4, 
άλλοι ιτελτασταί εκ της Όλννθον. και οί εκ τ^ς 
Ζ^τταρ^ώλου ι/^ιλοι ώς εΤδον, θαρσησαντες τοΐς τε 
ττροσγιγνομενοις και οτι ττρότερον ονχ ησσωντο. 



136 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

Ιττιτίθενται ανθίς μ€τά των Χαλκιδεων ίπιτεων και 

6 των ττροσβοηθησάντων τοις Άθηναίοίζ' και άνα- 
χωρονσι ττροζ τάζ Βνο τά|€ΐ5 α5 κατέλιττον τταρά 
τοΐζ σκενοφόροίζ. και όττότε μ^ν εττίοιεν οί Αθη- 
ναίοι, «νεδιδοσαν, άττοχωροΰσι δ' «νεκειντο και έσι;^ 
κόντι^ον. οι τε 'ητττης των Χαλκιδε'ων, ττροσιππευ- 
οντεδ ^ δοκοΓ, ττροσεβαλλον, και οΰ;^ ηκιστα φοβη- 
σαντεδ €τρΐψαν τους Άθηναίονζ και εττεδιω^αν εττι 

β ΤΓολΰ. και οί /Λεν Ά^τ^ναΐοι ε5 τϊ^ν Ποτιδαιαν κατα- 
φΐνγονσιν, και νστίρον τους νεκρούς υττοσπόνδους 
καμισάμενοι ες τας 'Α^ι^νας άναγωρονσι τω ττεριόντι 
τον στρατού, άττεθανον δε αΰτώι/ τριάκοντα και τε- 
τρακόσιοι και οί στρατηγοί ττάντεζ. οί δε Χαλκίδας 
και οί ΒοττιαΓοι τροτταΐον τε εστί7σαν και του? 
νεκρούς τους αυτών άνελό/χενοι ΒιεΧνθησαν κατά 
ττόλεις. 
80 Του δ' αΰτοΰ θερονζ, ον ττολλω ύστερον τούτων, 
Ά/Αττρακιώται και Χάονες βονλόμενοι 'Ακαρνανίαν 
ττασαν καταστρεψασθαι και ^Αθηναίων άττοστησαι 
ττείθονσι Λακεδαι/χονιους ναυτικόν τε τταρασκευά- 
σασθαι εκ τ^ς ξνμμαχ^ί8ος και όττλιτας ;^ιλιου? 
"ττεμψαι ες 'Ακαρνανίαν, λέγοντες οτι, ην νανσι και 
τε^ω αρ,α ρ,ετα σφων ελθωσιν, αδυνάτων όντων ^υ/Λ- 
βοηθείν των αττο θαλάσσης Άκαρνάνων, ραδιως αν 
'Ακαρνανίαν σχόντες, και τ^^ς Ζακύνθου και Κεφαλ- 
ληνίας κρατησονσι, και ο ττεριττλους ουκετι εσοιτο 
Άθηναίοις ομοίως ττερί ΥΙελοττόννησον ελττιδα δ' 

2 είναι και Ναΰττακτον λαβείν, οί δε Λακεδαιρ,όνιοι 
ττεισθεντες Κνημον μεν, ναναργρν ετι οντά, και τους 
όττλίτας εττι ναυσιν ολιγαις εΰ^ύς ττεμπονσιν, τω δε 
ναυτικω ττεριηγγειλαν τταρασκενασαμενω ώς τα;^ιστα 
ττλεΓν ες Λευκάδα, ήσαν δε Κορίνθιοι ζυμπροθυμού- 
μενοι μάλιστα τοις Αμττρακιωταις, αττοικοις ουσιν. 
και το /Λεν ναυτικδν εκ τε Ίίορίνθον και ^ικυώνος 
και των ταντη γωρίων εν τταρασκενη ην, τβ δ' εκ 
Λευκάδος και Άνακτοριου και Άμπρακίας ττρότερον 



ΣΪΠΤΑΦΗΣ Β', ΠΑ'. 137 

άφικόμΐνον €ν Λεα,'κάδι ττίριεμίνεν. Κνημος δε και 3 
οί μΐτ αυτοΰ χίλιοι, όττλΐται, Ιττεώη Ιττεραιωθησαν 
λαθόντίζ Φορμίωνα, ος ηρχε των ίΐκοσι νίων των 
Αττικών αϊ ττίρΐ ΝαντΓακτον Ιφρονρονν, ΐνθν; τταρζ- 
σκενάζοντο την κατά γην στρατείαν. και αντω 
"τταρησαν Ελλήνων μεν Άμπρακιωται και ΑενκάΒιοι 
και Άνακτόριοί και ονς αντόζ (.γων ήλθε φίλιοι 
ΠίλοτΓονντ^σιων, βάρβαροι δί Χάονες χίλιοι άβασί- 
λεχ.τοι, ων ηγονντο ε— ' ετησίω ττροστασία εκ του 
αρχικού γενονς Φώτιος και Νικανωρ. εστρατευοντο 4 
δε μετά Χαονων και Θεσττρωτοι άβασίλευτοι, Μο- 
λοσσονζ δε ψ^€ και Άτιντάνας ^αβνλινθοζ, εττιτρο- 
7Γ05 ων Θαρυχο9 του βασιλίωζ, ετι τταιδος οντοζ, και 
Παραυαιον5 "Οροιδος, βασιλεύς ων. Όρεσται δε 
χίλιοι, ων εβασίλΐνεν Άντίοχος, μετά Ιίαραναίων 
ζννεστρατενοντο 'Οροιδω, Άντιόχου εττιτρε'^^αντος• 
επε/χι^ε δε και Περδικκα^ κρνφα των Αθηναίων 
χιλίονς Μακεδόνων, οί νστερον ηλθον. 

Τούτω τω στρατω εττορευετο Ιίνημοζ, ου ττεριμει- 5 
νας το άτΓο Κορίνθου ναντικόν και δια της Άργείας 
ίο'ντες Αιμναίαν, κωμην άτίίχιστον, επόρθησαν. 
αφικνοννταί τε εττι 2τρατον, ττολιν μεγιστην της 
Ακαρνανίας, νομίζοντες, ει ταΰττ^ν ττρώτην λάβοιεί', 
ραδίως *[αν] σφίσι ταλλα ττροσχωρησειν. Άκαρνανεςδΐ 
δε αίσθόμίνοι κατά τε γην ττολλην στρατιάν Ισβε- 
βληκνίαν εκ τε θαλάσσης νανσιν α/χα τους ττοΧΐμίονς 
τταρεσομένονς, οΰτε ζννφοηθονν εφνλασσόν τε τά 
αυτών έκαστοι, τταρά τε Φορμίωνα ε~€μτΓον κελειί- 
οντες άμννειν ό δε αδΛ'ατος εφη είναι ναυτικοί» εκ 
Κορίνθου μέλλοντος εκττλειί' Ναυττακτον ερημτμ^ 
αττολιττειν. οί δε Πελοττονντ^σιοι και οί ξί'μμαχοι, 2 
τρία τελτ^ ττοιησαντες σφων αυτών, εχωρονν ττρος 
την των 2τρατιων ττόλιν, όττως ίγγνς στρατοττεδευ- 
σάμενοι, ει μη λόγοις ττείθοιεν, έργω τειρωντο του 
τείχους, και μέσον μίν έχοντες χροστ^εσαν Χαονε? 
και οί άλλοι βάρβαροι, εκ δεξιάς δ' αυτών Αενκάδιοι 



138 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

και Άνακτορωι και οί μ€τά τούτων, Ιν αριστερά δέ 

'Κνημ.Ο'ί και οί ΐΙΐΧοττοννησίΟΐ και Άμιτρακιωται- 

3 δΐ£Γ;(ον δέ ττολύ αττ' αλλ?;λων και €στίν οτΐ. ουδέ 
εωρώι/το. και οί μ\ν "Ελλ-^νες τεταγμένοι τε ττροσ- 
Ύΐ€σαν και δια φνλακηζ έχοντες, εω^ εστρατοττεδεύ- 
σαντο εν ίτητη^είω' οί δε Χάονες, σφίσι τε αυτοΓζ 
τπστευοντες και ά^ιου/Αενοι [υττο] των έκΐίντ} ηττειρω- 
των μαχιμίάτατοί είναι, οντ επέσχον το στρατόττεδον 
καταλαβεΐν, χωρησαντεζ τε ριί/Λ?7 />ι-ετά των άλλων 
βαρβάρων Ινόμισαν αύτοβοά αν την ττόλιν ελειν και 

4 αΰτο~ν το έργον γενέσθαι, γνόντες δ' αΰτου? οί 
!§τ/οάτιοι ετι ττροσιόνταζ και ηγησάμενοι, μεμονω- 
μένων ει κρατησειαν, ουκ αν ετι σφίσι του5 "Ελλτ^ναζ 
ομοίως ττροσεΧθεΐν, ττροΧοχίζονσι τα ττερι τϊ^ν ττολιν 
ενε'δραΐ9, και εττειδι; εγγυ5 ■^σαν, εκ τε τ^5 ττόλεως 
ομόσε χωρησαντες και εκ των ενεδρών ττροστΓίτττου- 
σιν. και ες φόβον κατασταντων διαφθείρονται τε 
τΓολλοί των Χαόνων, και οί άλλοι βάρβαροι, ώ? εΐδον 
αΰτουδ ενδόντα?, ονκετι νπεμειναν, άλλ' ε5 φνγην 

6 κατέστησαν, των δε Έλλτ^νικών στρατοπέδων οΰ- 
δετερον -^σθετο της μάχης δια το ττολΰ ττροελ^εΓν 
αντουϊ και στρατόττεδον οίηθηναι καταΧηψομενονς 
Ιττείγεσθαι. εττει δ' ενεκειντο ψευγοντες οί βάρβα- 
ροι, ανελάμβαναν τε αυτούς και ^υναγαγόντες τά 
στρατόπεδα ί7σι;;(αζον αύτοΰ τι}ν ημεραν, ες χείρας 
μεν ονκ Ιόντων σφίσι των Στρατιών δια το μήττω 
τους άλλους Άκαρνανας ξνμβεβοηθηκεναι, άττοθεν 
δε σφενδονώντων και ες άπορίαν καθιστάντων' ού 
γαρ ^ν άνευ οττλων κινηθηνα^. Βοκονσι δ' οί 'Ακαρ- 
82νανες κρατιστοι είναι τούτο ποιειν. εττειδτ} δε νύ^ 
εγενετο, αναχωρησας 6 Ιίνημος τύ) στρατιά κατά 
τά;(ος εττι τον "Αναττον ττοταμόν, ος αττεχει σταδιους 
όγδοϊ^κοντα ^τράτου, τους τε νεκρούς κομίζεται ττ) 
νστεραία υττοσττόνδους και Οίνιαδών ξνμτταραγενο- 
μενων κατά φιλίαν αναχωρεί τταρ' αυτούς ττρίν την 
^υρ,)8οι;^ειαν ελ^εΐν. κάκεΓ^εν εττ' οίκου αττ^λ^ον 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΠΓ'. 139 

ίκαστοι. οί δέ %τράτίοι τροτταΐον έστησαν τηζ 
μάχη'5 της ττρος τονς βαρβάρους. 

Το δ' €κ της Κορίνθου και των άλλων ένμμάχο}ν 83 
των ΐκ του Κρισαι'ου κολττου ναυτικον, ο Ιόει τταρα- 
•γενίσθαι τω Κν7//«.ω, οττως /λτ^ ^υμβοηθωσίν οί αττο 
βαλασστ75 άνω *Ακαρναν€5, οΰ ττα/ιαγιγνεταί, αλλ' 
•ηνα-^κάσθησαν ττερί τάς αντάς -ημίρας της βν %τρά~ 
τω μάχης νσ.υμαχτ}σαι ττρος Φορμίωνα και τα5 είκοσι 
νανς των Αθηναίων οΆ ίφρονρονν «ν Νανττάκτω. 
ό γαρ Φορμίων παραττλεονταζ αυτονς Ι^ω του κόλττου 3 
€Γηρΐΐ, βονλόμΐνος εν τ^ ευρυχωρία Ιπιθίσθαι. οί 
δε Κ,ορίνθιοί και οί ξΰμμαχοί -επλεον /Λεν οι;;^ ως εττι 
ναυ/ια;^ιαν, αλλά στρατιωτικωτερον τταρεσκευασμίνοι, 
ε? τι^ν Άκαρνανιαν και ονκ αν οίο'/Αενοι ττρος ετττά 
και τεσσ-αράκοντα νανς τάς σφετέρας τολμησαί τους 
Αθηναίους είκοσι ταις εαντών νανρ,α^^ιαν ττοιησασθαι• 
εττειδτ; μίντοι άντιτταραιτλεοντάζ τε εωρων αυτούς 3 
Ίταρά γην σφων κομιζομίνων, και εκ Πατρών τ:^^ 
Αφαίας ττρος τι^ν αντιπερας ητταρον Οιαβαλλόντων 
εττ' Ακαρνανίας κατΐΐ8ον τους Ά^τ/ναιΌυς αττο τ^ς 
Χαλκίδος και τοΓ Έΰηνου ττοταμου ττροσττλεοντας 
σφίσι, και ουκ ελαθον νΐ'κτδς υφορμισάμενοι, ούτω 
δϊ; αναγκάζονται ναυ/χαι^ειν κατά μίσον τον ττορθμόν. 
στρατη-γοί δε ^σαν //.εν και κατά ττόΧεις εκάστων ο* 4 
τταρεσκευάζοντο, Κορινθίων δε Μα^^άων και ^Ισοκρά- 
της και Ά-γαθαρχί8ας. και οί /λέν Πελοττοιηο^σιοι 
ετά^αντο κυκλον των νεών ως μί-γιστον οΐοί τ ήσαν 
ρ-η δίδοντες διε'κττλουν, τάς ττρωρας /χέν ε^ω, εισω δε 
τάς ττρΰμνας, και τά τε λετττά ττλοΓα α ^υνε— λει εντδς 
τΓοιουνται και πέντε ναυς τας άριστα ττλΐούσας, οττως 
εκττλεοιεν διά βραχίος τταρα-γιγί'όμενοι, ει τη; ιτροσ- 
ίτιτΓτοιεν οί ενάντιοι, οί δ' Αθηναίοι κατά μίαν ναΰν 84- 
τεταγ/Αε'νοι ττεριε'ττλεον αυτούς κύκλω και ξυνηγον ες 
ολίγον, εν ■χρω αεί τταραττλεοντες και δόκτ^σιν παρέ- 
χοντες αΰτίκα ΙμβαΧεΙν ττροείρητο δ' αυτοΐς υττο 
Φορ/Αΐωνο5 /*■») ετηχειρεΐν πρΙν αν αΰτος σημηντ]. 



]4ϋ βΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ηλιιηζζ γαρ αυτών ου μ€ν€Ϊν την τά^ιν ωσττΕρ Ιν 
γ^ τΓΐζην, αλλά ξνμττζσεΐσθαι ττρο; άλλι^λας τάζ 
ναν5 και τα -ττλοΐα τοφαχην ττοφίξαν• €1 τ εκττιχΰ- 
σαι εκ του κόλπου το ττνεΰ/χα, ό'περ άνο.μίνων τ€ 
ΤΓίριεττλει και εΐωί?ει γίγνεσθαι ε'πΐ τί}ν εω, οΰδε'να 

2 χρόνον ί^συχάσειν αΰτου;• και τ>}ν ίτηχ^ίρησιν εφ 
εαυτό) τε ενο'/^ι^εν εΤναι, οπόταν βονληταί, των νέων 
α^αεινον ττλεουσών, και τότε καλλίστην γίγνεσθαι. 
ώς δε τό τε τη/εΰ/χα κατ^ίει και αϊ ν^ες εν όλίγω η8η 
ουσαι ΰττ' αμφοτέρων, του τε ανέμου των τε ττλοιων, 
α/χα προσκΐ-ΐμίνων εταράσσοντο, και ναΰ? τε νί^ιττροσ- 
ετΓίτΓτε και τοις κοντοςς διω^ουντο, /ίοί} '''' χρωμΐνοι 
και ττροδ αλλτ^λουδ άντιφυλακτ} τε και λοιδορια ουδέν 
κατηκουον ούτε των ■τταραγγελλο/λενων ούτε των κε- 
λευστών, και τά5 κωπα9 αδύνατοι οντες εν κλυδωνιω 
ανάφεραν άνθρωποι αττειροι τοΐ? κνββρνηταίζ αττει- 
θζστίραζ τάζ ναΰς παρ^Ίχον, τότε δτ) κατά τον καιρόν 
τούτον σημαίνει, και οί Ά^τ^ΐ'αΓοι ττροσπεσοντες ττρώ- 
τον)αέν καταδΰουσι τώνστρατί^γιδων νεών /Λίαν, εττειτα 
δε και πάσα<; ■§ χωρησειαν διε'φ^ειρον, και κατέστη- 
σαν ε? άλκ^ν /λέν μηΖένα τρέπεσθαι αυτών νττδ τ^5 
ταρσ.χης, φευ'γειν δ' εϊ Πάτρας και Δυ/Λΐ^ν τη^ Άχαί- 

3 ας. οί δε Αθηναίοι καταδ ιοί ζάντες και ναΰς δώδεκα 
λαβόντες τους τε άνδρας έζ αύτων τους πλείστους 
άνελό/χενοι ες Μολυκρειον άττε'ττλεον και τροτταΐον 
στϊ^σαντες επι τω 'Ριω και ναΰν άνα^εντες τω Πο- 
σειδώνι άνεχωρησαν ες Ναυπακτον. παρέπλευσαν 
δε και οί Πελοττοννί/σιοι εΰ^υς ταις περιλοίποις 
των νέων εκ της Ανμης και Πατρών ες 'Κυλληνην 
τό Ήλειων ετΓίνειον και άττδ Λευκάδος Κνημος και 
αί εκείθεν νηες, ας έδει ταυ'ταις ξυμμΐξα.ι, άφικνοΰν- 
ται μετά την εν %τρά.τω μό.χην ες την \1.υλληνην. 

55 ΤΙέμπουσι δε και οί Λακεδαι/χ,όνιοι τώ Τίνημω 
ζυμβοΰλουζ επί τας ναΰς Τιμοκρατην και Βρασιόαν 
και Ανκόφρονα, κελεύοντες άλλην νανμαχίαν βελτίω 
κατασκευάζεσθαι και μη υπ ολίγων νεών εϊργεσθαι 



:;ΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', Πς'. 141 

τ^5 θαΧάσσηζ. ΐΒόκΐί γαρ αντοΐς, άλλως τε και 
ττρωτον νανμαχίχΐζ τταρασαμίνοις, ττολνς 6 τταρά- 
λογο5 €ΐναι, και ου τοσουτω ωοντο σφων το ναι- 2 
τικον Χίίτησθαι, •γ£γ€νησθαι Βί. τίνα μαΧακίαν, ονκ 
άντιτίθεντα την Αθηναίων €Κ ττολλον ί/Λττειριαν τηζ 
σφετερας δι' ολίγου μελίτης. οργτ} ονν άττε'στελλον. 
οί δε αφικο/χενοι μετά Κ,νημου ναΐς τε ττεριτ^γγελλον 
κατά ττόλεις καΐ τάζ ττρονπαρχονσαζ ΐξηρτνοντο ως 
ετΓΐ νανρ.αχιαν. ττεμττζί δε και ό Φορμίων Ιζ τάς 3 
Α^τ^νας την τε τταρασκενην αντων άγγελονντας και 
ττερι Τι7? νανμαχ^ίαζ ην ενίκησαν φρασοντας, και 
κελενων ατ,'τω ναν5 οτι ττλειστας δια τά)(^ονζ άττοστει- 
λαι, ω5 καθ' ημεραν Ικάστην ελττιδος ονσηζ άει ναν- 
μαχησειν. οί δε άττοττεμτΓονσιν είκοσι ΐ'αυς αΰτω, 
τω δε κομίζοντι αντά<; ττροσεττεστειλαν ε5 Ιίρητην 
ττρωτον άφίκεσθαι, Νικίας γαρ, Κρτ/ς Γορτυνιος, 4 
ττρόξενοζ ων, ττΐίθει αυτούς εττι Κυδωνιαν ττλευσαι, 
φάσκων ττροσττοιησειν αντην, ουσαν ττολε/Λίαν ίπηγε 
δε ΙΙολι;^νιταΐ5 )(^αριζ6μενος, όμόροί<ί των Κυδωνια- 
τών. και ο /χέν λαβών τας ναυς ω;(ετο ες Κ,ρητην 
και ^ετά των Πολι^^νιτών εδν)ου ττ^ν γ^ν των Κυ- 
δωνιατών και νττο άνεμων και νπο άττλοιας ενδιε'- 
τριψεν ουκ ολίγον χρόνον οί δ' εν τ^ Κυλλψτ; 86 
ΠελοτΓονη^σιοι, εν τούτω εν ω οί Άβτ^ναΓοι ττερι 
Ίίρ-ητην κατείχοντο, -τταρεσκενασμενοι ως εττι ναυ- 
μαγιαν τταρεττλενσαν ες Πάνορρ-ον τον Α;^αϊκον, 
ονττερ αΰτοΓς ό κατά γι^ν στρατός των Πελοπονντ;- 
σιων ττροσβεβοηθηκει. τταρειτλενσε δε και 6 Φορ- 
μίων επΙ το 'Ριον το ΙΜολυκρικόν, και ωρμίσατο εζω 
αυτοΰ ναυσίν εικοσιν, αισττερ και ενανμάγτησεν. ην 2 
δε τοΰτο ρ.έν το 'Ριον φίλων τοις Αθηναίας, το δ' 
έτερον 'Ριον εστίν άντιττερας το εν τη Πελθ7Γονν77σω• 
διεγετον δε αττ' αλλ7/λων σταδιους μάλιστα επτά της 
θαλάσσης, του δε Κρισαιου κολττου στόμα τοντό 
εστίν. εΐΓΐ ονν τω Ριω τω Άχαίκω οί Πελοττοννι;- 
σιοί, αττεχοπί ον ττολύ του Πανόρμου, εν ω αύτοΐς 



142 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΪ 

ό ■7Γ€^ο5 ην, ώρμίσαντο και αντοί νανσιν Ιτττα καί 

3 φΒομηκοντα, εττίΐδτ; καΐ τους Ά.θψαίον<; «Γδον. και 
επι μ\ν ίζ η Ιτττά ημέρας άνθωρμονν άλληλοίζ, 
μελΐτωντίς τε και τταρασκευαζό/χενοι την νανμαγίαν, 
"γνωμην Ι^οντε5 οΐ μίν μη εκπλεΓν εςω των ΐίων 
65 τί/ν €νρνχωρίαν, φοβονμ€νοί το ττρότερον ττάθος, 
οί δε /Λτ} εσττλειν ες τα στενά, νομίζοντΐζ ττροζ εκει'- 

4 νων εΤναι τϊ}ν εν όλιγω να.νμαγίαν. εττειτα ο Κνΐ7/^05 
και 6 Βρασίδας και οί άλλοι των ΠελοτΓονντ^σιων 
στρατη-γοί, βονΧόμενοι ίν τάχει ττ^ν ΐ'αυ/Λα;)(ΐαν ττοι- 
^σαι π-ριν τι και άττο των Αθηναίων ΐττιβοηθησαι, 
$νν£κάλΐσαν τονς στρατιωτας ττρώτον, και ορώντες 
αυτών τους ττολλους δια την ττροτε'ραν ησσαν φοβού- 
μενους καΐ ου Ίτροθυμους οντάς, τταρεκελεΰσαντο και 
ελεξαν τοιάδε. 

87 " Ή /Λεν γενομένη νανμαγία, ώ άνδρες Πελοττον- 
ντ/σιοι, €1 τις άρα δι' αντην νμων φοβείται την μελ- 
λουσαν, ονχι δικαιαν έχει τεκμαρσιν το εκφοβησαι. 
Τϊ) τε -γαρ τταρασκενη ενΒεής εγενετο, ωσπερ ιστέ, 
και ουχί ες να.νμαγίαν μάλλον η εττι στρατειαν 
εττλεομεν ξννεβη δε και τα άττο τ^ς τυχ>?5 ουκ 
ολίγα εναντίωθηναι, και ττου τι και η απειρία ττρώτον 

2 ναυ/χαχοΰντας εσφηλεν. ώστε ου κατά την ημετεραν 
κακίαν το ?^'σσΊ7σ^αι ττροσεγε'νετο, ουδέ δίκαιον της 
γνώμης το μη κατά κράτος νικηθεν, έχον δε τίνα εν 
αΰτο3 άντιλογιαν, τ^ς γε $νμφοράς τω άττοβαντι 
άμβλννεσθαι, νομίσαι δε ταΐς μεν τυχαις ενδεχεσ^αι 
σφάλλεσθαι τους άιΌρωττονς, ταΓς δε γνωμαις τους 
αυτούς άει ανδρείους ορθώς εΤναι, και )ΐη7 αττειριαν του 
ανδρείου •;Γαροντος "προβαλλόμενους είκοτως αν εν 

3 τινι κακούς γενέσθαι, νμών δ' οΰδ' ι; απειρία τοσού- 
τον λείττεται όσον τόλμη προέχετε• τώνδε δε τ^ εττι- 
στημη, ην μάλιστα φοβεΐσθε, άνδριαν μεν έχουσα 
και μνήμην εξει εν τω 8εινω εττιτελεΐν ά εμαθεν, 
άνευ δε ευψυχίας ουδε/Αΐα τέχνη ττρος τους κίνδυνους 
ισχύει, φόβος γαρ μνήμην εκπλήσσει, τέχνη δε 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΠΗ'. 143 

αν€υ άλκης ονδεν ωφίλζΐ. ττρος μϊν ονν το ε/λττει- 
ρότερον αντών το τολμηρότΐρον άντιτάξασθ€, —ρο<; 
δέ το δια την ησσαν δεδιέναι το άτταράσκΐνοί τότί 
τνχ^εΐν. χεριγίγνεται δέ νμΐν ττληθοζ Τ€ νεών και ^ 
ττροζ τη γτ], οίκΐία ονστ], όττλιτων τταρόντων ναυ- 
μαχεΐν τα δέ ττολλά των ττλζΐόνων καΐ αμ€ίνον τταρ- 
ζσκενασμάων το κράτοζ Ιστίν. ωστ€ ονδέ κα^' α» 
ίνρίσκομ^ν είκοτως αν ημαζ σφαΧΧομαον^. και οσ•α 
ημάρτομεν τρότερον, ννν αντα ταίτα τροσ-/€ΐΌ|(ΐ€να 
διδασκαλιαν τταρίξ^ι. θαρσοννπ^ ονν και κνβίρ- 5 
ιτ^τοι και νανται το κα^' «αντδν έκαστος ίετησθΐ, 
)(ωραν μτ) ΤΓρολείτΓοντεζ ^ αν τις ττροστα^θ^. των 
δε ττρότζρον ηγ€μόνων ον χίΐρον την ίτηχ^ίρησιν 
■ημ€Ϊς τταρασκενάσομεν και ονκ ενδώσο/ιιεν ττρόφασΐν 
ονδενΐ κακω γενε'σ^αι• ην δε τις άρα και βονληθ^, 
κολασθησζταί τη τρΐττονση ζημία, οί δε ατ/αθοϊ 
Τίμησονται τοΓς τ-ροστ^κονσιν άί^λοις τ^5 αρετής." 

Τοιαντα /ιέν τοΓς Πελοττονντ/σ-ιοις οί άρ^^οντεςβδ 
τταρεκελει,'σαντο. ό δε Φορμίων δεδιώς και αυτδς 
την των στρατιωτών ορρωδιαν, και αίσθόμενοζ ότι 
το ϊτλ^^ος των νέων κατά σφά^ αντονς ζννιστάμενοι 
ΐ,φοβονντο, ΐβονΧίτο έά.*γκαλεσα9 ^αρσΐναι τε και 
τταραίΐ'ΐσιν εν τω τταρόντι ττοιησασθαι. νρότερον 
μεν -γαρ αει αΰτοΓς έλεγε και ττροτΓαρίσκεναζε τας 
γνωμα<ΐ ώς συδέν αντοΓς ττΧηθο^ νέων τοσοντον, ην 
εΐΓίττλει/, ο τι ον^ ιΐΓθ/ι.ενετεον αντοΓς εστίν και οί 2 
στρατιά/ται εκ ττολλοΰ εν σφίσιν αντοΓς την αζίωσιν 
ταιτη^ν είληφεσαν μη^ίνα οχλον. Αθηναίοι όιτεζ, 
Τίελοττοννησίων νέων νττοχωρεΐν. τότε δε ττροζ την 
τταρονσαν όι^ιν όρων αυτονς άθνμονντας έ^ούλετο 
ν~όμνησιν τΓοιησασθαι τον Θαρσύν, και ^υγκαλέσας 
τονς *Α^7/ναίονς ελε^ε τοιάδε. 

" Ορών ν/χας, ώ άνδρες στρατιωται, -ττεφοβημεΐ'ονζ 89 
το ττΧηθος των εναντίων ζννεκάλεσα, ονκ άζιων τά μη 
δεινά εν ορρωδια εχειν. οντοι γαρ ττρωτον μεν δια 
το ττρονενικ^σ^αι και μτ;δε αντοί οίεσ^αι όμοιοι ημΐν 



144 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

€Τναι το "ττληθοζ των νεών και. ουκ άττο του ίσου 

2 τταρεσκενάσαντο" Ιπειτα, ω /λάλιστα ττιστεΰοντίς 
Ίτροσίρχ^ονται, ώ? ττροσήκον σφίσιν άνδρειοΐζ είναι, 
ον δι' άλλο τι θαρσονσίν •η δια τι)ν εν τω ττεζω 
ΐμτΓΐΐρίαν τα ττλειω κατορθονντεζ και οιονται σφίσι 
και εν τω ναυτικω ττοίησαν το ατ;το. το δ' εκ τοί; 
δίκαιου ?^/ΑΪν μάλλον νυν ττεριεσται, ειττερ και τούτοι•,• 
εν εκεινω, εττεί ΐυψν^ία γε ουδέν ττροφίρονσίν, τω δε 
ίκάτίροί τι ε/Λττειρότεροι εΤναι θρασντεροί εσ/χεν. 

3 Λακεδαι/Αονιοι τε ι^γου/χενοι των $νμμάχων δια Τ57ν 
σφετίραν δό|αν ακοντας -προσάγονσί τους ττολλους 
ε5 τον κινδυνον, εττει ουκ αν ττοτε Ιττεχείρησαν •ησ- 
σηθίντΐζ τταρά ττολύ ανθις ναυμαγείν, μη 8η αυτών 
ττ^ν τόλ/Ααν Βείσητε. ττολύ δε υμεΖς εκείνο:; ττλεω 
φόβον τταρεγετε και τηστότερον κατά τε το ττρονε- 
νικηκεναι και οτι ουκ αν 977*^^*''''°•' /^'ί /χε'λλοντάς 
τι α^ιον του παρά ττολύ ττράζειν άνθίστασθαι ύμας. 

4 άντιτταλοι μεν γαρ οι ττλειουϊ, ώσττερ ούτοι, τί^ δυνά- 
/αει το ττλεον ττισυνοι η τ^ "γνωμγ} επερχονταυ• οΊ δ' 
εκ τΓολλω υτΓοδεεστερων και α/Λα ουκ άναγκα^ό/Λενοι, 
μέγα τι τ^? διανοιαδ το βέβαιον έχοντες άντιτολμω- 
σιν. α λογιζο'ρ,ενοι ούτοι τω ουκ εΐκότί ττλεον ττεφυ- 

6 βηνται ημάς η τύ) κατά λόγον τταρασ-κευγ}. ■!Γθλλά δε 
και στρατόττεδα η8η εττεσεν υττ ελασσόνων τύ} άττειρία, 
εστί δε α και ττι ατολμία• ων ουδέτερου ημείς νυν 
μετεχομεν. τον δε αγώνα ουκ εν τω κόλττω εκών 
εΤναι ττοιησομαι ουδ' εσπλευσο/χαι ε5 αυτόν, ορώ 
γαρ οτι ττρος ττολλάς ναύς άνεττιστημονας όλίγαΐξ 
ναυσιν εμττείροις και αμεινον ττλεοΰσαις η στενοχω- 

β ρια ου ζυμφερει. ούτε γαρ αν εττιττλευσειε τΐ5 ώϊ 
χρή ες εμβολην μη έχων την ττρόσοψίν των ττολεμίων 
εκ τΓολλου, ουτ' αν ά7Γο;(ωρι^σειεν εν Βεοντι τηεζό- 
μενος• διε'κττλοι τε ουκ εισιν οΰδ' άναστροφαί, άττερ 
νεών αμεινον ττλεουσών έργα εστίν, άλλ' ανάγκη αν 
εΐη την ναυμαχίαν ττεζομαχίαν καθίστασθαί, και εν 
τούτω αί ττλείους νηες κρείσσους γιγνονται. τούτων 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Β', Ο. 145 

μίν ουν εγώ Ι^ω την ττρόνοίαν κατά το δΐ-τατόν 1 
ν/χεις δε εττακτοι [τταρά] ταΐζ ναυσι μ€νοντ(.ς τα 
τε τταραγγελλό/Λεΐ'α ό^ε'ως δΓ;^€σ^ε, αλλω^ τε και 
δι' ολίγου τηζ Ιφορμ-ισίΐ»^ ονσης, και εν τω έργω 
κόσμον και σιγ^ν ττερι ττλειΟΓτου γγΐΐσθε, ο ε5 τε 
τα τΓολλα των ττολε/ιικών ξνμφερεί και νανμαχ^ία. 
ονχ ηκιστα, άμννασθΐ. δε τονσδε αίιως των προειρ- 
γασ/χε'νων. ό δε άγων μΐ-γα^ νμΐν η καταΧνσαι 8 
ΠελοτΓονντ^σιων τ^ν ελττίδα του ναυτικού η Ιγγντ^ρω 
καταστησαι ^ΡίθηναΙ.οι<ί τον φόβον ττερι τ^5 ^αλάσ- 
στ;^. άναμιμνησκω δ' αυ ν/Αα5 ότι νενικτ^κατε αυτών 
του5 7Γθλλου5' τ}σσ~ημ4νων δε άνΒρων ουκ ε^ελουσιν 
αί γνώ/χαι χρδς τους αυτούς κίνδυνους ό/χοΓαι εΤναι." 

Τοιαύτα δε και 6 Φορμίων τταρεκΐλίίίτο. οί δε 90 
Πελο— ονντ^σιοι, εττειδτ; αυτοΓς οί Αθηναίοι ουκ εττε- 
ττλεον ες τον κόλττον και τα στει-ά, βονλόμενοί ακον- 
τας εσω ττροαγαγειν αυτούς, αναγο^χενοι α/ιια εω 
εττλεον, εττι τεσσάρων ταζάμενοί τάς ναυς, εττι ττ^ν 
εαυτών γ^ν εσω [ε~ι] τοΰ κολττου δε^ιω κέρα ι^γου- 
μεΐ'ω, ώσττερ και ωρμονν εττι δ' αΰτω είκοσι έταζαν 2 
τάς άριστα ττλεουσας, οττως, ει αρα νομίσας ειη την 
Ναυττακτον αντον'ζ ττλεΓν ό Φορμίων και αυτδς εττι- 
βοηθων ταντΎ] τταραιτλεοι, μη διαφυγοιεν ττλεοντες 
τον ετΓίττλουν σφών οί Αθηναίοι εζω τον εαυτών 
κερως, άλλ' αύται αί ν^ες ττερικλτίσειαν. 6 δε, οττερ 3 
εκείνοι 7Γροσεδε;(οντο, φοβηθείς ττερι τω χωρίω, ερη- 
μω όντι, ώς εώρα άναγο/Λε'νους αυτούς, άκων και 
κατά στΓουδτ^ν εμβιβάσας εττλει τταρά την γην καΐ 
6 ιτεζδς άρ.α των Μεσστίνιων τταρεβοηθει. ίδόντες 
δε οί Πελθ7Γονν77σιοι κατά μίαν εττι κερωζ τταρα- 
ττλεοντας και ηόη όντας εντός τοΰ κολττου τε και 
ττρδς τί} γη, οττερ εβοΰλοντο μάλιστα, άπο σημείου 
ένος άφνω εττιστρεψαντες τάς ναΰς ρ,ετωτττ^δδν εττλεον 
ως εΤ;^ε τάκους έκαστος εττι τους 'Α^τ^ναιους, και 
^λτΓίζον πάσας τάς ναυς άττολη\^εσ6αι. των δε 4 
Ινδεκα μεν αίπερ ηγονντο νττεκφενγονσι το κέρας 



146 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

των ΠελοτΓΟί'νί^σιων και την Ιττιστροφην €? την 
ενρνχωρίαν' τάζ δε αλλάς ΐπικαταλαβόντες αξίωσαν 
τ€ 1Γ/005 την γην υττοφευγουσας καΐ Βί^ψθαραν, 
άνδρας Τ€ των ^Αθηναίων άττεκτειναν όσοι μη ε^ε- 
νευσαν αυτών, και των νεών τινας άναδου/χενοι 
ίΤλκον κενας, /χίαν δε αΰτοΓς ανδράσιν εΤλον τάς 
δε τινας οΐ Μεσσι^νιοι τταραβοηθησαντζζ και επεσ- 
βαίνοντίζ $νν τοις οπλοις ες τι^ν θάλασσαν και 
ίΤΓΐβάντες αττο των καταστρωμάτων /Λα;[(ό/Λενοι αφεί- 

91 λοντο ελκο/χε'νας τ^δι;. ταΰτϊ^ /Λεν ουν οί Πελοττον- 
νησιοι Ικράτονν τε και έφθειραν τας Άττικας ναυς• 
αί δε είκοσι ν^ες αντων αί άττο τοί; δεξιού κίρωζ 
εδιωκον τας ένδεκα ναυς των ^Αθηναίων αιττερ ΰπε^ε- 
φνγον την ΐτηστροφην ες τϊ^ν ίνρνχωρίαν. και 
φθανονσυν αυτούς ττλην /χιας νεως ττροκαταφνγον- 
σαι ες ττ^ν Ναυττακτον, και ισχουσαι αντίττρωροι 
κατά το ΆτΓολλωνιον τταρεσκευα'^οντο άμννονμζνοι, 

2 ην ες τι^ν γ^ν εττι σφας ττλε'ωσιν. οί δε, τταραγενο- 
/αενοι ύστερον, ετταιωνι^όν τε α/χα ττλεοντες ως νίνικη- 
κ6τί<;, και τ?)ν ρ,ιαν ναΰν των ^Αθηναίων την νπό- 
λοιτΓον ί^ίωκΐ. Λευκαδια ναυς /χ.ια ττολυ ττρο των 
άλλων. ετυρ(ε δε όλκάς ορμούσα μετίωροζ, ττερι 
^ν ϊ; Άττικϊ; ναΰς φθάσασα τύ} Λευκαδια 8ίωκοΰση 

3 ΙμβάλΧει μ^σΎ) και καταδύει. τοΓς /χέν ουν Πελο- 
ΤΓοννησίοΐζ, γενορ,ενου τούτου άττροσδοκϊ^του τε και 
τταρά λογον, φόβο'ζ ίμπίτττεΐ' και α/χα ατάκτως 
διώκοντες δια το κρατεΤν, αί /χε'ν τίνες των νεών 
καθΐΐσαι τάς κώττας ΙττΙστησαν του ττλοΰ, άζνμφο- 
ρον Βρωντεζ ττρος την ίζ ολίγον άντεζόρμησιν, βον- 
λό/χενοι τάς ττλειους ττερι/χειναι, αί δε και ες βράχεα 

92 άττειρια χωρίων ώκειλαν. τους δ' Άθηναίονζ ίδο'ντας 
ταύτα γιγνό/χενα θάρσος τε έλαβε και άττδ ενδς κελευ- 
σ/χατος εμβοησαντεζ εττ' αυτούς ωρμησαν. οί δε δια 
τά ΰττάρ^οντα αμαρτήματα και ττ/ν τταρουσαν άτα^ιαν 
ολίγον μεν χρόνον νπεμειναν, εττειτα δε ετράττοντο ες 

2 το ΐΐάνορμον, οθενπερ άνηγάγοντο. επιδιώκοντες δε 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Β', ΟΓ'. 147 

οί ^Αθηναίοι τάς τε εγγύς ούσας /λάλιστα νανς «λα- 
βον ίζ και τας εαυτών άφίίλοντο, ας εκανοι ττρος τ^ 
γ]5 8ίαφθΐίραντ€ζ το ττρώτον ανεδτ/σαντο, άνδρας τε 
τους /χ€ΐ/ άττεκτειναν, τινάς δε και ίζωγρησαν. εττι 
δε τ^ς Λενκαδιας νεώς, 17 'ΐ'ψ' ''^»' όλκαδα κατε'δν, 
Ύιμοκράτης 6 Λακεδαι/χόνιος ττλε'ων, ώς η νανς δι- 
εφ^είρετο, ^σφα$€ν εαυτόν και ε^εττεσεν ες τον Ναυ- 
•ττακτιων λιμένα. άναχωρησαντ€$ δε οί Ά^7;ναΓοι 3 
τροτταιον ΐστησαν όθεν ανσγαγό/χενοι ίκράτησαν 
και τους νεκρονς και τα ναυάγια οσα ττρος τ^ εαυτών 
^ν άνειλοντο και τοις εναντιΌις τα εκείνων υττοστΓονδα 
άττε'δοσαν. έστησαν δε και οί Πελθ7Γοιτ7;σιοι τρο- 
τταΓον, ως νενικι^κοτες, τ^ς τροττηζ ας ττρος τ^ γ^ 
ναΰς διεφ^ειραν και ηνττερ ελαβον ναυν ανέθεσαν 
ετΓΐ το Ρι'ον το Αχαϊκον τταρα το τροτταΓον. /^ετά 4 
δε ταΰτα φοβονμενοι την άττο των Αθηναίων βοη- 
θειαν υτΓο νύκτα εσεττλευσαν ες κόλττον τον Κρι- 
σαιον και Κόρινβον ττάντες νλην Λευκαδιων. και 
οί εκ τηζ Κρτ/ττ^ς Αθηναίοι ταΐς είκοσι ναυσιν αις 
έδει ττρο Τ175 ναυ/χα^ι'ας τω Φορμίωνι τταραγενεσθαι 
ου ΤΓολΛώ ύστερον τ:75 αναχωρήσεως των νέων άφί- 
κνοννταί ες τ)^ν Ναΰττακτον. και το θέρος ετελευτα. 

Πριν δε διαλυσαι το ες Κόριν^ον τε και τον 93 
ΚρισαΓον κολττον αναχώρησαν ναντικον, 6 Κντ^/χος 
και 6 Βρασίδας και οί άλλοι άρχοντες τών Πελο- 
ττονντησίων αρχομένου του χειμώνας εβονλοντο διδα- 
ξάντων Μεγαρέων άττοττειράσαι του Πειραιώς του 
λιμενος τών Αθηναίων ην δέ αφύλακτος και 
άκληστος, εΐκότως, δια το εττικρατεΓν ττολύ τω ναυ- 
τικω. εδόκει δέ λαβόντα των ναυτών έκαστο ν τι; ν 3 
κοητην και το νττηρεσιον και την τροττωτηρα ττεζ^ 
ίε'ναι εκ Κορίνθου εττι την ιτρος Ά^ι/νας θάλασσαν 
και άφικομενονς κατά τάχος ες Μέγαρα κα^ελκισαν- 
τας εκ Νισαιας, του νεωρίου αυτών, τεσσαράκοντα 
ναΰς, αί ετυχον αυτόθι ουσαι, ττλεΰσαι ευ^υς εττι 
τον Πειραιά• ούτε γαρ ναυτικον ην ιτροφυλάσσον 



148 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

€ν αΰτω ουδέν ούτε ττροσδοκία ουΒ^μια μη αν ττοτβ 
οι ΤΓοΚίμιοι Ιξατηναί •)ζ ουτω? ίτηττλζνσίίαν, επει 
ουτ' άτΓΟ τοί5 -προφανοΐζ τοΧμησαι αν καθ' -ησυγίαν, 
3 ουδέ, 6Ϊ διενοουντο, */Χ7; ουκ αν προαισθεσθαι. ω9 δε 
εδο^εν αντοίς, και ε^ώρουν εν^υζ" και άφικόμενοί 
ννκτυς και κα^ελκνσαντες εκ τ^5 Νισαιας τας ναίϊ 
εττλεον εττι /χέν τον Πειραιά οικέτι, ώσττερ διενοοΰντο, 
καταδεισαντες τον κινδννον — και τΐ5 και ανε/Α09 
λέγεται αυτούς κωλυσαι — εττι δε Τ175 2αλαρ,Γνο5 το 
άκρωτηρίον το ττρδς Με'γαρα όρων και φρονριον 
ετΓ αυτού 7;ν και νεών τριών φυλακή του μη εσττλεΓν 
Μεγαρευσι /Λΐ^δ' εκττλειν μηΒέν. τω Τ€ φρονρίω 
ττροσεβαλον και τάς τριηρίΐ% άφίίλκνσαν κενάς, 
ττ^ν τε αλλτ^ν 2αλαρ-Γνα άττροσδοκτ^τοις εττιττεσόντες 
94 (.τΓορθονν. ε5 δε τα5 Ά^ι^ι^αζ φρνκτοί τε βρόντο 
ΤΓολε/Λίοι και ίκπληξίς εγε'νετο οΰδε/χιας τώμ κατά 
τον ττόλερον ελοίσσων. οί ρέν γαρ εν τω αστει 
€5 τον Πειραιά ωοντο του5 •7Γθλερίου5 εσπεττλευκε- 
ναι •^δτ;, οί δ' εν τω ΠειραιεΤ την τε 2αλαρΓνα 
•βρησθαί Ινόμιζον κοΧ τταρά σφα^ όσον ουκ εσττλειν 
αΰτουζ• οττερ αν, ει έβονληθησαν μη κατοκνησαι, 
ραδιω5 αν ΙγίνΐΤΟ' και ουκ αν ανερο5 εκωλυσεν. 

2 βοηθησαντες δε αρ,' ημίρα. ττανΒημιΙ οί Ά^ί;ναΓοι 
€5 τον Πειραιά ναΰς τε καθεΐλκον και ίσβάντίζ 
κατά στΓουδϊ^ν και ττολλω θορυβώ ταΐς ρέν ναυσιν 
εττι την ^αλαρ,Γνα εττλεον, τω ττε^ω δε φυλακάζ του 
Πειραιώξ καθίσταντο. οί δε Πελοττοννι^σιοι ώξ 
"βσθοντο την βοηθααν, καταΖραμόντ(.<; τηζ ^αλαρΐ- 
νο5 τα πολλά και άν^ρωττους και λείαν λαβόντεζ 
και τάς τρεις ναυς εκ του Βουδόρου του φρουρίου 

3 κατά τά;^05 εττι της Νισαιας Ιττλεον. εστί γαρ 
ο τι και αί νη€<; αυτούς, διά "χρόνου κα^ελκυσ^εΐ- 
σαι και ουδέν στεγουσαι, Ιφόβουν. άφικόμενοί δε 
€5 τα Μέγαρα τταλιν εττι της Ιίορίνθου άττΐχωρησαν 
•ΤΓεζτϊ. οί δ' Αθηναίοι οΰκετι καταλαβόντες -π-ρός 
ττ} ^αλαρ,Γνι άττε'ττλευσαν και αυτοί, και ρ,ετά τοΰτο 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΡΕ'. 149 

φνλακην -η^η του Πειραιώς μάλλον το λοίττον Ιττοί- 
ονντο λιμένων Τ€ κλτ^σίΐ και τ^ αλλϊ; Ιττιμελεία.. 

'ΥτΓο δε του5 αυτοΐδ χρόνονζ, τον χΐίμωνος τούτον 95 
αργομίνον, %ιτόΧια]% ο Ύηρ€ω, '08ρνσιη<;, ®ρακων 
βασιλεύς, εστράτενσεν εττΐ Περδικκαν τον 'Αλεξάν- 
8ρον, Μακεδονίας βασιλέα, καΐ εττΐ Χαλκιδεας τονς 
επΙ Θράκης, 8νο νττοσχέσεις την μεν βονλόμεΐΌ<; 
άναπράξαι, την Βε αντος αττοδονναι. ο Τ€ γαρ Περ- 2 
διλ-καζ αΰτω νϊΓοσ;(ό/χ€νο9, ει Άθηναίοις τε διαλλά- 
ζειεν εαυτόν, κατ αρχάς τω ττολεμω ττιεζόμενον, και 
Φίλι-ίΓΤΓον τον αδελφδν αντον, ττολεμιον οντά, μη 
καταγάγοι επΙ βασιλεία, α ύττεδε^ατο ονκ εττετελει• 
Τ0Γ9 τ€ Άθηναίοις αυτοϊ ώμολσγηκει, οτε την ζνμμα- 
χίαν ετΓΟίεΐτο, τον εττΐ Θράκης Χαλκίδικον ττόλεμον 
καταλνσειν. αμφοτέρων ουν ένεκα την εφοΒον 3 
ετΓοιεΓτο, και τον τε Φιλίττττου νίον Άμννταν ως έτΛ 
βασιλεία των Μακεδόνων 177* '^'"^^ ''''"*' Ά^ναίων 
[ττρεσ/^εις], οι ετν;^ον τταρόντες τοντων ένεκα, και 
η'/εμόνα Άγνωνα• έδει -γάρ και τονς Αθηναίους 
νανσί τε και στρατιά ως Ίτλείστη εττι τονΐ ϋ-ολκι- 
8έας τταραγενέσθαι. άνίστησιν ονν εκ των ΌΒρνσων 96 
ορμώμενος χρώτον μεν τοις έντος του Αίμου τε ορούς 
και της 'ΡοδότΓτ;^ Θράκας όσων ηρχε [/ΐίχρι θαλάσ- 
στ^ς] ες τον Εν^ειιόν τε ττόντον και τον Έλλτ7σ7Γον- 
τον, εττειτα τονς νττερβάντι Αΐ/χον Γε'τας και οσα 
άλλα μέρη εντός του "Ιστρου ττοταμου ιτρός θάλασ- 
σαν μάλλον την τον Ευξείνου -ττόντου κατωκητο. είσι 2 
δ' οι Γεται και οί ταντη, όμοροι τε τοΓς %κνθαις και 
ό,αόσκευοι, ιτάντες ίτπτοτοίόται. τταρεκάλει δε και 
των ορεινών Θρακών χολλους τών αΰτονόρ,ων και 
μαχαιροφόρων, ο* άΓοι καλούνται, την 'ΡοΒόττην οί 
ττλεΤστοι οΐκονντες• και τους μεν μισθω έττειθεν, οί 
δ' εβελονται ^νηκολου^ουν. άνίστη δε και Άγρια- 3 
νας και Ααιαίους και άλλα οσα έθνη Παιονικα, ων 
ηρχεν — .ναι έσχατοι της αρχΎ}ς ούτοι ήσαν — μέχρί 
Γρααιων Παιονων και του ^τρυ^αόνος ττοτα^ον, ο5 



150 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

ίκ του ^κομίον ορονζ δια Γρααίων και Λαιαίων ρ€ΐ, 
ου ώρίζΐτο η ο,ργτ] τα ττροζ Παίοναζ αντονό/Αθυ5 ^δτ^. 
4 τα δέ ττρο'ζ ΤριβαΧλονζ, και τοτ;του9 αΰτονο^ον^, 
Ύρηρεζ ωριζον και Τιλαταΐοι* οίκουσι δ* ούτοι ιτροζ 
βορέαν τον ^κομίον υρονζ και τταρηκονσι ττρο'» ηλίον 
διίσιν μεχρί τοί5 'Οσκίου ττοταμον. ρά δ' ουτο5 εκ 
του ορου5 οθίν ττΐρ και ό Νέστος και 6 "Ε^ρο?• 
εστί δέ έρημον το ορο5 και μίγα, έχόμενον τηζ 
'ΡοδοτΓΤ^ς. 
97 Έγενετο δε η ορχή -ή Όδρυσών μίγεθοζ εττι /χέν 
^άλασσ•αν καθηκονσα άττο Άβ8ηρων ττολεως «5 τοί' 
Ευ^εινον ττοντον τον μ^χρί "ίστρου ττοταμον• αντη 
ττερίττΑουδ εστίν ι^ 7^ τα ζνντομωτατα, ην αει κατά 
ττρνμναν Ιστηταί το ττνενμα, νηϊ στρογγυλτ) τεσσα- 

2 ρων ήμερων και ϊσων νυκτών όδω δε τα ζνντομω- 
τατα ε^ Άβ^ηρων ες "Ιστρον άνϊ^ρ εΰ^ωνος ενδεκα- 
ταΓος τελεί, τα ρ,έν ττρος θάλασσαν τοσαυττ; ην, ες 
•ητταρον δε άττο Βυζάντιου ες Λαιαίους και επι τον 
Στρυμόνα, ταντΎ) γαρ δια ττλειστου άπο θαλάσσης 
ανω εγίγνετο, ημερών άνδρι εΰζωνω τριών και δέκα 

3 άνυσαι. φόρος τε εκ ττάσηζ της βαρβάρου και των 
Έλλι^νιδων ττόλεων, όσον ιτροσηξαν εττι ^^ευ^ου, δς 
ύστερον 2ιταλκου βασίλενσας •πλείστον δη εττοίησεν, 
τετρακοσίων ταλάντων αργυρίου ρ,αλιστα δυνα/Λΐς, α 
^υσδς και άργυρος [εΐη^• και δώρα ουκ ελα'σσω 
τούτων χρυσοί) τε και αργυρού ττροσεφέρετο, χωρίς 
δε οσα υφαντά τε και λεία και η άλλη κατασκευή, 
και ου μόνον αΰτω άλλα και τοις τταραδυναστευουσι 

4 τε και γενναιοις Όδρυσών. κατεστησαντο γαρ του- 
ναντίον της Περσών /βασιλείας τον νόμον, οντά μεν 
και τοις άλλοις Θρα^ί, λαμβάνειν μάλλον η διδόναι, 
και αισχιον ην αΐτηθεντα μη δούναι η αιτησαντα μη 
τυχεΐν όμως δε κατά το δυνασ^αι επι ττλεον αυτω 
εχρησαντο' ου γαρ ην ττράζαι ουδέν μη δίδοντα δώρα, 

δ ώστε ετΓΐ ρ.εγα ■^λ^εν η βασιλεία ισχύος, των γαρ 
εν ΤΎ] ΈυρωτΓΎ) οσαι /χετα^ύ τοίί Ιονίου κολττου και 



ΣϊΓΓΡΑΦΗΣ Β, ΡΗ', 151 

του Ένξΐίνου ττόντου μργίστη ίγενΐτο χρημΛτων 
χ/>οσόδω και τ^ αλλι; €υ8αιμονία, Ισχνΐ δέ μάχη'ί καΐ 
στρατού τληθα ττολν Βεντίρα μΐτά ττ/ν των "^,κνθων. 
τανττ] 8ε αδύνατα Ιξισοΐσθαί ονχ ότι τα εν τ^ Ένρω- 
•7Π7, άλλ' ονδ' εν τ•^ Άσια εθνοζ εν ττρος εν ονκ εστίν 
ο Τ6 δννατον "Χκνθαίζ 6μ(τ/νωμονονσι ττασιν άντιστη- 
ναι. ον μην ονδ' ες την υλλην ενβονλίαν και ξννεσίν 
ττερί των τταρόντων ες τον βίον άλλοις ό/ΛΟΐοννται. 

^ιτάλκηζ μεν ονν βασιΧευων χωράς τοσανττ^ςθδ 
τταρεσκενάζετο τον στρατόν. και επειΒη αντω έτοιμα 
τμ', άρας εττορευετο εττι την ΙΝΙακεδονίαν, ττρωτον μεν 
δια τηζ αντοΰ άρχτ]ς, εττειτα δια Κ.ερκίνηί, έρημου 
ορονζ, ο €στι μεθόριον 2ιντών και Παιόνων εττορενετο 
δέ δι' αΰτοί5 τ^ όδω ην ττρότερον αιτδς ίττοη^'σατο 
τεμων την νΧην, οτε εττι Παιονας εστρατευσ^εν. το 2 
δε όρο<ί ε$ Όδρνσών διϊοντες εν δείια μεν εΤχον 
ΙΙαίονας, εν αριστερά δε 2ιντους και Μαιδονς. διελ- 
^όντες δε αντο άφίκοντο ες Αόβηρον την Ίίαιονικην, 
ΤΓορενομενω δε αΰτω άττε-γίγνετο μεν ονδέν του στρα- 
τού ει μη τι νο'σω, ττροσε-γίγνετο δε• ττολλοί γαρ των 
αυτονόμων Θρακών άτταράκλητοι εφ' άρτταγην ηκο- 
λονθονν, ώστε το παν ττληθοζ λέγεται ονκ έλασσον 
ττεντεκαβεκα μνριάΒων γενε'σ^αι• και τοντου το μεν 3 
■ττλεον ττε^ον ην, τριτημόριον δε μάλιστα Ίτητικόν. τοί> 
δ' Ιτητικοΰ το ττλειστον αντοι 'Οδρνσαι -τταρείχοντο 
και μετ αντονς Γε'ται, του δε -ττεζοΰ οι μαχαφοφόροι 
μαχ^ίμωτατοι μεν ήσαν οί εκ τ^ς 'Ροδότη/ς αντόνομοί 
καταβάντες, 6 δε άλλος ό/ιιλος ξνμμικτοζ ττληθει 
φοβερωτατοζ ηκολονθει. ζννηθροίζοντο ονν εν τ^99 
ί^οβηρω και ναρεσκενάζοντο, δττως κατά κορνφην 
εσβαΧονσιν ες ττ^ ν κάτω Μακεδονιαν, 7;ς ό II ερδικκας 
ηρχεν. των γαρ Μακεδόνων εΐσι και Ανγκτ^σται και 
Ελι/ιιωται και άλλα ε^ντ; εττάνωθεν, α ξνμμαχα μεν 
εστί τοντοις και νττηκοα, βασιλείας δ' έχει κα& 
αυτά. την δε τταρά θάλχισσαν ννν Μακεδονιαν 'Αλε- 2 
^ανδρός ό Περδικκου ττατηρ και οί ττρόγονοι αΰτοΰ. 



152 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

Ύημΐνί^αι το άρχαΐον οντες ίζ "Αργονς, πρώτον 
Ικτησαντο και ζβασίλΐνσαν άνασττ/σαντες ρ-ό-χτ) εκ 
/λέν Πιερίας Πι'ερας, οί ύστερον νττο το Παγγαιον 
ττέραν Στρυμόνος ωκησαν Φά-^ρητα και άλλα χωρία 
— και ετι και νυν Πιερικός κόλπος καλείται τ] νττο 

3 τω Παγγαιω ττρος θάλασσαν γη — εκ δε της Βοττιας 
καλούμενης Βοττιαιους, ο'ί νυν όμοροι Χαλκιδεων 
οΐκοΰσιν τ^5 δε Παιονιας τταρά τον "Α^ιον ττοταμον 
στενην τίνα καθηκονσαν άνωθεν μ^χρί- Πελλτ^ς και 
θαλάσσης Ικτησαντο, και ττεραν Αξίου μέχρι Στρυ- 
μόνος την Μυγδονιαν καλουμίνην Ήδώνας ε^ελά- 

4 σαντες νέμονται, άνίστησαν δε και εκ τ^? νυν Έορ- 
διας καλούμενης Έορ8ούς, ων οι μεν ττολλοι εφθά- 
ρησαν, βραχύ δε τι αυτών ττερι Φυσκαν κατωκηται, 
και εζ Άλ/ΑωτΓίας ^ΑΧμωπας. εκράτησαν δε και των 
άλλων ε^νών οί Μακεδόνες ούτοι α και νυν ετι εχονσι, 
τον τε Άν^ερ,οΰντα και Γρι^στωνίαν και Βισαλτιαν 
και Μακεδόνων αυτών ττολλί^ν. το δε ξΰμπαν Μα- 
κεδονία καλείται, και Περδικκας Αλεξάνδρου βασι- 
λεύς αυτών ην οτε %ιταλκης ετη^ει. 

100 Και οί μεν Μακεδόνες ούτοι, εττιόντος ττολλοΰ 
στρατού, αδύνατοι όντες άμύνεσθαι ες τε τα καρτερά 
και τα τείχη όσα ην εν τύ] χωρψ εσεκομίσθησαν . ην 
δε ου ΤΓολλά, άλλ' ύστερον Αρχέλαος ό Περδικκου 
υιός ^βασιλεύς γενόμενος τα νυν όντα εν τύ} χωρά 
ωκο^όμησε και όδους ευθείας ετεμε, και ταλλα διεκό- 
σμησε τά [τε] κατά τον ττόλερ,ον ιττττοις και όττλοις 
και ΤΎ) αλλτ) τταρασκευτ) κρείσσονι η ζνμτταντες οί 

2 άλλοι ^^ασιλι^ς όκτω οί ττρό αυτού γενόμενοι, ο δε 
στρατός των Θρακών εκ τ^ς Α,οβηρου εσεβαλε ττρω- 
τον /λέν ες την Φιλίτητον ττρότερον ουσαν άρχην, καΐ 
εΤλεν Είδο/χ.ενΐ7ν ρ-έν κατά κράτος, Τορτυνίαν δε και 
Άταλάντϊ^ν και άλλα άττα χωρία ομολογία διά την 
Άμύντου φιλίαν ττροσχωρουντα, του Φιλίππου νΐεος, 
παρόντος" Ευρωττόν δε έπολιόρκησαν μεν, ελειν δέ 

3 ονκ ε^ΰναντο. έπειτα δε και ες τι^ν αλλϊ^ν Μακεδο- 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Β', ΡΑ'. 153 

νίαν Ίτρονχωρίί την εν αριστερά. ΤΙίλληζ και Κνρρον. 
?σω δε τοντων €5 την Βοττιαιαν και ΙΙιεριαν ονκ 
άφίκοντο, αλλά την τε Μι,•γδονιαν και Γρτ^στωνιαν 
και Άνθεμοΐντα εδτ^ονν. οί δε Μακεδόνες ττεζω μεν 
ονδέ διενοοΰντο άμννεσθαι, ΐτητονς δε -προσμεταττεμ- 
ψάμενοι άττδ των ανω $νμμάχων, οττη δοκοί, ολίγοι 
ττρδς 7Γθλλου5 εσίβαλλον ε5 το στράτευμα των Θρα- 
κών, και τ5 /χέν ττροστΓ(.σοιεν ονδεις νττεμενεν ανΒρας 4 
ίτητεας τε άγα^ονς και τεθωρακισμένονζ, νττο δε ττλτ;- 
θονς ττερικΧτβόμενοι [αντονς] ττολλαττλασίω τω ομιλώ 
ε5 κινδυνον * καβίστασαν, ώστε τελθ5 'ησν)(ίαν ψ/ον, 
ον νομίζοντεζ ίκανοι εΤναι χρδς το ιτλεΌν κινδυνετίειν. 
ό δε 2ιτάλκ•>;5 7Γρ09 τε τον Πε/ιδικκαν λόγους εττοιεΐτο 101 
ων ένεκα εστράτΐνσεν, και εττειδτ; οί Άθτρ'αΐοι ου 
τταρησαν ταΐζ ναυσίν, αττιστοίντες αυτδν /αϊ; "ηζειν, 
οώρα •δέ και ττρίσβεΐζ εττε/χι^αν αΰτω, ες τε τους 
Χαλκιδεας και Βοττιαίους μίροζ τι τοί; στρατον 
ττεμιτει καΐ τειχτ/ρεις ττοιτ^σ-ας έδτ/ου τ»}ν γ^ν. καθψ 2 
μενού δ* αΰτον ττερι τους χοίρους τούτους οί ττρος 
νότον οίκουντες Θεσσοιλοι και Μάγνι^τες και οί άλλοι 
χττηκοοι Θεσσαλών και οί μέχρι Θερμοπνλών "Ελλτ;- 
νες εφοβηθησαν μη και επι σφόίζ 6 στρατός χωρηστ], 
και εν τταρασκεντ) ήσαν. εφοβηθησαν δε και οί 
ττεραν "^τρνμόνοζ ΤΓρος βορεαν Θράκες, όσοι ττεδια 
ειχον, ΠαναΓοι και Όδόμαιτοι και ί^^ρώοι και Δερ- 
σαΐοι- αντόνομοι δ' είσί ττάντες. τταρεσχε δε λόγον 3 
και επι τους των Αθηναίων -ττολεμίονς "Ελληνας, μή 
ΰττ' αυτών άγο'ρ.ενοι κατά το ξνμμαχικον και ε'ττι 
σφας γωρησωσιν. ό δε ττ;ν τε Χαλκιδικτ^ν και Βοτ- 
τικτ7ν και Μακεδονίαν α^αα επέχων εφθεφεν• και 
εττειδι/ αντω ουδέν εττράσσετο ων ένεκα εσεβαλε, και 
η στρατιά σιτον τε ουκ ειχεν αυτώ και υττδ χειμώνας 
εταλαιττώρει, άναττείθεται νττο ^ενθον του ^τταρδά- 
κον, αδελφιδοΰ οντος και μέγιστον μεθ' αΐ-τ-δν δυνα- 
μενον, ωστ εν τάχει άττελ^εΐν. τον δε ^ευ^τ^ν κρνφα 4 
Περδικκας, υττοσχό^ενος άδελφτ;ν εαυτού δώσειν και 



154 ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΤ 

•χρημ,ατα επ αντ^, ττροσττοιεΓται. και ό μ\ν ττεισ^ας 
και μζίνας τριάκοντα τά? ττάσας ημέρας, τουτίον δε 
οκτώ εν Χαλκιδευσιν, άνεχωρησε τω στρατώ κατά 
τά;(0? εττ' οίκον. Περδικκας δε νστίρον "ϊ,τρατονίκην 
την εαυτοΰ άΒελφην διδωσι ^ενθη, ωσπερ νττίσγετο. 
τα /Αει/ κατά ττ}ι/ ^ιτάλκου στρατείαν ουτωϊ εγε'ι/ετο. 
102 Οί δε εν Ναυττακτω Αθηναίοι τον8ε του χειμω- 
νοζ, εττεώη το των ΐίελοττοννησίων ναντικον 8ίελνθη, 
Φορμιωνοζ ηγουμένου εστρατενσαν, τταραττΧεΰσαντεζ 
€7Γ Αστακού και άττοβάντες, ες ττ^ν μεσόγειαν της 
Ακαρνανίας τετρακοσίοις μεν όττλίταις^ Αθηναίων των 
άτΓο των νεών, τετρακοσίοις δε Μεσσ?7νιων, και εκ τε 
"^τράτου και, Κορόντων και όίλλων -χωρίων άνδρας ου 
Βοκονντα.ς βέβαιους εΤναι ε^τ^λασαν, και Κ,ννητα τον 
Θεολυτου ες Κοροντα καταγαγοντε? ανεχωρησαν ττα- 

2 λιν ετΓΐ τάζ ναυς. ες γαρ Οΐνιάδας, αεί ττοτε ττολε- 
μίονς οντάς, μόνους Άκαρνό.νων ουκ εδόκει δυνατόν 
εΤναι χειμωνος οντος στρατευειν ό γαρ Αχελώος 
τΓοταμος ρέων εκ Πίνδου ορούς δια Δολοττίας και 
Άγραίων και Άμφιλόχων και δια τοί; Άκαρνανικοΰ 
ττεΒίου άνωθεν μεν τταρά %τράτον ■ττόλιν, ες θάλασ- 
σαν δε ε^ιεΐ5 τταρ' Οίνιάδας και την ττόλιν αυτοΓς ττε- 
ριλιμνάζων άττορον ττοιεΐ υττο του ύδατος εν χει/χώΐΊ 

3 στρατεΰειν. κεΓνται δε και των νήσων των Έχινά- 
δων αΧ τΓολλαι κατάντικρυ Οινιαδών, του Αχελώου 
των εκβολών ουδέν άττεχουσαι, ώστε μέγας ων 6 ττο- 
ταμος ΤΓροσχοί α,ει και τα των νήσων άι ηπειρωνται, 
ελτΓίς δε και ττασας ουκ εν ττολλω τινι αν χρονω 
τοντο τταθείν τό τε γο,ρ ρεύμα εστί μέγα και ττολυ 
και θολερόν, αϊ τε νήσοι ττυκνοί, και αλλϊ/λαις τ^5 
-προσγωσεως τω μη σκεΖάννυσθαι ^ΰνδεσρ,οι γίγνον- 
ται, τταραλλά^ και ου κατά στοΐχον κείμεται οΰδ" 

4 εχουσαι ευθείας διόδους του ύδατος ες το πέλαγος, 
έρημοι δ' εισί. και ου /χεγάλαι. λέγεται δε και Άλκ- 
μο.ίωνι τω Άμφιάφεω, υτε 8ή άλάσθαι αυτόν μετά 
τον φόνον της μητρός, τον Αττολλω ταυτι^ν τι^ν •γην 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Β*, ΡΓ'. 155 

γρησαι οίκζΐν, νπίητόντα ονκ αναι λΰσιν των Βΐΐμά- 
των ττρίν αν €νρων Ιν ταυττ^ τ^ χωρά κατοικίστγται 
^τΐ5 οτ€ Ικτεινί ττ]ν μ-ητίρα μηπω νττο ηλίου ίωράτο 
μηΒί γη ην, ως της γ€ άλΛϊ;5 αυτω μΐμιασμ€νης. ο 6 
δ' άτΓορών, ώς φασί, μόλις κατ€νόησζ την ττρόσχωσιν 
ταύτην τοί) Άχίλωου, και ί^όκα αντω Ικανη αν κε- 
χωσθαί δίαιτα τω σώματι άφ' οντΓ€ρ κτείνας την μη- 
τίρα ονκ ολίγον χρονον ίττλανάτο. και κατοικισ^είϊ 
£5 του9 ττερι Οΐνιάδας τόττονς εδυναστευσε τε και α— ο 
Άκαρνάνθ5, χαιδδς εαυτόν, ττ75 χωράς την ίττωννμίαν 
εγκατε'λιττεν. τα μ€ν ττερι 'Αλκμαίωνα τοιαύτα λε- 
-γόμενα ττοφελάβομεν. 

Οί δε ^Αθηναίοι καΐ 6 Φορμίων αραντες εκ ττ79ΐ03 
Ακαρνανίας και αφικομενοι ες την Ναυττακτον α/ι^α 
^ρι κατέπλευσαν ε5 τα5 Άθηνας, τονς τε ελενθερονς 
των αιχμαλώτων εκ των νανμα,χιών άγοντες, οί άνηρ 
άντ ανδρός ελνθησαν, και τάς νανς ας εΤλον. και ό 
χειμών ετελεΰτα οΰτος, και τρίτον έτος τω -πολεμώ 
ετελεΰτα τωδε δν Θουκυδίδτ^ς ζννεγραψεν. 



Γ. 

Του δ' επιγιγνομενου θερονς Πελοττονντ^σιοι και οί 1 
^υ/ι/Αα;^οι α/χα τώ σίτω άκμάζοντι εστράτενσαν ες 
την 'Αττικην, ηγεΐτο δε αυτών ^ Αρχίδαμος ό Ζευ^ι- 
δά/χου, Λακεδαι/χονίων βασιλείς, και εγκα^ε^ό/ιενοι 
εδ7}ουν ττ^ν γην και ττροσβολαί, ώσττερ εΐώθεσαν, 
εγίγνοντο των Αθηναίων ίτητεων οπη τταρείκοι, και 
τον ττλειστον ομιΧον των ψιλών εΐργον το μη ττρο- 
ε^ιόντας των οττλων τα εγγύς τι^ς ττόλεως κακονρ-γεΐν. 
εμμείναντες δε χρόνον ου εΤχον τα σιτία άνεχώρησαν 
και διελυ^τ^σαν κατά ττόλεις. 

Μετά δε ττ^ν εσβολην των Τίελοττοννησίων ενθνς 2 
Αεσβος ττλην Μηθνμνης άττεστη άττ Αθηναίων, βον- 
ληθεντες μεν και -προ τοί; ττολεμον, αλλ' οί Λακεδαι- 
/Αονιοι ου ιτροσεδε^αντο, άναγκασίίεντες δε και ταυ- 



156 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

την την αττόστασιν ττρότίρον η διενοονντο ττοί'ησαο'- 
θαι. των τ€ γαρ λιμένων την χωσίν καΐ τειχών οι- 
κοΒόμησίν και ν€ων ττοίησιν έττίμενον τ^λεσθηναι και 
οσα €κ τοί3 Πόντου Ιδεί άφίκέσθαι, τοζότα<; τβ και 

2 σιτον [και] ά μΐ.ταττί.μττόμΐ.νοι Ύ/σαν. Τενεοιοι γαρ, 
οντεξ αντοϊζ διάφοροι, και Μ?7^υ)αναΐοι και αυτών 
Μυτιλτ^ναιων ίδια άνδρες κατά στάσιν, ττρο^ενοι 
Ά^ί^ναιων, μηνυταΐ γιγνονται τοΓδ Άθηναίοί^ οτι 
ζννοικίζονσί τ€ τί)ν Κίσβον £5 Ή^ν Μυτιλτ/νϊ^ν ^ιοι 
και την ττοφασκίνήν αττασαν /Αετά Λακεδαιρ,ονιων 
και Βοιωτών, Συγγενών όντων, εττι αττοστασει επεί- 
γονται• και ει μη τΐ5 προκαταληψεται ηδη, στίρη- 

3 σεσ^αι αΰτουξ Κίσβον. οι δ' Ά^ϊ;ναΐοι — :^σαν γαρ 
τεταλαιττωρτ^ρ,ενοι υπό τε τη^ νόσον και του ττοΧεμου 
άρτι καθισταμίνον και ακ/χάζοντο? — μέγα μίν έργον 
η-γονντο είναι Αεσβον ττροσττοΧεμωσασθσ.ι, ναυτικον 
Ιχουσαν και δΰναρ.ιν άκε'ραιον, και ουκ άττεΒεχοντο 

2 το ττρωτον τάς κατηγορίας, μείζον μεροζ νεμοντες τω 
μη βονλεσθαι αληθή εΤναι• επειδτ} μεντοι και ττεμ- 
ιΙ/αντες ττρεσβεΐζ ουκ επειθον του5 Μυτιλτ^ναιους την 
τε ^υνοικισιν και την -τταρασκενήν διαλυειν, δεισαντες 
ττροκαταλαβειν εβονλοντο. και πε'ρ,πουσιν εξαττι^ 
ναίωζ τεσσαράκοντα ναυ5, α* ετνχον -περί Πελοπον- 
νησον τταρεσκενασμεναι πλεΐν Κλεϊππιδϊ^ς δε ο 

3 ΔεινιΌυ τρίτος αυτός εστρατηγει. εσηγγελθη -γαρ 
αντοΐς ως εΐη Απόλλωνος Μαλόεντος ε^ω της πό- 
λεως εορτή, εν ύ) ττανΒημεΙ Μυτιλ')7ναΓοι εορτάζονσιν, 
και ε'λπιδα εΤναι εττειχθεντας επιπεσειν αφνω, και ην 
μεν ζνμβχι η πεΐρα, — ει δε μη, 'Μ.ντιληναίοις είττείν 
νανς τε παραδοΰναι και τείχη καθελείν, μη ττειθομέ- 
νων δε ττολεμεΐν. και αϊ μεν νήες ωχοντο'-τάς δε 
των Μυτιλϊ^ναιων δε'κα τρι-^ρεις, αί ετυχον βοηθοί 
παρά σφας κατά το ζνμμαχικον παροΰσαι, κατεσχον 
οί Αθηναίοι και του? άνδρας ε^ αυτών ες φνλακην 

4 έποιι^'σαντο. τοις δε Μυτιλι^ναιΌις άντ^ρ «κ των 
*Α^7?νών δια/3ά5 65 Ευ^οιαν και ιτεζ^ ετη Τεραιστον 



2ΪΠΤΑΦΗΣ Γ', Δ'. 157 

(Χθων, όλκάΒος άναγομάηη'ζ ίπιττχών ττΧω χρησα/ΐ6- 
νο9> και τριταΓθ5 €κ των Άθηγό^ν £? "^ίντιΧηνην άψι- 
κόμοΌζ, άγγελλει τον Ι-π^ίττλονν. οι δέ οντε €5 τον 
Μαλόοτα ΙζηΧθον, τα Τ€ άλλα των τειχών και λί- 
μενων τερΧ τα ημιτίΧΐστα φραξάμενοι ίφνλασσον. 
και οΐ Αθηναίοι ου ττολύ νστερον καταττλενσαντεζ 4 
ως Ιωρων, άττηγ'/αλαν μεν οί στρατφ/οΐ τα £— εσταλ- 
μενα, ονκ εσακονόντων δε των Μυτιλτ^ναίων ε5 ττολε- 
μον καθίσταΐΎΟ. άτταράσκενοι δε οί Μυτιλψ'αΓοι 
και εξαίφνης άναγκασθέντες νολεμεΐν εκττλονν μεν 
τίνα ετΓΟίησαντο των νέων ως εττι νανμαχία ολίγον 2 
ττρο του Χιμενος, έπειτα καταΒιω^^^θέντες νττο των 
Αττικών νεών λογονϊ η8η -ΐτροσεφερον τοις στρατη- 
γοΓς, βονλόμενοι τάς νανς το τταραντίκα, εΐ δνναιντο, 
ομολογία τινί εττιεικεϊ άττοττεμψασθαι. και οί στρα- 
τηγοί των Αθηναίων ά—εοεξαντο, και αντοι φοβούμε- 
νοι μη ονχ ίκανοι ωσι Αεσβω τΐάση ττολεμεΐν. και 3 
άνακωχτ^ν ττοιησάμενοι ττεμτΓονσιν ες τάς Άθηνας οι 
Μυτιλτ/ναΓοι των τε δια^3αλλόντων ενα, ω μετεμελεν 
η8η, και άλλον5, ει ιτως τείσειαν τάδ ναι;5 άττελ^ειν 
ω5 σφων ονδέν νεωτερ ιοι-ντων. 

Έν τοντω δε άττοστελλονσι και ες την Λακεδαι- 4 
/χονα ττρεσβεις τριηρει, λα^όντες το των Αθηναίων 
ναντικόν, οί ωρμονν εν τβ Μαλεα ττρος βορεαν της 
τΓολεως• ου γαρ εττίστενον τοις αττο των Αθηναίων 
ττροχωρησειν. και οί μεν ες την ΑακεΕαίμονα ταλαι- 
ττωρως δια του ττελάγονς κομισθέντες αντο'ις εττρασ- 
σον οττως τΐ5 βοήθεια ηξει• οί δ* εκ των Άθηνων 5 
ττρεσβεις ως ουδέν ηλθον ττράζαντες, ες ττόλεμον 
καθίσταντο οί Μυτιλτ/ναΓοι και η άλλη Αεσβος -ττλην 
Μηθνμνης• ούτοι δε τοις Άθτρ/αίοις εβεβοηθηκεσαν 
και "Ιμβριοι και Ατ^ρ,νιοι και των άλλων ολίγοι τίνες 
ζνμμάχων. και ε^οδον ρ,έν τίνα 7Γονδί7/Λεί ενοιτ^σαι^το Χ 
οί Μυτιλτ/ναΓοι εττι το των Αθηναίων στρατόττεδον 
και μάχη εγένετο, εν η ονκ έλασσον έχοντες οί Μυ- 
τιλτ/ναΓοι οΰτε ετΓτ/ΐ'λι'σαντο ούτε εττίστευσαν σφίσιν 



158 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΪ 

αντοΐϊ, αλλ' αναχώρησαν Ιττειτα οί μεν ησνχαζον, 
€Κ ΐΙίλοτΓοννησου καΐ μετ α.ΧΧ•η<; τταρασκΐνηζ βου- 
λό/Α€νοι, €1 ττροσγενοιτό τι, κίνΒννενΐΐν — και γαρ 
αντοΐς Μβλε'αδ Λακων άφικνειται και 'Έρμαιων8ας 
Θηβαΐοζ, ο'ί ττροαττζστάλησαν μίν Τ'79 ά7Γοστάσ€ω5, 
φθάσ-αί δε ου Βννάμενοί τον των Αθηναίων ίπίττλονν 
κρνφα μζτά την μάχην ύστερον εσττλεονσι τριηρει, 
καΧ -παργινονν ττίμττειν τριήρη αλΧην και ττρεσβεΐζ 

6 μεθ' αυτών και εκττίμττονσίν — οί δε 'Α^ι^ναΓοι ττολυ 
έττιρρωσθεντεζ δια την των Μυτιληναίων ησνχίαν 
ξνμμάχονζ τε ττροσεκάλονν, οί ττολυ θασσον τταρήσαν 
6ρώντ€ζ ουδέν ίσχνρον άττο των Αεσβίων, και ττε- 
ριορμισάμενοι το -προ•; νότον της ττόλεως ετείχισαν 
στρατόπεδα δυο εκατέρωθεν τ^ς ττόλεωζ, και τούδ 
ΐφόρμονζ εττ αμφότεροι^ τοίδ λιρ,εσιν εποιοΰντο. 

2 και τΐ7? /Αεν θαλάσσης είργον μη χρησθαι τους Μυ- 
τιλΐ7ναίου5, της δε γτ^ζ τ^5 ρ.€ν άλλης εκράτονν οί 
Μυηλι^ναΐοι και οί άλλοι Αεσβιοι ττροσβεβοηθηκότες 
η8η, το δε ττερι τα στρατόπεδα ου πολύ κατεΐχον οί 
Αθηναίοι, νανσταθμον δε μάλλον ην αντοΐς πλοίων 
και άγορα? ι; Μαλε'α. και τα /χέν περί Μυτιλι/νι^ν 
ουτωζ επολε/Αειτο. 

7 Κατά δε τον αΰτον χρόνον του θερονζ τούτου 
Αθηναίοι και ες Πελοπόννησον νανζ άπε'στειλαν 
τριάκοντα και Άσώπιον τον Φορμίωνος στρατηγόν, 
κελενσάντων Άκαρνάνων των Φορμίωνος τίνα σφίσι 
ττεμψαι η νΐον η ζυγ-^ενη άρχοντα, και παραπλεου- 
σαι αί νηες της Αακωνικης τά επι^αλασσια χωρία 

2 εττόρθησαν. έπειτα τας μεν ττλείονς άποπε/χπει των 
νεών πάλιν επ' οίκου 6 Άσωττιος, αΰτδς δ' έχων 
δώδεκα άφικνεΐται ες Ναύπακτον, και ύστερον Άκαρ- 
νανας άναστησας ■πανΒημει στρατεύει επ Οινιαδας, 
και ταις τε ναυσι κατά τον Άχελωον έπλευσε και ο 

3 κατά "γην στρατός ε8ηου την χωράν, ως δ' ου ττροσ- 
εχωρονν, τον μεν ττεζον άφίησιν, αυτός δε πλευσας 
€5 Λευκάδα και άτνόβασιν ες Ί^ηρικον ττοιησαμενος 



2ΤΙΤΡΑΦΗΣ Γ', Η'. 159 

άναχωρων διαφθείρεται αντόζ τε και της στρατιάς τι 
μίροζ ντΓΟ των αΰτό^εν τε ξνμβοηθησάντων και 
φρονρων Τίνων ολίγων, και νστερον νΐΓοσπόν8ονς 
τους νεκροί'ζ αττοττλενσαιτες οΣ 'Α^τ/ι/αΓοι τταρα των 
Λευκαδιων Ικομίσαντο. 

Οί δε ετΓΐ τ^5 ττρώτης νεώ$ εκπε/χφ^ε'ντες Μυτιλ»^- 8 
ναιων 7Γρεσ)8εΐ5, ως αντοΓς οί Λακεδαι/λόνιοι ειττον 
ΟλνμτΓίαζ€ τταράναι, οπωζ και οί άλλοι ζνμμαχοι 
ακονσαντζ<ί βονλζίσωνται, άφικνουνται ες τ>7ν 'ΟΧνμ- 
ττίαν ^ν δε Όλν/χτΓΐάί 17 Δωριευζ 'Ρόδιος το δεύτερον 
Ινίκα. και εττειδί} /χετά ττ^ν Ιορτην κατέστησαν ές 
λόγονς, ειτΓον τοιάδε. 

" Το μεν καθΐστοζ τοΓ; "Ελλτ^σι νόμιμον, ω άνδρεδ 9 
Λακεδαι/Λονιοι και ξνμμαχοι, ϊσμΐν τονςγάρ άφιστα- 
μένονζ εν τοις τζολεμοίς και ξνμμαχίαν την ττρίν 
ατΓολειτΓοντας οί δε^άρ,ενοι κα6' όσον ρ,έν ωφελούνται 
εν ηΒοντ) ε^ουσιν, νο/χι^οντες δε εΤνα» ττροδοτας των 
7τρ6 του φίλων χείρονς ηγούνται, και ονκ άδικος 3 
ανττ; 7^ ά^"ιωσΐ5 εστίν, ει τυ;;^οιεν ττρος άλλί/λους οι 
τε αφισταμενοι και αφ ων διακρινοιντο ίσοι /Αεν τ^ 
γνώμη όντες και έννοια, αντίπαλοι δε τ^ τταρασκενη 
και Βννάμει, ττρόφασις τε επιεικτ^ς μηΒεμία νττάργρι 
της ατΓοστάσεως• δ ί^/^Γν και Άθηναίοις ονκ ην. 
μηΒε τω χείρονς Βόζωμεν εΤναι ει εν τ^ ^ψηνη τιμώ- 
μενοι ντΓ αυτών εν τοΓς δεινοΓς άφιστάμεθα. ττερί 10 
γαρ του δίκαιου και αρετής ττρωτον, άλλως τε και 
ξνμμαχίας Βεόμενοι, τοις λόγονς ττοιησόμεθα, είδότες 
ούτε φίλιαν ίδιωταις βέβαιον γι-^/νομίνην ούτε κοινω- 
νιαν ττόλεσιν ες οΰδε'ν, ει μη μετ αρετής Βοκονσης 
ες αλλϊ^λους γιγνοιντο και τάλλα ομοιότροποι ειεν• 
εν γαρ τω διαλλάσσοντι της γνώμης και αί διαφοραι 
των έργων καθίστανται, ημίν δε και Ά^τ^ναιΌις 
ξ;νμμαχία εγενετο πρώτον, άπολιπόντων μεν νμών εκ 
του Μι^δικοΰ πολέμον, παραμεινάντων δε εκείνων 
ττρος τα υττόλοιττα των έργων, ένμμαγρι μέντοι 3 
ίγενόμεθα ονκ επΙ καταδουλωσει των Έλλι^'νων 'Α^τ^ 



160 ΘΟΤΚΤΔΤΔΟΤ 

ναίοΐΫ, άλλ' €7γ' ^λ^υ^€ρο^σ■ει άττο του Μι/δου τοΓβ 
Ελλησιν. καΐ μ^χρι μ^ν άττο τον ίσου ηγονντο, 
νροθνμως ^Ιπόμεθα• εττειδτ} δε ίωρωμ^ν αΰτους την 
μεν του Μτ^δου ίχθραν άνιένταζ, την δε των ζνμμά- 
χων δοΰλωσιν ίπαγομίνονζ, ουκ άδεεις ετι ημεν^ 
αδύνατοι δε οντε? καθ' εν γενό/χενοι δια ττολυψηφίαν 
αμννασθαι οΐ ζνμμα^ζοί εδονΧωθησαν, •πΧην ημών και 
Χιών ημίΐζ δε αυτόνο/Λοι δι; οντε5 και ελεύθεροι τω 
ονό/*ατι $ννίστρατ€νσα.μ€ν. και ττιστουζ οϋκετ* 
€ΐ;!(0/Αεν ηγεμόνα<3 Ά^•*7^''^''ο^5> τταραδειγ/λασι τοΐ? 
ΤΓρογίγνομίνοίζ -χρωμ^νοι• ου γαρ εικο? τ/ν αυτου? 
ου5 /Λεν /Αεί^' ημών ενσττόνδουϊ εττοιτ^σαντο καταστρέ- 
ί/'ασ^αι, τους δε ΰττολοιττους, ει ττοτε αρα ΐΒννηθησαν, 
11 μη δράσαι τούτο, και ει ρ,έν αΰτόνο/χοι ετι ημίν 
ατταντες, βφα,ίότεροι αν 77/^1^ ^σαν μηΒ^ν νεωτεριειν 
ΰτΓοχειριου; δε ε;:^οντε5 τους ττλειους, τ^/χΓν δε α'ττδ του 
ίσου όρ,ιλουντες, χαλεττωτερον εΐκότωζ ερ,ελλον (^σειν 
και 7Γρο? το ττλεΓον η8η εΤκον του ημέτερου ετι μόνου 
άντισονμίνον, αλλο^5 τε και οσω δυνατώτεροι αυτοί 
αυτών ε'γιγνοντο και ημύ'ζ ερημόηροι. το δε άντι'- 
τταλον δεο5 μόνον ττιστδν ε5 ζνμμαχίαν 6 γαρ ττα- 
ραβαίνειν τι βονλόμενοζ τω μη ττροίχων αν ΙττεΧθεΖν 

2 ατΓΟτρενεται. αυτόνομοι τε ελίίφθημεν ου δι' άλλο 
τι ή όσον αΰτοΓζ ες ττ^ν αρχήν εΰττρεττεια τε λόγου 
και γνώμης μάλλον εφόδω η Ισχύοζ τα ττράγματα 
εφαινετο καταλϊ^τττά. α/χα ρ.εν γαρ μαρτυρίω έχρωντο 
μή αν τους γε ίσοψήφους ακονταζ, ει μή τι ή8ίκουν 
015 εττιγεσαν, ^υστρατευειν εν τω αΰτω δε και τά 
κράτιστα εττι' τε του? ΰττοδεεστερους ττρωτους ίυνε- 
ίτ^γον και τα τελευταία λΐ7Γοντε5 τοί; άλλου ττερίϊ^ 

3 ρημίνου άσ^ενε'στερα ερ,ελλον ε^ειν. ει δε αφ' ήμων 
•ηρζαντο, Ιχόντων ετι των ινάντων αυτών τε ΐσρ^υν 
και 7Γρο5 ο τι χρη στηναι, ουκ αν ο/Αοιως εχειρωσαντο, 
τό τ€ ναυτικδν ?;ρ.ών τταράχΐ τίνα φόβον μή ττοτε 
κα^' εν γενό/Αενον ή νμΐν ή αλλω τω ττροσθίμενον 
κινδυνον σψισι τταράσχη. τά δε και άπο ^εραττείαξ 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Γ', ΙΒ'. 161 

του Τ€ κοινού αιτών και των αει χροεστωτων ττεριε- 
γιγνόμίθα. ου μίντοι 1~\ ττοΧν γ' αν εδοκον/^εν 
Ζννηθηναι, ει μη ό ττόλίμος οδε κατέστη, τταραδειγ- 
μασι χρωμ^νοι τοις ες τονς άλλους, τις ουν αυττ; ι^ 12 
φιλία εγιγνετο ή ελευθερία -π-ιση^ εν ύ} τταρα -γνωμην 
άλλι^λονς ΰττεδεχό/Αε^α, και οί /χέν •>7/^ας εν τω ττολε/χω 
δεδιότες Ιβΐράττενον, ημ€ΐς δε εκείνους εν τ^ 770Γΐ,';(ία 
το αντο ΐτΓθίονμ€ν' ο τε τοΓς α.\λοις μάλιστα εύνοια 
ττίστιν βφαιοί, ημίν τοντο 6 φόβοζ ίχνρον τταρεΓχεν, 
δέει τε το χλεον η φιλία κατεχόμεΐ'οι ζνμμαγοι ημΐν' 
και ό— οτεροις θάσσον τταράσγρι άσφάλΐΐα θάρσο<;, 2 
οντοι ττρότεροί τι και τταραβησίσθαι ΙμίΧλον. ώστε 
ει τω δοκον/ιιεν άδικειν ττροατΓοστάντες δια τν^ν ίκείνων 
μέλλησιν των ες ημάίς δεινών, ατ!τοι ουκ ανταναμεί- 
ναντες σαφώς είδεναι εΐ τι αυτών εσται, ουκ ορθώς 
σκοτΓ ει. εί γαρ δυ•νατοί ^ρ.εν εκ του ίσου και άι-τε- 
τηβονλ^νσαι και άντιρ,ελλτ^σαί τι. Ιδεί •»7/χας εκ του 
ομοίου εττ' εκείνους ΐε'ναι• ε— ' εκείνοις δε οντος αει 
τοί; ε— ι;;^ειρεΓν και εφ' '7Ρ•ΐν είναι δει το ττροα/χυ- 
νασ^αι. 

"Τοιαύτας έχοντες ιτροφάσας και αιτίας, ω Λακε- 13 
δαιμόνιοι και ζνμμαχοι, άττίστημεν, σαφείς μεν τοΓς 
ακουουσι γΐ'ώναι ως εΐκότως εδράσα/Λεν, ίκανάς δε 
ί^/χας Ικφοβησαι και ττρος άσφάλειάν τίνα τρέψαι, 
βουΧομενονς μεν και ττάλαι, ότε ετι εν τρ είρηντ] 
ΙπίμχΙ/αμΐν ως υ/χας ττερι αττοστάσεως, ΰρ.ών δε οΰ 
ττροσΒεξαμενων κωλυθάτας• νυν δε εττειδτ; Βοιωτοί 2 
ττρονκαλεσαντο ενθνς νττηκονσαμεΐ', και εΐ'ομίζομεν 
ατΓοστησΐσθαι Βιττλην άττόστασιν, άίτό τε τών Ελλή- 
νων μη ξνν κακώς ττοιεΐν αυτούς μετ ^Αθηναίων άλλα 
^νελευ^ερουν, άττό τε Αθηναίων μη αυτοί Βιαφθαρη- 
ναι υτΓ εκείνων εν υστερώ άλλα προττοιησαι. η μεν- 3 
τοι ατΓοστασις ημών θάσσον γεγεν//ται και ατταρά- 
σκεΐ'ος• η και ρ,άλλον χρη ^'μμάχονς 8εξαμενου<! 
ημάς δια τα;^ε'ων βοηθειαν α— οστε'λλειν, Γνα φαίνησθε 
αμννοντες τε όΐς δει και εν τω αύτω τους ττολεμίονς 



162 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΥ 

4 βΧαντοντίς. καφοζ δε ώ5 ονττω ττρότίρον. νόσω Τ€ 
γαρ Ιφθάραται ^Αθηναίοι και χρημάτων Βαττάντ}, 
νηές Τ€ αντοΐς αΐ μ€ν ττερΧ την νμζτψαν ΐΐσίν, αΐ δ' 
(φ ημΐν τετα_)^αται, ώστε ουκ ΐΐκοζ αντονζ ττερίονσίαν 
ν€ων €χΐΐν, ην νμευς ^ν τω θέρει τωδε νανσί τε καΐ 
ττε^ω αμα έττεσβάλητε το δεύτερον, άλλ' η νμα,ζ ονκ 
αμννοννται εττιττλε'οντας η α,π άμφοτίρων άττοχωρη- 

6 σονται. νομίστ) τε μηΒίΙζ αλλότριας γ^? ττερι οΐκίΐον 
Κίνουνον ε|•ειν. ω γαρ δοκει μακράν αττειναι ?; Λέσ- 
βος, τϊ^ν ο^φελια^' αϋτω εγγΰ^εν τταρε'^ει. ου γαρ εν 
τί} Αττικτ} εσται ό ττόλε/λος, ώϊ τις οιεται, αλλά δι' 
^ν τ; Άττικϊ; ωφελείται, εστυ δε των χρημάτων άτο 
των ζνμμάχων η ττρόσοδος, και ετι μείζων εσται, ει 
ημάίζ καταστρεψονται• ούτε γαρ αττοστησεται άλλος 
τα τε ημέτερα ττροσγενησεται, ττάθοιμεν τ αν δεινό- 

6 τερα η οί ττριν δουλεΰοντες. βοηθησάντων δε νμων 
ττροθνμωζ ιτολιν τε ττροσΧηψεσθε ναντικον ε;^ουσαι/ 
μέγα, ονττερ νμΐν ^αάλιστα ιτροσδει, και Ά^ΐ7'''''0'^5 
ραον καθαφησετε νφαιρουντεζ αυτών τους Συμμά- 
χους, θρασύτερον γαρ ττας τις ττροσχωρησεται, την 
τε αΐτίαν άττοφενζεσθε ην είχετε μη βοηθεΐν τοΓς 
άφίσταμενοίζ. ην δ' ελευ^εροΰντες φαίνησθε, το 

14 κράτος του ττολεμου βεβαιότερον εζετε. αίσχυνθεν- 
τες ουν τάς τε των Έλλτ^νων ες υμάς ελττιδας και 
Δια τον Ολυρ,ΤΓίον, εν ου τω ίερω ισα και ίκέται 
εσμεν, ετταρ,υνατε Μυτιλτ^ναιοις, ξυμμαχοι γενόμενοι, 
και μη προησθε ημάς, ίδιον μεν τον κινδυνον των 
σωμάτων τταραβαΧΧομενους, κοινην δε την εκ του 
κατορθωσαι ώφεΧίαν άττασι δωσοντας, ετι δε κοινο- 
τεραν την βΧάβην, ει μη πεισθέντων ύμων σφαΧη- 
σόμεθα. γίγνεσθε δε άνδρες οΐουσπερ υμάς οι τε 
'Έλλ77νες α^ιοΰσι και το ημετερον δέος βούΧεται." 

15 Τοιαύτα μεν οί Μυτιλτ^ναΓοι εΤττον. οί δε Λακε- 
δαιμόνιοι και οί έ^ιμμαχοι επειδή ηκουσαν, -προσδεζ- 
άμενοι τους λόγους Συμμάχους τε τους Λεσ/ϊιους 
ετΓοιι^σαντο και τι;ν ες την Άττικην εσβοΧήν τοις τε 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Γ, Ι$". 163 

ζνμμάχοι<; χαρονσι κατά ταχο5 Ιφραζον Ιίναι €5 τον 
Ίσθμον τοΓς δνο μΐρίσιν ώζ ττοίησομενοι, και αντοι 
ττρώτοι άφίκοντο, και όλκοΟϊ 7Γαρεσκ€να^ον των νεών 
€ν τω Ίσ^/Λω ώς νπ€ροίσοντ€ζ έκ τη<ζ 'Κορίι^θον €5 
τι^ν 7Γρο5 Άθηνα<; θάλασσαν και νανσι και ττΐζω α/χα 
€7Γΐόντ€ς• και οί /Λ€ν ττροθνμωζ ταντα ί—ρασσον, οι 
δε άλλοι ξνμμαχοι βραΒ^ωζ τε ^-νελε'γοντο και εν 
καρποΰ ζνγκομώ-^ ήσαν και αρρώστια, τον στρατεν- 
€ΐν. αίσθόμενοί δε αΰτον5 οί ^Αθηναίοι δια κατά- 16 
γν(ι>σιν ασθένειας σφών ■καρασκ.ΐ.ναζομίνοχ'ζ, δτ^λώ- 
σαι βονΧόμΐνοί οτι ονκ ορ^ώς εγνωκασιν αλλ οίοι 
τέ εΐσι /ιιτ; κινοίντες το εττι Αίσβω ναυτικον και το 
άτΓο Πελοττοηο^σου εττιον ραδιως άμυνεσθαι, ε'— λέ- 
ρωσαν ναΰς εκατόν, εσ/3άντε'5 αΰτοι' τε ττλτ^ν ίτΓττεων 
και ττεντακοσιο/Λ,εδιρ,νων και οί ρ,ε'τοικοι, και τταρά 
τον 'Ισ^ρ-ον άναγαγόντες εττιδει^ιν τε εποιουντο και 
άτΓθβάσ€ΐ<ί τη<ί Πελοίτοννϊ^σου 77 δοκοΐ αυτοΓς. οί δε 2 
Λακεδαι/χόνιοι ορώντες ττολυν τον τταραλογον τα τε 
ΰτΓο των Αεσβίων ρηθίντα ηγονντο ονκ αληθή και 
άτΓορα νομίζοντες, ώς αντοΐζ και οί ξνμμαχοι αμα ου 
"τταρήσαν και τ^γγε'λλοντο και αί ττερι την Πελοττόν- 
νησον τριάκοντα ν^ες των Αθηναίων την ττεριοικιδα 
αυτών ττορθονσαι, άνεχωρησαν Ιττ οικον. νστερον 3 
δε ναυτικον τταρεσκεναζον ο τι ττεμψονσιν ες την 
Λεσ/3ον και κατά τόλεις εττί/γγελλον τεσσαράκοντα 
νεών Ίτλήθοζ καΐ ναναρχον ττροσε'τα^αν Άλκιδαν, 09 
ε/χελλεν εττιττλενσ-εσ^αι. αναχώρησαν δε και οί Αθη- 
ναίοι ταις εκατόν νανσίν, εττειδτ^ και εκείνους ειδον. 

Και κατά τον ;^όνον τούτον, ον αί νη€ζ εττλεον, εν 1 7 
τοΓς ττλεισται 8ή νηεζ άμ αΰτοΓς ενεργοί *[κάλλει] 
εγενοντο" τταραττλησιαι δε και ετι πλειους αρχομένου 
του ΤΓολεμον την τε γαρ Αττικ>7ν και Ένβοιαν και 
^αλαρ,Γνα εκατόν (.φνλασσον καΧ ττερΙ ΤΙελοττόννησον 
ετεραι εκατόν ήσαν, χωρίς δε αί ττερι Ποτιδαιαν και 
εν τοΓς άλλοις χωρίοΐζ, ώστε αί ττασαι αμα εγίγνον- 
το εν ενί 6ερει Βιακνσιαι και ττεντηκοντα. και τά 2 



164 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

ρήματα τοντο μάλιστα νττανάλωσΐ μ€τά Ποτιδαι'α?. 
την Τ€ γαρ Ποτι'δαιαν ΒίΒραγμοι όττλΐται Ιφρονρονν, 
αΰτω γαρ και, νττ-ηρί.τΎΐ Βραχμην ελάμβανε της ημέ- 
ρας, τρΜΓ^ιλιοι μίν οΐ ττρώτοι, ων ουκ ελασσους οιε- 
ΤΓολίόρκησαν, Ιξακόσιοι δε και χίλιοι μετά Φορμίω- 
νος, οΊ τΓροαττηλθον• νηίζ τε αί ττασαι τον αυτόν 
μισθον εφερον. τά μ\ν ονν χρήματα ούτω; υττανα- 
λώ^ϊ; το ττρώτον και ν^εί τοσ^αΰται δϊ} ττλεΐσται 
Ιττληρωθησαν. 

18 Μυτιλ•)7ναΐοι δε κατά τον αΰτον χρόνον ον οί Λα- 
κεδαι/Αονιοι ττερι τον Ίσθμον ήσαν εττι Μηθνμναν ω? 
■προ^ίΒομίνην εστράτευσαν κατά -γην αυτοί τε και οί 
επίκουροι• και ττροσβαλόντες ττ} ττο'λει, ε'ττειδι) ου 
ττροΰχώρει 77 ιτροσεδε'ρ^οντο, άττηλθον ίττ Αντισστ^; 
και Πυρράς και 'Έιρίσον, και καταστησάμίνοι τά εν 
ταΓί ττόλεσι ταυταις βφαιότίρα και τείχτ; κρατυ- 

2 ναντες διά τάχους άττηΧθον εττ' οίκου, εστράτευσαν 
δε και οΐ Μτ^θυ/λναΓοι άναχωρι^ο'αντων αυτών εττ Αν- 
τισσαν, και Ικβοηθίίας τινο5 "γενομένης ττληγίντες 
νττό τε των Άντισσαίων και των εττικοΰρων άπε^ανόν 
τε πολλοί και άνεχωρησαν οΐ λοιποί κατά τάχος, οί 
δε Άθηναΐοί ιιτυνθανόμενοι ταύτα, τους τε Μυτιλϊ;- 
ναίους τ^ς γης κρατονντας και τους σφετερους στρα- 
τιώτας ουχ ικανούς οντάς ειργειν, περ,πουσι περί το 
φθινόττωρον ηΒη άρχόμενον ΤΙάχητα τον Επικούρου 

3 στρατηγον και χίλιους όπλίτας εαυτών, οί δε αύτε- 
ρε'ται πλεύσαντες των νεών άφικνοννται και περιτει- 
χίζονσί 'Μντίληνην εν κνκλω άπλώ τείχει* φρούρια 
δ' εστίν ^ επί των καρτερων εγκατωκοδο'ρ,τ^ται. και 
ί; /Λεν Μυτιλ-^ντ^ κατά κράτος ηδη άμφοτερωθεν καί εκ 
γι^ς και εκ θαλάσσης είργετο καί ό χειμων ηρχετα 

19 γίγνεσθαι• προσδεό/Λενοι δε οί'Α^τ^ναιοι χρημάτων ες 
την τΓολιορκίαν καί αυτοί έσενεγκοντες τότε πρώτον 
εσφοράν διακόσια τάλαντα εζεττεμφαν και εττι τους 
ζνμμάχονς άργυρολόγους ναΰς δώδεκα καί Λυσικλεα 

2 πήαπτον αύτον στρατηγόν. ο δε άλλα τε ηργυρο' 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Γ, Κ'. 165 

λόγει και ■7Γίριε7Γλ€ΐ καΐ τηζ Καριάς ίκ Μνονντος 
άναβάς δια του Μαιάνδρου ττεδιΌυ μίχρι του %ανΒίου 
λόφου ζ—ίθΐμένων των Καρών και Άναατών αντόζ 
τε διαφθείρεται καΐ τηζ [αΧληζ] στρατιάς ■«ολλοι. 

Του δ' αΰτοΰ χειρ,ώνος οι Πλαταιές — ετι γαρ επο- 20 
λιορκονντο νττό των ΤΙελοττοννησίων και Βοιωτών — 
εττειΒη τω τ€ σίτω επιλιττ όντι επιεζοντο και αττο των 
Αθηνών ονδε/Αΐα ελττις ην τιμωρίας ουδέ άλλτ; σωτη- 
ρία εφαίνετο, εττιβονΧεχονσιν, αυτοί τε και Αθηναίων 
οί ^μτΓολιορκονμενοι, τρωτον μεν ττάντες εξελθεΐν 
και υπερβηναι τα τεί;:^ των ιτολεμίων, ην δυνωνται 
βιασασθαι, εσηγησαμένον την ττεΖραν αντοΐς Θεαινε- 
του τε του Τολ/ιίδου, άνδροζ μάντεως, και ΈνμοΧττί- 
δου τοί; Ααΐμάχον, ος και εστρατηγεί' έπειτα οί μεν 2 
ημίσεις άττωκνησάν ττως τον κίνδυνον, μεγαν ηγησά- 
/ιιενοι, ε$ δε άνδρας διακόσιους και είκοσι μάλιστα 
ενεμειναν τβ εζό8ω εθεΧονταΙ τροττω τοιωδε. κλίμα- 
κας ί-ίτοιησαντο ισας τω τείνει των πολεμίων ζννε- 
μετρησαντο δε ταις εττι^βολαις των ττλίν^ων, η ετνχε 
ττρος σφάς ουκ εξοΧηλιμμενον το τεΓ;;^05 αυτών. 
■ηριθμουντο δε ττολλοι αρ.α τάς εττιβολό.ς, και ε/χελ- 3 
λον οί μεν τίνες άμαρτησεσθαι οί δε πλείονς τενζε- 
σθαι του αλν^^ους λογισμού, άλλως τε και ττολλάκις 
άρι^/χοΰντες και ά/χα ου ττολυ άττε'χοντες, άλλα ρα- 
δίως καθορωμενον ες ο εβονλοντο του τείχους, την 
μ€ν ουν $νμμετρησιν των κλιμάκων οΰτως ελαβον, 
εκ του ττάχονς της πλίνθον εΐκάσαντες το μετρον το 21 
δε τείχος ην τών Πελοττοννι^σίων τοιόνδε τη οίκοδο- 
μησει. ' εΤχε μεν δυο τους ττεριβόλονς, ττρός τε Πλα- 
ταιών και ει τις έξωθεν άττ' Ά^τ^νών εττίοι, διειχον δε 
οί περίβολοι εκκαίδεκα ττο'δας μάλιστα άπ' αλλήλων 
το ουν μεταζυ τοντο, οί εκκαίδεκα ττόδες, τοις φύ- 
λα^ιν οικήματα Ζιανενεμημενα ωκοΒόμητο, και ην 
^ννεχη ώστε εν φαίνεσθαι τείχος παχύ επάλζεις έχον 
άμφοτερωθεν. δια 8εκα δε εττάλ^εων πύργοι ήσαν » 
/ιεγάλοι και ισοπλατεις τώ τείχει, διτ;κοντες ες τε το 



166 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

€σω μίτωτΓον αντον καΐ οί αντοί και [ίί] το Ι^ω, 
ωστ€ τταροδον μη εΤναι τταρά -ττνρ-γον, άλλα δι' αυτών 
μίσων δί'^^σαν. τάς ονν ννκτας, 6τγ6τ€ ■χειμων €Ϊη 
νοτ€ροζ, τάζ μ€ν επάλξεις άττελειττον, εκ δε των ττύρ- 
γων, όντων δι' ολίγου και άνωθεν στεγανών, Τ5;ν φυ- 
λακϊ^ν ετΓοιουντο. 
22 Το μίν ονν 7€Ϊχο<;, ω ττΐρΐΐφρονρονντο οί Πλαται^9, 
τοιούτον ην οί δ', εττειδϊ; τταρεσκευαστο αυτοΓϊ, τη- 
ρησαντες ννκτα χειμψων υδατι και άνεμω και αμ' 
ασίληνον, ε^τ^εσαν ηγουντο δε οιττερ και της -πείρας 
αίτιοι ήσαν. και ττρωτον μεν την τάφρον 8ιεβησαν 
η ττεριείχεν αντονζ, έπειτα ττροσεμιζαν τω τεί;(ει τών 
πολεμίων, λα^όντε5 τους φύλακας, ανά το σκοτεινον 
μεν ου ττροϊδοντων αυτών, ψόφια δε τώ εκ του προσ- 
ιεναι αυτούς άντιτταταγοΰντος του άνεμου ου κατα- 

2 κουσάντων ά/^α δε και διε;^οντε5 ττολύ -^εσαν, όπως 
τά οττλα μη κρονόμενα προς αλλι;λα αίσθησιν παρ- 
ε^οι. ήσαν δε ευσταλεις τε ττ} όττλίσει και τον 
άριστερον ττόδα μόνον ΰττοδεδε/Αε'νοι ασφαλείας ένεκα 
της προς τον ττι^λόν. κατά ουν μεταπνργιον προσετ 
/χισγον ττρος τάς επάλξεις, εΐΒότες οτι ερημοί είσι, 
πρώτον μεν οι τάς κλίμακας φέροντες, και προσέθε- 
σαν εττειτα ψιλοί δώδεκα ^ΰν ξιφώίω και θωρακι 
άνε'^βαινον, ων ν^γεΐτο Άμμεας 6 Κ,οροίβον και ττρώτος 

3 άνέβη. μετά δε αΰτον οί εττό/χενοι έ^ εφ' εκάτερον 
των πύργων άνεβαινον. έπειτα ψιλοί άλλοι /Λετα 
τούτους ^υν δορατίοις ε-χωρονν, οΓς έτεροι κατόπιν 
τάς ασπίδας εφερον,.οπως εκείνοι ρα,ον προσβαίνοιεν, 
και εμελΧον δώσειν όττότε ΐΓρ()ς τοις πολεμίοις ει- 
ησαν. ως δε άνω ττλείους εγενοντο, ^σθοντο οι εκ 
τών πνργων φυλακές• κατέβαλε γαρ τις τών Πλα- 
ταιών αντιλαμβανόμενος από των επάλξεων κερα- 

4 /χΐδα, ^7 ττεσουσα ψόφον εποίησε. και αντίκα βοη 
ην, το δε στρατο'ττεδον επι το τεΐ;!(ος ωρμησεν ου 
γάρ τ^δει ο τι ^ν το δεινόν, σκοτεινής νυκτός και χει- 
μώνας οντος• καΐ άμα οι εν τ^ πόλει των Πλαταιών 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΕΓ'. 167 

υτΓολελει/Λ/Λενοι €$€λθόντ€ζ ττροσεβαλον τω τείχει 
των ΤΙΐΧοτΓοννησίων εκ τονμτταλιν η οί άνδρες αντων 
νττερέβαίνον, οττως ηκιστα ττρος αντονς τον νονν 
ίχοίεν. έθορνβονντο μ^ν οΐν κατά χωράν μίνοντα, 
βοηθΐΐν δε ουδείς ΙτόΧμα εκ τη<ϊ εαυτών φνλακης, 
αλλ εν ατΓορω ήσαν εΐκασαι το γιγιο/Λενον. και οί 5 
τριακόσιοι αντων, οΐς ίτίτακτο τταραβοηθάν ει τι δέοι, 
€γωρονν ε^ω[^εν] του τείχους ττρος ττ^ν βοην. φρνκ- 
τοι' τε -βρόντο ες τας Θηβαζ ττολε/Αίοι- χαρανΐστ^ον 
δε και οί εκ τί75 τολειος Πλαταιΐ75 ο•''^ο τον τείχονζ 
φρνκτοί-ζ τΓολλους ττρότερον τταρεσκευασ/χενους ες 
αντο τοίτο, οττως ασαφή τα σ~ημζΐα τη<ϊ φρυκτωρίας 
τοις ΤΓολεμίοίζ -η και /χτ; βοηθοΐεν, άλλο τι νομίσαν- 
τες το γιγνό,αενον είναι τ^ το ον, ττρίν σφων οί άν- 
δρες οί ε^ιοντες διαφυγοιεν και του ασφαλούς άντί- 
λάβοιντο. 

Οί δ' νττ€ρβο.ίνοντ€<; των Πλαταιών εν τούτω, ως 23 
οί Ίτρωτοι αχ,των άναβΐβηκεσαν και του ττνργον εκα- 
τερου τους φύλακας διαφθείραντες Ικεκρατηκΐσαν, 
τας τε διόδους τών ττνρ-γων ενσταντες αυτοί εφνλασ- 
σον μ-ηοίνα δι αυτών ίττιβο-ηθεΐν και κλίμακας ιτροσ- 2 
θίντζς ατΓο του τει;^ους τοις ττνργοις καΐ Ιτταναβι- 
^βασαντες άνδρας •7Γλειους, οί /χεν ά— ο τών ττΰργων 
τους Ι-ιβο-ηθονντας και κάτωθεν και άνωθεν εΤργον 
βάλλοντες, οί δ' εν τοΰτω οί ττλειους ττολλας ττροσ- 
θεντες κλίμακας α,αα και τάς εττάλ^εις αττώσαντες 
δια του μ.εταττνργίου νττερεβαινον. ό δε Βιακομιζό- 3 
/χενος αει Γστατο εττι του ρ^είλους τ^ς τάφρον, και εν- 
τεύθεν ετό^ευόν τε κα'ι τ/κόντι^ον, ει τις τταραβοηθων 
-πάρα το τεΐ;^ος κωλυτί75 γίγνοιτο τ)75 διαβάσεως. 
εττεί δε ττάντες διεττεττεραίωντο, οί άττδ τών ττίργων 
χαλεττως οί τελευταίοι καταβαίνοντες εχωρονν εττι 
ττ/ν ταφρον, και εν τούτω οί τριακόσιοι αντοΐς επε- 
φεροντο λαμττάΒας έχοντες, οί /ΐλέν ουν Πλαταιές 4 
εκείνους εωρων μάίλλον εκ του σκότους εστώτες εττι 
του χείλους ττ^ς τάφρον, και ετόξενόν τε και εστ/κόν- 



168 ΘΟΪΚΥΔΙΔΟΤ 

τιζον €5 τά γυμνά, αυτοί δε «ν τω άφανεΐ οντΐζ ησ- 
σον δια τάζ λα^ατταδας καθ^ωρωντο, ίοστε φθάνονσι 
των Πλαταιών και οί ύστατοι δια/3άντε5 την τάφρον, 
6 ^(αλετΓώς δε και βυαίως• κρνσταλλόζ τε γαρ εττετη/γει 
ου ^ε/3αιο5 εν αΰττ} ώστ' εττελ^εΐν, αλλ' οΓος άτπ;- 
λιοίτου 7) βορίον ΰδατωδί75 μάλΧον, και τ^ νυ^ τοιοΰτω 
άνε/χω νττονειφομενη ττολυ το νδωρ εν αΰττ) εττεττοι- 
ι^κει, ο /χόλΐ9 ΰπερε;!^οντε5 Ιττ^ραιώθησαν. εγενετο δε 
και η διαφευ^ΐ5 αυτοΐζ μαΚΚον δια του χει/χώνοδ το 
/Αεγε^09. 

24 Όρμησαντες δε άπο τ^? τάφρου οί Πλαταιές 
ίχωρουν αθρόοι την ε9 ©ήβας φίρουσαν 68όν, εν 
δεΙ^ια έχοντες το του Άνδροκράτου5 ηρωον, νομίζον- 
Τ€ς ηκιστα σφαζ ταντην αΰτούζ ΰττοτοττησαι τραττέ- 
σ^αι ττ^ν ε5 τους ττολε/χιους* και α/Αα εωρων τους 
ΙΙελθ7Γονντ^σιου9 τ?;ν ττρος Κιθαιρώνα και Δρυός κε- 
φάλας ττ^ν εττ' 'Α^ι^νών φίρουσαν /χετά λα/χττάδων 

2 διώκοντας, και εττι μίν ίζ η ετττά σταδιους οί Πλα- 
ταιές τι^ν έττί των ®ηβων Ιχωρησαν, εττει^' ΰττοστρέ- 
ί/^αντες ^εσαν τ^ν ττρος το ορός φίρουσαν ο'δον ες 
Έρύθραζ και Ύσιάς, και Χαβόμ^νοι των ορών διαφεΰ- 
γουσιν ες τάς Ά^τ^'^'^^, άνδρες δώδεκα και διακόσιοι 
ατΓο ττλειονων είσι γαρ τίνες αυτών οΊ αττετραττοντο 
ες Τ5^ν ττόλιν ττριν ΰττερ^αίνειν, εις δ' εττί ττ^ ε^ω τά- 

3 φρω το^ότ7;ς ίληφθη. οί ρ,έν ουν Πελθ7Γονν??σιοι 
κατά ρ(ώραν Ιγίνοντο τ^ς βοηθείας τταυσα/χενοι• οί 
δ' εκ τι^ς ΤΓολεως Πλαταιές τών μεν γεγΐνημίνων εί- 
δότες οΰδεν, τών δε άττοτραττορ,ε'νων σφίσιν άτταγ^'ει- 
λαντων ώς ουδείς ττεριεστι, κηρνκα εκτΓε/χι/^αντες, εττει 
•ημίρα εγενετο, εσττε'νδοντο άναίρεσιν τοις νεκροΓς, 
/χάροντες δε το άλϊ^^ές ετταυσαντο. οί /ι,έν δι} [τώΐ'Ί 
Πλαταιών άνδρες ούτως ΰττ€ρβάντ€ζ Ισωθησαν. 

25 Έκ δε τ^ς Λακεδαί/χονος του αΰτου ;!^ει/Αώνος τε- 
λευτώντος εκττε/χ,ττεται ^άλαι^ος ό Λακεδαι/χονιος ες 
Μυτιλι^η^ν τριτ/ρει. και ττλευσας ες Πυρραν και ΐξ 
αντης ττεζτ} κατά ^αράδραν τινά, τ^ ύπερβατον ην το 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Γ', Κξ". 169 

ττεριτίίχισμα, διαλογών Ισίρχ^ται ί<; την Μυτιλτ^ΐ'ην, 
και έλεγε τοις ττροε'δροις οτ6 Ισβολη τε αμα ε5 "Π^ν Ατ- 3 
τι/ο^ν εσται καΐ αί τεσσαράκοντα κ^ες τταρίσονται ας 
έδει βοηθησαί αντοΐς' ττηοαττοττεμφθηναί τε αυτός 
τοντων ένεκα και α/χα των άλλων ίτημΐλησόμενος. 
και οί /χεν ΊΜντιλτ^ΐ'αΓοι Ιθάρσονν τε και ττρος τους 
Αθηναίους ησσον ε?χον την γνωμην ώστε ζνμβαί- 
νειν. ό τε χ€ΐμ.ων ετελεντα ούτος και τέταρτον ετο5 
τω τΓοΧΐμω ΙτίΧίντα τωδε, δν Θουκχ•διδί^5 ζυΐ'ί-γραψζν. 

Του δ' ετΓίγιγνο/Αενου θερονς οί Πελοττονντ^σιοι, 26 
εττειδτ} τάς ες ττ^ν Μυτιλϊ;ν>7ν δυο και τεσσαράκοντα 
ναυς άττε'στειλαν έχοντα 'Αλκιδαν, δς ^ν αΰτοΓς ναύ- 
αρχος, ιτροστάζαντίς, αντοί ες ττ^ν Άττικτ^ν και οί 
|τ/Α/χα;^οι Ισίβαλον, όττως οί Ά^τ^ναΓοι άμφοτίρωθεν 
θορνβονμίνοι ησσον ταις νανσιν ες Τ7;ν Μυτιλ•>^ν>/ν 
καταττλεουσαις Ιττιβοηθησονσιν. ηγίΐτο δε ττ^ς έσβο- 2 
λ^ς ταυτ7;ς Κλεο)αεν7ί9 ΰττέρ Παυσανιου του Πλειστοά 
νακτος υίεος βασιλέως όντος και νεωτέρου ετι, ττατρδς 
δε άδελψος ων. εδτ^ωσαν δε τ^ς 'Αττικτ^ς τά τε ττρό- 
τερον Τίτμημά'α [καϊ] ει τι έβεβλασΓ>ίκει και οσα εν 
ταις ττριν έσβολαΐς -τταρελελειτΓτο• και τ; ίσβολη 3 
αυττ; χαλεπωτάττ; εγενετο τοΓς Άθηναίοις /ιετά τϊ^ν 
δευτεραν. εττι/λένοντες γαρ αει άπο Τ175 Αίσβον τι 
ττνίσεσθαι των νεών έργον ως ^δτ; ττεττεραιω^αενων, 
ΐτΓΐξηλθον τά ΤΓολλά τε/χνοντες. ως δ' ουδέν άττε- 
/3αινεν αυτοΓς ων ττροσεδε'^^οντο και εττελελοίττει ό 
σίτος, αναχώρησαν και διελυ^τ/σαν κατά ττόλεις. 

Οί δε ΛΙυτιλτ^ναΓοι εν τούτω, ως αι τε ν^ες ατττοΓς 27 
οΰ;;^ ηκον άττδ ττ7? Πελοττοννι/σου αλλά ενε;^όνι^ον, 
και ό σίτος εττελελοίττει, αναγκάζονται ξνμβαίν€ίν 
ττρος τους Ά^ι^ναίους διά τάδε. ό 2άλαι^ς και αυ- 
τός ου ττροσδε;^ό/Λενος ετι τάς ναυς όττλίΐ^ει τον 8ημον, 
ττρότερον ι/^ιλον όντα, οίς εττε^ιών τοΓς Άθηναίοις- οί 
δε εττειδτ^ ελαβον οττλα, ούτε ηκροωντο ετι των αρ- 
χόντων, κατά ^λλογους τε γιγνό/χενοι, ϊ; τον σΓτον 
εκε'λευον τους δυνατούς φεραν ες το φανερον καΐ 



170 ΘΟΪΚΪΔΙΔΟΤ 

διανε/ΛΕίν αττασιν, η αυτοί ζνγχωρησαντίζ 7Γρο? *Αθη- 

28 ναίονζ ίφασαν τταραδωσειν την ττόλιν. γνόντ€5 δε οΣ 
εν τοΓς ττράγμασίν οντ αττοκωλΰσαν δυνατοί δντε^, 
ει τ άτΓομονωθησονταί τηζ ζνμβάσ€ω<;, κινδυνευσον- 
τε5, 7Γθΐοΰντα6 κοινί) όμολογίαν ττρός τε Πάχτ/τα και 
το στ/3 ατό π-εδον, ώστε Άθηναίοΐζ μ^ν ε^εΐναι /3ου- 
λευσαι ττερι Μυτιλτ/ναιων όττοΓον αν τι βοίλωνται 
και τι/ν στρατιαν ες τι/ν ττόλιν δε;(εσ6αι αντονζ, 
ττρΐσβείαν δε άττοστε'λλειν ε5 τά<ί Άθηνο.ζ Μυτιλϊ;- 

2 ναιΌυς ττερί εαυτών εν ό'σω δ' αν ττάλιν ελ^ωσι, Πά- 
χητα μητ£ δτ^σαι Μυτιλϊ^ναιων μη8ίνα μητζ άνδρα- 
ΤΓοδισαι μητ£ άττοκτειναι. 9; /Λεν ξνμβασίζ αυτί; 
εγενετο, οί δε ιτράζαντεζ ττροζ του5 Λακεδαι/Λονίους 
μάλιστα των Μ.ντιληναίων ττεριδεεις οντε5, ως ϊ/ 
στρατιά Ισηλθεν, ουκ ϊ7ΐ'εο';(οντο άλλ' επί του; ;3ω- 

3 /Αουδ ο/Αω5 καθίζονσυν. ΐΐάχηζ δ' άναστϊ^σας αυτούς 
ώστε /χ?7 άδίκησαι, κατατίθεται ες Τενεδον μίχρι ου 
τοίζ Άθηναίοΐζ τι δό^. ττίμψαζ δε και ες ττ^ν "Αν- 
τισσαν τριήρεις ττροσεκτησατο, και ταλλα τα ττερί το 
στρατόπεδον καθίστατο τ] αυτω εδόκει. 

29 Οί δ' εν ταις τεσσαράκοντα ναυσί Πελοττοννι^σιοι» 
ους έ'δει εν τά-χει τταραγενεσθαι, ττλέοντες ττερι τε 
αΰτϊ^ν την Πελοττόννί^σον ενΒιετριψαν και κατά τον 
άλλον -ττΧονν σχολαιοι κομισθεντες τους ρ,έν εκ τί^ς 
ττόλεως Αθηναίους λανθάνουσι, -πρΙν Βη ττ} Δϊ^λω 
εσ;^ον, ττροσμίξαντες δ' άττ' αυτής τύ) Ίκάρω καΐ Μυ- 
κόνω ττυν^άνονται ττρώτον οτι η Μυτιλτ^ντ; εάλωκεν. 

2 βουλόμενοι δε το σαφές ειδε'ναι κατέπλευσαν ες *Ε/χ- 
)8ατον τί7$ Ερυθραίας• ημεραι δε ρ,άλιστα ί7σβΐ' τ^ 
Μυτιλι^νι; εαλωκυια ετττά οτ' ες το "Εμβατον κατέ- 
πλευσαν, ττυθόμενοι δε το σαφές εβονλενοντο εκ 
των παρόντων, καί ελε^εν αϋτοΓς Τευτίαπλος (χν?7Ρ 
ΉλεΓος τάδε. 

30 " Αλκι'δα και Πελοποννϊ/σι'ων δσοι ττάρεσμεν άρ- 
χοντες της στρατιάς, εμοί 8οκεΐ πλεΐν ημάς επι 
^υτιληνην πριν έκπΰστους •γενεσθσ.ι, ώσπερ εχομεν 



2ΤΙΤΡΑΦΗΣ Γ, ΔΑ'. 171 

κατά γαρ το είκο5 ανδρών νίοκττΐ ττολιν €)(οντ<ύν 
ίτολυ το άφίλακτον ενρησομεν, κατά μεν θάλασσαν 
και Ίτάνν, ζ εκείνοι τ€ άνελττιστοι ΐττιγειεσθαι αν 
τίνα σφίσι -π-ολεμιον και ημών η αλκή τι.'γχανει /α.α- 
λιστα ονσα• είκος δε και το ττεζον αντων κατ οΙκίας 
άμελεστερον ω5 κεκρατηκότων Βιεσττάρθαι. ει ονν 2 
ττροσττεσοιμεν άφνω τε και ννκτό<;, ελττίζω μετά τΟν 
ό'δον, ει τΐ9 άρα ημιν εστίν νττόλοπΓΟξ εννον5, κατα- 
ληφθηναι αν τα. ττράγματα. και μη άττοκνησωμεν 
τον κίνΖνχ'ον, νομίσαντεζ ονκ άλλο τι είναι το καινον 
τοΰ -ίτολεμου η €ο τοιούτον, ο ει τΐ9 στρατϊ/γος εν τε 
αντω φνλάσσοιτο και τοΓξ νοΧεμίοκ €νορων ε~ίχει- 
ροίη, τλεΐστ αν ορθοΐτο. 

Ό μεν τοσαυτα εΐττών ονκ εττείθε τον 'Αλκίδαν. 31 
άλλοι δε' τιιες των άττ' Ιωνίας φνγάΒων και οί Λάτ- 
βίοι ζνμττλεοντες τταρηβνονν, εττειδτ; τούτον τον κίν- 
δννον φοβείται, των εν Ιωνία ίτόλεων καταλαβεΐν 
τίνα η Κνμην την Αιολίδα, όΐΓ(ι)? εκ ττόλεωξ ορμώμε- 
νοι την Ίωνιαν ά7Γοσπ;'σωσιν — ελττιόα δ' είναι• ον- 
δενι γαρ άκονσιωϊ άφΐ^^θαι — και την ττρόσοδον ταν- 
την μεγίστην ονσαν Αθηναίων *[^ν] νφελοχτι και 
αμα * [^ν] *εφορμονσι *σφίσιν αΰτοΓς ^αττάνη -γίγνψ 
ται• ιτεισειν τε ο'εσθαι και Τίισσονθνην ώστε ένμ- 3 
χολερ,ειν. 6 δε ονδέ ταΰτα ενεδε'χετο, άλλα το «-λεΓ- 
στον τη<ί -γνώμης εΐχεν, εττειδτ; της Μυτιλήνης νστε- 
ρηκει, ΟΤΙ τάχιστα τβ Πελθ7Γονν)7σω -π-άλιν —ροσμΐ- 
$αι. άρας δε εκ τον 'Έ,μβάτον τταρεττΧει και ττροσ- 33 
σ^ων Μυοη'Τ7σ•ω τρ Τηιων τονζ αίχμαλωτονς οι/ζ 
κατά ττλονν είληφει ά— έσφαξε τον9 τολλον^. καΐ ες 
την Έφεσον καθορμισαμενον αντου %αμίων των εξ 
Άναιων άφικόμενοι τζρεσβεις ελεγον ον καλώζ την 
Ελλάδα ελευ^εροίν αντον, ει άνδρας 8ιέφθειρεν οντε 
χείρας ανταιρομένονς οντε ττολεμίονς , Αθηναίων δε 
ύττ' ανάγκης ξνμμάχονς' εϊ τε μη ττανσεται, ολίγονς 
μεν αΰτον των έχθρων ες φιλίαν ττροσάξεσθαι, ττολν 
δε Ίτλείονς των φίλων ττολεμίονς εξειν. και ό μεΐ' 3 



172 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ΐττείσθη Τ€ και Χι'ων άνδρας όσους «ιχεν €τι αφηκεν 
και των αλΧων τινας* 6ρωντ€ζ γαρ τά<; νανζ οΐ αν- 
θρωτΓΟί ονκ ίφ^νγον αλλά ττροσεχωρουν μάλλον ως 
Άττίκαΐς, και «λττιδα ουδέ τ-ην Ιλαγίστην ίίχον μη 
•ΤΓΟτε Αθηναίων της θαλάσσης κρατούντων ναϋς Πδ- 
λοτΓονντ^σιων €ς Ίωνίαν -παραβαλάν. 

33 ΆτΓο δέ της 'Έιφ^σον ό Άλκιδας Ιπλει κατά τοίχος 
και φνγην ίποΐίΐτο• ωφθη "γάρ υπο της 2αλα/Αΐνια5" 
και Παράλου £τι ττερι Κλάρον ορμών, αί δ' άττ' Αθη- 
νών ίτνχον ττλίονσαι, και δεδιώζ την Βίωζιν ίττλει 
διά του 7Γ€λάγου? ώϊ γ^ εκούσιος ου σχησων αλλτ) η 
ΤίίλοτΓοννησω. τω δε ΙΙάχητί και τοΓς Άθηναίοις 
ήλθε μίν και άττο τ^5 ^Ερυθραίας αγγελία, άφικνειτο 

2 δε και ττανταχό^ει/• άτει^^ιστου γαρ ονσης της Ιωνίας 
μέγα το δεο5 εγενετο μη τταραττλεοντες οί Πελοττον- 
ι/ι^σιοι, ει και ως /αϊ/ διενοουντο μίνειν, ττορθώσιν 
αμα προσπίπτοντες τάς ττολεις. αυτάγγελοι δ' αυτόν 
ΐδοΰσαι εν τύ} Κλάρω η τε Πάραλος και η 2αλα/χινια 

3 εφρασαν. 6 δε υπο σττουδ^ς εττοιειτο την διωςιν 
και μέχρι μεν Τίάτμον της νήσου επε^ίωξεν, ως δ* 
οΰκε'τι εν καταληψει εφαίνετο, επανεχωρει. κερΒος 
δε ενόμισεν, επεώή οΰ μετεωροις περιετυχεν, οτι ου- 
Βαμον εγκαταληφθ είσαι ηναγκάσθησαν στρατόττεδον 
τΓοιεϊσ^αι και φνλακην σφίσι και εφόρμησιν παρα- 

34 σχεΐν παραπλέων δε ττάλιν εσ;;^ε και ε? Νότιον το 
Κολοφωνίων, ου κατωκηντο Κολοφωνιοι τ^5 ανω πό- 
λεως εαλωκυίας νπο Ίτα/χάνους και των βαρβάρ(ι:•ί/ 
κατά στάσιν ίδια επαχθεντων εαλω δε μάλιστα 
αντη οτε η δευτέρα ΐίελοποννησίων εσβολή ες την 

2 Αττικ7}ν εγίγνετο. εν ουν τω Νοτιω οΐ καταφυγον- 
τες και κατοικι/σαντες αυτόθι αυ^ις στασιάσαντες, οΐ 
μεν παρά Πισσοΰ^νου εττικουρους 'Αρκάδων τε και 
των βαρβάρων επαγόμενοι εν διατει;(ΐσ/Λατι εΤχον, 
και των εκ της άνω πόλεως Κολοφωνίων οί μηΒίσαν- 
τες ^νεσελθόντες επολίτευον, οΐ δε υπε^ελ^οντες 
τούτους και οντες φυγάδες τον Ώ,άχητα επάγονται. 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Γ, ΑΕ'. 173 

ό δέ χροκαλεσα/ιενος €? λόγους Ί-τητίαν τον εν τω 3 
Βίατα^ίσματί ΑρκαΒων άρχοντα, ώστε ην μηόεν αρ€- 
σκον λεγτ^, ττάλιν αντον κατάστησαν €5 το τ€Γ;^ος 
σων και ττ^ια, ό /χέν έζηΧΘ^ τταρ' αντόν, 6 δ εκείνον 
/χέν εν φνΧακΎ) άΒίσμω ειχεν, αντο5 δε ττροσβαλων 
τω Τ€ίχίσματι Ιζαιτίναίως και ου ττροσΒεχομένων αί- 
ρΐΐ, τονς Τ€ Αρκάδας και των βαρβάρων όσοι ένεσαν 
διαφθείρει• και τον ΊτΓττιαν ύστερον εσαγαγών ωσ- 4 
ττερ εοττείσατο, εττειδτ; ένδον ^ν, ξνλλαμβάνα και 
κατατο^εύει. ΚολοφωιιΌις δε Νότιον ■π-αραδι'δωσι 
■:Γλ>7ν των μηΖισάντων. και ύστερον Άβτ/ναΤοι οίκι- 
στας ττίμψαντίζ κατά τους εαιτών νό/χους κατωκισαν 
το Νότιον, ^νναγαγόντες ττάϊτας €Κ των ττόλεων, ει 
ΐΓου τις τ^ν Κολοφωνίων. 

Ό δε Πάχτ;ς άφίκόμενος ες τ>)ν Μντιλι/νι/ν ττ/ν τε 35 
Πνρραν και Ερεσον τταρίστησατο, και 5αλαι^ον λα- 
βων εν τ^ ττόλει τον Λακεδαι/Αονιον κΐκριψ^μένον 
άττοττίμιτα ες τάς Α^ϊ/ιας, και τους εκ ττ^ς Τενέδου 
Μυτιλτ/ναιων άνδρας ά/ΐλα ους κατίθετο, και Λ τις άλ- 
λος αυτω αίτιος εδοκει είναι ττ^ς άττοστάσειυς• άττο- 
ττε/ΛΤΓίΐ δε και ττ7ς στρατιάς το ττλίον. τοις δε λοι- 
ΤΓοΓς νττομά'ων καθίστατο τα ττερι την Μυτιλτ/νιρ' 
και την άλλτ/ν Αίσβον ^ αυτω εδόκει. άφικο/ιένων 36 
δε των ανδρών και τοΰ 2αλαι^ου οί Αθηναίοι τον 
/Λεν 5άλαιβον εΰ^ύς α— ε'κτειναν, εστίν ά τταρεχό/χε- 
νον, τά τ* άλλα και α— ό Πλατοαών, — εη -γάρ εττολιορ- 
κονντο, — άπάξ^ειν Πελο— οννϊ;σιΌυς• ττερι δε των αν- 2 
δρών γνω/ιας εττοιοΰντο, και υττό οργηζ εδο^εΐ' αυτοΓς 
ου τους τταρόντας μόνον άχοκτεΐναι άλλα και τους 
άιταντας Μυτιλτ;ναιους όσοι ηβωσιν, ίταΐδας δε και 
γτ,τ'αΐκας άνδραιτοδισαι, έττικαλοΰντες την τε άλλι^ν 
αττόστασιν οτι ουκ αρχομα'οι, ωσττερ οί άλλοι, εττοιι^- 
σαντο, και "^ ιτροσζννΐβάλοντο ονκ ελάχιστον της ορ- 
μής αί Πελθ7Γθνντ;σιων ν^ες ες 'Ιωνιαν εκει'νοις βοη- 
θοί τολμησασαι ταρακινδυνεΰσαι• ου γαρ άττο βρα- 3 
χείας διάνοιας εδόκουν τι^ν άττόστασιν ττοιησασθαι. 
Ι— 16 



174 ΘΟΤΚΤΔΤΔΟΧ 

7Γ€μττον(Γίν ονν τριηρϊ) ω? ΐΙάχΎ]τα αγγ^Χον των δε- 
8ογμ€νων, κατά τάχος κελεΰοντ€5 8ιαχρησασθαί Μν- 
τιληναίονζ. και τύ] νστεραία μετάνοια τι? ΐνθνζ ην 
αντοΐς και άναλογισ/χος ωμον το )8ουλ€υ/χ,α και μέγα 
ΐγνωσθαί ττόλιν ολην 8ίαφΘΐΐραι μάλλον η ον τοίίς 
4 αίτιους, ως ο ■^σ^οντο τούτο των Μυτιλτ/ναιων οί 
■7Γαροντ€ς ττρέσβΐΐζ και οί αι^τοΓς των Αθηναίων $νμ- 
ττρασσοντΐς, τταρεσκίνασαν τους εν τέλει ο!στε αυ^ις 
γνω/χας ττροθάναι• και εττεισαν ραον, διότι και εκεί- 
νοις ενδι^λον ι^ν βονλόμ^νον το ττλεον των ττολιτών 
6 αυρις τινας σφίσιν άττοδοΰναι βονλενσασθαι, ■ κατά- 
στασης ο €νθυζ εκκλησίας άλλαι τε γνώααι άφ' εκά- 
στων ελεγοντο, και Κλέων ό Κλεαινε'του, οσττερ και 
τί^ν ττροτίραν ενενικϊ^κει ώστε άττοκτεΐναι, ων και ες 
τα άλλα βιαίότατο•; των ττολιτών τω τε Βημω -παρά 
ΤΓολν εν τω τότε ττι^ανώτατος, παρΐλθων ανθίζ έλεγε 
τοιάδε. 
37 " Πολλάκις μεν ηδη εγωγε και αλΧοτε εγνων Βη- 
μοκρατιαν οτι αδύνατον εστίν ΙτΙρων αρχαν, μά- 
λιστα δ' εν ΤΥ] νυν νμετίρα. ττερι Μυτιλτ^ναιων ^αετα- 
/Αελει'α. δια γαρ το κα^' ημίραν άδεές και άνίττι- 
βονλεντον ττρός άλληλονζ και ες τους ζνμμάχουζ το 

2 αυτό έχετε, και ο τι αν ή λόγω ττεισ^εντες νπ αυτών 
αμαρτητί. η οϊκτω ενδώτε, ουκ επικινδύνως ηγεΐσθε 
ες νμάζ και ουκ ες Τί^ν τών ξνμμάχων χάριν μαλακί- 
ζΐσθαι, ου σκοττουντες οτι τυραννίδα έχετε την άρχην 
και ττρος ε7Γΐ)8ουλεΰοντας αυτούς και άκοντας άρχο- 
μίνονς, ο* ουκ €$ ων αν χαρίζησθε ^λατττό/χενοι αυ- 
τοί άκροώνται υμών, άλλ' ε^ ων αν ίσχυϊ μάλλον η 

3 ΤΎ) εκείνων εύνοια ττεριγενησθε. ττάντων δε δεινότα- 
τον εί βέβαιον ημίν μηδέν καθεστηζει ων αν δό^ 
ττερι, μηοε -γνωσόμεθα οτι χείροσι νόμοΐζ άκινητοι<% 
χρωμενη ττόλις κρείσσων εστίν η καλώς εχουσιν 
ακυροις, α/Αα^ια τε μετά σωφροσύνης ωφελιμωτερον 
η Βεζιότης μετά ακολασίας, οι τε φαυλότεροι των 
ανθρώπων ττρος τους ^υνετωτερους ώς εττι το ττλειον 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΛΗ'. 175 

άμ€ΐνον οίκονσι τάς ττόλείζ. οί μίν γαρ των Τ€ νό- 4 
μων σοφωτΐροί βονλονται φαίνεσθαι των τβ α€6 λε- 
-γομίνων ες το κοινον ττεριγίγνεσ^αι, ω5 ^ν άλλοις 
μίίζοσιν ουκ αν Ζη\ωσαντί<ϊ την γνωμην, και Ικ του 
τοιούτον τα ιτολλά σφάλλονσι τάς ττόλεις• οΐ δ', αϊτι- 6 
στοΰντες ττ) [ε^] εαυτών ζννίσίΐ, αμαθίστ(.ροί μεν 
των νόμων άξίονσίν εΤναι, άδυνατώτεροι δε τοί; κα- 
λώς είτΓο'ντος μίμψασθαί λόγον, κριταΐ δε οντες αττο 
του Ισον μάλλον η άγωνισται ομ^ουνται τα ττλειω. 
ως ουν χρή και ημάς ποιοΰντας, μη δεινση/τι και 
^νεσεως αγώνι ετταιρο/Λενους παρά δό^αν τω νμετερω 
πληθΐί χαραινειν. 

" Ένώ ρ,έν ουν 6 αΰτος εί/χι τ^ γνώμη, και Θαν- 38 
μάζω μ€ν των νροθΐντων ανθίζ ττερι Μυτιλτ^ναιων 
λέγειν και ;^όνου Βιατριβήν Ιμττοιησάντων, ο εστί 
ττρος των ηΒίκηκοτων μάλΧον•—ο γαρ τταθων τω ορα- 
σαντι άμβλντΐρα τη οργή Ιττίξίρ-χίται, άμννασθαί 
δε τω ττα^ειν οτι εγγυτάτω Κίίμίνον άντιτταλον ον 
μάλιστα την τιμωρίαν άναΧαμβάνίΐ — θαυμάζω δε 2 
και οστίζ εσται ο άντερων και ά^ιωσων άττοφαίνίΐν 
τάς μ\ν Μυτιλτ^ναιων αδικίας ημ'ΐν ωφελίμονζ ούσας, 
τά δ' ημέτερα ξνμφορα τοις ξνμμάχοΐζ βλάβας κα- 
θισταμέναζ. και Βήλον οτι η τω λέγειν ιτιστευσας 
το ττάνυ δοκούν ανταττοφηναι ως ουκ εγνωσται αγω- 
νισαιτ' άν, η κε'ρδει ετταιρορ-ενος το ευτΓρειτές τοί; λο- 
γού εκ7Γοντ7σας ιταράγειν ττειράσεται. ϊ; δε ττόλις εκ 3 
των τοιώνδε αγώνων τά μεν ά^λα ετεροις δι'δωσιν, 
αΰττ; δε τους κίνδυνους αναφέρει, αίτιοι δ' ΰ/χεις κα- 
κώς άγωνο^ετοΰντες, οιτινες εΐωθατε βεαταί /^έν των 
λόγων γίγνεσθαι, άκροαται δε τών έργων, τά μεν 
/χέλλοντα έργα απδ τών ευ είττοντων σκοττονντεζ ως 
δυνατά γίγνεσθαι, τά δε πεττραγμένα ηδη, ου το δρα- 
σ^έν ΊΓίστότερον δι/'ει λαβόντες η το άκονσθέν, από 
των λόγω καλώς εττιτιμησάντων και μετά καινότη- 4 
τος μεν λόγου άττατάσ^αι άριστοι, μετά δεδοκι/χασ- 
μένον δε /λτ^ ^υνεπεσίαι ε^έλειν, δούλοι οντες τών 



176 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΊΡ 

αεί ατ6τΓ(ύν, νττερόττται δε των ΐΐωθότων, και μάλιστα 
μ\ν αυτο5 εΐττειν ίκα,στο^ βονλόμενοζ δΰνασ^αι, ει δε 
μτ], άνταγωνίζόμζνοί τοΓϊ τοιαύτα λεγουσι μη ύστε- 
ροι ακολούθησαν δοκΐΐν τη γνώμη, ο^εως δε τι λε- 

6 -γοντοζ ττροετταινε'σαι• και ιτροαισθέσθαι τε ττρόθυμοι 
[είναι] τα λεγόμενα και ττρονοησαι βραΒεΐς τα εξ 
αυτών αποβησόμενα' ^ι^τοΰντεϊ τε άλλο τι ως εΐττεΐν 
η εν 019 ζωμεν, φρονοΰντεζ δε ουδέ ττερι των τταρόν- 
των ίκανώζ• άττλωζ τε άκοηζ ηΒονη ησσωμενοι καΐ 
σοφιστών θεαταΐς εοικότεζ καθήμενοι^ μάλλον -η 
"ττερί ττόλεως βονλενομενοις. 

59 " Ων εγώ ττειρώμενο'» άττοτρεττειν νμάζ άποφαίνω 
Μ.ντιληναίονζ /μάλιστα δτ; μίαν ττόλιν η8ικηκότα<ί 
τΰμάζ. εγώ γάρ, οΓτινες ^ιέν μη δυνατοί φερειν την 
νμετεραν αρχήν η οΐτινες υττο τών πολεμίων άναγ- 

2 κασθεντεζ άττεστησαν, ξνγγνώμην εχω' νήσον δε οΓ- 
τινε5 έχοντες μετά τειχών και κατά θάλασσαν μόνον 
φοβούμενοι τους ήμετερονζ ττολεμιονς, εν ω και αυ- 
τοί τριηρών τταρασκενη ουκ άφρακτοι ήσαν ττροζ 
αυτονζ, αΰτονο/Αοί τε οίκοΰντες και τιμώμενοι εζ τα 
ττρώτα νφ ημών τοιαύτα είργασαντο, τι άλλο ούτοι 
η επεβονλενσάν τ ε και ετταν έστησαν μάλλον η άττε- 
στησαν — άττόστασις μεν γε τών ^8ιαιον τι ττασ^οντων 
εστίν — εζήτησάν τε μετά τών 7Γθλε/.ιιωτατων ημάζ 

3 στάντες 8ιαφθεΐραι ; καίτοι δεινότερόν έστιν η ει 
καθ" αντούζ δυνα/χιν κτώμενοι άντεττολεμησαν. παρά- 
δειγμα δε αΰτοΓς οΰτε αί τών ττελας ζνμφοραι εγε- 
νοντο, όσοι άτΓοστάντες ^δτ^ ημών εχειρωθησαν, οντε 
η παρούσα ευδαι/Αονια παρεσχεν οκνον μη ελθείν ες 
τα δεινά• γενόμενοι δε προς το μέλλον θρασεΐς και 
ελτΓίσαντες μακρότερα μεν της Βννάμεως ελάσσω δε 
της βουλήσεως, πόλεμον ήραντο, Ίσχνν άζιώσαντες 

4 τον δίκαιου προθεΐναι' εν ω γάρ ωήθησαν περιεσε- 
σ^αι επεθεντο ήμίν ουκ άδικου/χενοι. εΐ'ω^ε δε τών 
ττόλεων αίς άν //.άλιστα και δι' ελάχιστον απροσοο- 
κητος ενπραξία ελθη, ες νβριν τρέπειν τα δε ττολλα 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Γ, Μ'. 177 

κατά λόγον τοΓ^ άνθρωττοίζ €ντν)(ονντα ασφαΧίστΐρα 
*] τταρά δό^αΐ', και κακοττραγίαν, ω5 (Ιττεΐν, ραον άττω- 
θοννται η ενΒαιμονίαν διασώζονται. χρ^]ν οέ Μντι- 5 
λί^ναι'ους καΐ ττοίλαι μη^€ν Βίαφψονταζ των άλλων 
νφ' ημών τετιμησθαι, και ονκ αν €5 τόδε Ιζνβρίσαν 
ττίφνκΐ γαρ και άλλως άνθρω~ο<ϊ το μεν ^εραττείον 
ντΓ(.ρφρονίΐν, το δε μη νττίίκον θανμάζίΐν. κολασθη- 
τωσαν δε και νΐν άξίως της αδικίας, και μι) τοΓ? μίν 
ολίγοις η αιτία ϊτροστείτ}, τον δε Βημον άττολνστ/τε. 
ιτάντες γαρ 17/^Γν γε ομοίως Ι—ίθεντο• οΓς γ' ε^^ν ως β 
1^/ιάς τρατΓΟ/χενοις νΐν ττάλιν εν τ^ ιτολει ειναΐ' άλλα 
τον μ€τά των ολίγων κίνΒννον η^ρί]σάμ€νοι ^ε^βαιο- 
τερον ξνναττίστ-ησαν. των τε ξνμμάχων σκΐψασθΐ 
€1 τοις τε άναγκασβεισιν νττο των ττολε/χιων και τοις 
εκονσιν άπ-οστάσι τάς αντάς ζημία•; ττροσθησετε, 
τίνα οίεσ^ε όντινα ον βραγ(.ία. ιτροφάσει αττοστη- 
σεσθαι, όταν η κατορθώσαντι ελεν^ερωσις τ] η σφα- 
λέντι μηΒΐν ττα^ειν άντ/κεστον ; ημίν δε ττρδς εκά- 7 
σττ/ν ίτόλιν άτΓβκεκινδί/Τενσεται τά τε -ρήματα και 
αί χΐ/νχαί. και τΐ';(όντε5 /ιέν ττόλιν Ιφθαρμενην 
ΐΓαραλαβόντ€ζ τη<ί εττειτα ττροσοδου, δι' ϊ;ν ισγνομεν, 
το λοιτΓον στερησΐσθζ, σφαλεντες δε πολεμίον; ττρδς 
τοις ν7Γάρ;^ονσ-ιν €ξομεν, και ον χρόνον τοις νίϊν 
καθίστηκόσι δει Ιχθροΐζ άνθίστασθαι, τοις οικείοι•: 
ξνμμάχοΐζ ττολεμησομεν. 

" Ονκοντ δει ττρο^εΓναι ελττίδα οντε λόγω χιστ7)ν 40 
οντε χρημασιν ωνητην ώ? ζνγγνωμτην ά/χαρτειν αν- 
θρωπίνως ληψονται. άκοντα μεν γαρ ονκ έβλαψαν, 
είδότες δε εττεβονλενσαν ξνγγνωμον δ' εστί το 
ακουσιον. εγώ μεν ουν και τότε ττρώτον και ννν 
Βιαμάχομαι μη /χεταγνώναι νμαζ τά ττροΒεΒογμένα, 
μηΒε τρισι τοις άξνμφορωτάτοις τρ άρχ^ι οίκτω 
και τ^δον^ λόγων και εττιεικεια, άμαρτάνειν. ελεός 2 
τε γάρ ττρός τοιίς ομοίους δίκαιος άντιΒίΒοσθαι, και 
μη ττρός τους οντ' άντοικτιοΰντας ε^ ανάγκης τε 
καθεστώτας άει ττολε/χιονς* οι τε τερποντες λόγω 



178 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ρητορ€ζ ΐξονσί και Ιν άλλοις Ιλάσσοσιν αγώνα, 
και μ.η Ιν ω η μίν ττόλΐζ βραχέα ησθΐΐσα μεγάλα 
ζημιωσεται, αυτοί θ* εκ του ευ εΐττεΓ»/ το τταθίΐν ευ 

3 αντιληψονταί• και η επιείκεια ττροζ τους μέλλοντας 
ετΓίτί^δειουζ και το λοιττον εσεσ^αι /Μάλλον διδοται 
17 7Γρο5 τους [ο/αοιους τε και] ουδέν ησσον ττολε/αιους 
υτΓολειπο/Λενους. εν δε ^υνελών λε'γω• ττΐΐθόμΐνοί 
/λεν ε/χοι τά τε δίκαια ες Μυτιλι^ναιους και τα 
ζνμφορα αμα ΤΓθίησετ€, άλλως δε γνοντες τοις 
μίν ου χαρΐ€Ϊσθ£, ΰ/χας δε αυτούς μάλλον δικαιαί- 

4 σεσρε. ει γαρ ούτοι 6ρθω<; άττέστησαν, νμΐΐς αν 
ου χρΐων αρχοίτζ. ει δε δι; και ου προσήκον δμως 
α^ιοΰτε τούτο δραν, τταρά το είκος τοι και τουσδε 
ξνμφόρωζ δει κολα^εσ^αι η ττανεσθαι της αρχής και 
εκ του ακίνδυνου άνδρα-γαθίζ^σθαι. τ^ τε αυτί} 
ζημία αξιώσατε άμννασθαι, και μη άναλγητότεροι οί 
διαφεύγοντες των Ιττιβουλενσάντων φανηναι, Ινθν- 
μηθίντες α είκος ην αυτούς ττοιησαι κρατησαντας 

6 νμών, άλλως τε και ■προνττάρξαντας αδικίας* /μά- 
λιστα δε οί μη ξνν ττροφάσζΐ τινά κακώς ττοιοΰντες 
Ιττεζΐ,ργρνται και *διολλΰντες, τον κίν^ννον νφορω- 
μ€νοι του ΰπολειττο/χενου ίχθροΰ• ο γαρ μη ξνν 
αναγκΎ) τι ττα^ών χαλεττώτερος διαφυγών τοί5 άττό 

6 της ίσης εχθρού, μη ουν ττροδόται -γενησθε νμών 
αυτών, γενόμενοι δ' οτι εγγύτατα ττ} γνωμγ) του 
ττάσχειν, και ώς ττρο τταντδς αν ετιμησασθε αυτούς 
χεφωσασθαι, νυν άνταπόδοτε μη μαλακισθεντες 
"ττρος το [τταρον] αντίκα, μηΒε του εττικρεμασθ εντός 
ΤΓΟτέ δεινού άμνημονονντες. κολάσατε δε ά^ιως τού- 
τους τε και τοις άλλοις ξνμμάχοις τταράδειγ/χα σαφές 
καταστήσατε, ος αν άφιστηται, ^ανάτω ζημιωσό- 
μενον. τόδε γαρ ην γνώσιν, ησσον τών πολεμίων 
αμελησαντες τοις νμετεροις αυτών μαχείσθε ξνμ- 
μάχοις." 
41 Τοιαύτα ρ,έν ό Κλε'ων ειπεν μετά δ' αυτόν Διο- 
δοτος 6 Εύκρατους, οσπερ και εν τη πρότερα εκ- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ΜΒ'. 179 

κλησία άντ€λ€γ€ μάλιστα μη άίΓοκτΐΐναι Μυτιλι^- 
ναίου?, ■7Γαρ€λθων και τότ€ Ιλίγε τοιαοε. 

" Ούτε τον? ιτροθάτας την Ζιαγνωμην ανθί<} ττίρΧ 42 
Μυτιλτ^ναι'ων αΐτιωμαι, οΐττε τον5 μΐμφομ^νονς μη 
7Γθλλακΐ5 "ίτ^ρί των μνγίστων βονΧεΰίσθαι επαινώ, 
νομίζω δέ δύο τα εναντιοίτατα εΐ'βονλία εΤναι, τα)(θ5 
Τ£ και οργην, ων το /χεν /Λ£τά άνοιας φιλεΓ γιγνίσσαι, 
το δέ /ΧΓτά ά— αιδενσιας και βραχυτητος γνώμης, τονζ 2 
τε λόγονζ όστΐ5 Βίαμάχίται μη διδασκάλους των —ραγ- 
μάτων γίγνεσθαι, η ά^ννετος εστίν η ίδια τι αντω 
8ιαφζρ€ΐ, ά$νν€το<; μίν, εί αλλω τινι τ^εΐται ττερι του 
/χελλοντος δυνατόν εΤναι και μη (μφανονς φρασαι, 
διαφέρει δ' αΰτω, εί βονλόμ€νό<! τι αίσχρον ττεϊσαι 
ευ /χεν είττεΐν ουκ αν ηγείται ττερι τον μη καλόν 
Βννασθαι, ευ δε Βιαβαλων εκττλ^^αι αν τους τε αν- 
τεροΰντας και τους άκονσομένονζ. ρ^αλεττοίτατοι δε 3 
και οί επΙ γρημασι χροσκαττ^γοροΰντες εττιδει^ιν 
τίνα. εί μεν γαρ άμαθίαν κατητιωντο, ο μη ττεισας 
ά^ιτετοίτερος αν δό^ας εΤναι 17 άδικοίτερος αιτεχωρει* 
αδικίας δ' Ιττιφερομίνης — εισας τε υττοιττος γίγνεται 
και μη τνχων μετά άζννεσίας καΐ άδικος, η τε ττόλις 4 
ουκ ωφελείται εν τω τοιωδε* φοβω γαρ αποστερείται 
των ^'μβονλων. και ττλεϊστ' αν ορθοΐτο αδυνάτους 
λ^^ίειν εχονσα τους τοιούτους των ττολιτών ελά;^ιστα 
γαρ αν ττεισθείησαν άμαρτάνειν. -χρη δε τον μεν 
αγαθόν ττολίτην μη εκφοβονντα τους αντερουντας, 
άλλ' άτΓο τον ίσον φαίνεσθαι αμεινον λέγοντα, την δ 
δε σώφρονα ττόλιν τω τε πλείστα ευ βονλενοντι μη 
Ίτροστιθεναι τιμήν, άλλα μηΒ^ έλασσουν της ντταρ- 
χονσης, καΐ τον μη τυχόντα -ρ/ώμης ονχ οττως ζημι- 
ονν, άλλα μη^' άτιμάζειν. οντω γαρ δ τε κατορθων 
ηκιστα αν επί τω ετι /μειζόνων ά$ιονσθαι τταρά γνω- 
μην τι και προς χάριν λεγοι, ο τε μ.η εττιτνχων ορε- 
γοιτο τω αυτω [χαρι^ό/χενός τι] και αϋτος προσά- 
γεσθαι το ιτληθο^. ων ημείς τάναντία Βρίομεν, και 43 
ττροσετι, ην τις και ΰποτττευιτται κερΒονς μεν ένεκα τα 



180 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΥ 

βέλτιστα δ' δ/χ,ως λέγειν, φθονησαντίς τηζ ον βέ- 
βαιον 8οκησεως των κερδών την φανεράν ωφελίαν 

2 τ^ς ττολεω; άφαφονμεθα. καθεστηκε δε τάγαθά 
ατΓο του ενθέος λεγόμενα μη^εν άννποτττότερα ειι/αι 
των κακών, ώστε 8εΐν ομοίωζ τόν τε τα δεινότατα 
βονλομενον ττεΐσαι άττάττ) ττροσάγεσθαι το ττληθος 
και τον τα αμείνω λέγοντα ψενσάμενον ττιστον γε- 
νέσθαι, μόνην τε ττόλιν δια τας ττερινοίας ευ ττονησαι 

3 εκ του ΤΓροφανον<; μη εξαττατησαντα αδύνατον 6 γαρ 
διδους φανερώζ τι. αγα^δν άνθνποτττευεται άφανως 
τη/ ττλεον ε^ειν. χρη δε ττρος τα μέγιστα και εν τω 
τοιωδε ά^ιουν τι ημάς -περαιτέρω προνοούνται λέγειν 
νμων των δι' ολίγου σκοττοΰντων, αλλω9 τε και νπεΰ- 
θννον την τταραίνεσιν έχοντας ττρος άι/ενθννον την 

4 νμετεραν ακρόασιν. ει γαρ ο τε ττείσας και ό ετησττό- 
μενος ομοίως εβλατττοντο, σωφρονέστερον αν εκρί- 
νετε' νυν δε ττρος οργην ηντινα τυ;(•)7τε εστίν οτε 
σφαλεντες την του ττείσαντος μίαν γνώμην ζημιοντε, 
και ου τα5 υμετέρας αυτών, ει ττολλαι ουσαι ξυνεξη- 
μαρτον. 

44 "Έγο) δε τταρηλθον ούτε άντερων ττερί Μυτιλτ;- 
ναίων ούτε κατηγορησων. ου γαρ ττερΙ της εκείνων 
αδικίας ημΐν ό άγων, ει σωφρονουμεν, άλλα ττερϊ της 
ημετέρας ευβουλίας, ην τε γαρ άττοφηνω -πάνυ αδι- 
κούνται αυτούς, ου δια τοΰτο και, άποκτεΐναι κελεύσω, 
ει μη ζυμφερον ην τε και ""'ε^οντάς τι ζυγγνωμης, 
2 εΐεν, ει τύ] ττολει μη άγα^δν φαίνοιτο, νομίζω δε 
ττερι του μέλλοντος ημάς μάλλον βουλεΰεσθαι η του 
■παρόντος• και τοΰτο δ /λάλιστα Κλέων ισχυρίζεται, 
ες το λοιπόν ζυμφερον εσεσθαι προς το ^σσον άφί- 
στασθαι θάνατον ζημίαν προθεϊσι, και αΰτδς ττερι 
του ες το μέλλον καλώς έχοντος άντισχυριζόμενος 
τάναντία γιγνώσκω. και ουκ άξιώ ν μας τω ευπρεπεΐ 
του εκείνου λόγου το χρησιμον του εμού άπωσασθαι. 
8 δικαιότερος γαρ ων αυτοΰ ό λόγος προς την νυν ΰμε- 
τέραν οργην ες Μυτιληναίους τάχ άν Ιπισπάσαιτο' 



^» 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ΜΕ'. 181 

ημΐΐ<! δέ ου δικαζόμΐθα ττρόζ αντούζ, ώστε των δί- 
καιων δεΐν, άλλα βονλίνόμεθα -ττερί αντων, οττω^ 
)(ρησίμωζ Ιξονσιν. 

" 'Έν ονν τοις ττόλίσι πολλών θανάτου ζημία νρό- 45 
κ€ΐται και ονκ ίσων τωδε άλλ' Ιλασσόνων αμαρτημά- 
των ο/χω5 δε τ^ ελττιδι «τταιρό/χενοι κινδιταίονσιν, 
και ουδ€ΐ5 ττω καταγνους έαντον /χϊ; ττεριεσεσ^αι τω 
έτιβονλενματί ^λ^εν €9 το δίΐνόν. ττόλις τε άφιστα- 
μίνη τΐ5 ιτω ΐ7σσω τ^ δοκτ^σει ίχονσα την τταρασκενην 
η οίκΐίαν η άλλων $νμμα)^ία τούτω εττε^είρτ^σεν; ττε- 2 
φί'κασί τε άτταντε^ και ιδία και δημοσία άμαρτάνειν, 
και ονκ Ιστι νόμος όστις άττείρζΐΐ τούτου, εττει διε^ε- 
ληΧύθασί γε δια ττασών των ζημιών οΐ άνθροτττοί 
ττροστιθεντΐς, εί ττως ^σσον άδικοϊντο ΰττδ των κα- 
κούργων. και είκδς το ττάλαι των μεγίστων αδικη- 
μάτων μαλαυίωτίρας κείσθαι αΰτάς, τταραβαινομίνων 
δε τω χρόΐ'ω ες τον Θάνατον αί ττολλαι άιτ^κοτ.-σιΐ', 
καΐ τοντο όμως ταραβαίνεται. η τοίνυν δεινότερον 3 
τι τοντου δεο? ενρετεον εστίν, 17 τόδε γε ουδέν εττί- 
σχ€ΐ' άλλ' τ; /ζέν ττενία ανάγκη την τόλ/ιαν τταρε- 
χουσα, ι; δ' εξουσία ύβρει την ττΧεονεξίαν και φρο- 
νηματι, αί δ' άλλαι ίι,•νπ;;^ίαι όρτ^ των άνθρωττων, 
ως εκάστη τΐ5 κατέχεται ύττ ανήκεστου τίνος κρείσ- 
σονος, εξάγονσιν ες τονς κινδύνονς. η τε ε\—\ς και 4 
ό έρως επί τταντί, ό ρ.έν ψ/ούμενος η δ' εφεττομενη, 
και ό /ιέν τΐ7ν ε7Γΐ/3ολϊ}ν εκφροντίζων η δε τι^ν ενττο- 
ρίαν Τ175 τυ'χτ;9 υσοτι^εΐσα, ττλειστα βλάτττονσιν, και 
οντά αφανή κρεισσω εστί των ορωμένων δεινών, και 
'// τύχη ετΓ αύτοίς ουόεν έλασσον ξνμβάλλεται ες το 
ε-αίρειν άδοκητως γαρ εστίν οτε τταρισταμένη και β 
εκ τών νίΓοδεεστερων κινδυνενειν τινά προάγει, και 
ον;^ ησσον τάς ττόλεις, όσω ττερι τών μεγίστων, ελευ- 
θερίας η άλλων άρχης, και μετά πάντων έκαστος 
αλογίστως εττι ιτλέον τι αντδν εδό£ασεν. άττλώς τε 
άόννατον και χολλ^5 εύηθείας όστις ο'εται της αν- 
θρωπείας φύσεως ορμώμενης προθύμως τι πράξαι 



182 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

άτΓοτροττην τίνα €χ€ΐν η νόμων ίσχνί η αλλω τω 

δεινώ. 

46 " Ουκονν χρη οντε του θάνατον τύ] ζημία ώζ εχέγ- 
γυο) ΤΓίστευσανταϊ χείρον )8ουλευσασ^αι, ούτε άνε'λ- 
ΤΓίστον καταστησαι τοις αττοστασιν ως ουκ εσται 
/λεταγνώναι και οτι εν βραγντάτω την άμαρτίαν 
καταλυσαι. σκίψασθί. γαρ οτι νυν μίν, ην τΐ5 και 
ατΓοστασα ττόλΐζ γνω μη •περί^σομένη, ΐλθοι αν ες 
ζνμβασιν δυνατ>} ούσα ετι την δαττάντ^ν άττοδοΰναι 

2 και το λοιπόν υττοτελειν εκεινως δε τίνα οϊεσθε 
ηντινα ονκ αρ,εινον /χέν η νυν τταρασκενάσασθαι, ττο- 
λιορκια τε τταρατενεισ^αι ες τουσχατον, ει το αΰτο 
δύναται σχολτ} και ταχΰ ζνμβηναί ; ημΐν τε πώς ου 
βλάβη δαπαναν καθήμενους δια το άζνμβατον, και 
ην έλω/χεν ττόλιν, ΐφθαρμενην τταραΧαβείν, και τ^ς 
ττροσόδου το λοιττον άπ' αΰτι^ς στίρεσθαι ; Ισγνομεν 

3 δε ττρος τους ττολερ,ιους τωδε. ώστε οΰ δικαστάς ον- 
τάς δει ημάς μάλλον των Ιζαμαρτανόντων ακριβείς 
βλαπτεσθαι η οραν οττως ες τον εττειτα χρόνον με- 
τρίως κολάζοντες ταις ττόλεσιν εξομεν ες χρημάτων 
λόγον ίσχυουσαις χρησθαι, και τ)7ν φνλακην μη από 
των νόμων της Βεινότητος άξιονν ττοιεισ^αι, αλλ' από 

4 τών έργων της επιμελείας^ ου νυν τάναντια Βρωντες, 
ην τίνα ελεύθερον και ^ι'α άρχόμενον εΐκότως προς 
αυτονορ,ιαν αποσταντα χειρωσωμεθα, χαλεττώς οΐό- 
μεθα γρηναι τιμωρεΐσθαι. . χρτ} δε τους ελευθέρους 
ουκ αψισταμενους σφόδρα κολάξειν, άλλα πρΙν άπο- 
στηναι σφο'δρα φυλάσσειν και προκαταλαμβάνειν 
όπως μηο ες επίνοιαν τούτου ϊωσι, κρατησαντάς τ€ 
ΟΤΙ ετΓ ελάχιστον τι^ν αίτιαν επιφέρειν. 

47 "Ύρ,εις δε σκεψασθε όσον αν και τοΰτο άμαρτά- 
νοιτε Κλεωνι πειθόμενοι. νυν μεν γαρ νμίν ό 8ημος 
εν πασαις ταις ττόλεσιν ευνους εστί, και η ου ζνναφί- 
σταται τοις ολίγοις η εάν βιασθτι, υπάρχει τοις άπο~ 
στησασι πολέμιος ευθύς, και ττ^ς άντικαθ ιστάμενης 
•πόλεως το πλήθος ^ΰ/Λ/χαχον έχοντες ες πόλεμον 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Γ, ΜΗ', 183 

€ΤΓ€ρχ€σΘ€. €1 δί 8ιαφθ€ρ€Ϊτε τον 8ημον των Μιτι- 2 
ληναίων, οζ ούτ£ μετίσ-χε της άττοστάσίως, ε—£ΐόη τε 
οττλων εκρατησεν, ίκων ιταρεόωκε ττ/ν ττολα-, ττρ&τον 
μεν α6ικησ€Τ€ τους ίνεργίτας κτείνοντε^, ίττειτα κα- 
ταστήσετε τοΓ<; δντατοΐζ των άνθρωττων ο βονλονται 
μάλιστα• αφιστάντες "γαρ τας -πόλεις τον 8ημον εΰ- 
θν<; ζνμμαχον ε^ονσι, ττροΒειζάντων νμων την αντην 
ζημίαν τοις τε ά8ικοΐσιν ο/χοΐ(ι>9 κείσθαι καχ τοΪ5 /χ>7• 
Ιδεί δέ και €1 η8ίκησαν μη ιτροσττοιέισΘαι, οττως ο 3 
μόνον ημίν ετι ξνμμαχόν εστί μη ττολεμιον γάηγται, 
και τοίτΓο τΓολλω ξνμφορωτερον η-γονμαι €? τ>7ν κάθ- 
εξιν τη<; άρχης, εκόνταζ ημάίζ ά8ικηθηναι ή δικαίως 
ονς μή 8εΐ ^ιαφΘεφαΐ' και το Κλί'ωνος το αντο δί- 
καιον και ζνμφορον τηζ τιμωρίας ον;^ ευρίσκεται εν 
αντω δνιατον ον αμα γίγνεσθαι, νμεΐζ 8ε γνοντες 48 
άμείνω τάδε είναι, και μήτε οΐκτω ττλεον νείμαντες 
μητ εττιεικεία, οίς ον8ε εγώ εώ ττροσάγεσθαι, άττ' 
αυτών δε των τταραινον μίνων, ττείθεσθε μοι ^Κτιλττ- 
ναίων ους μεν ΤΙάχης άττεπεμψεν ως ά8ικο£ντας κρί- 
νοι καθ' ησν^^ίαν, τον5 δ' άλλους εαν οίκειν. τάδε 
γαρ ε? τε το μέλλον αγαθά και τοις ττολεμίοις η8η 
φοβερά• οστΐ5 γαρ εν βουλεύεται -π-ρος τους εναν- 
τίον; κρείσσων εστίν η μ,ετ έργων Ισγνος άνοια 
εττιοη/. 

Τοιαντα δε ό Διοδοτος εΤττεν. ρηθεισων δε των 49 
γνωμών τοντων μάλιστα άντι^τάλων ϊτρος άλλι^λας 
οί 'Ρί,θηναΙοι ηλθον μεν ες αγώνα όμΐύς της 8ό$ης και 
έγένοντο εν τ^ χειροτονία άγχώμαλοι, εκράτησε δε η 
τον Διοδότου. και τριήρη ενθνς άλλην απέστελλαν 
κατά σίΓονδτ^ν, όττως μη φθασάσης της ττροτερας εν- 
ρωσι 8ιεφθαρμενην την ττόλιν ττροεΐχε 8ε ήμερα και 
νυκτί. μάλιστα, τταρασκενασά.χ'των δε τών Μντιλτ;- 2 
ν<ιιων -πρέσβεων τη χηφ. οΤνον και αλφιτα και μεγάλα 
νποσχομενων, εΐ φθάσαιεί', εγένετο σ—ον8η τον -πλου 
τοιαντη ώστε τ^σσιον τε άμα ελαννοντες, ο'νω και 
(λαιαι αλφιτα νεφνραμενα, και οί μεν νττνον -βρονντο 



184 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

8 κατά μέρος, οΐ δέ ηλαννον. κατά τνχην δέ ττνίυ/χα- 
Τ05 ουδίΐ'ος ^ναντιωθ€ντοζ, και της μίν ττροτερας νεώς 
ον στΓουδί} πλεούσης εττΐ ττραγμα άλλόκοτον, ταντηζ 
οε τοιοντω τρόπω επειγομενης, η μεν έφθασε τοσού- 
τον όσον ΐίαχΎ)τα ανεγνωκεναι το ψήφισμα καΐ μεΚ- 
Χειν Βράσειν τά δεδογ/χενα, η δ' υστέρα αντ57? επίκα- 
τάγεται και 8ιεκωλνσε μη 8ιαφθεΙραι. παρά τοσον- 

50 τον μεν η Μυτιλτ^νι; ήλθε κίνδυνου, τονξ δ' αλλου5 
ανΒρας, ους 6 ΤΙάχης άπεπεμψεν ω5 αίτιωτάτους ον- 
τά; της αποστάσεως, Κλέωνος γνωμ-τ] διεφθειραν οί 

Αθηναίοι• ήσαν δε όλίγω πλείονς χιλίων, και Μυ- 

2 τιληναίων τείχη καθεΐλον και ναΰς παρελαβον. ύστε- 
ρον δε φόρον μεν ουκ έταξαν Αεσβίοις, κλήρους 8ε 
ΤΓΟιησαντες της -γης πλην της Μηθυμναίων τρισ- 
χιλίονς, τριακόσιους μεν τοΙς θεοΐς Ιερούς εζεΐλον, επΙ 
δε του? άλλους σφων αυτών κληρούχους τους λαχόν- 

3 τα9 απέπεμψαν" οΐς άργυριον Λεσβίοι ταζάμενοι του 
κλήρου εκάστου του ενιαυτοΰ δυο μνας φερειν αυτοί 
είργάζοντο την γην. παρελαβον δε και τά εν τ^ 
ηπείρψ πολίσματα οί Αθηναίοι, όσων Μυτιλτ^ναΓοι 
εκράτουν, και ΰπηκουον ύστερον Αθηναίων, τά μεν 
κατά Αεσβον ούτως ε-γενετο. 

51 Έν δε τω αΰτω θερει μετά την Αέσβου αλωσιν 
^Αθηναίοι Νικιου του Νικηράτου στραττ^γουντος 
εστρατευσαν επΙ Μινωαν την νησον, η κείται προ 
Μεγάρων εχρωντο δε αΰτ^ ττυργον ενοικοδο/Αΐ^σαντες 

2 οί Μεγαρης φρουρίω. εβούλετο δε Νικία; την φυ- 
λακην αυτόθεν δι' ελάσσονος τοΐς Άθηναίοις και μη 
άπο του Βουδόρου και της 'Χαλαμΐνος είναι, τους τε 
Τίελοποννησίους, όπως μη ττοιώνται εκττλου; αΰτό^εν 
λανθάνοντες τριηρών τ ε, οίον κοΧ το πριν γενόμενον, 
και λΎ]στων εκπομπαΐς, τοΐς τε Μεγαρεΰσιν αρ,α μη- 

3 δεν εσττλεΓν ελών ουν άττδ της Νισαιας πρώτον δυο 
πυργω προεχοντε, /Αϊ^^^αναις εκ θαλάσσης, και τον εσ- 
ττλουν ες το μεταζύ της νήσου ελευθερωσας, άπετεί- 
χιζε και το εκ της ηπείρου, ^ κατά γεφυραν διά τε- 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ^'Β'. 185 

νάγονς έτηβοηθεια ην τη νήσω ον ποΧν δΐΓ\(ουστ7 τηζ 
■ηττείρον. ώς δε τοντο Ιζειργάσαντο €ν ημίραίζ ολι'- 
γαΐ5, νστ€ρον δι) και εν τι) νήσω τ€Ϊχοζ εγκαταλιττων 
και φρονράν αναχώρησε τω στρατω. 

'ΥτΓο δε τοΐ'5 αΰτον? ;^όνον5 τον θέρονζ τοίτον 52 
και οί ΐΙλαται-η<; ονκίτι £χοντ€<! σΐτον ονδέ δνιά/χεί'Οί 
—ολιορκεΐσθαι ξννεβησαν τοις ΤΙΐλοττοΐΎησίοΐζ τοι- 
ωδε τρόττω. -προσίβαλον αυτών τω τε/χει, οί δε ονκ 
εδνναντο άμίψεσθαι. γνοί<; δε ό Λακεδαι/Λο'νιος αρ- 2 
;^ων τι;ν ασ^ενειαν αντών )8ί'α /αέν ονκ ε^ουλετο 
ελειν — (Ιρημίνον -γαρ ην αντω εκ Λακεδαι/χονο9, 
07Γω5, ει σττΰνδαι γίγνοιντό ττοτε ττρδί 'Α^τ/ναιονς και 
^νγ^ωροΓεν οσα ττολε/χω χωρία εχονσιν ίκάτΐροι άττο- 
οίδοσθαι, μη άναδοτο5 ειτ; 'ί; Πλαταια ώς αντών εκόΐ'- 
των ττροσχωρησάντων — ττροσττε/χττει δε αντοΓς κηρνκα 
λέγοντα ει βονλονται τταραδονναι τ^ν ττόλιν εκόιτε^ 
Τ0Γ5 ΑακΐΒαιμονίοα και Βικασταις εκείνοι^ γρησα- 
σθαι, τον<; τε άδικους κολά^ειν, τταρά δίκην δε ονδενα. 
τοσαντα //,έν ό κηρνζ ειττεν οί δε, — ί^'^'^'^^' 7"^ ^^^ ^'' 
τω ασ^εΐ'εστάτω, — τταρίδοσαν την ττολιν. και τους 3 
Πλαταιε'ας ίτρΐφον οί Πελοττοΐ'νί^σιοι ημέρας τινας, 
εν οσω οί εκ τ^ς Λακεδαίμονος δικασται, -π-εντε άν- 
δρες, άφίκοντο. ίλθοντων δε αυτών καττ/γορια ρ,έν 
ονδερ,ια ττροίτίθη, ηρωτων δε αΰτοΰς εττικαλεσά^ιιενοι 
τοσ-ουτον /χόνον, ει τι Λακεδαι/Αονιους και τους ^ν/χ- 
μάχονς εν τω ττολεμω τω καθεστωτι άγα^ο'ν τι εΐρ- 
•γασμίνοι είσι'ν. οί δ' ελεγον, αΐτησάμενοι μακρότερα 4 
«ίττεΐν και -π-ροτάξαντα σφων αυτών Άστνρ,α^^όν τε 
τον ΆσωτΓολάου και Αάκωνα τον ΆαμνΊίστον ττρό^ε- 
νον όντα Λακεδαι/Αονιων. και ε'ττελ^ο'ντες ελεγον 
τοιάδε. 

" Τϊ;ν /Μεν ΊταράΒοσιν της ττο'λεως, ώ Λακεδαι/λόνιοι, 53 
ΤΓίστενσαντες υμΐν έττοιησάμεθα, ον τοιάνδε δίκην 
οίομενοι νφζξΐ,ιν, νομιμωτίραν δε τίνα Ισεσθαι, και 
εν δικασταις ουκ εν άλλοις δεζάμενοι, ώσττερ και εσ^- 
μ€ν, γενέσθαι η νμΐν, ηγουμένου το ίσον /χάλιστ' αν 



186 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

2 φίρίσθαι. ννν δέ φοβούμεθα μη αμφοτέρων αμα 
ημαρτηκαμεν τον τε γαρ αγώνα ττερί των δεινότατων 
εΤναι ίΐκότως νττοτντίνυμίν και νμυ.<; μη ον κοινοί. 
άτΓοβητΐ, τεκμαιρόμενοι ττροκατηγορίας τε ημόϊν ου 
Ίτρογεγενημενη'ΐ ύ) χρη άντίΐπίΐν — αλλ αυτοί λο-γον 
Ύ^ησάμεθα — τό τε επερωτημα βραχύ ον, ω τα μεν 
άληθη άτΓοκρίνασθαι ενάντια γιγνεται, τα δε ψεν^η 

3 ελεγχον έχει, ττανταχόθεν δε άποροι καθεστωτεζ 
άναγκαζόμεθα και άσφαλεστερον δοκει εΤναι είχοντας 
τι κινδννευειν και γαρ 6 μη ρηθεΐζ λόγος τοις ωδ' 
ε;)(ουσιν αιτιαν αν τταράσχοι, ως, εί ελέχθη, σωτήριος 
αν ην. χαλεττως δε ε^ει ημΐν προς τοις άλλοις και η 

4 ττει^ω. αγνώτες μεν γαρ οντες αλλήλων επεισενεγ- 
κάμενοι μαρτυρία ων άπειροι ητε ωφελούμεθ αν 
νυν δε ίτρος είδότας ττάντα λελε'^εται, και ΒέΒιμεν 
οΰχι μη ττροκαταγνόντες ημών τας αρετας ι/σσους 
εΤναι των υμετέρων έγκλημα αυτό ττοιι^τε, άλλα /λι; 
άλλοις χάριν φέροντες επΙ 8ιεγνωσμενην κρίσιν καθι- 

54 στωμεθα. παρεχόμενοι δε ορ,ως α εχομεν δίκαια 
προς τε τα ®ηβαίων διάφορα και ες ΰ/Αας και τους 
άλλους "Ελλι^νας, των ευ δεδρασ/χενων υπομνησιν 
ποιησόμεθα και πείθειν πειρασόμεθα. 

"Φαρ,έν γαρ ττρδς το ερώτημα το βραχύ, ει τι 
Λακεδαΐ)ΐιονιους και τους ξυμμάχους εν τω πολεμώ 
τωδε αγα^δν πεποιηκαμεν, εΐ μεν ως ττολε/Αΐους ερω- 
τάτε, ουκ άδικεισ^αι ύμας μη ευ τταθοντας, φίλους 
δε νομίζοντας αυτούς άμαρτάνειν μάλλον τους ημΐν 

2 ετΓίστρατεΰσαντας. τα δ' εν τ^ ^ψ^νη και ττρος τον 
Μ^δον άγαμοι γεγενημεθα, την μεν ου λυσαντες νυν 
πρότεροι, τω δε ξυνεπιθεμενοι τότε ες ελευ^εριαν της 
Ελλάδος ρ,όνοι Βοιωτών, και γαρ ηπειρώταί τ€ 
δντες εναυμαχησαμεν επ Άρτεμισίω, μάχη τε τ^ εν 
ΤΎ] ημέτερα γ^ γενομένη παρεγενόμεθα ύμιν τε και 

3 Παυσανία• ει τε τι άλλο κατ' εκεΐνον τον χρόνον 
εγενετο επικίνδυνον τοις "Ελλϊ^σι, πάντων παρά δυ- 
να/Αΐν μετεσχομεν. και υρ,Γν ώ Λακεδαι/λόνοι ιδία. 



ΣΤΠΤΑΦΗ2 Γ, ΝΕ'. 187 

οτ€ 7Γ€ρ δτ; /Λίγιστος φόβοζ τΓίριίστη την '^ττάρτην 
μετά τον σεισ/χοΐ' των €5 'ϊθωμην Ειλώτων αττοστάν- 
των, το τρίτον μίρος ημών αυτών έξεττΐμψαμεν ες 
Ιτηκονρίαν ων ονκ εικός αμνημόνων, και τα μίν 55 
■τταλαια και μίγιστα τοιούτοι ηζιωσαμΐν είναι, ττολε- 
/Αίοι δε Ιγενόμίθα νστερον. ΰ/χεις δε αίτιοι• δεο/Λενων 
γαρ ξνμμαχίαζ δτε <ΐ>ηβαΐοι ημάς ίβιάσαντο, νμεΐζ 
αττεωσασ^ε και ττρος Αθηναίους εκελευετε τραττίσθαι 
ως εγγύς οντάς, υ/χών οέ ρ.α.κραν άποικονντων. εν 
μίντοι τω ττοΧίμω ουδέν έκπρεπέστερον νττο ημαν 
ουτ€ επάγετε ούτε ε/χελλτ^σατε. εί δ' άττοστ^ναι 
Αθηναίων ουκ ηθελησαμεν υμών κελευσάντων, ουκ 
η8ικονμ€ν' και γαρ εκείνοι εβοηθουν ημΐν ενάντια 2 
Θί^^αιΌις, οτε υρ,εις άπωκνειτε• και ττροδοίναι αυτούς 
ουκε'τι ^ν καλόν, άλλως τε και ους ευ τταθών τις και 
αυτδς δεό/χενος ττροστ/γάγετο ξνμμάχους και ιτολι- 
τειας μετελαβεν, Ιέναι δε ες τα τταραγγελλόρ,ενα εΐκος 
^ν ττροθΰμως. α δε έκάτεροι εξηγεΐσθε τοις ξυμμά- 
χοις, ονχ^ οι εττόμενοι αίτιοι ει τι /λτ) καλώς εδρατε, 
άλλ' οΐ άγοντες εττί τα /λτ; ορθώς έχοντα. 

" Θτ^^αΐοι δε ττολλά /χ,έν και άλλα ?7Ρ•άς η8ίκησαν, 56 
το δε τελετ,ταιον αυτοί ^νιστε, δι' άττερ και τάδε 
ττάσχομεν• ττόλιν -γαρ αυτούς τϊ^ν ημετεραν κατα- 
λαμβάνοντας εν σπονδαις και προσέτι Ίερομηνία ορ' 
θώς ετιμωρησάμεθα κατά τον ττάσι νόμον καθεστώτα 
τον ετΓΐόντα -πολέμων οσιον εΤναι άμύνεσθαι, και νυν 
ουκ αν είκότως δι' αυτούς βλατττοίμεθα. ει γαρ τω 2 
αντίκα χρησίμω υμών τε και εκείνων ττολεμίως το 
δίκαιον ληψεσθε, του μεν ορθού φανεΐσθε ουκ αλη- 
θείς κριται οντες, το δε ξυμφερον μάλλον θεραττεΰ- 
οντες. καίτοι εί νυν υμιν ωφέλιμοι δοκουσιν είναι, 
ΤΓολυ και ημείς και οί άλλοι "Ελλτ^νες μάλλον τότε 
οτε εν /Αει^ονι κίνδυνο» ^τε. νυν ρ,έν γαρ ετεροις 
νμεΐς εττερχεσθε δεινοί* εν εκει'νω δε τω καιρώ, 6τ€ 
ττάσι δουλειαν εττεφερεν 6 βάρβαρος, οιδε μετ αυτοΰ 
ήσαν. και δίκαιον ΐ7ρ.ών της νΰν αμαρτίας, εί άρα 3 



188 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ημάρτηται, άντι^άναι την τότ€ Γ-ροθυμίαν και μΐίζω 
τε 7Γ/505 ελασσω ίυρησετί και εν καιροΓς 015 σττανιον 
ί^ν των Έλλι^νων τινά αρζτην τύ] 'Βέρζον Βννάμΐΐ 
άντιτά^ασ^αι, εττϊ^νοΰντό τε μάλλον οί μη τα ^υ/Α- 
ψορα 7Γρο5 την εφοδον αυτοΓς ασφάλεια ττράσσοντες, 
ε^έλοντεξ δε τολμαν μετά κινδννων τα βέλτιστα. 
4 ων ημείζ γενομένου και τιμησεντεζ ε<; τα ττρωτα νυν 
εττΐ τοις αντοΐς δε'δι/Λεν μη διαφθαρωμεν. Αθηναίους 
ελόμενοί δικαίως μάλλον η υμάς κερ^αλεως. καίτοι 
'χρη ταντά ττερί των αυτών ομοίως φαίνεσθαι γιγνω- 
σκοντας, και το ζνμφερον μη άλλο τι νομίσαι η των 
ζυμμά^ων τοΙς άγαθοίς, όταν άεΐ βέβαιον την χάριν 
της αρετής εχωσι, * καν το παραυτίκα ττου '^ μη ωψε- 
λιμον καθιστηται. 
57 "ΤΙροσκέψασθε τε, οτι νυν μεν τταράΒειγμα τοις 
-πολλοίς των Έλλτ^νων άνδραγα^ιας νομίζεσθε' ει δε 
ττερι ημών -γνώσεσθε μη τα εικότα — ου γαρ άφανη 
κρινεΐτε την Βίκην την8ε, ετταινονμενοι δε ττερι ονδ' 
ημών μεμπτων — οράτε οττως μη ουκ άττοδε^ωνται 
ανδρών αγαθών ■ττερι αυτούς άμείνονς οντάς άττρεπες 
τι ετΓίγνώναι, ουδέ ττρος ίεροΓς τοΓς κοινοΓς σκύλα 
άτΓΟ ημών των ευεργετών της Ελλάδος άνατεθήναι. 

2 δεινόν δε δό^ει είναι Πλάταιαν Λακεδαι/Λονιους ττορ- 
^^σαι, και τους μεν -πατέρας αναγραι/'αι ες τον τρι- 
ΤΓοδα τον εν Δελφοΐς δι' άρετην την ττόλιν, υρ,άς δε 
και εκ τταντος του Ελληνικού ττανοικησία δια @η- 

3 βαίους ε^αλειι/^αι. ες τούτο γαρ 8ή ξυμφορας ττρο- 
κεχωρηκαμεν, οΐτινες Μτ^δων τε κρατησάντων άττωλ- 
λυμεθα, και νυν εν ύμΐν τοις ττρίν φιλτάτοις ®ηβαίων 
ησσωμεθα, και δυο αγώνας τους μεγίστους υττεστη- 
μεν, τότε μεν, την ττόλιν ει μη τταρεΒομεν, λιμω 

4 Βιαφθαρηναι, νυν δε θανάτου κρίνεσθαι. και ττερι- 
εώσμεθα εκ πάντων ΐΐλαταιης, οί τταρά δΰνα;αιν πρό- 
θυμοι ες τους "Έλληνας, έρημοι και ατιμώρητοι" και 
ούτε τών τότε ζυμμάχων ωφελεί ουδείς, ΰμεΐς τε, ώ 
Λακεδαι/χόνιοι, η μόνη έλττίς, δεδιρ,εν μη ου βέβαιοι 



ΖΪΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ΝΗ'. 189 

ητ€. καίτοι άξιονμίν γε και ^εών Ινεκα των $νμ-58 
μαχ^ίκων ττοτε -^ίνομίνων και τη<; άρετης τη<ϊ ^<; τονς 
"Έλληνας καμφθηναι νμαζ και μζταγνωναι ει τί ΐ'ττο 
®ηβαίων Ιττΐ.ίσθητ€, την Τ€ δωρεάν άντατναιτησαι. 
αντονζ μη κτεάειν οΰ? μη νμιν ττρε'ττει, σιί,φρονά τε 
αντί αίσχρας κομίσασθαι χάριν, και. /χι; ^/δοντ^ν δον- 
τα5 άλλοις κακιαν αντοι;ς άντιλα/3εΓν• βραχύ -γαρ 2 
το τα ημέτΐρα σοψατα διαψ^εΓραι, Ιττίττονον δε τι^ν 
δι'σκλειαν αυτοί; άφανίσαι. ονκ Ιχθρονς -γαρ η μας 
εικοτως τιμωρησεσθΐ, αλλ ευνους, κατ ανάγκην ττο- 
λε^?^σαντα?. ο"στε και των σωμάτων άδειαν ττοιονντες 
όσια αν δικαζοιτε και ττρονοοΰντες οτι εκόντας τε 
ελα^ετε και χΗρας προϊσχομίνονς — 6 δε νόμοζ τόΐζ 
Έλλησι /χ•>7 κτεινειν τούτους — ετι δε και εΰεργετας 
γεγενημενονς δια ιταντός. άποβλίχ^ατε -γαρ ες ττα- 3 
τερων των νμετερων θηκας, ους ά•π•ο6ανόντας ΰττο 
]Μϊ;δων και ταφε'ντας εν ττ} ηρ-^τψα ετιμωμεν κατά 
έτος εκαστον δτ^/χοσια εσθήμασί τε και τοις άλλοις 
νομίμοις, οσα τε η γη ημών άνεδι'δου ωραία, νάντων 
άτταρχας επιφεροντες, εννοι μεν εκ φιλίας χωράς, 
ζνμμαχοι δε όμαίχμοις ττοτέ γενομενοις. ων νμεΐς 
τουναντίον αν δράσαιτε ρ,τ} ο'ρ^ώς γνόντες. σκεψασθε 
δε'- Παυσανίας /χέν γαρ ε^ατττεν αυτούς νομίζων εν 4 
γ77 τε φιλία τι^εναι και τταρ' άνδράσι τοιοΰτοις• 
υρ,εΐς δε εί κτενεΐτε ημάς και χώραν ττ^ν Πλαταιίδα 
®ηβα'ί8α ττοιησετε, τί άλλο η εν ττολεμία τε και 
τταρά τοις αΰ^ε'νταις ττατερας τους υμετέρους και 
Συγγενείς άτιμους -γέρων, ων νυν ισ;^ουσι, καταλει- 
ί/^ετε ; ττρδς δε και γ^ν, εν τ; ηλευθερωθησαν οί Έλ- 
λ7;νε5, δουλώσετε, Ιερά τε θέων, οΓς ευξάμενοι Μΐ7δων 
εκράτησαν, ερημοϋτε, και θυσίας τάς -πατρίους των 
εσσαμενων και κτισάντων άφαιρησεσθε. 

" Ου ΤΓρδς της υμετέρας 8όξης ω Λακεδαιρ,ονιοι 59 
τάδε, οΰτε ες τα κοινά των Έλλτ^νων νόμιμα και ες 
τους προγονούς αμαρτανειν, ούτε ημάς τους εΰερ- 
γέτας αλλότριας ένεκα έχθρας μη αυτούς ά8ικη0έντα<5 
Β. 1—17 



190 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

Βιαφθΐΐραι, φζίσασθαι δε και ίττικλασθηναι τύ} γνωμτ) 
οϊκτω σωψρονί λαβόντας, μη ων ττΐ.ισόμΐ.θα μόνον 
δεινότητα κατανοοΰντα<ΐ, άλλ' οΓοι τε αν 6ντ€ς ττά- 
θοιμΐ,ν και ώς άστάθμητον το τ^5 ζνμφορα^ *ο τινι 

2 7Γ0Τ αν και άναζίω ζνμττίσοι, ■ημύ'ζ τε, ώς ττρίττον 
ημΐν και ω5 η χρ^ίο- ττροάγει, ^[αΐτονμΐθα υ/χαζ] 
^εου5 του5 ομοβωμίονζ και κοινούς των Ελλτ^νων 
Ιπιβοωμενοι, *[7ΓεΓσαι τάδε], ττροφΐρόμΐνοι *\\^^\\ όρ- 
κους ους ου ττατερες νμων ώ/χοσαν, ^^[^μη α/Αντ^/Αονειν], 
ίκεται ^ί,γνόμΐθα νμων των ττατρωων τάφων και εττι- 
καλονμεθα τονς κίκμηωτας μη γενέσθαι νττο ®ηβαί- 
οΐ5 μη^ε τοις εχθίστοις φίλτατοι οντες τταρα^οθήναι. 
ημέρας τε άναμιμνησκομεν εκείνης ύ) τα λαμπρότατα 
μετ αντών ττράζαντες νυν εν Τ7}δε τα δεινότατα 

8 κινδυνευο/χεν -τταθεΐν οττερ δε άναγκαΐον τε και ^^αλε- 
ττωτατον τοις ωδε εχονσι, λόγου τελευταν, διότι και 
τοί! ^ιου ό κίνδυνος εγγύς μ^τ αυτόν, ττανόμενοι 
λέγομεν η^η οτι ον ©ηβαίοις τταρέΒομεν την ττόλιν — 
εΙΧόμεθα -γαρ αν ττρό γε τούτου τω αίσχίστω ολεθρω, 
λιμω, τελεντησαι — νμ^ν δε ττιστευσαντες ττροσηλθο- 
μεν. και δίκαιον, ει μη πείθομεν, ες τα αυτά καταστη- 
σαντας τον ^υντυχόντα κινδυνον εάσαι ημάς αυτούς 

4 ελε'σ^αι. ετησκητττομεν τε ά/χα μη ΤΙΧαταιης όντες 
οι -προθυμότατοι περί τους "Ελλϊ^ναδ γενόμενοι ®η- 
βαίοις τοΐ? ημΐν εχθίστοις εκ των υμετέρων χειρών 
και της υμετέρας πίστεως, ίκεται όντες, ω ΑακεΒαιμό- 
νιοι, παραδοθηναι, γενε'σ^αι δε σωτήρας ημών και μη 
τους άλλους 'Έλλ•)7να5 ελευθεροΰντας ημάς διολε'σαι." 

60 Τοιαύτα μεν οί Πλαταιές εΤττον, οί δε Θΐ7)3αΓοι 
δεισαντες ττρό ς τον λόγον αυτών μη οΐ ΑακεΒαιμό- 
νιοί τι ενδώσιν, τταρελ^όντες εφασαν και αΰτοι ^οΰ- 
λεσ^αι είττειν, επειδή και εκείνοις παρά γνωμην την 
αυτών μακρότερος λόγος εδόθη της προς το ερώτημα 
άποκρίσεως. ως δ' εκελευσαν, ελεγον τοιάδε. 

61 "Τους μεν λόγους ουκ άν ητησάμεθα εΙπεΐν, ει 
και αυτοί, βραχεως το ερωτηθεν άπεκρίναντο, και μη 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Γ', ΕΒ'. 191 

ΐΓΐ ημαζ τραττόμενοί κατηγορίαν Ιττοιησαντο και 
ττερι αυτών Ιίω των ττροκαμενων και ά/ζα ονδέ τ^τία- 
μίνων ττοΧΧην την άττοΧογίαν και Ιτταινον ων ονδ£ί5 
ΐμίμχίατο. ννν δέ ττροζ μεν τα άντειπεΐν δει, των 
δε ίλΐγ^^ον ττοιησασθαι, ίνα μήτε η ημέτερα αντον•; 
κακία ωφελ-^ (^ν'''^ V τούτων Βάζα, το δ' άληθε<; ττερί 
αμφοτέρων άκονσαντε<ί κρίνητε. 

" Ήμεΐς ^η αντοΓς Βιάφοροι εγενόμεθα ττρώτον οτι 3 
ημών κτισάντων Πλαταιαν νστερον τηζ αλλη^ Βοιω- 
τίας καΐ άλλα χωρία μετ αντηζ, ά ένμμίκτον; άνθρω- 
ϊΓου5 ί^ελασαντίξ εσχομεν, ονκ ηζίσνν ούτοι, ωσττερ 
ετάχθη το ττρωτον, ηγεμυνενεσθαί νφ' ημών, εζω 8ε 
των άλλων Βοιωτών τταραβαίνοντεζ τα ττάτρια, Ι—εώη 
ιτροσηναγκάζοντο, ττροσεχωρησαν τ-ροζ Αθηναίοι»; και 
μετ αντών •π•ολλα ημαζ εβλατττον, άνθ' ων και άντε- 
ττασ^ον. εττει^η δε [και] ό βάρβαρος ηλθεν εττι ττ^ν 6ί 
Ελλάδα, φασί μονοί Βοιοττών ου /[χηδισαι, και τοντω 
μάλιστα αντοί τε άγάλλονται και ημάς λοιδορονσιν. 
ημείς δε μηδίσαι μεν αντονς ον φαμεΐ', Βιότι ουδ' 
Αθηναίους, τ^ μεντοι αντ^ ΐδεα νστερον ιόντων 
Αθηναίων εττι τον5 Έλλϊ/ιας μόνους αν Βοιωτών 
αττικίσαι• καίτοι σκεψασθε εν οΓω είδει εκάτεροι 2 
ημών τούτο ίττραξαν. ημΐν μεν -γαρ η ττόλις τότε 
ετύγχανεν οντε κατ' όλιγαρ;^ιαν Ισόνομον ττολιτεν- 
οΐίσα οντε κατά Βημοκρατίαν οττερ δε εστί νόμοις 
μεν και τω σωφρονΐστατω έναντι οτ/ατο ν, εγγυτάτω 
δε τΐ'ραννου, δυναστεία ολίγων άνδρόδν ει;^ε τα ττράγ- 
ματα. και ούτοι ίδιας Βυνάμεις ελττίσαντες Ιτι μάλ- 3 
λον σ;^σειν, εί τά του Μτ^δου κρατησειεν, κατέχοντες 
Ισχί'ΐ το 7Γλτ7^05 ετη/γάγοντο αντόν και ή ξχμττασα 
"ϊτολις ουκ αυτοκράτωρ ονσα εαυτές τοΰτ' εττραζεν, 
οΰδ' ά^ιον αντ^ ονειδισαι ών μη μετά νόμων ημαρτεν. 
ίττειΒή -γονν ο τε ΜηΒος άττηλθε και τους νόμους 4 
ελαβεν, σκέψασθαι χρη. Αθηναίων ύστερον επιόντων 
την τε άλλην Ελλάδα και τΐ7ν ημετεραν χωράν 
ττεφωμενων ΰφ' αυ'τοίς ττοιεΐσ^αι και κατά στάσιν 



192 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ηΒη ίχοντων αΰτ^ς τα ττολλα, €ΐ μαχόμεν οι εν Κορώ- 
νεια και νίκησαντ£<; αντονς ηλΐνθίρο'χταμΐν την Βο<ω- 
τιαν και τοι)? άλλους ννν ττροθνμίο'; ζννεΧευθΐρονμίν, 
ίππους τε -παρέχοντα και τταρασκενην οσην ονκ άλ- 
λοι των ζυμμάχων. 

" Και τα μεν «ς τον μηΒισμον τοσαΰτα άπολογου- 

63 μέθα• ως δε νμεΐζ μαλλόν τε η8ικηκατε τους "Ελλτ;- 
νας και άζιωτεροί εστε ττάσηζ ζημίας, ττεφασόμεθα 
άποφαινειν. ε•γενεσθε επί. τύ} ημέτερα τιμωρία, α5ς 

2 φάτε. Αθηναίων ξνμμαχοι και πολΓται. ουκουν 
χρην τα προς 7 /λάς μόνον υμάς εττάγεσθαι αντονς 
και μη ξννεττιέναι μετ αΰτων άλλοις, νττάρχον 
γε νμΐν, ει τι και άκοντες προσηγεσθε υπ' Αθη- 
ναίων, της των Λακεδαι/χ,ονίων τώνδε ι^δτ; επι τω 
Μι^δω Συμμαχίας γεγενημένης, ην αυτοί μαΚιστα 
ττροβάλλεσθε• \\η\\ Ικανη γε ην ημάς τε νμων άπο- 
τρεττειν και το μεγιστον, άδεώς τταρεχειν βουλεν- 

8 εσ^αι. άλλ' εκόντες και ου βιαζόμενοι ετι ειλεσ^ε 
/Ααλλον τα Αθηναίων, και λέγετε ως αίσχρον ην 
προδοΰναι τους ενεργετας• πολύ δε γε αΓσ;(ΐον και 
αδικώτερον τους πάνταςΈλλί^νας καταπ/οοδοί5ναι, οΓς 
ζννωμόα-ατε, η Αθηναίους μόνους, τους /λεν καταδου- 

4 λου/Λενους ττ/ν Ελλάδα, τους δε ελευ^ερουντας. και 
ουκ ισϊ;ν αΰτοΐς την χάριν άνταπεδοτε ουδέ αίσχΰνης 
άττηλλαγμενην ύμεΐς μεν γαρ αδικούμενοι αυτούς, 
αίς φάτε, εττηγάγεσθε, τοις δε άδικοΰσιν άλλους Συνερ- 
γοί κατεστητε. καίτοι τάς όμοίας χάριτας μη άντώι- 
δοναι αίσχρον μάλλον η τάς μετά δικαιοσύνης μεν 

64 όφειληθείσας, ες άδικιαν δε άποδιδορ.ενας. δτ^λόν τε 
εποΐ7/σατε ουδέ τότε των Έλλτ/νων ένεκα μόνοι ον 
μηδίσαντες, άλλ' οτι ουδ' Ά^τ^ναΓοι, ΰμεΐς δέ τοις 
μεν ταυτά βουλόμενοι ποιειν τοις δέ τάναντια. και 
νυν ά^ιοΰτε, άφ' ων δι' έτερους εγενεσθε αγαθοί, άπο 

2 τούτων ωφελεΐσθαι. άλλ' ουκ εικός• ώσπερ δέ Αθη- 
ναίους είλεσθε, του'τοις ^υναγωνιξεσ^ε, και μη ττρο- 
φέρετ€ την τότε γενομενην ζυνωμοσίαν ως χρι; απ 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Γ', ΞΕ'. 193 

αντης ννν σώζζσθαι. άτΐΧχττετί. γαρ αντήν, και τταρα- 
βάΐ'τίζ ζν/κατίόονλοΐσθε μάλλον Αίγικϊ;τα5 και άλ- 
λους τίνάς των $ννομοσάντων η 8ιεκωλν€Τ€, και ταντα 
οντε άκοντες, έχοντες τε τους νο/χους, ονσττερ μετχρι 
τοΰ όενρο, και ουόενος υ/χας βιασαμενον, ωσττερ ημάς• 
την τελενταίαν τε ιτρίν ιτεριτειχίζεσθαί —ρόκλησιν ες 
ησνχίαν ημών, ώστε μη^' ετεροις άμννειν, ουκ εδί- 
χεσθε. τίνες αν ονν νμών Βικαίότερον ττάσι τοις 3 
Ελλϊ^σι μισοΐντο, οΊτινες ετπ. τω εκείνων κακίο άν8ρα- 
γαθιαν ττρονθεσθε ; και α μεν ~οτε χρηστοί εγενεσθε, 
ως φάτε, ου ~ροσ>ίκοντα ννν εττεΒείξατε, α δε ι; φνσις 
άεΐ εβονλετο εξηλεγχθη ες το αληθές• μετά -γαρ 
Αρτ/ναίων άδικον όδον ιόντων εχωρησατε. 

"Τα /χεν ονν ες τον ημετερόν τε άκονσιον μη8ι- 
σμον και τον νμέτερον εκονσιον άττίκισμον τοιαύτα 
ατΓοφαίνομεν. α δε τελευταία ^τε ά^ικηθήναι — 65 
τταρανομως γαρ ελθεΐν ημάς εν στΓονδαϊς και Ιερομη- 
νίαις εττΐ την νμετεραν ττόλιν — ου νομίζομεν ονΒ' εν 
τούτοις νμών μάλλον άμαρτεΐν. ει μεΐ' γαρ ημείς 
αυ'τοί ττρός τε την ττόλιν ελθόντες εμαχόμεθα και την 
γην ε8ΐ]ονμεν, ώς τολεμιοι, άΒικονμεν ει δε άνδρες 
νμών οί τ-ρωτοι και χρημασι και γε'νει, βουλόμενοι 
της μεν εξω ξνμμαχίας νμάς — ανσαι, ες δε τα κοινά 
των τταιτων Βοιωτών ττάτρια καταστησαι, ε—εκαλέ- 
σαντο εκοντες, τι αόίκονμεν ; οί γαρ άγοντες τταρα- 
νομονσι μάλλον των εττομενων. άλλ' οντ' εκείνοι, οίς 2 
ημείς κρίνομεν, σνθ' ημεΐς• ττολΐται δε όντες, ωσττερ 
νμεΐς, και ττλειω τταραβαλλόμενοι, το εαυτών τείχος 
άνοίξαντες και ες την αυτών ιτολιν φιλίως, ου ττολε- 
μίως, κομίσαντες εβονλοντο τους τε νμών χείρονς 
μηκετί μάλλον γενέσθαι τους τε άμείνονς τα ά^ια 
^χ^ίν, σωφρονισταΐ όντες της γνώμης, και τών σωμά- 
των την ττόλιν ουκ άλλοτριοίίνΓες, άλλ' ες τ>7ν ξνγγε- 
νειαν οίκειουντες, εχθρονς ουδενι κα^ιοττάντες, άττασιββ 
ο ομοίως ενσττόνΒονς. τεκμηριον δε ώς ου ττολεμίοις 
Ιττρασσομεν' ούτε γαρ ηδικησαμεν οΰδενα, ττροείττο- 



194 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΪ 

μά/ τε τον βουλόμενον κατά τα νάντων Έοιωτων 
■πάτρια ττολιτευειν ίε'ναι ΤΓρο5 ημαζ. και νμά!ς ασμε- 
νοι χωρησαντες και ξνμβασιν ττοιησάμενοι το μ€ν 
ττρο.τον ■ησνχάζ€τε, νστερον δε κατανοϊ/σαντε5 ημα•; 
ολίγου; οντάς, εί αρα και εδοκοί/χ,εν τι ο!νε7Γΐεικεστε- 
ροΓ ιτραζαι ου μετά του ττΧηθον; νμων ίσίΧθόντες, 
τά /Λεν ομοΐα ονκ ανταττεδοτε ημΐν, μ'ητε νεωτερίσαι 
2 έργω λόγοις τε ττεισειν ώστε ε^ελ^ειν, Ιττιθεμενοι δε 
ταρά ττ^ν ξύμβασίν ονς μεν εν -χερσίν άττεκτείνατε 
ονχ όμοίωζ άλγονμεν, κατά νόμον γαρ δτ; τίνα εττα- 
σχον, οΰί δε χείρας ττροϊσχο μένους και ^ωγρτ^σαντε; 
νχοσχο/χενοι τε τ/μΊν ύστερον μη κτενειν τταρανυμοΐζ 
8ίεφθείρατε, ττώς ον δεινά ειργασ^ε; και ταύτα τρεις 
αδικίας εν ολίγω ττρά^αν-ες, τ>;ν τε λυθεισαν όμολο- 
γιαν και των άνΒρων τον ύστερον θάνατον και τι^ν 
ττερι αυτών ημΐν μη κτείνειν ψενσθεΐσαν υττόσχεσιν» 
ην τά εν τοις άγροΓς νμιν μη άΒικωμεν, ο/χως <^ατέ 
ημάζ τταρανομησαι και αΰτοι ά^ιοΰτε μη άντιδοΰναι 
8ίκην. ονκ, ην γε ούτοι τά ορθά γιγνώσκωσιν ττάν- 
των δε αυτών ένεκα κοΧασθησεσθε. 
67 "Και ταύτα, ώ Λακεδαι/χο'νιοι, τούτου ένεκα εττε^- 
■ηλθομεν, και υπέρ ΰρ,ών και ημών, ϊνα νμεΐζ μεν 
ΐΐ^ητε δικαίως αυτών κατΐιγνωσό/Λενοι, ημείς δε ετι 
όσιώτερον τετιμωρημενοι, και μη τταλαιάς άρετάς, 
ει τις αρα και έγενετο, άκοΰοντες ετηκλασθητε, ας 
^ι} τοις /Λεν άδικου/Λενοις εττικουρους εΤναι, τοις δε 
αισ;^<)ν τι δρώσι διπλασίας ζημίας, οτι ουκ εκ ττροσ- 

2 ϊ^κόντων άμαρτάνονσιν, μη^ε ολοφνρμω και οικτω 
ωφελείσθωσαν, πάτερων τε τάφους των υμετέρων 
επΐ)8οώ/Λενοι και Τί}ν σφετεραν ερημίαν. και γάρ 
17/ΛεΓς άνταττοφαίνομεν πολλώ δεινότερα πατούσαν 
την νττο τούτων ηλικίαν ημών Βιεφθαρμενην, ων πα- 
τέρες οί μεν προς νμας την Βοιωτιαν άγοντες απε- 
6ανον εν Κορώνεια, οί δε πρεσβΰται λεΧειμμενοι και 
οικίαι έρημοι πολλώ δικαιοτεραν ΰμων ίκετείαν ποι- 

3 ουνται τουσδε τιμωρησασθαι. οίκτου τε ά$ιωτεροι 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ, 5Η'. 195 

τύγχαναν οι αττρεττεζ τι ττάσχοντζζ των ανθρωττων 
οί δε δικαίως, ωσττερ οΓδε, τά ενάντια ^ττίχαρτοι 
εΤναι. και τν/ν ντν ίρημίαν δι' εαι-τον? Ιχονσιν τουδ 
γαρ άμείνονζ ξνμμάχονς εκοντε? άττεώσαντο. τταρψ 
νόμησάν τε ον ■π-ροττα^όντες τ^φ' ^^/χών, μίσα δε 
ιτλεον ^ δικΐ7 κράαντες, και ουκ άνταττοδόντες νΐν 
τι^ν ισην τιμωρίαν ίννομα γαρ ττεισονται και ον^^ι 
εκ μάχης χείρας ττρο'ίσχόμίνοι, ωσπερ φασίν, άλλ' 
άίτο $νμβάσ€ωζ ε5 δι'κι^ν σφάς αυτούς τταραδόντες. 
α/χΰνατ€ ουν, ω Αακώαίμόνωι, και τω των Έλλτ/νων 1 
νό/ΐω υτΓο τώνδε τταραβαθίντι, και. ί^/^Γν άνομα ττα- 
^ονσιν άνταττόδοτε χάριν δικαιαν ων ττρόθνμοι γεγε- 
νημ^θα, και /αϊ) τοΓδ τώνδε λογοις ττεριωσθωμεν εν 
ν/Αΐν, τΓονησατί. δε τοις "Ελλι^σι τταράδειγ/ια οΰ λο- 6 
γων τους αγώνας χρο^ι^σοντες άλλ' έργων, ων αγα- 
θών /χέν όιτων βραχεία η άτταγγελια άρκει, άμαρτα- 
νομένων δε λόγοι εττεσι κοσμηθίντεζ ττροκαλυρ,/χατα 
γίγνονται. άλλ' ^ν οί ι)γε/χόνες, ωστΓ€ρ νυν υ/χεϊς, 
κεφοιλαιώσαντες ττρδς τους ^υ/Λτταντας διαγνώ/χας 
ποιησ-ησθ^, ησσόν τις εττ' άδικοις ^γοις λογούς κά- 
λους ζήτησα." 

Τοιαύτα δε οί Θηβαίοι εΤττον. οί δε Λακεδαι/λόνιοι 68 
δικασται νο/χι^οντες το Ιττερωτημα σφίσιν ορ^ώς 
ε^ειν, ει τι εν τω ττοΧΙμω νπ' αυτών άγα^ον ττεττον- 
^ασι — διότι τόν τε άλλον χρόνον η^ίονν Βήθεν αυ- 
τούς κατά τάς τταλαιάς ΠαυσανιΌυ μετά τον Μ^όον 
στΓονδάς ι^σηχά^ειν και *[ότε] ύστερον ά ιτρο του 
ττεριτειχιζεσβαι ττροίίχοντο αυ'τοΓς, κοινούς είναι κατ' 
εκείνα, ως ουκ εδε'^αντο — ϊ/γου/ιενοι ττ] εαυτών δικαία 
/δουλτ/σει εκσ^-ονδοι ^δτ/ ΰττ' αυτών κακώς ττεττον^ε'- 
ναι, αυ^ις το αυτό Ινα εκαστον τταραγαγόκτες και 
ερωτώντες, ει τι Λακεδαι/Αονιους και τους ζνμμάχονζ 
αγαθόν εν τώ ττοΧίμω Βΐδρακότα εισίν, όττότε ρ,ί} 
φαΐεν, ατταγοντες αττεκτεινον και ε^αίρετον Ιττοιη- 
σαντο ον^ίνα. Βιίφθειραν δε Πλαταιών /ιέν αυτών 3 
ουκ ελάσσους διακοσίων. Αθηναίων οέ ττεντε και 



1«6 ΘΟΤΚΤΔΤΔΟΤ 

ΐϊκοσιν, βΐ ξυνετΓολιορκουί'Το• γυναίκας δβ ηνΒραττόΒί- 
σαν. την δε ττόΧιν ει/ιαυτο;/ μίν τίνα Θ>^/3αΐοι Μεγα- 
ρέων άνδράσι κατά στάσιν εκττετττωκοσι και όσοι τα 
σφέτερα φρονονντεζ Πλαταιών ττερνησαν εδοσαν ε'ν- 
οικειν ύστερον δε κα^ελο'ντες αΰττ^ν ες έδαφος πάσαν 
εκ των θεμελίων ωκο8όιΐΎ]σαν ττρδς τω 'Ηραίω κατα- 
γωγιον διακοσίων ττοδών, τταντα^^ κύκλω οΙκηματα 
έχον κάτωθεν και άνωθεν, και δροφαΐς και θνρωμασι 
3 τοις των Πλαταιών εχρησαντο• και τοις άλλοις α ην 
εν τω τέίχει ετΓίττλα, ;)(αλκδς και σίΒηροζ, κλινας κα- 
τασκευασαντες ανέθεσαν τ^ Ήρα, και νέων εκατομ- 
ΤΓοΒον λίθίνον ωκο8όμησαν αντη. την δε γην δημο- 
σιώσαντες άττεμίσθωσαν επί δε'κα εττ; και ενεμοντο 
Θηβαίοι, σχεδόν δε τι και το ξνμτταν ττερί Πλα- 
ταιών οί Λακεδαι/χόνιοι οίίτως αττοτετ ραμμένοι εγε- 
νοντο Θηβαίων ένεκα, νομίζοντεζ ες τον ττολεμον αυ- 
τούς άρτι τότε καθιστάμενον ωφελίμονζ είναι, και 
τα /λέν κατά Πλάταιαν, ετει τριτω και ενενηκοο'τω 
επειδί) ^Αθηναίων ξνμμαχοι εγενοντο, ούτως ετελεΰ- 
τι^σεν. 

69 Αί δε τεσσαράκοντα νηες των ΤΙελοττοννησίων αΐ 
Λεσ/3ιΌις βοηθοί ελ^ουσαι, ως τότε φενγονσαι δια 
του πελάγους, εκ τε των ^Αθηναίων επώιω^^θ είσαι 
και ττρδς ττ) Κρηττ] χειμασθεισαι και άττ αϋτ^ς 
σποράδες ττρός τ>)ν Πελοττόνντίσον κατηνεχθησαν, 
καταλαμβάνονσιν εν τ^ Υίνλληνη τρεις και δε'κα 
τριήρεις Λευκαδιων και Ά/Λττρακιωτών και Βρασιδαν 
τον Τε'λλιδος ζνμβονλον Άλκιδα εττεληλνθότα. 

2 έβονλοντο "γάρ οι Λακεδαι/χόνιοι, ώς τΐ7ς Αεσβον 
■ημαρτηκεσαν, ττλεον το ναυτικον ττοΐϊ/σαντες ες τι^ν 
Κέρκυραν ττλεΰσαι στασιάζουσαν, δώδεκα //.εν ναυσι 
/αοναις τταρόντων Αθηναίων περί Ναυττακτον, ττριν 
δε ττλεον τι εττι/ϊοι^^τ^σαι εκ τών Ά^τ^νών ναυτικον, 
ό'ττως προφθάσωσιν και τταρεσκευάζοντο ο τε Βρα- 

70 σιδας και ό Άλκιδας προς ταύτα, οί γαρ Κερκυ- 
ραίοι εστασίαζον, έπεώή οί αιχ/χάλωτοι ηλθον αυ- 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΟΑ'. 197 

τοΓί οί εκ των ττΐρΐ "ΈττίΒαμνον νανμαχίων, νττο Κο- 
ρινθίων άφεθεντ€ς, τω μ,εν λόγω οκτακοσίων ταλάν- 
των τοΓς ■προ$€νοί<; Βιηγγυηιχίνοι, έργω δε ττεττεισ/λε- 
νοι Κ-ορινθίοις Κερκνραν ιτροστοιησαι. και εττρασ- 
σον οντοι, Ικαστον των ττολιτών μετωντΐζ, δττως 
α7Γοστ7;σωσιν Αθηναίων την ττόλιν. και άφίκομάηης 2 
^Αττικηζ τε νεώζ και Κορινθίαζ 7Γρε'σ/8εΐ5 άγονσών 
και ες λογονς κατασταντων Ιψηφίσαντο ΚερκνραΓοι 
Άθηναίοΐζ μ\ν ^ι'ρ,/Λαχοι είναι κατά τα ξνγκείμΐνα, 
ΐΐ€λοποννησίοι<; δε φίλοι, ώσττερ και ττρότερον. και 
ι/ν γαρ Πει^ι'ας ε^ελοχρό^^ενός τε τοϊν Αθηναίων και 
του 8ημον ττροειστϊ/κει, νττάγονσιν αΰτον οντοι οί 
άνδρες ες Βίκην, λέγοντες ^Αθηναίοΐζ την "Κίρκυραν 
καταδουλονν. ό δε, άττοφνγων, άνίυττάγει αντών τους 3 
ιτλονσιωτάτους ττότε άνδρας, φάσκων τε/χνειν χάρα- 
κας εκ του τε Διός του τερ,ενους και τοί5 Άλκίνου• 
ζημία δε κα6' ίκάστην χάρακα εττεκειτο στατηρ. 
οφλόντων δε αΰτο7ν και ττρος τα ίερά ικετών καθεζο- 
μίνων δια ττλ^^ος τ^ς ζημίαζ, δττως ταξάμ^νοί άττο- 
δώσιν, ό Πει^ιας, ετύγχανε γαρ και βονλης ων, 
ττείθΐΐ ώστε τω νο'/χω χρησασθαι. οί δ' εττειδτ) τω τε 4 
νο'ρ,ω ίξΐίργοντο και ά/χα εττυν^άνοντο τον Πει^ιαν, 
εως ετι βονλη<; εστί, /χελλειν το ττλι^^ος άναττείσειν 
τους αυτούς Άθηναίοί<ί φίλους τε και ίχθρονς νομί- 
ςειν, ^υνισταντό τε και λα^όντες εγχειρίδια ε^αττι- 
ναίως ες ττ^ν βονλην εσελ^όντες τον τε Πει^ίαν 
κτείνουσι και άλλους των τε )8ονλευτών και ίδιο>τών 
ες ε^κοντα. οί δε τίνες τ:7? ^ιντ^ς γνώμης τω Πει^ια 
ολίγοι ες ττ;ν Άττικτ^ν τριήρη κατε'φυγον ετι τταρον- 
σαν. δράσαντες δε τούτο και ίυγκαλε'σαντες Κερκυ- 7 1 
ραίους εΤττον, οτι ταύτα και βίλτιστα εΐη και ηκιστ 
αν δουλω^εΐεν υττ' * Αθηναίων, τό τε λοιττον μη^ετί- 
ρονς δεχεσ^αι άλλ' 77 /"•'» νι/ϊ τ/συχά^οντας, το δε 
πλέον ττολεμιον ηγείσθαι. ως δε εΤττον, και εττικυ- 
ρώσαι ηνάγκασαν την γνωμην. ττίμττονσι δε και ες 
τάς Ά^ι^νί'^' εΰ^υς πρε'σ/?εις ττερί τε των ττεττραγρ,ε'- 
I. — 13 



198 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

νων 8ώάξονταζ, ω? Συνέφερε, και του5 €Κ« καταίτε- 

φευγοτας ττεισοντας μη^Ιν α^εττι-η^δειον ττράσσειν, 

72 ϋ7Γω5 /Α?7 τις Ιπιστροφη -γίνηται. ΙλΟόντων δε οί Ά- 
^7;ναΓοι του5 τε ■πρί.σβίΐ'» ώς νεωτερίζοντας ^υλλα- 
βόντ€ζ και όσους εττεισαν κατε'^εντο ες Αιγιναν. 

"Εν δε τούτω των Κερκυραίων οί ε;(οντες τα ιτράγ- 
ματα Ιλθονσηζ τρί-ηρονς Κορίνθιας και Λακεδαιρ,ο- 
νιων πρέσβεων επιτίθενται τω δτ^/Λω και μαχόμενοι 
^νίκησαν, άφικομίνης δε νυκτός ό /χέν δί7/χος ες ττ^ν 
άκρόπολιν και τα )αετεωρα τ^ς ττόλεως καταφεύγει 
και αΰτου Συλλέγεις 'ώρνθη και τον Ύλλαϊκον λι/χενα 
εΤχον οί δε τϊ?ν τε άγοραν κατέλαβαν, ονπερ οί ττολ- 
λοι ωκουν αυτών, και τον λιρ,ενα τον ττρος αυτ^ και 

73 ττρος τ^ν "ηττειρον. τ^ δ' νστεραια ηκροβοΧίσαντό 
τε ολίγα και ες τους αγρούς ττερίεττεμιτον αμφότεροι, 
τους δούλους τταρακαλουντες τε και ελενθερίαν ντησ- 
γνονμενοΐ' και τω μεν Βημω των οίκετών το ττλ^^ος 
τταρεγε'νετο ξύμμαχον, τοις δ' ετεροις εκ τ^ς ηττείρον 

74 επίκουροι οκτακόσιοι. Βιαλητονσηζ δ' ημερα<; μάχη 
αυ^ις γίγνεται και νίκα ό Βημοζ, χωρίων τε ισχύΐ και 
ττΧηθει ττροέχων αι τε γυναίκες αΰτοΓς τολμηρως 
ζννεπεΧάβοντο, βάλλονσαι άττο των οικιών τωκερά- 

2 )αω και τταρά φνσιν νπομενονσαι τον θόρνβον. γε- 
νομένης δε τ^ς τροπής περί 8είλην όι/^ίαν, δείσαντες 
οί ολίγοι /ίΑϊ} αντοβοεί 6 Βημος του τε νεωρίου κρατη- 
σειεν εττελ^ών και σφας διαφ^είρειεν, εμπιπρασι τάς 
οικίας τάς εν κΰκλω τ^ς αγοράς και τάς Συνοικίας, 
δπως ^μϊ; ί^ «φοδος, φειδο/χενοι ούτε οικείας ούτε 
άλλοτρίας, ώστε και χρήματα ττολλά εμπόρων κατε- 
καύθη και ι; ττόλις εκινδυνευσε πάσα Βιαφθαρηναι, εΐ 

3 ανερ,ος επεγένετο τύ) φλογι επίφορος ες αυτιών, και 
οί )ΐιέν τταυσάρ,ενοι τ^ς μάχης ως εκάτεροι ησυχά- 
σαντες την νύκτα εν φυλακτ] ήσαν, και ι; Κορινθία 
ναΰς, του Βημου κεκρατηκότος, ΰπεζανηγετο, και των 
επικούρων οί ττολλοι ες τι^ν ηπεφον λαθόντες διεκο- 
/αίσ^ι^σαν. 



2ΪΓΓΡΑΦΗ2 Γ, ΟΕ'. 1£ί) 

Τ^ δ' (.ττνγιγνομίνα ημ^ρο- Νικόστρατος 6 Αάτρ4-7θ 
φονζ Αθηναίων στρατηγο'ζ τταραγίγνεται βοηθών £κ 
Ναυττά/π-ου δώδεκα νανσΐ και Μ€σ(Γηνίων ττεντακο- 
σίοις όττλίταις• $νμβασίν Τ€ Ιττρασσε και ττίίθει, 
ώστ€ ξνγχωρησαι αλλι;λοΐ5 δέκα /χεν άνδρας τους 
αίηωτάτους κρΐναι, οι ουκε'η ΐμΐΐναν, τους δ άλλους 
οίκεΓι/ σπονδάς ττρος αλλν/λους ττοιησαμίνον; καΧ 
Ίτροζ Άθηναίονζ, ώστε τους αυτούς εχθρονζ καΐ φί- 
λους νομίζΐ.ιν. καΧ 6 μίν ταΰτα ττράξαζ ε/χελλεν αττο- 
ττλεΰσεσ^αι• οί δε του Βημου ττροστάται ττΐίθονσιν 2 
αυτδκ ττεντε μίν ναΐς των αυτού σφίσι καταλιττζΐν, 
οττως ησσόν τι ^ν κινήσει ωσιν οΐ ενάντιοι, ισας δε 
αυτοί ττληρώσαντες εκ σφων αυτών ξνμπίμψειν. και 
6 μεν ^ννεχωρησεν, οι δε τους εχθρονς κατε'λεγον ες 
τάς ναυς. δεισαντες δε εκείνοι μη ες τας Α^ι^νας 
άτΓΟΤΓΐμφθωσι καθίζονσιν ες το των Διοσκόρων ίερόν. 
Νικόστρατος δε αυτούς άνίστη τε και τταρεμνθείτο. 
ώς δ' ουκ εττειθεν, 6 Βημος, όττλισθείς εττι τ^ ττρο- 3 
φάσει ταΰτΎΐ, ώς ουδέν αυτών υγιές διανοουμένων τ^ 
του μϊ) ζνμττλεΐν αττιστια, τα τε οττλα αυτών εκ τών 
οικιών ελαβεν και αυτών τινάς οΤς εττε'τυχον, ει μη 
Νικοστρατος εκώλυσε, Βιεφθεφαν αν. ορωντες δ' οί 4 
άλλοι τα γιγί'ό/χενα καθίζονσιν ες το Ήραΐον ίκεται 
και γίγνονται ουκ ελάσσους τετρακοσίων. 6 δε δΐ7- 
/χος, δεισας /χτ; τι νεωτερίσωσιν, ανιστησι τε αυτούς 
ττεισας και Βιακομίζει ες ττ^ν ττρδ του ΉραιΌυ νησον 
και τα ετΓίττ^δεια εκεισε αυτοΐς διεττεμιτετο. 

Ύης δέ στάσεως εν τούτω ονσηζ, τετάρτη η ττεμπ- 76 
τι; ήμερα μετά ττ^ν τών ανδρών ες την νησον διακο- 
μιΒήν, αί εκ τ^ς Κυλλι^νης Πελοττονντ/σιων ν:7^^ί 
μετά τον εκ ττ^ς Ιωνίας ττλοΰν εφορμοι ονσαι, ττα- 
ραγίγνονται τρεΓς και ττενη/κοντα- ^ρχε δέ αυτών 
Άλκιδας, οσττερ και ττρότερον, καΧ Βρασίδας αΰτώ 
ξνμβονλος εττε'ττλει. όρμισάμενοι δέ ε'ς "Χνβοτα λι- 
μένα της ηττείρον αμα εω εττεττλεον τ^ Κέρκυρα, οί 77 
δέ τΓολλώ θορυβώ και νεφοβημενοι τά τ εν 'τ^ 



200 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

ΤΓολει και τον Ιπίττλονν -τταρεσκίνάζοντό τε αμα ίξη- 
κοντα νανς και τα5 αει ΤΓληρονμ4να<; ίζεπεμττον ττροζ 
τον^ εναντίονζ, τταραίνονντων Αθηναίων σψα^ τ€ 
«ασαι ττρωτον εκττλενσαι και ύστερον ττάσαις α/χα 
2 €Κ€ίνου5 εΐΓίγενεσθαί, ω? δέ αντοίς ττρος Τ0Γ5 ττολε- 
μίοίζ ήσαν σττοράΒες αί νι^ίζ, δυο /χει/ ευ^υζ ηντομό- 
Χησαν, εν ετεραΐζ δε άλλ>/λοΐ5 οί εμττλεοντεζ εμά- 
^οντο, ην δε ουδείς κόσμο<» των ΤΓΟίονμενων, ί8όντεζ 
δε οί Πελο7Γονν>;σιοι ττ^ν ταραχην είκοσι )αέν ΐ'αυσι 
7Γρο5 του5 Κερκυραίους ετάξαντο, ταις δε λοιτταις 
ττρδς τάς δώδεκα ναυς των Αθηναίων, ων ήσαν αί 

78 δυο ^αλα/χινια και Πάραλος, και οί ρ.έν Κερκυραίοι 
κακώς τε και κατ' ολίγας -προσπίπτοντες εταλαιττω- 
ροΰντο κα^' αυτούς• οί δ' Αθηναίοι, φοβούμενοι το 
ττΧηθος και την ττερικνκΧωσιν, άθροαις μεν ου -προσ- 
ΐπιτΓτον ουδέ κατά μέσον ταΐς εφ εαυτούς τεταγ- 
μέναις, ττροσβαλόντεζ δε κατά κέρας καταδυουσι 
μίαν νανν. και μετά ταντα κνκλον τα^α/χε'νων αν- 

2 των ττεριεττΧεον και επειρωντο θορνβεΖν. γνόντες δε 
οί ττρδς τοις Κερκυραίοις, και δείσαντες μη οττερ εν 
Ναυττάκτω γένοιτο, επιβοηθονσιν και γενό/χεναι 
άθρόαι αί ν^ες α/χα τον εττίττλουν τοΓς ^Αθηναίοις εττοι- 
ουντο. οί δ' υττε^οίρουν ηΒη ττρνμναν κρονόμενοι, 
και ά/Αα τάς των Κερκυραίων εβούΧοντο ττροκαταφν- 
γειν ΟΤΙ /χάλιστα, εαυτών σ;(ολ2'5 τε ΰττοχωροΰντων 
και ττρδς σφάς τεταγμένων των εναντίων. 

79 Ή ρ.έν ουν ναυ/Λα;^ία τοιαΰτΐ7 γενομένη ετεΧεντα 
ες ηΧίου δΰσιν, και οί Κερκυραίοι, δείσαντες /χι; 
σφίσιν επ-ιπΧεύσαντες επί την πόΧιν ως κρατούντες 
οι π-οΧεμιοι η τους εκ της νησον άναΧάβωσιν ή και 
άΧΧο τι νεωτερίσωσιν, τους τε εκ της νησον ττάλιν ες 
το 'Ιίραΐον διεκό/Λίσαν και τ•>;ν ττολιν εφνΧασσον. οί 
δ' ετΓΐ μεν την ττόλιν ουκ ετόΧμησαν ττΧευσαι [^κρα- 
τούντες τύΙ ναυμαχία], τρεις δε και δε'κα ναυς έχοντες 
των Κερκυραίυν άπεπΧευσαν ες την ηπειρον οθενττερ 
άνηγάγοντο. ττ} δ' ΰστεραία. επ\ μεν την ττολιν ου- 



^» 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Γ, Π'. 201 

δέν μάλλον ΐτειτλεον, καίττΐρ Ιν ττολλ•^ ταραχτ) και 
φόβω οντάς και 'ΒρασίΒου τταραινουντοζ, ωζ λέ•/£ται^ 
'Αλκιδα, ΙσοχΙτηφου δέ ονκ όντο9• «ττι 0£ Τϊ;ν Αενκίμ- 
μην το άκρωτηριον άττοβάντες Ιτΐόρθονν τον<ί αγρονς. 
ό δέ ^ήμοζ των Κ.€ρκνραίων Ιν τοντω, ττ^ριοεης γ€- 80 
νόμενος μη «πιττλει'σωο-ιν αϊ νηΐς, τοις τ€ ίκετακ 
^£σαν €5 λόγους καΐ τοις οίλλοις οττως σωβησεται η 
τ-όλίς. και τινας αντών εττίΐσαν «ς τας ιανς Ισβη- 
ναι- Ιττληρωσαν γαρ ό/χως τριάκοντα [ίτροσδεχό/Αενοι 
τον επ-ι'ττλοιτ]. οί δέ Πελοιτονντ^σιοι /χεχρι μέσον 3 
ημεραζ δ^ωσαιτες ττ^ν γ^ν α— εττλενσαν, και ν— ο 
νίκτα αντοΓς εφρνκτωρηθησαν εέηκοντα νηεζ Αθψ 
ναίων ττροσττΧεονσαι άίτο Λενκάδος* ας οΐ Αστ^ναΓοί, 
ττυΐ'βανό/ζεΐΌΐ ττ^ν στάσιν και τάς /χετ Άλκιδου ναίς 
εττΐ Κε'ρκι,'ραν /χελλοτίσας ιτλειν, άττεστειλαν και Ειλ- 
ρνμεΒοντα τον Θονκλεονς στραττγγόν. 

Οί μεν οΐν Πελοττοι-ιτ^σιοι τ-^ς νυκτός εΰ^Ος κατά 81 
τα^ος εκομίζοντο εττ οίκον τταρα την γην και νττερτ 
ειεγκόιτες τον Λευκαδιων Ισθμον τάς ναίς, οττως 
μή ττερητλεοντεζ οφθωσιν, άττοκομίζονται. Κερκυ- 
ραίοι δε, αίσθόμενοι τας Τ6 Αττικας ναυς ττροσ- 
ίτλεονσας τας τε των νοΧεμίων οίχομεναζ, Χαβοντες 
τονς τε ΙΜεσσί/νίους ες την ιτόλιν ιτγαγον ττροτερον 
εξω όντας και τάς ναΰς ττερι—λεΰσαι κεΧενσαντεζ ας 
εττΧηρωσαν ες τον Ύλλαϊκδν Χιμενα, εν οσω ττεριεκο- 
μίζοντο, τίΐν έχθρων ει τίνα Χάβοιεν, άττέκτεινον καΐ 3 
εκ των νεών όσους εττεισαν εσβηναι έκβιβάζοντεζ 
ά—εχωρησαν, ες το Ήραιόν τε ελθόντες των ικετών 
ως χενπ^κοντα άιδρας δικτ/ν νττοίτχειν εττεισαν και 
κατέγΐ'ωσαν -ττάντων θάνατον. οΊ δε ιτολλοι των Ικε- 
τών, όσοι ουκ εττείσθησαν, ώς εώρων τα γιγνό/χενα, 
Βιεφθειραν αντου εν τω 'ιερω άλληΧονζ, και εκ τών 
δένδρων τινές ά7π;γ;:^οντο, οί δ' ως έκαστοι εδνναντο 
άντ^λουντο. ημεραζ τε επτά, ας άφικόμενοζ ό Ευ- 3 
ρνμεδων ταις ε^κοντα ναυσι τταρεμεινεν, Κερκιραΐοί 
σφων αυτών τους εχθρούς δοκοΰντας εΤναι εφόνευον. 



202 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

την μ€ν αΐτίαν Ιτηφεροντζ<ί τοΐζ τον Βημον καταλύ- 
ονσιν, άττίθανον 8ε τινε•; και ίδιας (.γθρα<ϊ ένεκα καΐ 
άλλοι γρ-ημάτων σφίσιν οφειλομένων νπο των λα- 

4 βοντων ττάσά τε 18εα κατέστη θανάτου και οΓομ φι- 
λει εν τω τοίοντω γίγνεσθαι, ουδέν ο τι ου ξννεβη 
και Ιτι ττεραιτερω. και γαρ ττατηρ τταιδα άπ€κτ€ΐν€ν 
και ατΓο των ιερών αττεσττώντο και ττρο'ί αυτοΐζ 
εκτείνοντο. οί δε τίνες και ττεριοικοΒομηθεντεζ εν τον 
Διονύσου τω Ιερω άττεθανον. 

52 Ούτως ωμη \\η\\ στάσις ττρονγωρησεν, καΧ εΒο^ε 
μάλλον, διότι εν τοΓς ττρωτη εγενετο, εττεί νστερόν γε 
και τταν, ως εΐττειν, το Έλλι^νικον εκινηθη, διαφορών 
ουσών εκασταχον τοις τε των Βημων ττροστάταις τους 
Αθηναίους εττάγεσθαι και τοις ολίγοις τους Λακε- 
Βαιμονίονς, και εν ρ,έν εΙρηνη ουκ αν εχόντων ττρό- 
φασιν ουδ ετοίμων τταρακαλεΐν αυτούς, ττολεμονμε- 
νων δε• και ζνμμαχίαζ αμα εκατεροις τη των εναντίων 
κακωσει και σφίσιν αΰτοις εκ του αυτοΰ ττροσττοιη- 
σει, ραδι'ως αί ετταγωγαι τοΓς νεωτερίζειν τι βονΧο- 

2 μενοίς εττορίζοντο. και εττε'ττεσε ττολλά και ^^αλεττά 
κατά στάσιν ταις ττολεσι, γιγνόμενα μεν και αεί 
εσομενα, εως αν τ^ αυτϊ) φύσις άνθρωττων η, μάλλον 
Βε και ησνχαίτερα και τοις εί'δεσι Βιηλλαγμενα ώς 
αν εκασται αί μεταβολαΙ των ^νντνχιων εφιστωνται. 
εν μεν γαρ εΙρηνη και αγα^οΐς ττράγμασιν αι τε 
τΓολεις και οί ίδιώται ό.μείνους τάς γνω/χας εχονσι 
δια το /ατ; ες ακουσίους άνάγκας ττίπτειν 6 Βε ττόλε- 
μος, νφελών την ενπορίαν του καθ' ημεραν, /3ιαιος 
διδασ-καλος και ττρδς τα τταροντα τας οργάς των 

3 τΓολλών όμοιοι, εστα,σίαζε τε ονν τα τών ττολεων, 
και τα εφυστερίζοντά ττου ττυστει τών ττρογενομενων 
ΤΓολυ εττεφερε την νττερβολην του καινουσ^αι τάς 
διάνοιας τών τ' εττιγειρησεων ττεριτεχνησει και τών 
τιμωριών άτοττια. και την εΐωθνΐαν άξίωσιν των 
ονομάτων ες τα έργα άντι^λλα^αν τη δικαιώσει, τόλμα 
μεν γαρ αλόγιστος άνΒρία φιλετου-ρος ενομίσθη, μελ^ 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΠΒ'. 203 

Χησίζ δε ιτρομηθ-ηζ δειλία ΐνιτρίττη^, το δε σώφρον 
τοί άνανδρου -τΓρυσ^ημα, και το ττροζ ατταν ξννετον 4 
ετΓΐ τταν άρ-γόν, το δ' ΙμττΧηκτωζ οζυ ανδρός μοίρα 
ττροσζτίθη, ασφάλεια δε το ίττιβουλΐνσασθαυ άττο- 
τροττηζ ττρόφασις ίνλογοζ. και ό /χεν χαλετταινων 
τΓίστδς άεί, 6 ο άντιλε'γων αντω νττοτΓΤΟζ. ΐττφον- 
λενσας δε τις τυχών ζννετόζ, καΐ νττονοησα^ ετι 
δεινότερος• 7Γροβονλ€νσα<; δε', όπως /χι^δέν αυτών 
δετ/σει, τ^ς τε εταιρίας διαλυττ^ς και τους ενάντιους 
εκττε— λτ^γ/Αε'νος. άττλώς δε ό φθάσας τον μέλλοντα 5 
κακόν τι δράν ετηίνειτο, και 6 εττικελευσας τον /αϊ; 
διανοου/Λενον. και μην και το εγγενές του εταιρικού 
άλλοτριώτερον Ιγίνετο δια το ίτοιμότερον είναι 
άτι ροφασίστως τολμύίν ου γαρ /χετά τών καμένων 
νόμων ώφελίας αί τοιαΰται ^υνοδοι, άλλα τταρά τους 
κα^εστώτας ττλεονε^ία. και τάς ες σφάς αυτούς β 
ΤΓίστεις ου τω 6είω νόμω μάλλον εκρατυνοντο η τω 
κοιντ) τι τταρανομησαι. τα τε ατιΌ των ενάντιων 
καλώς λεγό/χενα ενεδέχοντο έργων φνλακ^, ει ττρου- 
χοιεν, και ου γενναιόττ^τι. άνητιμωρησασθαί τε τίνα 
ττερί ττλείονος ί/ΐ' »; αΰτδν ρ.ϊ/ ττροτταθα,ν. και όρκοι 7 
ει τΓου άρα γε'νοιντο ^υναλλαγ^ς, εν τω αντίκα ττρος 
το ατΓορον εκατερω διδό)αενοι ισχύον ουκ εχόντων 
άλλο^εν δυναρ,ιν• εν δε τω τταρατυχόντι ό φθάσας 
θαρσησαι, εί ίοοι αφρακτον, ηΒων δια Τϊ}ν ττίστιν 
ετιρ,ωρεΐτο τ; άττό του ττροφανονς, και τό τε ασφαλές 
ΐλογίζζτο και οτι άττάττ] ττεριγενόρ-ενος ^νεσεως 
άγώνισ//α ττροσελάμβανε. ραον ύ οΐ πολλοί κα- 
κούργοι οντες δεξιοί κίκληνται η άμαθά<; άγαμοι, και 
τω /χεν αΐσχΰνονται, επι δε τω άγάλλονται. πάντων 8 
δ αυτών αίτιον άρχτ; ί; δια πλεονε^ίαν και φιλοτι- 
/χίαν εκ δ' αυτών και ες τό φιλονεικεΓν καθιστάμενων 
το ττρόθνμον. οί γαρ εν ταις πόλεσι προστάντες 
/αετ' όνό/χατος εκάτεροι ευπρεπούς, πλτ^^ους τε ΐσο- 
νο/χίας πολιτικ!75 και αριστοκρατίας σωφρονοζ ττρο- 
τιμησει^ τα /Λεν κοινά λόγω βεραπενοντεζ αθλα 



204 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

ΙτΓΟίονντο, τταντι δε τρόττω αγωι/ιξο/Λ€νοι άλλ?7λων 
ττερίγίγνεσθαί Ιτόλμησάν τ€ τα δεινότατα εττε^τ^εσάν 
τε τας τιμωρίας ετι μείζους, ου μέχρι τοί5 δίκαιου 
και τ^ ττόλει ξνμφόρον προστιθίντεζ, ες δε το εκατε- 
ροι? ΤΓον άει η8ονην έχον ορίζοντες, και ^ μετά 
ψήφου άδικου καταγνώσεως ^ Χ^φ' κτώμενοι το 
κρατείν ίτοΐμοι ήσαν την αντίκα φιλονεικιαν εκττιμ- 
9 ττλαναι. ώστε ενσεβεία μεν ουδέτεροι ενόμιζον, 
ευτΓρεττεια. δε λόγου 0Γ5 ζνμβαίη εττιφθόνωζ τι δια- 
•πραζασθαι αμεινον ηκουον. τα δε μέσα των ττολιτών 
υτΓ αμφοτέρων, η οτι ου ξννη-γωνίζοντο η φθάνω τον 
περιείναι, Βιεφθείροντο. 

83 Ούτω ττασα ΐδεα κο,τεστη κακοτροττίας δια τάς 
στάσεις τω ΈλΧηνικω, και το ενηθες, ον το γενναιον 
ττλειστον μετέχει, καταγελασθεν ηφανίσθη, το δε 
αι^ιτετά;!^^αι αλλι^λοις τύ) "γνώμΎ) άττίστως εττι ττολύ 
οιηνεγκεν ου γαρ ην 6 διαλυσων ούτε λόγος ε^υρος 
ούτε όρκος φοβερός, κρείσσονς δε οντες άπαντες 
λογισμω ες το άνελττιστον του βεβαίου μη τταθεΐν 

2 /Ααλλον ττροεσκότΓουν ■^ ττιστευσαι εδυναντο. και οΐ 
φανλοτεροι -γνωμην ως τα ττλειω ττεριεγιγνοντο* τω 
γαρ δεδιει/αι τό τε αυτών ενδεές και το τών εναντίων 
ξννετόν, μη λόγοις τε ί7σσους ωσι και εκ τοί; ττολυ- 
τρόπου αυτών τι^ς γνώμης φθάσωσι ττροεπιβονλενό- 
μενοι, τολμηρως προς τα έργα εχώρονν. οι δε 
καταφρονονντες καν προαισθέσθαι, και έργω ουδέν 
σφας δεΐν λαμβάνειν ά γνώμ-β εζεστιν, άφρακτοι 
ρ.αλλον Βιεφθείροντο. 

84 [Έν δ' ουν τύΙ Κέρκυρα τα ττολλά αυτών ττροετολ- 
μηθη και όττοσα υβρει μεν αρχόμενοι το ττλεον η σο)- 
φροσννη νπο των την τιμωρίαν παρασχόντων οί αντα- 
μννομενοι δράσειαν, πενίας δέ της εΐωθνίας άτταλλα- 
^ειοντες τίνες, ρ,άλιστα δ' αν δια πάθονς εττι^υρ,ουντες 
τα τών πελας ε;^ειν, τταρά δίκην γιγνώσκοιεν, οι τε 
/μϊ; επϊ πλεονεξία άπο ίσου δέ μάλιστα έπιόντες, 
άπαιδευσια οργής πλείστον εκφερόμενοι, ώμως και 



ΣΪΠΤΑΦΗΣ Γ', ΠΕ'. 205 

άτταραινητως ίττέλθοιεν. $ννταρα)(θ€ντοζ τε τοί; 2 
βίου €5 τοι/ καιρόν τοντον τ^ ττολει και των νόμων 
κρατησασα η ανθρωπεία φνσΐζ, ΐΐωθυϊα και τταρα 
τους νό/ζ,ου» άδικεΓν, ασμενη εόηλωσεν άκρατης μεν 
οργηζ ονσα, κρείσσων 8ε τοί! δικαίου, ττολεμία δε 
του 7Γρου;^οντο5" ου γαρ αν του τε οσίου το τιμωρεΐ- 
σθαι ττροντίθεσαν τον τε μη άΒικεΐν το κερδαίνειν, εν 
ω /ιτ; βλάτττονσαν Ισχυν εΤχε το φθονεΐν. άξίονσί 3 
τε του? κοινούς ττερί των τοιούτων οί ανθρωττοι νό- 
μους, α</)' ών αττασιν ελπις υπόκειται σφαλεΓσι καν 
αυτούς διασώ^εσ^αι, εν άλλων ημωρίαίς προκατα- 
λυειν και μη υττολείττεσθαι, ει ττοτε αρα τις κινδυνειί- 
σας τίνος δετ^σεται αυτών.] 

Οί μεν ονν κατά ττ^ν ττόλιν Κερκυραίοι τοιαυταις 85 
οργαΐς ταΓς ττρώταις ες αλλήλους εχρησαντο και 6 
Έ.υρνμε8ων και οί Αθηναίοι άττε—λευσαν ταΐς ναυσίν 
ύστερον δε οί φενγοντες των Κερκυραίων, 8ιεσωθησαν 
γαρ αυτών ες ττεντακοσίους, τείχη τε λαβόντες α ην 
εν τη ηττείρω εκράτουν της ττεραν οικείας γης και ε^ 
αυτ:75 ορμώμενοι εληίζοντο τους εν τη νήσω και 
ΤΓολλά εβλατΓτον, και λι/Αος ίστρος εγενετο εν τη 
ττόλει. εττρεσβενοντο 8ε και ες ττ^ν Λακεδαί/χονα και 2 
Κόριν^ον ττερι καθόδου• και ώς ουδέν αΰτοΐς εττράσ• 
σετο, ύστερον χρόνω ττλοΓα και εττικοχρονς τταρα- 
σκευασάμενοι 8ιεβησαν ες την νησον, εξακόσιοι 
/χαλιστα οί ίταντες, και τά πλοΓα εμττρησαντες, όττως 
άττόγνοια η του άλλο τι η κρατεΐν της γης, άναβάντες 
ες το όρος την Ίστώνην, τείχος ενοικο8ομησάμενοι 
εφθεφον τους εν τη πολει και τ^ς γ^ς εκράτουν. 

Του δ' αΰτου θέρους τελευτώντος Αθηναίοι είκοσι 86 
ναΰς έστειλαν ες 2ικελίαν και Λάχτ;τα τον Μελανοί- 
ττου στρατηγόν αυτών καΐ Χαροιάδι^ν τον Ευφιλτ;- 
του. οί γαρ 2υρακόσιοι και ΛεοντΓνβι ες -χόλεμον 
άλλτ^λοις καθεστασαν. ζνμμαχοι 8ε τοις μεν 5υ- 
ρακοσίοις ^σαν ττλην Καμαριναίων αί άλλαι ΑωρίΒες 
ττόλεις, αΐπερ και χρος την των ΑακεΕαιμονίων το 



206 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

•πρώτον άρχομίνον του ττολίμου ξνμμαχίαν ίτάχΘψ 
σαν, ου /χέντοι ξννίττοΧίμ-ησάν γε, τοΐ? δε Λεοντίνοις 
αί Χαλκιδικαι ττόλεις και Έ,αμάρινα' τηζ δε Ιταλίας 
ΑοκροΙ μίν %νρακοσίων ήσαν, Ύηγΐνοι δε κατά το 

2 ξνγγενίζ Λεοντινων. ες ουν τάς Ά^ϊ;να5 πίμψαντεζ 
οί των Λεοντίνων ίυ/λ/^αχοι κατά τε τταλαιάν ξνμμα- 
χίαν και ΟΤΙ "Ιωνες '^σαν ττίίθονσι τους Αθηναίους 
ττεμψαί σφίσι ναυς• υττο γαρ των 2υρακοσιων τ^ς 
τε γ^5 ειργοντο και τ^ς 6αλάσσΐ75• και ίττΐμψαν οί 
Ά^ι^ναΐοι τ^5 μίν οίκαότητοζ ττροφάσει, βονλόμίνοί 
δε /λ•>7'''^ σΐτον ες Τί}ν Πελοττόννι/σον αγεσ^αι αυτο- 
^εν, Ίτρόττεψάν τε ττοιοΰ/χενοι εί σφίσι δυνατά ειτ^ τα 
εν τ^ Σικελία •πράγματα υποχείρια γενέσθαι, κατα- 
σταντες ουν ες 'Ρι^γιον τ^ς Ιταλίας τον ποΧεμον 
εποιοΰντο μετά των ξνμμάγων. και το ^ερος ετε- 
Χεντα. 

87 Του δ' επιγιγνομενον χειμωνοζ η νόσος το δεύτε- 
ρον επεπεσε τοις 'Α^τ^ναίοις, εκλιττουσα μεν ουδενα 
χρόνον το παντάπασιν, εγενετο δε' τις όμως 8ιακωχη. 
παρέμεινε δε το μεν ύστερον ουκ έλασσον ενιαυτου, 
το δε πρότερον και δυο ετι;, ώστε Αθηναίων γε μη 

3 εΤναι ο τι μάλλον εκάκωσε την Βνναμιν τετρακοσίων 
γαρ οπλιτών και τετραιασχιλίων ουκ ελάσσους αττε'- 
^ανον εκ των τάξεων και τριακοσίων ίττττε'ων, του δε 
άλλου όχλου άνεξενρετος αριθμός, εγενοντο δε και 
οί ττολλοι τότε σεισμοί της γης, εν τε Ά^τ/ναις και 
[εν] Ευ/?οία και εν ΒοιωτοΓς και /ΐλάλιστα εν Όρχο- 
μενω τω Βοιωτι'ω. 

88 Και οί μεν εν Σικελία Ά^τ^ναΐοι και 'Ρτ^γΐνοι του 
αντον χει/λώι/ος τριάκοντα ναυσι στρατεΰουσιν επι 
τάς Αιόλου νήσους καλουμενας' θέρους γαρ δι' άνυ- 
Βρίαν αδύνατα ην επιστρατενειν. νέμονται δε Αιπα- 
ραΐοι αΰτάς, Κνιδίων αττοικοι οντες. οίκονσι ο εν 
^ια των νι^σων ου μεγό.λη, καλείται δε Αιπαρα• τας 
δε αλλάς εκ ταΰτν^ς ορμώμενοι γεωργουσι, Διδυ/η^ν 

2 και ^τρογγΰλτίν ;;αι Ίεράν. νο/χίζουσι δε οί εκείΓΐ; 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ', Πθ'. 207 

άνθρωποι, εν τ^ 'Ι^ρόί ως ό "ίίφαιστοζ χαλκειει, δτι 
την νίκτα φαίνεται ττΰρ άναδιδοΰσα ττολν και την 
ήμζραν καττνόν. κείνται δέ αί ν^σοι αύται κατά την 
Σικελών και Μεσσηνίων γην, ^ν/Λ/>ια;(οι δ' ήσαν 
^νρακοσίων. τεμόντες δ' οΐ Α-θηναΖοι την γην, <ύ<ί 
ον τνροσε-χωρονν, αττεπλενσαν €5 το Έη-γιον. και ο 
χειμων ετελεντα και ττεμτττον ετοζ τω ττολέμω ετε- 
λεντα τώδε ον Θουκυδιδτ^ς ζννεγραψεν. 

Τον δ' εΐΓίγιγνομενον θερονζ ΐίελοττοννησιοι και 89 
οί ζνμμαγρι μέχρι μεν του 'ίσθμου ηΧθον ώς ες την 
'Αττικην εσβαλονντες, *Αγιδθ5 τον Άρχώάμον ηγου- 
μένου, Λακεδαι/χονιων βασιλεωζ' σεισμών δε -γενομέ- 
νων τΓολλών άττετράποντο ττάΧιν, και ουκ εγενετο 
εσβολη. και περί τούτους τους χρόνονζ, των σεισμών 2 
κατεχόντων, της Ένβοίαζ εν Όροβίαις η θάλασσα 
εττελ^οΰσα άττο της τότε ονσης γης και κνματωθεΐσα 
εττηλθε της πόλεως μέρος τι, και το μεν κατέκλυσε 
το δ' νπενόστησεν, και θάλασσα νυν εστί πρότερον 
ούσα γη' και ανθρώπους 8ίέφθειρεν, όσοι μη εδυνα^το 
φθηναι προς τα μετέωρα άνα^ραμόντες. και περί 3 
Άταλάντην την επι Αοκροΐς τοις Όττουντιοις νησον 
παραπλήσια γιγνεται επίκλυσις, και του τε φρουρίου 
των Αθηναίων παρεΐλε και δυο νεών άνειλκυσμένων 
την ετεραν κατεαζεν. εγενετο δε και εν Ώ,επαρηθω 
κύματος επαναχωρησίς τις, ου μεντοι επεκλυσε γε• 
και σεισ/>ιος του τείχους τι κατέβαλε και το πρυτα- 
νεΐον και αλλάς οικίας ολίγας, αίτιον δ' εγωγε 4 
νομίζω του τοιούτου, γι Ισχυρότατος 6 σεισμός εγε- 
νετο, κατά τοΰτο άποστέΧΧειν τε την θάλασσαν και 
εξαπίνης πάλιν επισπωμενην βιαιότερον την έπίκλυ- 
σιν ποιείν άνευ δε σεισ/Λοΰ ουκ αν μοι δοκει το 
τοιούτο ^μβηναι γενέσθαι. 

Του δ' αΰτοΰ θέρους επολεμουν μεν και άλλοι, οίς 90 
εκάστοις ξυνεβαινεν, εν τύ} Σικελία, και αυτοί οι 
^ικελιώται εττ' άλλτ^λους στρατευοντες και οί Αθη- 
ναίοι ζυν τοΓς σφετεροις ζνμμάχοις• ά δε λόγου 



208 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

μάλιστα α^ια ν μ^τά των Αθηναίων οί ζνμμαχοι 

ίττραξαν η ττρος τους Αθηναίους οί άντί•ποΧ(.μιοι, 

2 τοντων μνησθησομαι, Χαροιάδου γαρ η^η τον 
Αθηναίων στρατηγού τίθνηκότος νπο %νρακοσίων 
πολΐμω, Αάχηζ αττασαν έχων των νέων την αρχήν 
«στράτευσε ρ,ετά των ζνμμα.χων ΙττΧ Μυλάς τάξ των 

3 ΉΙ^σσηνίων. ίτνχον δε δυο φνΧαΙ Ιν ταις ΜυλαΓς 
των Μεσστ^η'ων φρονρονσαι και τίνα και ενε'δραν 
ττεττοΐί^/Αεναι τοΪ5 άπο των νεών. οί δε Αθηναίοι 
και οί ^υρ,ρ,α;^οι τους τε εκ τ^5 ενε'δρας τρε'ττουσι 
και. 8ιαφθΐίρονσι πολλούς, και τω ίρνματι ττροσβα- 
λοντες 7}ναγκασαν ομολογία την τε ακροπολιν τταρα- 
δουναι και επί Μεσσϊ/ν>/ν ^υστρατεΰσαι. και /^ιετά 
τοΰτο εττελ^οντων οί Μεσσι^νιοι των τε Αθηναίων 
και των ζνμμάχων ττροσεχωρησαν και αΰτοι, όμη- 
ρονς τε δόντες και ταλλα ττιστα τταρασχόμ^νοι. 

91 Του δ' αυτοΰ θίρονς οί Ά^τ^ναΓοι τριάκοντα μ\ν 
νανς έστειλαν ■ττερί Πελοττονντ^σον, ών εστραττ/γει 
Αημοσθίνηζ τε 6 Άλκισθίνονς και ΤΙροκλης 6 ®€θ- 
8ωρον, Ιζηκοντα δε ες Μι^λον και δισ>(ΐλιου5 όττλίτας• 
εστρατί^γει δε αντων Νικίας ό Ι^ικηράτον. τους γαρ 
Μτ^λιους οντάς νι^σιωτας και ουκ ίθίλοντας υττακουειν 
ουδέ ες το αυτών ζνμμαχικον ίε'ναι Ιβονλοντο ττροσ- 

2 αγαγε'σ^αι. ώς δε αυτοΓς Ζηουμίνης της -γης ου 
■π-ροσεχωρουν, όίραντες εκ τΐ7ς Μτ^λου αΰτοι /λέν 
εττλευσαν ες Ώρωττδν ττ^ς Πειραϊκΐ753 νττο νύκτα δε 
σπόντες, ευ^υς Ιττορΐνοντο οί οττλιται αττο των νεών 
ττεζη ες Τάναγραν της Βοιωτίας, οί δ' εκ τ^ς ττο- 
λεως ττανδί/ρ-ει 'Α^ι^ναιοι, 'ίπττονικου τε του Καλλιου 
στρατηγουντος και Εΰρυ/χεδοντος του ©ονκλίους, 

3 ατΓο σημΐίον ες το αυτό κατά γτ^ν αττηντων. και 
στρατοττεδευσάρ,ενοι ταΰτϊ^ν Τϊ;ν ημέραν εν τ^ Τανά- 
γρα εδϊ7ουν και Ινηυλίσαντο. και ττ) υστεραια )(χά;;^ι; 
κρατησαντες τους εττε^ελ^όντας των Ταναγραιων και 
®ηβαίων τινάς ττροσβφοηθηκότας, και όπλα λαβόν- 
τες και τροπαΐον στησαντΐ,ς, άνεχώρησαν οί /χέν ες 



ΣΤΓΓΡΑΦΗ2 Γ, ΟΒ', 209 

τ^ν ιτόλιν, οΐ δί €—1 τα5 ναί;?. κσΧ ΐΓαραττλενσαζ 6 
Νικίας ταΐζ ΐξΊ]κοντα νανσϊ Ή}; ΑοκρίΒοζ τά Ιιτίθα- 
λασσια ΐτ€μ€, και ανΓΐ^ωρησεν €τγ οίκον. 

Ύ-το δε τον χρόνον τοντον ΑακΐΒαιμόνωι Ήρα- 92 
κλειαν την Ιν Τραχινία άττοικίαν καθίσταιτο άττό 
τοιασδε γνώμης. Μ,-ηλιης οί ζνμτταντΐζ €ΐσΙ μεν τρία 
μψη, Τίαράλίοι, Ίερης, Ύραχίνιοι• τούτων δε οί 
Τραχ^ίνιοι ττολε/χω Ιφθαρμίνοι νττο ΟΙταίων ομόρων 
όντων, το ττρωτον μελΧ-ησαντες Αθτρ/αίοίς ττροσθίίναι 
σφΰίζ αντον9, δεισαντες δε μ-η οΰ σφίσι ττιστοι ωσι, 
τε/ΑΤΓονσιν ε5 ΑακζΒαίμονα, ελό/ιενοι τρΐσβευτην 
Τισαμαόν. $νι•£~ρ€σβ€νοντο δε αντοΓζ και Αωρίί]<;, 3 
Τ] μ-ητρό—ολίζ των Λακεδαι/λονιων, των αντών δεο/χε- 
νοι• ντΓο γαρ των ΟΙταίων και αντοι Ιφθΐ,ίροντο. 
ακονσαντες δε οΐ Λακεδαι/χ,ονιοι γνωμην ΐΐχον την 
ατΓοικίαν εκττε'/χ— ειν, τοΓς τε Ύραχ^ίνίοΐζ βονλόμενοι 
και τοΓί Αωριενσι τιμωρεΐν. και αμα του ττρος Άθη- 3 
ναι'ουί τ-ολε/Λου καλώς αντοΓς εδο'κει 17 ττόλις κα6ι- 
ίττασ^αι- εττι' τε γαρ Τβ Ένβοία ναι,τικον τταρασκεια- 
σθηναί αν, ωστ εκ βραχ^ίοζ την 8ιάβασιν γίγΐ'εσθαι, 
τη<; τε εττι Θράκης τταρόΒου χρησίμως ε^ειν. τό τε 
ξί•μ•ζο.ν ωρμηντο το χωρίον κτίζαν. ττρωτον μεν ονν 4 
εν ΔελώοΓς τον θεον Ιττηροντο, κελενοντος δε ίξίττεμ- 
ψαν τονς οίκητορας αντών τε και των ττεριοι'κων, και 
των άλλων Ελλήνων τον βονλόμενον εκέλενον εττε- 
σθαι, ττλτ^ν Ιώνων και Ά^^αιών και εστίν ων άλλων 
ε^νών. οίκισται δε τρεις Λακεδαι/χονιων -ηγησαντο, 
Λε'ων και 'Αλκιδας και Ααμάγων. καταστάντες δε 6 
Ιτΐίχισαν την ττόλιν ε'κ καα^ης, ή ννν Ηράκλεια κα- 
λείται, άττέχονσα Θερμοττνλών σταΒίονς /χάλιστα 
τεσσαράκοντα, της δε θαλάσσης είκοσι, νεώρια τε 
τταρεσκενα^οντο, και ηρξαίΎΟ κατά Θερμοττνλας κατ 
αντο το στειόν, όττως ενφνλακτα αντοΓς εϊη. οΐ δε 93 
Ά^ϊ^ναΓοι, τ^9 ττόλεως ταύπ^ς ξννοικιζομενης, το ττρω- 
τον ε8εισάν τε και ενόμισαν εττι τη Ένβοία μάλιστα 
καθίστασθαι, ότι βραχνς εστίν 6 οια-λους ττρδς το 



210 ΘΟΥΚΓΔΤΔΟΤ 

Ίίηναιον της Ευβοίας, επβιτα μίντοι ναρά 86ξαν 

αντοίς άττίβη' ον γαρ εγενετο απ* αντης δεινό ν ον- 

2 δεΓ'. αίτιοι/ δε ην, ο'ί τε Θεσσαλοί εν δυνάμει οντες 
των ταΰττ; χωρίων και ων επι ττ) γτ} εκτιζετο, φο- 
βονμίνοι μη σφίσι μεγάλτι ίσχνϊ τταροικώσιν, ίφθα- 
ρον και δια τταντος εττολε'/Αονν άν^ροίποις νεοκατα- 
στάτοις, εως ε^ετρΰ^^ωσαν γενο/χενους το ττρωτον καΧ 
ττάνν ΤΓολλοΰς — τταζ γάρ τΐ5 Λακεδαι^αονιων οΐκιζον- 
των ΘαρσαΧίως ■^ει, βίβαων νομίζων την ττόλιν — ου 
μίντοι ηιαστα οί α.ρχοντ€ς αυτών των Λακεδαι/Λονίων 
οί άφίκνονμ€νοί τα πράγματα τε ίφθαρον- και ε5 
όλιγαν^ρωπιαν κατέστησαν, ίκφοβησαντα τονς ττολ- 
λους, ;(αλεπώ5 τε και εστίν ά ου καλώς έξηγονμζνοι, 
ωστ€ ραον η8η αυτών οί ττροσοικοι εττεκράτουν. 
94 Του δ' αΰτου θίρονς καιττεριτον αυτόν γρόνον, ον 
εν τ>7 Μτ^'λω οΐ ^Αθηναίοι κατείχοντο, και οί αττο των 
τριάκοντα νεών Άθηναΐοι ττερι Πελοττο'νντ^σον οντε5 
ττρωτον εν Έλλορενω τ^ς Λευκαδια? φρουρούς τινας 
Χοχησαντες διεφ^ειραν έπειτα ύστερον επι Λευκάδα 
μείζονι στόλω ^λ^ον, Άκαρνασι τε ττασιν, οι ττανΒη- 
μεί πλην Οίνιαδών ^υνε'σποντο, και Ζακυν6ιΌΐ5 και 
Ιίεφαλλησι και Κερκυραίων πεντεκαιδεκα ναυσιν. 

2 και οί ρέν Λευκάδιοι της τε ε^ω γ^9 Βηουμενης και 
της εντός του ισθμού, εν ύ/ και ?; Αευκάς εστί και το 
ίερον του Απόλλωνος, πλτ/^ει ^ιαζόρενοι ϊ^'^'ΐ^χβ^ζοι^' 
οί δε Άκαρνανες ηζίουν Δ,ημοσθενην τον στρατηγον 
των Αθηναίων άποτ ειχίζειν αυτούς, νοριζοντες ρα- 
δίως τ' αν εκττολιορκησαι πόλεως τε αεί σφίσι πο- 
3 λεμίας άτταλλαγηναι. Δημοσθένης δ' άναττείθεται 
κατά τον χρόνον τούτον υπο Μεσσϊ^νιων, ως καλόν 
αΰτω στρατιάς τοσαύτης ζυνειλεγμενης ΑίτωλοΓς 
Ιττιθεσθαι Ναυπάκτω τε, πολεριοις οΰσι, και ην κρά- 
τηση αΰτων, ραδιως και το άλλο τ^^ειρωτικον το 

4 ταΰτϊ; Άθηναίοις ττροσττοιησειν. το γαρ έθνος μέγα 
μεν εΤναι το τών Αιτωλών και μάχιμον, οικούν δε 
κατά κώρας άτει;>(ΐ'στονς, και ταύτας δια πολλού, κσ/. 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ΟΕ'. 211 

σκεντ] ψιΧτ} 'χρωμενον οΰ ρ(αλ€ποΐ' άττέφαινον, πριν 
ζυμβο-ηθησαι, καταστραφηναι. «ττι^ειρεΓν δ' εκε- 
λευον ττρωτον μίν Άττοδώτοΐζ, εττειτα δε Όφιονευσι, 
και /χετά τοντονς Ένρντάσιν, οττερ μίγιστον μψο<; 
εστί των Αίτωλόϊν, αγνωστοτατοι δε γλώσσαν και 
ω/ζοφάγοι είσιν, ώς λέγονται• τοντων γαρ ληφθέντων 
ραδιως και ταλλα -προσχωρήσαν. 6 δε τών Μεσοτ;- 95 
νιων χάριτι ττεισ&εις και μάλιστα νομίσα<; άνευ ττ75 
τών Αθηναίων Βννάμζως τοις ηττεφωταις ζυμμάχοις 
/Αετα τών Αιτωλών δυνασ^αι αν κατά γί^ν έλ^ειν εττϊ 
Βοιωτοί;^ δια Λοκρο"ν τών Ό^ολών ε5 Κυτινιον το 
Αωρικόν, εν δε^ια ερ^ων τον Παρνασσόν, εως κατα- 
/3αι•>7 ε5 Φωκε'α9, οιττροθνμωζ ΐ86κονν κατά την Αθη- 
ναίων άει ΤΓΟτε φιλίαν ζνστρατΐ,νίΐν η καν βία ττροσ- 
αχθηναι, — και Φωκείσιν ηΕη ομοροζ η Βοιωτία 
εστίν, — άρα5 ονν ζνμτταντί τω στρατΐχματι ά~ο της 
Αευκάδθ9 ακόντων Άκαρνάνων ΐΓαρε'ττλενσεν €5 2όλ- 
λιον. κοινώσα9 δε ττ^ν επινοιαν τοις Άκαρνάσιν, 109 2 
ου ττροσεδε'^αΐ'το δια τ^9 Αευκάδθ9 ττ^ν συ ττεριτίίχι- 
σιν, αυτδ9 τ^ λοιττ^ στρατιά, Κΐφαλλησι και Μεσ- 
σηνίοις και Ζακυν6ιΌΐ9 και Αθηναίων τριακοσίοις 
Τ0Γ9 ίτΓΐβάταΐζ τών σφετε'ρων νεών — αί γαρ ττεντε- 
καιδεκα τών Κερκυραίων άττηλθον νη€^ — εστρατευ- 
σεν ετΓ Αίτωλου9. 

Ωρμάτο δε ε| Οίν€ώνο9 τ^9 Λοκριδθ9. οί δε 'Ο^ό- 3 
λαι ούτοι Λοκροι ζνμμαχοι ήσαν, και έδει αΰτου9 
ττανστρατια ατταντ^^^'^'• ''"0'•? ^Αθηναίοις ε9 Τ7;ν ρ,εσο- 
γειαν οντε9 γαρ όμοροι τοις ΑΙτωλοΐζ και ό/χόσκευοι 
μεγάλη ωψελια εδόκουν εΤναι ^στρατευοντε9 μάχρτ» 
τε ε/Αττειρια τ)79 εκείνων και χωρίων, ανλισάμενος δε 96 
τω στρατώ εν του Δΐ09 του Νε/χειου τώ ίερώ, εν ώ 
Ησιοδθ9 ό 7Γ0ΐητ779 λέγεται νττο τών ταντΎ) άττοθα- 
νεΖν, χρησθίν αντώ εν Νε/ιε'α τοΰτο ττα^ειν, αμα τύ) 
εω αρα9 επορενΐτο ε9 την Αίτωλίαν. καΐ αίρει τη 
ττρωτϊ} ημίρα Ποτιδανιαν και τη δευτέρα Κροκΰλειον 
και τύ} τρίτη Τεί^^ιον, ε/χενε τε αΰτου και ττ^ν λει'αν 



212 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

2 €? Ενττάλίον τη<; Λοκριδοζ άττίττ^μχ^ίν την γαρ γνω- 
μην (Τγε ταλλα καταστρίψάμ^νοζ ούτως £7Γΐ Όφιο- 
νέας, ίΐ μη βονλοιντο ξνγχωρζΐν, €5 Ναυττακτον €7Γα- 
ναχωρησας στρατ€νσαι νστΐρον. τους δε ΑΙτωλονς 
ονκ ΐλάνθανεν αυτή "ή τταρασκ^νη, οντΐ. οτε το πρώ- 
τον ίττεβουλΐνετο, εττειδτ; τε 6 στρατός εσεβεβληκει, 
ττολΧτ) χειρί εττεβοηθονν ττάντΐζ, ώστε και οΐ έσχατοι 
Όφίονέων οί ττροζ τον Μηλιακον κόλττον καθηκον- 
97 Τ€?, Έωμιη<; και Καλλη75, εβοηθησαν. τω δέ Δ:;- 
μοσθενει τοιόνδε Τ4. οί Μεσσηνιοι -παρ-βνονν, οττερ 
καΐ το ττρωτον άναδιδοίσκοντες αΰτον των Αιτωλών 
ώς εΐη ράδια η α'ίρεσίζ, Ιεναι εκελενον οτι τάχιστα 
επί τάς κωμας και μη μενειν Ιως αν ξνμτταντε•: άθροι- 
σθεντεζ αντιτά^ωνται, την Β' εν ττοσίν άει ττειρασθαι 
2 αίρεΓν. 6 δε τοΰτοις τε πεισθείς και τύ) τνχτ} ελπί- 
σας, οτι ον8εν αΰτω ηναντιοντο, τον•; Αοκρονς ονκ 
άναμείναζ, οίίς αυτω έδει ττροσβοηθησαι, ψιλών γαρ 
ακοντιστών ενδετ^ς ην μάλιστα, εχωρει εττϊ Αιγιτίον, 
και κατά κράτος αίρει επιών, νττέψενγον γαρ οί άν- 
θρωποι και εκάθηντο επί των λόφων των νττερ της 
πόλεως• ην γαρ εφ' υψηλών χωρίων, άπεχονσα της 
3 θαλάσσης όγ8οηκοντα σταΒίονς μάλιστα, οί δε Αι- 
τωλοί, — βεβοηθηκότες γαρ η8η ήσαν επί το ΑΊγίτιον, 
— προσέβαλλαν τοις 'Αθηναίοις και τοις ξνμμάχοις 
κατο,θεοντες άπδ των λόφων άλλοι άλλοθεν και εση- 
κόντιζον, και οτε ρ,έν επιοι το των Αθηναίων στρα- 
τοπεδον, νπεχωρονν, άναχωρονσι δε επε'κειντο. και 
ην επί πολύ τοιαυττ; η μάχη, διώκεις τε και νπαγω- 
γαί, εν οΐς άμφοτεροις ησσονς ήσαν οί Αθηναίοι• 
98 μέχρι μεν ονν οί το^όται είχόν τε τα βέλη αντοΐς 
καί οΓοι' τε ^σαν χρησθαι, οί δε άντεΐχον — τοξενόμε- 
νοι γαρ οι Αιτωλοί, άνθρωποι ψιλοί, άνεστέλλοντο• — 
επειδ?7 δε του τε τοζάρχον αποθανόντος ούτοι διεσκε- 
8άσθησαν και αυτοί εκεκμηκεσαν καΐ επί πολύ τω 
αύτίο πόνω ^υνεχό/χενοι, οι τε Αιτωλοί ενεκειντο καί 
εσηκόντιζον, οντω Βή τραπόμενοι εφενγον, καΧ εσ- 



2ΤΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΟΟ'. •_Ί3 

•ϊΓΐ7ΓΤοντ£5 €? Τ6 χαράδρας άνζκβάτον; και χωρία, ων 
ουκ τ^σαν ίμττειροι, Βΐΐφθείροντο' και -γαρ 6 ι'/γ€μων 2 
αντοΐ<; των οδών, Χρο/χων ο Μεσστ^νιος, €τυγ;(αν€ 
τίθνηκώ'ί. οΐ δε ΑίΓωλοι Εσακοντι^οντεζ ττολλους 
/ιχεν αντου εν ττ} τροττΐ] κατά ττόΒας αίρονντεζ ανθρω- 
ΤΓΟί τΓοδωκεις και ι^ιλοι Βιίφθαρον, τους δε ττλειους 
των οδών άμαρτάνονταζ και ε5 ττ/ν νλτ^ν Ισφΐρομί- 
νον<;, οθΐ,ν διε'ξ^οδοι ουκ ^σαν, ιτΰρ κομισάμαοί ττ ερι- 
^νίμπρασαν ττάσά τε ίδε'α κατίστη της φνγης και 3 
του ολέθρου τω στρατοττεδω των Αθηναίων, /.ιόλις τε 
ετΓΐ τ?}ν θάλασσαν και τον Οΐνεώνα της ΑοκρίΒοζ, 
όθεν ΤΓ€ρ και ωρμηθησαν, οί -ττεριγενό/χενοι κατίφν- 
γον. αττε^ανον δε των τε ζνμ.μάχων ττολλοι και αυ- 
τών Αβτ^ιαιων οττλΐται ττερι εΓκοσ•ι μάλιστα και εκα- 
τόν, τοσούτοι ρ,εν το ττλήθος και ηλικία η αντη 4 
ούτοι βέλτιστοι δη αιδρες εν τω ττολε'/χω τώδε εκ 
της Α^ί^ναιων ττόλεως διεφθάρησαν. απίθανε δε και 
ο ετερο5 στραττ^γδς ΙΙροκλι75. τους δε νεκρούς ΰττο- 
σ— όνδους άνελο'/χενοι τταρά τών Αιτωλών και άνα;^ω- 
ρησαντες ες Ναυττακτον ύστερον ες τάς Άθηνας ταις 
ναυσίν Ικομίσθησαν. Αημοσθίι-ης δε ττερΊ Ναυττακ- 
τον και τα χωρία ταντα νττελείφθη, τοΓς ττεττραγ^αέ- 
νοις φοβούμενος τους Ά^τ^ναιΌυς. 

Κατά δε τους αυτούς ;^όνους και οί ττερι ^ικελιαν 99 
Αθηναίοι ττλενσαντες ες ττ^ν Λοκρίδα εν άττοβάσει 
τε τινι τους τροσβοηθησαντας Λοκρών εκράτησαν, 
και περιΤΓολιον αίροΐσιν, ο ην επιτίο'Άληκι ττοταμω. 

Τον δ' αΰτου θέρους Αιτωλοί προ-εμψαντες ττρό-ΙΟΟ 
τερον ες τε Κόριν^ον και ες Λακεδαίρ,ονα ττρεσβεις, 
Ύολοφον τε τον 'Οφιονεα και Βοριάδτ^ν τον Ευρυ- 
τάνα και Τίσανδρον τον Ά— ο'δωτον, ττείθονσιν ώστε 
σφισι ττεμφαι στρατιάν έττι Ναυττακτον δια την των 
Αθηναίων ε-α-^ωγψ. και εξεττεμφαν Λακεδαιρ,ο'νιοι 2 
ττερι το φθινό—ωρον τρισχιλίονς οττλίτας τίΖν ξνμ- 
μάχων. τούτων ήσαν πεντακόσιοι εξ Ηράκλειας της 
εν Ύραχΐνι πόλεως το'τε νεόκτιστου ονσης' Χπαρτιά- 
Ι— 19 



214 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΥ 

της δ' τ}ρχ(ν Ένρνλοχος τηζ στρατιάς, και ξννηκΟ' 

λ.ουθονν αντω Μακάριος και Μενεδαϊος οί %7Γαρ• 

ΙΟΙτιάται. ^υλλ€γ€ντο5 δε του στρατίΰματος €5 Δελ- 
φούς, ΙτΓΐ.κ-ηρνκΐ.νίτο Ένρνλθ')(ος Αοκροΐς τοις 'Οζό- 
λαΐ5• δια τούτων γαρ -η όδθ5 ην ες Ναυπακτον, και 
αμα των Αθηναίων ε/3ουλετο άττοστησαι αυτούς, 
^υνεπρασσον δε μάλιστα αυτω των Λοκρών Άμφισ- 
σης, δια το των Φο^κε'ων €)(θθζ δεδιοτες• και αΰτοι 
ίτρώτον δόντες όμηρονζ και τους άλλους έπεισαν 
2 δούναι, φοβονμίνον<; τον εττιόντα στρατόν, ττρώτον 
μεν ονν τους υμορονζ αυτοΓς Μυονεας, — ταντη γαρ 
δυσεσ/3ολώτατος τ; Αοκρίς, — εττειτα 'Ιττνε'ας και Μεσ- 
σατΓίους και Τριταιεας και Χαλάιους και Τολοφω- 
νιους και 'Έίσσίουζ και Οίαν^εας• ούτοι και ^υνε- 
στράτευον τταντες- ΌλτταΓοι δε όμηρονζ μεν εδοσαν, 
7;κολοΰ^ουν δε ου• και 'Υαιοι ουκ εδοσαν ομηρονζ 
ττριν αυτών ειλον κωμην Πολιν όνομα εχονσαν. 

102 Έττειδϊ} δε τταρεσκευαστο ττάντα και τους ο/αι;- 
ρους κατέθετα ες Κυτινιον το ^ωρικόν, €χωρ€ΐ τω 
στρατω εττι ττ^ν Ναυττακτον δια των Αοκρων, και ττο- 
ρευο/Αενος Οίνεώνα αίρει αυτών και Ευπαλιον ου 
γαρ ττροσε^ωρι^σαν. γενό/χ,ενοι δ' εν τη Ναυττακτία 
και οί Αιτωλοί αρ,α η8η -π-ροσβεβοηθηκότεζ ίΒηουν 
την γην και το ττροάστειον, άτΐίχιστον 6ν, (ίλον 
ετΓΐ τε Μολΰκρειον ελ^όντες, τ>^ν Κ,ορινθίων μίν 

2 άποικίαν Αθηναίων δε ΰτττ^κοον, αίροΰσιν. Αημο- 
σθίνηζ δε 6 Άθηναΐοζ, ετι γαρ ετυγ;^ανεν ων ρ,ετα τά 
εκ τ^ς Αιτωλίας ττερι Ναυπακτον, ττροαισθόμζνοζ 
του στρατού και δεισας ττερι αντηζ, Ιλθών ττει^ει 
Άκαρνανας, ^^αλεττώς δια τϊ/ν εκ τ^ς Λευκάδος άνα- 
χωρησιν, βοηθησαι Ναυττάκτω. και ττερ,ττουσι /αετ' 
αΰτοΰ εττι τών νεών φίλιους όττλίτας, ο'ί εσελ^οντες 
ττεριετΓοίτ/σαν το χωρίον δεινον γαρ ■^ν ρ.»; μεγάλον 
οντος του τει;(ου?, ολίγων δε τών άμννομενων, ουκ 

3 άντίσ>(ωσιν. Ευρυλο^ος δε και οί ρ.ετ αυτοΰ, ως 
Ύ}σθοντο την στρατιάν εσελϊ^λυ^υιαν και αδύνατον ον 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Γ, ΡΓ'. 215 

την ττόλιν βία ίλΐΐν, άνεχωρησαν, ονκ ΙττΙ Πελοττον- 
νησον, άλλ' ες την Αίολι'δα την ννν καΧονμίνην Κα- 
λνδώνα και Πλειρώια και ε5 τά τανττ) )(ωρία και ε5 
Προσχιον τηζ Αιτωλίας, οι γαρ Ά/ιττρακιωται ελ^ον- 4 
τες ττρος αντονζ -πίίθονσίν ώστε /χετά σφων "Αργεί 
τε τω Αμφίλοχ^ίκω και Αμφιλοχία τ^ αλΧτ] επι^^ει- 
ρησαί και Ακαρνανία α/χα, λέγοντες οτι τ^ν τούτων 
κρατησωσι, ταν το ητταρωτικον Λακεδαι/Λονιοις ^τ^ρ,- 
μαγρν καθίστηέίί. και ό ρ.έν Ευρυλοχος ττεισ^εις 
και τονς Αΐτωλονς αφείς τ^σν^^α^ε τω στρατω ττερι 
τους ;^ωρου5 τοντους, εως τοις Άρ.7Γρακιώταΐ5 εκστρα- 
τενσα/χενοις ττερι το "Αργός δε'οι βοηθάν. και το ^φος 
ετελευτα. 

Οί δ' εν τ^ Σικελία Αθηναίοι του εττιγιγνο/ΛενουΙΟΒ 
χειρώνος εττελ^όντες ρ.ετά των Έλλι^νων ζυμμά^ων, 
και όσοι Σικελών κατά κράτος αρχόμενοι νττο 2νρα- 
κοσιων και ξιψ.μαχοι οντά άττοστα'ντες αΰτοΓς άττο 
2νρακοσιων ^ννε— ολερ,ουν, εττ' "Ιντ^σσαν το 2ικελικδν 
Ίτόλισμα, ου ττ^ν άκρόττολιν ^υρακόσιοι εΤχον, ττροσε'- 
βαλλον, και ως ουκ εδυναντο έλειν, απτ^εσαν. εν δε 2 
τη αναχώρησα υστε'ροις Αθηναίων τοις ξνμμάχοίζ 
άναχωρονσιν Ιττιτίθενται οΐ εκ τον ταχίσματος 2υρα- 
κοσιοι, και ττροσττεσόντες τρε'ττονσί τε μίροζ τι τοί; 
στρατού και αττεκτειναν ουκ ολίγους, και ρ,ετα τούτο 
ατΓο των νεών ό Αάχης και οί Ά^τ^ναΓοι ες την 
Λοκρίδα αποβάσεις τινάς ττοιησάμενοι κατά τον Καϊ- 
κΓνον ΤΓΟταμον τους ττροσβοηθονντας Αοκρων μετά 
Προξένου του Καττάτωνος ως τριακόσιους μάχη Ικρά- 
τησαν, και οττλα λα/?οΐ'τε5 αττεχωρησαν. 

Του δ' αΰτοΰ χει/χώνος και Δτ;λον εκάθηραν Ά^ϊ^-ΙΟί 
νοΓοι κατά χρησμον 8η τίνα. εκάθηρε μεν γαρ και 
Πεισίστρατος ό τύραννος ιτρότερον αντην, ονχ άπα- 
σαν αλλ όσον ατΓο του ιερού εφεωράτο της νησον 
τότε δε ττάσα εκαθάρθη τοιω8ε τρόπω, θηκαι όσοι 
ήσαν των τεθνεωτων εν Δι^λω, ττάσας ανεΐλον, και το 
λοιττδν ττροεΓτΓον μήτε εναποθνησκειν εν τη νήσω 



216 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

μήτε ίντίκτειν, αλλ' ες τι; ν 'Ρι^'νειαν Ζιακομίζ^σθαι. 

2 άττεχει δε η 'Ρτ^νεια της Δ.ηλου ούτως ολίγον, ί2στ€ 
ΤΙοΧνκράτης 6 ^αμίων τύραννος, Ισγνσας τινά γρόνον 
ναντικω και των τε άλλων ντ^σων αρζας και την 'Ρ'ή- 
νειαν ελών, άνίθηκε τω 'Αττόλλωνι τω Δτ^λίω άλυσει 
δΐ7σ"α5 "ττρος την Αηλον. και ττ^ν ττεντετηρίΒα τότε 
πρώτον μετά την κάθαρσιν εττοίησαν οΐ Αθηναίοι, 

3 τα Αηλια. ην δε ■ττοτε και το ττάλαι μεγάλη ^υνοδθ5 
6? τί^ν Αηλον των Ιώνων τε και ττερικτιονων νησιω- 
τών $νν τε γαρ γυναιξί και τταισίν εθεώρονν, ωσττερ 
ννν ες τά'Εφε'σια'Ίωνες, και αγών εττοιειτο αυτόθι και 
γυμνικός και μονσικος, -χορούς τε αν^γον αί ττολεις. 
διπλοί δε μάλιστα "Ομηρος οτι τοιαύτα ην εν τοις επεσι 
τοΓσδε, α εστίν εκ προοιμίου Απόλλωνος• 

4 αλλ' οτε Δτ^'λω, Φοίβε, μάλιστα γε θνμον ετερφθης, 
ένθα τοι ελκε;(ίτωνες 'Ιάονες ηγερεθονται 

σνν σφοΐσιν τεκεεσσι γννο,ιζί τε σην ες άγυιάν 
ένθα σε πνγμαχίη [τε] και ορ)(ηστνΐ και άοιδτ; 
μνησάμενοι τερπονσιν, δταν καθεσωσιν αγώνα. 

6 ΟΤΙ δε και μουσικής άγων ην και άγωνιοΰ/χενοι επαι- 
τών, εν τοίσ^ε αυ Βηλοΐ, α εστίν εκ του αύτου προοι- 
μίου• τον γαρ Αηλιακον χορον των γυναικών υμνησας 
ετελεύτα του ετταίνου ες τάδε τά επη, εν οΓς και 
εαντοΰ επεμνησθη• 

β αλλ' άγεθ', Ίληκοι μεν Απόλλων ΆρτεμιΒι ζύν, 
■χαίρετε δ' νμεΐς πάσαι. εμεΐο δε και μετόπισθεν 
μνησασθ\ όππότε κεν τις επιχθονίων ανθρώπων 
ενθάΚ άνείρηται ταλαπείριος άλλος επελθών 
" ω κοΰραι, τις δ' νμμιν άνηρ η^ιστος αοιδών 
εν^άδε ττωλεΓται, και τεω τέρπεσθε /μάλιστα;" 
ύμεΐς δ' ευ μό.λα πάσαι υποκρίνασθ' ευφημως• 
" τυφλός άνηρ, οίκεΓ δε Χίω ενι ΤΓαηταλοε'σσι;." 

7 τοσαΰτα μεν Ομηρος ετεκμηριωσεν, οτι ην και το 
ττάλαι μεγάλη ^υνοδος και εορτή εν τη Αηλω' ύστε- 
ρον δε τους μεν χορούς οΐ ντ^σιώται και οί Αθηναίοι 



ΣΤηΤΑΦΗΣ Γ, ΡΕ'. 217 

μΐ& ίφών £7Γ€/Λ7Γον, τά δέ ττερι τον5 αγώνα9 [και] τα. 
ττλεΐστα κο.τί\νΒΐ] νττο ^'/χφορών, ώ5 είκο9, ττριν δτ; 
οί Ά6Ύ}ναιοι τότε τοι- αγώνα 1—οιΐί]σαν και Ιτητοόρο- 
μίας, ο ττρότερον οτ;κ ^ν. 

Του δ' αντου χ€ίμώνος Άμττρακίωται, ωσ—ερΙΟο 
ν7Γθ(Γ)(ομ€νοι. Έ>νρν\ο)(ω την στραηαν κατ^σγον, Ικ- 
στρατενονται «—ι Αργός το Α.μφιλ.ογικον τριαγιΧίοι^ 
ο—λίταΐζ, και ίσβαΧοντα «ς την Αργει'αν καταΧαμ- 
βάνονσιν *0λ— α9, Τ€Ϊ;^ο? εττΐ λόφον Ισγνρον ττρος τύ} 
θαλάσσητ], 6 ττοτε Άκαρνα.νΐ<; τίίχισάμενοι κοινω 
Βικασττηρίω ΐχρωντο- άττεχει δε άττο της Άργειων 3 
■ϊτόλεως, εττιβαλασσιας ονσης, ττέντε και είκοσι στα- 
δίου; μάλιστα, οί δε Άκαρνανες, οί ρ.έν ες Άργος 
ζννφοήθονν, οί δε ττ^ς Αμφιλοχίας εν τούτω τω 
χωρίω, ο Ιζ,ρηναι καλείται, φνλα'σσοντες τους ρ,ετά 
Ενρνλό;^ου Πελοττοννησιονς μη λάθωσι ττρδς τονς 
Α^ττρακιωτας διελ^όντες, εστρατοττ εδενσαιτο• ττε/χ- 3 
ΤΓονσι δε και εττ ι Αημοσθ€νΎ)ν τον ες την ΑΙτωΧίαν 
Αθηναίων στρατψρ']σαντα, ο— ως σφίσιν ψ/ΐμών 
γιγντ/ται, και ε— ί τας είκοσι ιανς Αθηναίων, οί Ιτνχον 
ττερι ΠελοτΓονη/σον ονσαι, ων ηρχεν Αριστοτέλης τε 
ο Ύιμοκρατους και Ιεροφών ο Αντι/χ.ΐ'7;στου. α— ε'- 4 
στειλαν δε και άγγελον οί ττερι τας Όλττ ας Άμ—ρα- 
κιώται ες την ττόλιν κελεν'οιτες σφίσι βοηθίίν τταν~ 
Βημίί, δεδιότες μη οι μΐ,τ Έ,νρνλόχον ον δυνωνται 
διελ^ειν τονς Άκαρνα,νας, και σφίσιν η μονωθίίσιν η 
μαχτ] -γίνηται η αναχωρ€ΐν βονλομενοις ονκ η ασφα- 
λές, οί ρ,έν ουν ρ.ετ Ευρυλόχου Πελοπ-οηι/σιοι, ως 106 
^σθοιτο τονς εν "Ολτταις Άριτρακιοίτας ηκοντας, 
αραιτες εκ του Προσ;^ιου ε/3θ7^6ουν κατά τα_;^ο?, και 
οιαβάντες τον *Α;;(ελωαν Ιχωρονν δι' Ακαρνανίας, 
ονσ-ης Ιρημον δια ττ^ν ες "Αργός βοηθίίαν, εν δε|ια 
/Λεν Ιχοντΐς την Στρατιών ττόλιν και, ττ^ν φρονράν 
αντων, εν αριστερά, δε ττ;ν άλλΐ}ν Άκαρνανίαν. και 3 
διελί'όιτες τϊ}ν 2τρατιων γην Ιχωρονν οιά της Φντίας, 
Κ6'.: α' ;-;; ^.Ιεόεώΐ'ος τταρ εσ^τΌτα, εττ είτα (^..'.α Λι/^ναιας• 



218 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

και ΙττΙβησαν τηζ Άγραίων, οΰκετί Ακαρνανίας, 
φιλίαζ δε σφίσιν. λαβόμΐνοι δε του Θνάμον ορονζ, 
ο εστίν άγροΐκον, εχωρονν Βί αντον και κατίβησαν 
ε? την Άργει'αν νυκτο9 ηΒη, και διε^ελ^όντεί μΐταξν 
τηζ τε Αργειων ττολεως και τ^5 εττι Ίίρηναΐζ Άκαρ- 
νάνο^νφνλακηζίλαθον, και ττροσίμιζαν τοις εν'Όλτται; 
Α/Λττρακιωταΐί. 
107 Γενό/Λενοι δε αθρόοι α^α τ^ νΠ-^ΡΨ καθίζονσιν εττι 
τ^ν Μϊ;τ/)θ7Γθλιν καΧονμΙνην, καΐ στρατόττεδον έποιψ 
σαντο. Αθηναίοι δε ταΐς είκοσι ναυσίν οΰ ττολλώ 
νστερον τταραγίγνονται ε9 τον Άμττρακικον [κόλττον] 
^οτ/^οΰντες τοις Άργείοΐ9, και Αημοσθένηζ Μεσσ»;- 
νιων /χέν ε^ων διακοσιου5 07Γλίτα9, ΐζηκοντα δε τοζό~ 
τα9 Αθηναίων, και αί /χ,εν ν^ε9 ττερι τά9 "Ολτταζ τον 

2 λόφον εκ ^αλασσ779 Ιφώρμονν οΐ δε Άκαρναν€ζ 
και Άμφίλόχων ολίγοι, — οί γαρ 7Γλειου9 ΰττδ Ά/χττρα- 
κιωτών )8ια κατείχοντο, — ε9 το "Αργοζ η^η ξυνεληλν- 
θότίς τταρεσκενάζοντο ώς μαχονμενοι τοΐζ Ιναντίοΐζ, 
και ηγεμόνα του 7Γαντο9 ζνμμαγικον αίροννται 

3 Αημοσθίνην μετά των σφετερων στρατηγών, ο δε 
ττροσαγαγών εγγυ9 τ^9 "Ολττηζ εστρατοττεδεΰσατο, 
χαράδρα δ' αυτου9 μεγάλη διεΐργεν. και ημεραζ μεν 
ττεντε ησύχαζαν, τη δ' έ'κττ^ ετάσσοι/το αμφότεροι ω<; 
έζ μάχην. και μείζον γαρ εγενετο και ττεριεσχε το 
τών ΠελοτΓοννησιων στρατόττεδον, ό Αημοσθενη<; 
δεισα9 /Λ'ΐί κυκλω^ι} λο^ι^ει ε9 όδόν τίνα κοίλην και 
λοχμωΒη 07Γλίτα9 και ι/^ιλους ξνναμφοτερονζ εζ τε- 
τρακοσίονζ, οττωζ κατά το νττερεχον των εναντιω^/ εν 
Τϊ7 ^υνόδω αΰτ^ ε^αναστάντε9 ούτοι κατά νώτου 
γίγνωνται. 

4 Έττει δε τταρεσκευαστο άμφοτεροΐζ, •^εσαν ε9 χει- 
ρα9, Αημοσθενης μεν το δε^ιον κερα<; έχων μετά 
Μ,εσσηνίων και Αθηναίων ολίγων, το δε άλλο Άκαρ- 
νάνες ως έκαστοι τεταγμένοι εττεΐχον και Άμφίλόχων 
οί τταφόντες άκοντισταί, Τίελοττοννησιοι δε και Άμ- 
ττρακιωται άναμίζ τεταγ/χε'νοι ττλι^ν Μαντινε'ων ούτοι 



ΣϊΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΡΗ'. 219 

δέ Ιν τω ενωννμω μάλλον και οϋ το κέρας άκρον 
Ιχοντ€5 αθρόοι ήσαν αλλ' Ενρΰλοχος «σχατον εΤχε 
το (.νώννμον και οΐ μίτ αντου κατά Ί^ΐεσσ-ηνίονί και 
Αημοσθένην. ω? δ' «ν ^(ρσΐν 7]8η οι/τ€5 τεριεσχονΙΟδ 
τω κέρα οί Πελοττοντησιοι και «κυκλουντο το δε^ιον 
τώΐ' ενάντιων•, οί εκ τηζ ενε'δρας Άκαρνανες ε— ιγενό- 
ρ.ενοι αυτοΓς κατά νώτου ττροσττίπτονσί τε και τρέ- 
ΤΓονσιν, ώστε /Αΐ/τε ες άλκην υττο/Λειναι, φοβηθίντσ.^ 
τε ες φυγην και το ιτλεον του στρατεύματος κο.ταστη- 
σαΐ' εττειδ»; γαρ εΐδον το κατ' Εΰρυλοχον και ο κρά- 2 
τιστον ην Βιαφθίΐρόμενον, ττολλω μάλλον Ιφοβονντο. 
και οί Μεσστ^'νιοι, οντες ταυτί/ /χετά του Α,ημοσθένονς, 
το ΤΓολυ τοί! €ργου ίττΐζηλθον. οί δε Άρ,ττρακιωται 
και οί κατά το δε^ιδν κέρας ενικών το κα6' εαυτούς 
και προς το "Αργός ατεδιω^αν και γαρ μαγιμωτατοί 
των ττίρΐ εκείνα τα γωρία τυγχάνουσιν οντες, εττανα- 3 
χωρουντες δε ως εώρων το ττλε'ον νενικ-ημίνον, και οί 
άλλοι Άκαρναιες σφίσι -Ίτροσίκειντο, χαλεττόις διεσ-ο>- 
^οντο ες τάς'ΌλτΓας και ττολλοι άτίθανον αυτών, ατάκ- 
τως και ουδενι κοσμ.ω ττροσπιτττοντες ττλι^ν Μαντινεων 
ούτοι δε μάλιστα ^υντεταγ/χενοι τταντος του στρατον 
άνεχωρησαν. και "η ρ,έν μ-αχτ} ετελεντα εως οψέ. 

Μενεδάϊος δε τ^ ΰστεραια, Εΰρυλόχου τεβνεώτος109 
και Μακαρίου, αντος τταρειληφως την άρχην και άττ ο- 
ρών μΐγάληζ ησσιΐζ γεγεντ^/Αενί^ς οτω τροττω 7; μίνων 
τΓολιορκτ/σεται, εκ τε γ^ς και εκ θαλάσσης ταΓς Άτ- 
τικαις ναυσιν άττοκεκλημενοζ, η και αναχωρούν διασω- 
θησεται, ττροσφίρα λόγον ττερι σττονδών και άναχω- 
ρησεως Αημοσθενει και τοις Άκαρνάνων στρατηγοΐζ 
και ττερι νεκρών άμα αναιρέσεως, οί δε νεκρούς μεν 3 
άττε'δοσ-αν και τροτταΓον αΰτοι εστϊ;σαν και τους εαυ- 
τών τριακόσιους μάλιστα αποθανόντας άνείλοντο• 
άναχωρησιν δε εκ μεν τοί! προφανούς ουκ εσπείσαντο 
άττασιν, κρνφα δε Δημοσθένης μετά των ζνστρατη- 
γων Άκαρνάνων σττε'νδονται Μαντινεΰσι και Μενεδαίω 
και τοις άλλοις αρχουσι των Πελοττοννϊ/σίων και όσοι 



220 βΟΤΚϊΔΙΔΟΤ 

αυτών ήσαν άξιολογωτατοί άττοχωρείν κατά τάχος, 
3 βονλόμζνοζ ύηλωσαι τονζ Ά/χττρακιοίτας τ€ και τοι/ 
μισθοφόρον οχλον τον ξΐνικόν, μάλιστα δε Λακεδαι- 
/Λονι'ους και. ϋίλοττοννησίονζ δια^αλεΐν €5 τουϊ εκείντ] 
χργίζων "Έιλληναζ, ως καταττροδόντες το εαυτών ττρο- 
- νρ•γιαίτ€ρον ίττοί-ησαντο. και οί /«.εν τούϊ Τ€ νΐκρονς 
άνειλοντο και δια τάχονς ΐθατττον, ωσπερ νττηρχεν, 
και την άποχωρησιν κρνφα οΧς εδεδοτο ΙπεβονΧενον 

110 τω δε Αημοσθίνα και Τ0Γ5 Άκαρνασιν άγγε'λλεται 
τους Άμ.ττρακιωτας τους εκ της ττόλεως -παν^ημά 
κατά την ττρωτην εκ τών 'Ολττών αγγελιαν Ιττιβοη- 
θείν δια τών ^Αμφιλόχων, βονΧομΙνονς τοις εν Ολ- 
•ταΐ5 $νμμΐξαι, ΐ'ώότας ουδέν τών γεγενη/χε'νων. και 
ττε/Απει εΰ^ύς του στρατοί; μίρος τι τα5 όδους ττρο- 
λοχιουντας και τα καρτερά Ίτροκαταληψομίνονς, και 
Τ77 αλλτ; στρατιά άμα τταρεσκενάζετο βοηθΐΐν έττ' 

111 αυτούς, ει^ τοΰτω δ' οί Μαντιν^ς και οΓς (.σπαστό, 
ττρόψασίν επι λα;(ανισ/Λον και φρύγανων $νλλογην 
εζΐλθόντες, ντΓα7τ•βξσαν κατ ολίγους, άμα $νλλεγον- 
τες ε<^' α εζηλθον Βηθεν ττροκεχωρηκότες δε η8η 
άττοθεν της "Ολττης θάσσον άττεχώρονν οί δ' Άμ- 
ΤΓρακιωταί και οί άλλοι, ό'σοι μεν ετύγχαναν όντως 
αθρόοι ζννελθόντες, ως έγνωσαν ατηυντας, ωρμησαν 
καΐ αντοί και εθεον δρό/χω, εττικαταλαβείν βονλό- 

2 μενοι. οί δε 'Ακαρνανες το μεν ττρωτον και τταντας 
ενόμισο,ν άτηεναι άσττόνδους ομοίως και τους Πελο- 
ΤΓοννί^σι'ους εττεδιωκον, και τινας αυτών τών στρατη- 
γών κωλνοντας και φάσκοντας εσττεΐσθαι αντοΐς 
ηκόντισε τις, νομίσα.ς καταπροΒίΒοσθαι σφάς• έπειτα 
μεντοι τους ^ιιέν Μαντινε'ας και τους Πελοποπ-'τ^σιους 
άφίεσαν, τους δ' 'Α/χπρακιώτας εκτεινον. και ην 
ΤΓολλτ} ερις και άγνοια είτε Άμπρακιωτης τις εστίν 
είτε Πελθ7Γονν>/σιος. και ες διακόσιους μεν τινας 
αντων άπεκτειναν οί δ' άλλοι διεφυγον ες την 
Άγραΐδα, ομορον ουσαν, και ^αλυν^ιος αυτούς ο 
βασιΚενς τών Άγραίων φίλος ών ΰττεδεί^ατο. 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Γ', ΡΙΒ'. 221 

01 δ' €Κ τ^5 ■7ΓΟλ£ω5 Άμττρακιωταί αφ[ία'ο{!νται112 
«γ' ΊΒομίνην. «στον δέ δυο λόφω η 'ϊΕομίνη νφηλίό' 
τοντοιν τον μίν μ^ίζω νυκτοι; Ιττιγίνομίνη•; οί ττρο- 
αποσταΧίντζζ νττο τον ^ημοσθένονζ άττδ του στρα- 
τοπίΒον ίλαθόν τε και ίφθασαν ττροκαταλαβόντβζ, 
τον δ' ελάσσω ίτυχον οΐ Άμιτρακιωται -προαναβάν- 
τ€ς καΐ ηνΧίσαντο. ό δε Αημοσθίνη•; δειττντ/σας 2 
ε^^ωρει και το άλλο στράτευμα άττδ εσττερα^ ενθνς, 
αντος μεν το ημισν έχων επι της έσβολης, το δ* 
άλλο δια των Άμφιλο^ικων όρων. και άμα ορθρω 
ετΓίτΓίτΓτει τοΓ^ Ά/Λττρακιώταις ετι εν ταις ευναις και 
ον ττρο-ησθημζνοίζ τα γεγεντ^/χεΊ α, αλλά ττολυ μάλλον 
νομίσασι του; εαυτών είναι• και γαρ τους Μεσστ^νι- 3 
ους ττρωτους εττιττ^δες 6 Αημοσθίνης ττρονταξε και 
ττροσαγορεΰειν εκελευε, Δωρίδα τε γλώσσαν ίε'ντας 
και τοΓ? ττροφνλαξί ττίσην -τταρεχομενονς, άμα δε και 
ου καθορωμίνονζ τ^ οι/^ει νυκτός ετι ονσηζ. ώς ουν 
εττεττεσε τω στατενματι αυτών, τρεττονσιν, και τους 
/Αεν τΓολλους αΰτοΰ Ζιεφθειραν, οί δε λοιττοι κατά τά 
ορτ; ες φνγην ωρμησαν, ιτροκατείλημμενων δε των 4 
οδών, και άμα των μεν Άμφιλόχων εμττείρων όντων 
τη<; εαυτών -γης και ι/^ιλών ττρδς όττλίτας, τών δε άττει- 
ρων και άνεττιστημόνων Ιττύ^ τράττωνται, εσττίτττοντες 
ες τε χαράΒρας και τάς -ττρολελοχίσμενας ενε8ρας 
Βιεφθείροντο. και ες ττάσαν ΐδε'αν χωρτ;σαντες τ^ς 
φνγηζ ετράτΓοντό τιιες και ες την θάλασσαν ου 
ττολυ άττεχουσαν, και ώς εΐδον τάς Άττικάς ναΰς 5 
τταραττλεου'σας άμα του έργου τ^ ^'ντυχια, ττροσε- 
νευσαν, ηγησάμενοι εν τω αύτίκα φόβω κρεΓσσον 
εΤναι σφίσιν νττο τών εν ταις ναυσιν, ει δει, Βια- 
φθαρηναί η υττδ τών βαρβάρων και εγθίστων Άμφί- 
λοχων. οί /χέν ουν Αμιτρακιωται τοιοΰτω τρόττω 
κακωθεντες ολίγοι άττο ττολλών εσωθησαν ες ττ^ν 
ττόλιν, Άκαρνάνες δε σκυλευσαντες τους νεκρούς και 
τροτταΓα στι^σαντες απεχώρησαν ες "Αργός, και 113 
αΰτοΓς Τ17 υστεραια -^λ^ε κήρυξ άττδ τών ες ^Αγραίονζ 



222 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

κατα(3!>υγοντωι/ « τηζ "Ολπης Άμττρακιωτων, άναί- 
ρεσιν αΐτησων των νεκρών ονς άττέκταναν νστερον 
της Ίτρωτης μάγτη•;, οτΐ. μετά των Μο.ντινεων και των 
ντΓοσπυνΒων $ννεέτ^€σαν άσπονδοι. Ι8ων δ' 6 κηρν$ 
τα οττλα των απο της ττόΧεως Άμττρακιωτων εθαν- 
μαζε το ττληθος• ον γαρ ϊ;δει το ττάθος, άλλ' ωετο 

2 των μετά σφων είναι. και τΐ5 αυτόν ηρετο ο τι 
Οανμάζοί και όττόσοι αυτών τεθνάσιν, οΐόμενος αν 6 
ερωτών είναι τον κήρυκα αττο των εν Ίδο/Αεναις. ό δ' 
εφη διακοσιου? ^Μοίλιστα. νττολαβων δ' ό ερωτών 
ειττεν " ονκονν τά όπλα ταντι φαίνεται, άλλα ττλεον 
•η χιλίων." αυ^ΐ5 δε ειπεν εκείνος* *' ουκ άρα των 
μεθ' ημών μαχόμενων εστίν" ό δ' άττεκρίνατο• 
" ειττερ γε νμεΐς εν 'Ι^ομεντ] χθες εμάχεσθε." " άλλ' 
ημείς γε ουδενι εμαχόμεθα χθες, άλλα ττρωην εν τ^ 
ατΓοχωρησει, " και μεν δη τούτοις γε ημείς χθες 
απο της πόλεως βοηθησασι της Άμττρακιωτων εμα- 

3 χόμεθα." 6 δε κηρνξ ώς ηκονσε και εγνω οτι η απο 
της ττολεως ^οί^^εια διεφθαρται, άνοιμώξας και εκ- 
πλαγείς τω μεγεθει των παρόντων κακών άττηλθεν 
ενθνς άπρακτος και ονκετι άπ-^τει τονς νεκρούς, πά- 
θος γαρ τοντο )ΐΛΐα πόλει Έλλϊ^νιδι εν ισαις ημεραις 
μέγιστον δη των κατά τον πόλεμον τόνδε εγενετο. 

4 και αριθμόν ονκ έγραψα των αποθανόντων, διότι 
απιστον το πλήθος λέγεται άπολεσθαι ως προς το 
μέγεθος της πόλεως. Άμπρακίαν μεντοι οΓδα οτι ει 
εβονληθησαν Άκαρνάνες και Άμφίλοχοι Άθηναίοις 
και Αημοσθενει πει^ό/Λενοι ε^ελειν, αύτοβοεί αν εΤ- 
λον ννν δ εδεισαν μη οί Αθηναίοι έχοντες αντην 

1 1 4;!(αλεπωτεροι σφίσι πάροικοι ωσιν. μετά δε ταΰτα 
τρίτον μέρος νείμαντες των σκύλων τοις Άθηναίοις 
τα άλλα κατά τάς πόλεις διείλοντο. και τά μεν των 
Αθηναίων πλέοντα έάλω, τά δε ννν άνακείμενα εν 
τοις Άττικοΐς Ίεροΐς ^ημοσθένει έ'ςτβρέθησαν τριακό- 
σιαι πανοπλίαι, και άγων αΰτάς κατεπλευσεν. και 
εγενετο άμα αντω μετά την της Αιτωλίας ξνμφοράν 



ΖϊΓΓΡΑΦΗΣ Γ, ΡΙΕ'. 223 

ατΓο ταντης τηζ ττρά^εως αδε€στ€ρα η κο.θοοοζ. 
άττηΧθον δί και οι ίν ταΓς είκοσι ναυσιν Αθψαίοι 3 
€5 Ναυττακτον. Άκαρναν£5 δε και Α/χφίλοχοί, αττ~ 
ελ^όντων ^Αθηναίων και Αημοσθίνονς, Τ0Γ9 ως 2α- 
λνν^ιον και ΆγραιΌνς καταφυγοΰσιν Ά/Αττρακιωταΐξ 
και ΠελοτΓονη^σιοις άνα^ώρτ^σιν εσττεισαντο ε^ Οΐ- 
νιαδών, οΤττερ και μετανίστησαν τταρα ΧαΧννθίον. 
και ε5 τον έπειτα ^(ρονον σττονδαϊ και ένμμαχίαν 3 
ΙτΓοιησαντο εκατόν εττ; Άκαρνανες και Αμφιλοχοι 
ττρος Ά/Λ7Γρακιώτα5 επι τοΐσδε, ώστε ρ•7;τε Αμπρακίω- 
ταζ μετά Άκαρνάνων στρατεύειν εττι Πελοττονντ/σι- 
ου5 ρ•'7τε Άκαρναναζ /αετά Άμιτρακιωτων επ' Άθη- 
ναίονς, βοηθίΐν δε τι^ άλλί/λιον, και άττοδονναι 'Α/λ- 
ττρακιωτας οττοσα ι/ τ^ωρια ί/ ομηρονς ΑμφιΧοχων 
ΐχουσι, και ε— ι Άνακτόριον /χϊ} βοηθίΐν ττολίμιον 
ον Άκαρί'ασιν. ταύτα ζυνθίμίνοι διελνσαν τον ■ττό- 
λε/Αον. /χετα δε ταΰτα Κορίνθιοι φυλακτών εαυτών 4 
ε5 τϊ^ν Αμττρακίαν αττεστειλαν, ες τριακόσιους οττλι- 
τα5, και Ξ€^Όκλειδαν τον Εν^ι,'κλεονδ άργρντα,' οι 
κομιζόμενοί χαλΐπως δια τί^ς ηττείρον άφίκοντο. τα 
/Λεν κατ Αμττρακίαν ούτως εγενετο. 

Οίδ'εν ττ) Σικελία Ά^ϊ^ναΐοι του αντοΰ ρ^ει^ιιώνοςίΐο 
ες τε τί)ν Ίμΐραίαν αττόβασίν εποιν^σαντο εκ των 
νεών /χετα των 2ικελών άνωθεν ίσβΐβληκότων ες τα 
έσχατα Τι7ς 'ίρ-εραιας και ειτι τας Αίολου ντ^σους 
ετΓ λενσαν. αϊ α;)(ωρ7;σαντες δε ες 'Ρν^γιον Πυ^όδωρον 2 
τον Ίσολο;^ου, Αθηναίων στρατηγόν, καταΧαμβα- 
νουσιν εττι τάς ναυς διάδο^ον, ών 6 Λά^ς ηρ^ΐν. οΐ 
γαρ εν 2ικελια ^νμμαχ^οί ττλενσαντες εττεισαν τους 
Άθηναίονζ βοηθΐίν σφίσι ττλειοσι ναυσιν της μ\.ν 
γαρ γης αυτών οί ^νρακόσιοι εκρατουν, τΐ7ς δε θα• 
Χάσσης όλίγαις ναυσιν ίΐργόμενοι τταρεσκενάζοντο 
ναυτικον ^ναγείροντες ώς ου ιτεριοι^ο/λενοι. και 3 
ΐ—Χηρονν ναυς τεσσαρακοντα οΐ Άθηναΐοί ώς αττο- 
στελοΓντες αΰτοΓς, αμα μίν ηγούμενοι θασσον τον 
ΐκΐΐ πόΧψον καταΧνθησεσΟαι, ά/χα δε βονΧόμενοι 



224 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

μ,ΐΧ4την τον ναυτικού ττοίζΐσβαι. τον /υ,εν ουν €να 
των στρατηγών άττίστειΧαν, Ί1νθό8ωρον, ολίγαΐξ 
ναυσίν, 'Χοφοκλία δέ τον ^ωστρατιδου και Έ,υρνμί- 
δοντα τον ®ονκ\ΐονζ εττι των ττλειονων νβών αττο- 
4 ττεμψαν ίμεΧΧον. 6 δε ΊΙνθό8ωροζ η^η ^χων την 
τον ΑαχΎ]τοζ των νεών αρχήν εττλευσε τελευτώντος 
τοί; χαμωνος εττι το Λοκρών φρονριον, ο ■πρότΐ.ρον 
Αάχηζ ειλεν και νικ•>^^εΐ5 μάχρ νττο των Λοκρών 
ανε;^ωρι^σεν. 
116 Έρρνη δε ττερι αυτό το εαρ τούτο 6 ρναξ τον 
7Γυρο5 εκ τηζ Αιτντ/ς, ωσττερ και το ττρότίρον, και 
γην Τίνα έφθειρε των Καταναιων, οι ΙττΧ τ^ Αΐτντ} 
τω ορει οίκουσιν, οττερ ρ,εγιστον εστίν ορο5 εν τί} 
Σικελία, λέγεται δε ττενττ^κοστω ετει ρνηναι τοντο 
μετά το ττρότερον ρενμα, το δε ^νμτταν τρις γεγε- 
νησθαι το ρενμα, άφ' ον 2ικελια ΰττο Έλλ-^νων 
οικείται, ταίτα ρ.έν κατά τον χειμώνα τοντον εγε- 
νετο, και έκτον ετο5 τω ττολέμω Ιτελεντα τωδε, δν 
Θουκυδιδι^ζ ζννεγραψεν. 



Δ. 

1 Του δ* επιγιγνο/χενου θερονς ττερι σίτον εκβολην 
^υρακοσιων δέκα νΐ7ε5 ττλεισασαι και Λοκριδες ισαι 
Μεσστ^νϊ^ν την εν Σικελία κατέλαβαν, αυτών ετταγα- 
γομενων, και άττεστη Μεσσήνη Αθηναίων, έπραξαν 
δε τούτο ρ,άλιστα οί ρ-έν 2υρακοσιοι ορώντες ττροσ- 
βολην έχον το χωρίον τη<; %ικε\ία<; και φοβονμενοι 
του5 Αθηναίους μη εζ αντον ορμώμενοί ττοτε σφίσι 
/Λει^ονι τταρασκευτ} εττέλθωσιν, οί δε Λοκροι κατά 
ε;;(6θ5 το 'Ρτ^γινων, βονλόμενοι άμφοτερωθεν αντονς 

2 κατατΓολε/Αεΐν. και εσεβεβληκεσαν αρα ες τί^ν 'Ρτ;- 
γίνων οί Λοκροι ττανστρατια, Γνα ρ,τ/ ετηβοηθωσι 
τοις Μεσστ^νιοις, όίρ,α δε και ^υνετταγοντων 'Τηγίνων 
φυγάδων, όΐ τ^σαν τταρ αυτοΓς• το γαρ Ρτ^γιον εττι 
ΤΓολυν χρίνον εστασίαζε, καΐ άδιίνατα 7;ν εν τω 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', Β'. 225 

ναρόντι τονς Αοκρονζ άμνν^σθαί, ύ) και μάλλον 
ΐτ7€Τίθ(ντο. δϊ/ωσαντες δέ οί μ\ν ΑοκροΙ τω ττΐζω 
άττεχωρησαν, αί δε νη€ς Μεσσηνην Ιφρονρονν και 
αλλαι αί ττληρονμεναι ίμελλον αντόσΐ'^γκαθυρμισά- 
μεναι τον ττόλεμον Ιντενθεν ττοιησίσθαι, 

ΎτΓΟ δέ τον9 αντονς χρόνονς τον ηρος, ττρίν τον 2 
σΐτον €ν άκμ•^ εααι, ΐίελοτοννησιοι και οΐ ξνμμαχοι 
ίσίβαλον €5 την ^Αττικην, η•/€Ϊτο δέ 'Αγΐ5 6 Αρχι- 
δάμου, Αακΐδαιμονίων βασιλίνς, και ίγκαθΐζόμενοι 
εδτίουν την γήν. Αθηναίοι δε τάϊ τε Τΐσσαράκοντα 
νανς ε9 ^ικελιαν αττεστειλαν, ωσττερ τταρεσκενάζον- 
το, και στρατγ/ονζ τους νττολοίττονζ, Έ,νρνμί8οντα 
και 2οφοκλεα• Πυ^οδωρος γαρ 6 τρίτοζ αντων ηΒη 
ττροαφΐκτο ε9 ^ικελίαν. εΤττον δε τοντοΐζ και Κερκυ- 2 
ραίων αμα τταραττλεοντας των εν τ^ ττολΐΐ ΙττιμΐΧηθη- 
ναι, οι ίληστενοντο νττο των εν τω ορει φυγάδων και 
ΠελοτΓονντ^σιων αΰτόσε νί^ες ίξηκοντα τταρετΓεττλεν- 
κεσαν τοΪ5 εν τω ορει τι/^ωροι, και λι/ζοΰ οντος μεγά- 
λου εν τ^ ττόλει νομίζοντε'ζ κατασ^σειν ραδιως τά 
ττράγματα. Αημοσθενει δε, οντι ΙΒιωττ} μετά την 
άναχωρησιν την εξ Ακαρνανίας, αντω δει^^ότι εΓττον 
χρησθαι ταις ναυσι ταυταΐ5, ^ν βονληται, ττερί την 
ΙΙελοτΓοννησον. και ως εγενοντο ττλεοντες κατά την 3 
Αακωνικήν και εττυνθάνοντο οτι αί ν^ε? εν Κέρκυρα 
^δτ; είσι των Πελο7Γθνν>7σιων, ό ρ.έν Εΰρυρ-εδων και 
"ϊ,οφοκλης ηττείγοντο ες την Κε'ρκυραν, 6 δε Δημοσ- 
θένης ες την Πυλον ττρωτον εκελενε σχόντας αυτούς 
και ττρά^αντας α δεΐ τον ττλοΰν ττοιεΐσθαι- άντιλεγο'ν- 
των δε κατά τυ;^7;ν χειμών εττιγενόμενος κατηνεγκε 
τάς νανς ες την Πυλον. και 6 Δ^ημοσθενης ενθυς 2 
ηζίον τειχίζεσθαι το χωρίον, εττι τούτω γαρ ζυνεκ- 
ττλενσαι, και αττεφαινε ττολλην ευττοριαν ^'λων τε 
και λίθων και φνσει καρτερον ο ν και ερημον αυτό τ ε 
και εττι ττολυ της χωράς• άττεχει γαρ σταδιΌυς /μά- 
λιστα τ/ Πυ'λος της "^,ττάρτης τετρακόσιους, και εστίν 
εν ΤΎ} Μεσσηνία ττοτε οϋσ^ γ-^, καλονσι δε αύτην οί 



226 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

3 ΑακΐΒαιμόνωι Κορνφάσιον. οί δέ ττολλάς ίφασαν 
ΐΐναί άκρας Ιρημονς της Πελοττοι/ντ^σου, ■^ν βονληται 
καταλαμβάνων ΤΎ/ν ττόλιν δατταναν. τω δε Βίάφορόν 
τι ίδοκει εΤι/(κ τούτο το ρ^ωριοι/ ίτερον μάλλον, λιμί- 
νος τε ττροσοί'τος και τονς Μεσσηνιους οίκΐίονς οντάς 
αντω το άρχαιον και όμοφωνονζ τοις Λακεδαι/χονιοις 
ττλειστ' αίν βλάτττειν Ιξ αντον ορμώμενους, και βεβαί- 

4 ους αμα του χωρίον φύλακας εσεσθαι, ώς δε ουκ 
εττειθεν οντε τους στρατηγούς ούτε τους στρατιώτας, 
νστερον και τοις ταξίάρχοις κοινωσας, ησνχαζεν νπο 
άττλοίας, μέ-χρι αΰτοΓς τοις στρατιωταις σ^ολαζονσιν 
ορμή εττεττεσε ττεριστασιν εκτειχισαι τδ γωρίον. και 
ΐγχεφησαντες είργάζοντο, σιΒηρια μεν λιθονργά ονκ 
έχοντες, λογάΒην δε φέροντες λίθους, και ξυνετίθεσαν 

2 ω5 εκαστόν τι ζνμβαίνοί• και τον -τνηλόν, ει ττου δεοι 
γρησθαι, αγγείων απορία επι του νώτου εφερον, εγ- 
κεκυφότες τε ως /χάλιστα μελλοί ετημενειν, και τώ 
χεΐρε ες τουπισω ξυμττλεκοντες, οττως μη άποττπΓτοι. 
■παντί τε τρόττω ηττείγοντο φθηναι τους Αακε8αιμονί- 
ους τα εττιμαχωτατα εζεργασάμενοι ττρίν εττιβοηθη- 
σαι• τδ γαρ ττλεον του χωρίου αΰτο καρτερον νπήρχε 

5 και ουδέν έδει τει;(ου5. οι δε εορτην τίνα ετνχον 
άγοντες, και α/χα ττυνθανόμενοι εν ολιγωρία εποι- 
οΰντο, ώς όταν ε^ε'λ^ωσιν η ονχ ΰττομενονντας σφίς 
■η ραδι'ως ληψόμενοι βία• και τι και αυτούς δ στρα- 
τός ετι εν ταις Αθήναις ων είΓεσχεν. τειχίσαντες 
δε οί Ά^ϊ^ναΐοι του χωρίου τα ττρος ηττειρον και 
α μάλιστα έδει εν ημεραις ε$ τον μεν Δ,ημοσθενην 
μετά νέων ττεντε αυτού φύλακα καταλειττουσιν, ταις 
δε ττλειοσι ναυσι τον ες την Ίίερκυραν πλουν και 

6 ^ικελιαν ηττείγοντο. οί δ' εν ττ) Αττική οντες 
Πελοποννι/σιοι ώς εττυ^οντο τ^ς Πύλου κατειλημ- 
μένης, άνεχωρουν κατά τάχος εττ' οίκου, νομίζοντες 
μεν οι Λακεδαι^αο'νιοι και *Αγις 6 βασιλεύς οίκεΐον 

2 σφίσι το περί την Πυλον άμα δε ττρω εσβαλόντες 
καΐ του σίτου ετι χλωρού οντος εσττάνιζον τροφής 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Δ', Ζ'. 227 

τοις ττολλοΐζ, χίίμιάν τε εττιγενό/χενος μείζων τταρά 
την καθΐστηκνΐαν ωραν Ιπίΐσε το στράτευμα, ώστε 
-ΤΓοΧλαχόθεν έχνεβη άιαχωρησαί τε θάσσον αντοις 
καΐ βραχυτάτην -γενέσθαι την εσβολην ταντην ημέ- 
ρας γαρ ττεντεκαίόεκα έμειναν εν τβ Αττικτ}. 

Κατά δε τον αΰτον χρόνον '^,ιμωνίΒτγ; Αθηναίων 7 
στρατηγός Ήιονα την εττΐ Θράκης, "Μενδαίων αττοικί- 
αν, τϊολεμίαν δέ οΖσαν, ζν\Χεζας Αθηναίους τε ολί- 
γονς εκ των φρουρίων και των εκείνη ζυμμαχων 
ττΧηθος τΓρο&ιΒομένην κατεΧαβεν. καΐ τταραχρημα 
ετΓΐβοηθησάντων Χαλκιδεων και Βοττιαιων εζεκρου- 
σθη τε και άττεβαλε ττοΧλους των στρατιωτών. 

^Αναχωρησάντων δε των εκ της Αττικής Πελοττον- 8 
νησίων, οί 2~αρτιαται αντοι μεν και οί εγγύτατα των 
ττεριοίκων ενθνς εβσηθονν έ~ϊ την Πΰλον, των δε 
άλλων Λακεδαι^αονιων βραδύτερα εγίγνετο η εφοΒος, 
άρτί άφιγμενων άφ' ετέρας στρατιάς, -περιηγγελλον 
δε και κατά την Πελοττοννϊ/σον βοηθεΐν ότι τά;^ιστα 
ετΓΐ Πνλον και εττι τάδ εν τη Κέρκυρα ναί;5 σφων τάς 
εξηκοντα ε—εμφαν, αί νττερενεχθεΐσαι τον Λενκαδι'ων 
Ισθμον και λα^οίσαι τάς εν Ζακυν^ω Άττικάς νανς 
άφικνουνται επί Πνλον τταρην δε ηΒη και ό "^τεζος 
στρατός. Δημοσθένης δε ττροσττλεόντων ετι των 2 
Πελο7Γονν>7σιων νττεκττεμττει φθάσας δι'ο νανς άγγει- 
λαι Ενρυ/Αε'δοντι και τοΐς εν ταΐς νανσιν εν Ζακύν^ω 
^Αθηναίους χαρειναι ώξ του χωρίου κινδυνευοντοξ. 
και αί μεν νηες κατά τά;(09 εττλεον κατά τά εττε- 
σταΧμενα ΰττο Αημοσθενονς' οί δε Αακε8αιμόνιοι 3 
τταρεσκενάζοντο ως τω τειχίσματι ττροσβαλονντες 
κατά τε γην και κατά θάλασσαν, ελττίζοντες ρα8ίο}ς 
αίρησειν οικοδόμημα διά τα^^εων είργασμένον και 
ανθρώπων ολίγων ενόντων. προσΒεχόμενοι δε και τι^ν 
ατΓο Ζακύνθου των Αττικών νεών βοηθειαν εν νώ 
εΐχον, ην άρα μη πρότερον ελωσι, και του5 εσττλους 
του λιμενος εμφρά^αι, όπως μη η τοις Άθηναίοις 
εφορμίσασθαι ες αντόν. η γαρ νήσος η Ίφακτηρία 4 



228 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟϊ 

καλούμενη τόν τ€ λιμένα, 7Γ0•',:.'Τ€ίνονσα και έγγυξ 
€τηκ€ίμΙνη, Ιγνρον ττοιεΓ και τονς Ισττλουϊ στί,νον^, 
ΤΤ7 μ^ν δυοΓν νεοΓν διάττλουν κατά το Τίί^ισ/Αα των 
Αθηναίων και ττ/ν ΠυλοΓ, τ^ δε ττρος Τ77ν άλλι^ν 
ηπΐΐρον οκτώ ^ ίννεα• νλωΒη•; τε και άτρφη<; ττασα 
ΰττ' Ιρημίαζ ην και /αεγε^οδ ττερί. ττεντεκαιδεκα στα- 

6 διους />ιάλιστα, του5 /^εν ουν εσπλου; ταις ναυσιν 
αντίΤΓρωροίζ βνζην κλησειν ε/χελλον ττ^ν δε νησον 
ταντην φοβούμενοι, "μη εξ αντης τον ττόλεμον σφίσι 
ΤΓΟίώνται, όττλιτας ^ιεβίβασαν ες αυτν^ν και ττοφά την 
ητΓίΐρον άλλους ίταζαν. ούτω γαρ τοις ^Αθηναίοις 
την τε νησον ττολεμίαν εσεσθαι την τε ηττειρον, άττό- 

β /?ασιν ουκ ε^ονσαν τα γαρ αϋτ^5 της Πύλου ε^ω 
του εσττλου ττρος το ττε'λαγος, άλι/χενα οντά, ου;^ 
ε^ειν δ^εν ορμώμενοι ωφελησονσι τους αυτών, σφεΐζ 
δε άνευ τε ναυ/χαχιας και κίνδυνου εκττολιορκησειν 
το χωρίον κατά το εΙκος, σίτου τε ουκ ενόντος και 

7 δι' όλιγτ^ς τταρασκευ^ς κατειλημμένου, ώς δ' εδοκει 
αΰτοΓς ταύτα, και διε^ι/^αζον ες τι^ν νησον τους 
οττλιτας, αποκληρωσαντες αττο τταντων τών λο;(ων. 
και διε'^τ^σαν /^.έν και άλλοι ττρότερον κατά διαδο^ν, 
οί δε τελευταίοι και εγκαταλειφθεντεζ είκοσι και 
τετρακόσιοι ήσαν και Είλωτες οί ττερι αυτούς• ^ρχε 
δ' αυτών Έττιτάδας ό Μολόβρου. 

9 Δημοσθένης δε, ορών τους Λακεδαι/Λονιους μέλ- 
λοντας ττροσβαλλειν ναυσί τε α//.α και ττε^ώ, παρε- 
σκευάζετο και αυτός, και τάς τριήρεις αίττερ ήσαν 
αΰτώ άτΓΟ τών καταλειφθεισων άνασττάσας υττο το 
τεί^^ισ/Λα ττροσεστανρωσεν, και τους ναυτας ε^ αυτών 
ώττλισεν άσττίσι τε φανλαις και, οίσυίναις ταις ττολ- 

2 λαΐς• ου γαρ ην οττλα εν γωρίω ερημω ττορίσασθαι, 
άλλα και ταΰτα εκ ληστρικής Μ,εσσηνιων τριακοντο- 
ρου και κελτ^τος ελαβον, οΊ ετυχον τταραγενορ,ενοι. 
οττλΓταί τε τών Μεσσϊ^νιων τούτων ως τεσσαρακοντα 
εγενοντο, οις ε^ητο /χετα τών άλλων, τους ρ.έν ουν 
■ΤΓολλους τών τε άόττλων και ωπλισμενων έττι τα 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Δ', Ι'. 229 

τετ€ΐχισ/Α€να μάλιστα και «χυρά του χωρίον ττροδ 
την ηπίίρον ^ταζε, ττροειττών άμ.ννασθο.1 τον -ίτεζον, 
ην ττροσβάλλΎ]• αυτός δέ άττολεΙα/Αενος εκ χάντων 3 
ε^ί^κοντα 07Γλιτα9 και τομάτας ολίγους ίχωρα Ιζω 
του τεί;^ου5 εττι την θάλασσαν, τ) μάλιστα ΐκείνονς 
7Γροσε84χΐτο ττεφασειν άττοβαίνειν, ε5 χωρία μεν 
χαλεττα και ττετρωδη ττροζ το ττελαγος τετραμμενα, 
σφίσι δε του τεί;(ου5 ταυττ^ ασθενέστατου οντοξ 
ετΓίσττάσεσθαι αυτούς ί7γεΓτο [ττρο^υ/Λί^σεσ^αι]• ούτε 4 
γαρ αντοί ελττίζοντες ττοτε ναυσι κρατηθησεσθαι ονκ 
Ισχνρον ετείχιζον, εκείνοις τε βιαζομενοΐζ την αττο^α- 
σιν άλωσΐ|Μθν το χωρίον γίγνεσθαι, κατά τοντο ονν 
Ίτροζ αΰτί}ν την θάλασσαν χωρησας έταζε τους οττλί- 
τας ως ειρμών, ^ν δυντ^ται, και παρεκελευσατο τοιάδε. 

""Ανδρες οί ξνναράμενοι τον^ε τον κινδύνου, μη-\0 
δεις νμων εν ττ} τοιαδε ανάγκη ^υνετος βονλεσθω 
δοκεΐν εΤναι, εκλογι^ό/χενος άπαν το ττεριεστος ημάς 
δεινόν, μάλλον δε αττερισκετΓτως ευελττις ομόσε χω- 
ρησαι τοις εναντίοις και εκ τούτων αν ττεριγενομενοζ. 
οσα γαρ ες ανάγκην άφΐκται ώσττερ τάδε, λογισμον 2 
^κιστα ενδε;^ό/Λενα κινδνναυ του ταχίστου ττροσδεΓται. 
εγώ δε και τα ττλείω ορώ ττρος ημών οντά, ην εθελω- 
μεν τε μεΐναι και μη τω ττληθει αυτών καταττλαγεντες 
τα νττάρχοντα ημΐν κρείσσω καταττροδοΰναι. του τε 3 
γό.ρ χ<ύρίου το Βνσεμβατον ημετερον νομίζω, ο με~ 
νόντων ημών ξνμμαχον γίγνεται, υπο;^ωρ7;σασι δε 
καίττερ χαλεττδν δν ευ— ορον εσται μηΒενοζ κωλνοντος, 
και τον πολεμιον δεινότερον εζομεν μη ραδίως αΰτώ 
ΤΓολιν ουστ^ς τ^ς αναχωρήσεως, ην και ΰ<^' ημών 
/3ιά^τ;ται• εττί γοίρ ταις ναυσι ραστοί είσιν άμννεσθαι, 
άττοβάντες δε εν τω ισω η8η. τό τε ττληθοζ αυτών * 
ονκ άγαν δει φοβεΐσθαι- κατ ολίγον γαρ μαχεΐται, 
καίττερ ιτολυ 6ν, απορία της προσορμίσεως, και ουκ 
εν γη στρατός εστίν εκ του ομοίου μείζων, άλλ' άπο 
νεών, αις ττολλά τα καίρια δει εν τη θαλασσή ζυμβη- 
ναι, ώστε τας τούτων απορίας αντιπάλους ι^οίί/χ.αι 
Ι. -20 



230 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

5 τω ημ€τέρω ττληθζί. και αίμα άζιω νμας, Άθηναίουζ 
οντάς και Ιτησταμίνονς Ιμτταρία την νανηκην Ιττ 
άλλους άττόβασιν, οτι, εΐ' τΐ5 νπομίνοι και μη φόβω 
ροθίου και νεών Βεινότητος κατάπλου νποχωροίη, ουκ 
αν 7ΓθΤ£ βιάζοιτο, και αυτούς νυν μίΐναί Τ€ και άμυ- 
νομενους τταρ' αυτήν την ρα^ίαν σωζειν νμα,ζ τ€ 
αυτούς και το χωρίον." 

11 Τοσαΰτα του Αημοσθίνους τταρακΐλευσαμίνου, οι 
Αθηναίοι έθάρσησάν Τ€ ^υ,αλλον και ΐπικαταβάντΐζ 
έτάξαντο τταρ' αΰτην την θάλασσαν, οι δέ Λακεδαι- 
/Λονιοι άραντες τω τε κατά γην στρατω ττροσΐβαλλον 
τω τζιχίσματι και ταις ναυσιν α/Λα, ουσαις τΐ,σσαρά- 
κοντα και τρισίν ναύαρχος δε αυτών επε'ττλει ®ρασυ- 
μηλίΒας 6 Κ,ρατησικλέους, "^,τταρτιάτης' προσεβαλλί 

2 δε Ύΐττερ ό Αημοσθενης ττροσίΒίχετο. και οί μεν 
^Αθηναίοι άμφοτίρωθίν, εκ τε γΐ7ς και εκ θαλάσσης, 
ημύνοντο• οί δε κατ' ολίγας ναΰς διελό/χενοι, διότ6 
ουκ ην ττλειοσι ττροσσχεΐν, και άνατταΰοντες εν τω 
μέρει τους επιττλους εποιοΰντο, -προθυμία τε ττασ»; 
χρώμενοι και παρακελευσμω, ει πως ωσάμενοι ελοιεν 

8 το τεί^ισ/λα. ττάντων δε φανερωτατος Βρασίδας 
εγενετο. τριήραρχων γαρ και ορών του ρ^ωριου χα- 
λεπού οντος τους τριηράρχους και κυβερνητας, ει τη) 
καΐ Βοκοίη δυνατόν εΤναι σχεΐν, άποκνοΰντας και φυ- 
λασσόμενους των νεών μη ζυντρίχ^ωσιν, εβοα [λέγων] 
ώς ουκ εικός εΐη ^υλων φειΒομενους τους πολεμίους 
εν τη χωρά περιϊδειν τείχος πεποιημενους, αλλά τάς 
τε σφετέρας ναΰς βιαζομενους την άπό^ασιν κατα- 
γνυναι εκελευεν και τους ξυμμάχους μη αποκνησαι 
άντι ρ-εγάλων ευεργεσιών τάς ναυς τοις Λακεδαιρ,ονίοις 
εν τω παρόντι επώοΰναι, οκείλαντας δε και παντι τρό- 
ττω άποβάντας των τε ανδρών και του χωρίου κρατησαι. 

12 και ό ρ-έν τους τε άλλους τοιαύτα επεσπερχε, και 
τον εαυτού κυβερνητην αναγκασας οκεϊλαι την ναυν 
εχωρει επΙ την άποβάθραν και πειρώμενος άποβαι- 
νειν άνεκόπη ΰπο των Αθηναίων, και τραυ/Λατισσεις 



ΣΤΓΓΡΙΦΗΣ Δ', ΙΓ. 231 

ΐΓολλά ΐλζίΤΓοψνχησί Τ€ και ττ^σόντοζ αντον ε? την 
ΤΓαρίζίΐρζσίαν η ασπίς ττΐρΐίρρν-η €5 την θάλασσαν, 
και, €ξ(ν€χ6ασΎ}ζ αι?τ>;ς «9 την γην, οί Ά^/^ναΐοι 3 
άνίλο^αενοι ύστερον ττρος το τροτταΐον ίχρτ/σαντο, 6 
έστησαν της ττροσβολης ταντηζ. οΙ δ' άλλοι •7Γροΰ- 
Θνμ.ονντο μίν, ά^ννατοι δ' ^σαν άττοβηναι των τε 
■χωρίων γαλΐττόηγη και των ^Χθηναίων /χενοντων και 
ονδέν υΐΓο;(ωρονντων. £9 τοντό Τ6 ττίριίστη η τί'χη, 3 
ώστε Αθηναίους μίν εκ -γης τε και ταίτης Λακωνικές 
άμ{ν€σθαι εκείνονς εττιττλεοντας, Λακεδαιρ,ονίους δε 
εκ νεών τε και ες τι^ν εαντων ττολε/χιαν ουσαν εττ' 
Ά^τ^ναιους άποβαίν^ιν ε— ι ττολύ γαρ εττοιει Τ175 
δό^5 εν τω τότε τοις /χέν ηττίίρωταις μάλιστα εΤναι 
και τα ττεζά κρατίστοις, τοις δε ^αλασσιΌις τε και 
ταις νανσι ττλίίστον ττροε^^ειν. 

Τανττ^ν ρ.έν ουν ττ^ν ημίραν και τ:^^ νστεραίαςΙΒ 
μίρος τι ττροσβολάς ττοιησάμενοι εττε'ττανντο• και τ^ 
τρίττ; εττί ξτίλα ε9 μηχανάζ τταρεπεμιραν των νεών 
τινα9 ε9 Άσίνην, Ιλ—ίζοντες το κατά τον λιμίνα 
τζΐχος νιΙ/ος ρ.έν ε^ειν, άττοβάσΐοχς δε μάλιστα ονσης 
ελεΓν μηχαναΐς. εν τοντω δε αί εκ Τ179 Ζακνν^ου 3 
ν7ε9 τών Αθηναίων τταραγιγνονται χενττ^'κοντα• ττροσ- 
(βοηθησαν -γαρ των τε φρονρίδων τινές αΰτοΐς τών 
εκ ΝαντΓακτου και ΧΓαι τεσσαρε9. ώς δε εΤδον ττ^ν 
τε ητΓΐΐρον ο— λιτών ττεριττ λέων Τ77ν τε ν^σον, εν τε 
τω λι/Λενι ουσα9 τας ναΰ9 και ονκ εκ— λεοι'σα9, άττορη- 
σαντες οτγύι καθορμίσωνται, τότε ρ,έν ε9 Πρώτην την 
νησον, η ου ττολυ α7Γε;^ει, ΐρημος ονσα, ε— λενσαν 
και 57Γλισαντο, τι^ δ' ύστεραια τταρασκΐνασάμειοι ώς 3 
ε— ι νανρ.α;(ΐαν άν^γοντο, ^ν /^έν άντεκ— λεΓν ε^έλωσι 
σφίσιν ες ττ^ν ενρνχωρίαν, ει δε /ϋΐν;, ώς αΰτοι εττεσπλευ- 
σοΐ'/ιενοι. και οί /ίΛεν οντε άνταη/γοντο οντ£ α διε- 
νοηθησαν, φράξαι τον9 εσττλους, ετι•;^ον ■7Γ0ΐ7;σαντε5, 
77σι.';^α^οντε9 δ' ε'ν τη γτ} τά9 τε να{•9 εττληρονν και 
τταρεσκευά^οντο, ην έσΊτλίτ) τΐ9, ώς εν τώ λι/χενι οντι 
ου σμικρω ναν/χαγν^σοντες. οί δ' Άθηναΐοι γνόντες 14 



23-2 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

κα^' ΐκάτίρον τον Ισττλουν ωρμ,ησαν Ιπ αυτούς, και 
τάξ //.εν ττλειΌυϊ και μετεωρονζ η8η των ν£ων και 
αντιτΓρωρουδ ττροσπεσόντίς ες φνγήν κατέστησαν και 
€7Γΐδιωκοντε5 ως δια βραχίοζ έτρωσαν /Αεν ττολλάς, 
ττε'ντε δ' ίλαβον και /«,ίαν τοΰτων αΰτοΓς ανδράσιν. 
ταΓς δε λοιτταΓς εν τ^ γτ) καταττεφευγυίαΐζ ενε/3αλλον. 
αί δε και ττληρονμΐναί ετι ττρίν άνάγεσθαι εκότττοντο• 
και τινας και αναδου/χ-ενοι κενάς εΤλκον των ανδ/^ών ες 

2 φνγην ωρμημένων. ά όρώντες οί Λακεδαι/χόνιοι και 
ττεριαλγοίίντες τω -πάθει, οτι ττερ αυτών οί άνδρες 
άπελαμβάνοντο εν τ^ νήσω, τταρεβοηθονν, και εττεσ- 
βαίνοντεζ ες ττ^ν θάλασσαν ^υν τοις οττλοις αν^εΐλ- 
κον επίλαμβανόμενοί των νεών και εν τούτω κεκω- 
λυσ^αι εδόκει έκαστος, ω μη τινι και αΰτος έργω 
τταρην. εγένετό τε 6 θόρυβος μέγας και αντ77λλαγ- 

3 μένος του εκατέρων τρότνου ττερί τάς νανς' οι τε γαρ 
Λακεδαιρ,όνιοι υττο ττροθυμίας καΐ εκπλήξεως, ως 
ειπείν, άλλο ουδέν η εκ γης εναυμάχονν, οί' τε Άθψ 
ναΐοι κρατούντες και βουλόμενοί ττ) τταρονση τυχτ} 
ο5ς €7Γΐ ττλεΐστον έττε^ελ^εΓν απο νεο3ν επεζομάγρνν. 
ΤΓολυν τε -πόνον παράσχοντες άλληλοις και τραυμα- 
τισαντες Ζιεκρίθησαν και οί Λακεδαιρ,όνιοι τας κενάς 
ναΰς 7Γλι}ν των το ττρώτον Χηφθεισων διέσωσαν. 

4 κατασταντες δε εκάτεροι ες το στρατόπεδον οί ρ.€ν 
τροπ-αΐόν τε έστησαν και νεκρούς άπέ8οσαν και ναυά- 
γιων εκράτησαν, και Τ7)ν νησον ευθύς ττεριε'ττλεον και 
εν φυλακΎ) είχον ως των άνΒρών άπειλημμένων οί δ' 
εν τί} ηπείρω ΐίελοτΓοννησίΟί και άττο ττάντων τ^δι^ 
βεβοηθηκότες εμενον κατά χωράν εττι τ^ Πυλω. 

15 Ές δε την "^π-άρτην ως ηγγέλθη τα γεγενημένα 
περί Πυλον, εδο^εν αΰτοΓς ως εττι ζνμφορα μεγάλτ) 
τα τε'λΐ7 καταβάντας ες το στρατόττεδον βουλεΰειν 
2 τταραχρημα ""δρώντας δ τι αν Βοκη. και ως εΤδον 
αδύνατον δν τιμωρείν τοις άνδράσι και κινδυνευειν 
ουκ εβούΧοντο η νπο λιμον τι παθείν αυτούς η νπο 
ττληθονς /^ιασ^ε'ντας κρατηθηναι, ε8οέεν αΰτοΓς ττρος 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', 15". 233 

τονς στρατηγονζ των Αθηναίων, ην ί^ελωσι, σττονοας 
•7Γ0ΐϊ;σα)ΐχ€ΐΌν? τα ~€ρι Πνλον, άττοστίΐλαι £5 ταζ 
Ά^ι^νας τρέσβΐίζ ττερί ξνμβάσ£ω<; και τον? άνδρας 
ω5 τάχιστα ττΐψασθαι κομίσασθαι. θ€ςαμ€νων δε 10 
των στρατψ/ων τον λόγον εγίγνοντο σττονδαί τοιαιδε- 
Λακβδαι/χοτιΌυς /χέν τα9 ναυς έν αίς €νανμα)(7]σαν 
και τά<; €ν τη Λακωνική ττασας, οσαι τ^σαν μακραι, 
τταραδοΰναι κομίσαντας £5 Πνλον ΑθΎμαίοΐζ, και 
όττλα μη (τηφέραν τω τειχισ/χατι /α>7'''^ κατά γ^ν 
/ιτ^τε κατά θάλασσαν, Άθηναίονς δε τοΐ5 εν ττ} τ'τ^σω 2 
άνδράσι σΐτον εαν τοις εν ττ^ η—ΐίρω Λακεδαι/ιονιονς 
εκ— ε/χττειν τακτδν και μ€μαγμενον, δνο ^οίνικα<ί έκα- 
στω Αττικας αΧφίτων και 8νο κοτνλας οίνου και 
κρε'ας, θΐράττοντι δε τούτων ημίσεα• ταύτα δε όρωντων 
των 'Α^τ/ναιων εσττε'/χττειν και ττλοΓον //.ηδέν εσ^τλειν 
λάθρα' φνλάσσειν δε και π^ν νΐ7σον ^Αθηναίους μη- 3 
δεν ησσον, οσα μη άττοβαίνοντας, και οττλα /ζτ; εττι- 
φερειν τω Πελο— ονντ^σίων στρατώ /χν;^^ κατά γτ^ν 
/χτ^τε κατά θάλασσαν, ο τι δ' αν τοντων ναραβαί- 
νωσιν εκάτεροι και ότιονν, τότε λελνσ^αι τας σττον- 
δάϊ. Ισττείσθαι δε αΰτα? μ^χρ'- ον Ι—ανΙλθωσιν οί 
εκ των Ά^ψ'ών Λακεδαι/Λονι'ων ττρεσβαζ• αττοστεϊλαι 
δε αντου5 τριηρει Άθηναίονς και ιτοίλιν κομίσαι. 
ελθόΐΎων δε τα5 τε σττονδάς λελνσ^αι ταντα? και τα5 4 
ναΰς άτΓοδονιαι Άθηναίονς όμοίας οίασ—ερ αν τταρα- 
λάβωσιν. αί μεν σττονδαί εττί τοντοις Ι^ά'οντο και 
αί ιτ^ες τταρεδό^τ/σαν ουσαι ττερι ε^κοντα και οί 
ττρίσβεις απεστάλησαν, άφικόμενοι δε ες τας Αθή- 
νας ελεξαν τοιαδε. 

" Έττεμψαν ημάς Λακεδαιμόνιοι, ώ * Αθηναίοι, ττερι 1 7 
τών εν ττ] νήσω ανδρών ττράέοντας, ο τι αν ι'/χΓν τ£ 
ωφελιμον ον το αντό ττείθωμεν, και τ/μιν ες τι^ν ^νμ- 
φοραν ως εκ τών τταροιτων κόσμον μάλιστα μελλτ) 
οισειν. τοις δε λόγους μακροτερονς ου τταρά το εΐω- 2 
6θ9 μηκννονμεν, οίλλ' εττιγωριον ον ΐ7/*Γν, ου μεν ^ρα- 
ρΐ^εΐς άρκώσι μή ίτολλοΓς •χρησθαι, ττλειΌσι δε εν ω αν 



234 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

καιροζ Τ) διδάσκοντας τι των ττρονργου Χόγοίζ το δέον 
ττράσσαν. λάβετε δε αυτούς μη ττολε/λίως μη^^ ω5 
αξννζτοί διδασκό/Λενοι, νπόμνησιν δε του καλώς /3ου- 

3 λευσασ^αι ττρος εΐδοτας ηγησάμενοί, νμΐν γαρ εΰ- 
τυ;(ΐαι/ ττ^ν τταρουσαν ε^εστι καλώς θίσθαι, εχονσι 
/Μεν ών κρατείτε, ττροσλαβονσί δε τιμήν και δό^^αν, 
και //,?; τταθεΐν οττερ οί άηθως τι άγα^ον λαμβάνοντες 
των ανθρώπων αει γαρ του ττλε'ονος ελττιδι ορεγον- 

4 ται δια το και τα τταρόντα άΒοκητως εντνχησ-αι. οΓς 
δε ττλεισται μεταβολαΐ εττ' αμφότερα ζυμβεβηκασιν, 
δίκαιοι είσι και αττιστότατοι εΤναι ταις ευττραγιαις• 
ό τ^ τε νμετερα ττόλει δι' εμττειρίαν και ϊ;/^"-^^ μάλιστ 

18 αν εκ του εικότος ττροσείη. γνώτε δε και ε'ς τάς ί^/^ε- 
τερας νυν ζυμφοράζ άττιδόντες, οί'τινες άζίωμα μεγι- 
στον των Ελλι^νων έρποντες ήκομεν τταρ υ/χ,ας, ττρό- 
τερον αυτοί κνριώτεροι νομίζοντεζ είναι δούναι ε^* α 
νυν άφιγμένοί νμαζ αΐτούμεθα. καίτοι ούτε δυνά/Αεωξ 
ένδεια εττάθομεν αΰτο ούτε μείζονος ττροσγενομένηζ 
νβρίσαντεζ, άττο δε τών άει υτταρ^όντων -γνώμΐ) σφα- 

2 λε'ντες, εν ω ττασι το αΰτο ομοίως νπάρχει. ώστε 
ουκ εικός νμας, δια τ>}ν τταρουσαν νυν ρώμην ττόλεώς 
τε και τών προσγεγενημενων, και το της τνχης οΐ- 
εσ^αι άει /αε^' ΰρ,ών εσεσθαι. σωφρόνων δε ανδρών 
οΓτινες τάγα^ά ες άμφίβολον ασφαλώς ε^εντο — και 
ταΐς ζνμφοραΐς οί αΰτοι εΰ^υνετώτερον αν ττροσφε- 
ροιντο — "'ην τε ττόλεμον νομίσωσι μη καθ" όσον αν 
τις αΰτοΰ μέρος βονληται μεταχειρίζειν, τοντω ξνν- 

3 είναι, άλλ' ώς αν αί τΰχαι αυτών ηγησωνται, και 
ελά^ιστ' αν οί τοιούτοι ττταιοντες, δια το μη τω όρ- 
θονμενω αντοΰ ττιστενοντες επαίρεσθαι, εν τω εντυ- 
χεΐν αν μάλιστα καταλΰοιντο. δ νυν νμΐν, ω Αθη- 
ναίοι, καλώς έχει προς ημάς ττραξαι, και μη ττοτε 
νστερον, Ί]ν άρα, μη -πειθόμενοι, σφαλητε, α ττολλά 
ΙνΖεγεται, νομισθηναι τν-χη και τα νυν ττροχωρη- 
σαντα κρατησαι, εζόν άκίνΕννον 8όκησιν Ισχνός και 

19 Συνέσεως ε'ς το εττειτα καταλιττειν. Λακεδαι/Λονιοι δε 



ΣΪΓΓΡΑΦΗΣ Δ', Κ'. 235 

νμας ττροκαλον νται «5 σπονΒας και οιαλυσιν ττολε- 
μον, 8ιδόντε5 μίν ίψηνην και ξνμμαχίαν και αλλην 
φίλίαν 7Γθλλτ/ν καΐ οικειότητα €5 α'λλι/λουί ντταρχΐίν, 
άνταίτονντ€'5 δε του5 εκ τη<; νήσου άνδρας, και άμ€ί- 
νον ■η•γονμ€νοί άμφοτίροίζ μη διακινδυνενεσ^αι, είτε 
βία διαφυγοιεν τταρατνχονση'; τίνος σωτηρίας είτε 
και Ικκολιορκηθίντίς μάλλον αν χ€ΐρωθ€Ϊ€ν. νομί- 2 
ζομίν τε τα9 /χεγάλας έχθρας μάλιστ αν διαλνεσσαι 
βεβαίως, ονκ ην άνταμννόμΐνός τΐ5 και ΐτηκρατησας 
τα ττλεω του ττολίμον κατ' άνά-γκην ορκοις εγκατα- 
λαμβάνων μη άττό τοΰ Ισον ζυμβγ], άλλ' ^ν, τταρον 
το αυτό δράσαι, ττροδ το εττιεικέζ και αρίττ) ""αυτόν 
νικησας, παρά α τ-ροσεδέχίτο μετρίως ξυναλλαγΐ]. 
οφειλών γαρ ηΒη 6 εναντίας μη άνταμύνεσθαι ως 3 
βιασθείς, αλλ' άνταττοδοΰναι άρετην, ετοιμότερος εσ-, 
τιν αίσ^^ννι^ εμμενειν οΧς ζννεθετο. και μάλλον προς 
τους μειζόνως έχ^θρους τοίτο δρώσιν οί άνθρωποι η 
προς τονς τα μέτρια Βιενεχθεντας• πεφύκασί τε τοις 
μεν εκουσίως ενΒοΰσιν άνθησσάσθαι μεθ' ηΒονης, 
προς δε τα νττεραυ^^οΰΐ'τα και παρά γνωρ,ην διακιν- 
δυνευειν. τ^ρ,Γν δε καλώς, εϊπερ ττοτε, ε^^^ει αμφοτε- 20 
ροις η ξυναλΧαγη, πρίν τι αντ^κεστον δια μέσου 
γενόμενον ημάς καταλαβεΐν, εν ω ανάγκη άΐδιον ύμΐν 
εχθραν προς τη κοινή και ίδι'αν εχ^ειν, υμάς δε στε- 
ρηθηναι ων νυν προκαλονμεθα. ετι δ* όντων άκριτων, 2 
και ΰρ,Γν ρ,έν 80^775 και ημετέρας φίλιας ττροσγιγνο- 
μενης, ημίν δε ■τΓρδ αισχρού τίνος ξυρ,φοράς μετρίως 
κατατιθέμενης, διαλλαγώ/Αεν, και αυτοί τε άντι ττολε- 
ρ,ου είρηί'ην ελώμεθα και τοΓς άλλοις Ελλι^σιν ανά- 
τταυσιν κακών ποιησωμεν οί και εν τούτω υμάς αί- 
τιωτερονς ηγησονται. πολεμούνται μεν γαρ ασαφώς 3 
οποτερων άρζάντων καταλύσεως δε γενομένης, ης 
νυν υμεΐς το ττλεον κύριοι εστε, την χάριν ΰμΐν προσ- 
θησουσιν. ην τε γνώτε, Λακεδαι/χονιοις εξεστιν ΰμΐτ 
φίλους γενέσθαι βεβαίως, αυτών τε προκαλεσαμενων, 
•χαρισαμένοις τε μάλλον η βιασαμένοις. και εν τούτω 



236 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

τα ίνοντα ά-γαθά σκοττΐΐτ^ οσα είκοζ ίΐναι• ημών 
γαρ και νμων ταΰτά λεγόντων τό γε άλλο Έλλτ^νικον 
ιστέ ΟΤΙ ΰττοδεε'στερον ον τα μίγιστα τίμησα" 

21 Οί μίν ονν Λακεδαι/χόνιοι τοσαΰτα εΐττον, νομίζον- 
τε5 του? Αθηναίους εν τω ττρίν χρόνω σπονδών /χέν 
ίτηθνμάν, σφων δε εναντιον/χενων κωλυεσ^αι, διδο- 
μΐνης δε ίίρηνης άσμίνως Βίξΐσθαί τε και του; άν- 

2 δρας αττοδωσειν. οΙ δε τάδ /^έν σττονδάϊ, ε;^οντε? 
του; άνδρα; εν τη νήσω, η8η σφίσιν Ινόμιζον Ιτοί- 
μονζ είναι, όττοταν βουλωνται, ποκΐσθαι ττρος αν- 

3 τους, του δε ττλε'ονος ωρεγοντο. μάλιστα δε αυτούς 
εν^^ν^ Κλε'ων 6 Κλεαινε'του, άνήρ 8ημαγωγ6<} κατ 
ίκίΐνον τον χρόνον ων και τω -π-ληθ^ι ττιθανωτατος• 
και εττεισεν άποκρίνασθαι, ως γρη τα μΙν όπλα και 

,σφα5 αυτούς τους εν τ^ ν?^σω τταραδόντας πρώτον 

4 κομισθηναι Άθηναζε, έλθόντων δε', αποδόντας Λακε- 
Βαιμονίονς Νισαιαν και Πϊ^γάς και Ύροιζηνα και 
Α;^αίαν, ά οΰ πολερ,ω ^λαβον άλλ' άπδ τ^ς ττροτί- 

ρας Συμβάσεως, Αθηναίων ζυγχωρησάντων κατά ξυμ- 
φοράς και εν τω τότε Βεομίνων τι μάλλον σπονδών, 
κομίσασθαι τους άνδρας και σπονδάς ττοιησασθαι 

22 οπόσον άν 8οκη χρόνον άμφοτίροις. οί δε προς ^έν 
τϊ^ν άπόκρισιν ουδέν αντεΐπον, Συνέδρους δε σφίσιν 
εκΐλςυον ίΧίσθαι, οΓτινες λέγοντες και άκουοντες 
περί εκάστου ζνμβησονται κατά ησν)(ίαν ο τι άν 

2 πίίθωσιν άλλϊ^'λους. Κλε'ων δε ενταύθα δ»; πολύς 
ενεκείΓο, λέγων γιγνωσκειν μΙν και προτερον οΰδο» 
εν νώ ε^^οντας δίκαιον αυτούς, σαφές δ' εΤναι *[και] νυν, 
οΓτινες τω μεν ττληθει ουδέν ε^ελουσιν είπεΓν, ολίγοις 
δε άνδράσι ^υ'νεδροι βονλονται γίγνεσθαι- αλλά ει 

3 τι υγιές διανοούνται, λε'γειν εκελευσεν άπασιν. όρών- 
τες δε οί Λακεδαι/χόνιοι οντε σφίσιν οΐόν τε ον εν 
ττληθει ειπείν, ει τι και υπό της ζνμφοράς εδόκει 
αυτοΓς ζυγχωρείν, μη ες τους ξνμμάχονς 8ιαβληθώ- 
σιν είποντες και ου τυ;^όντες, ούτε τους Αθηναίους 
επι μετρίοις ττοιησοντας α προυκαλοΰντο, άνεχωρψ 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΚΓ'. 237 

σαν εκ των Άθψ'ων αττρακτοι. άφικομίνων δέ αΰ- 23 
των διελνοντο €νθνζ αΐ σττονδαι αΐ ιτβρί Πνλον, και 
τα5 ναΰς οί Λακεδαι/Αονιοι άττ-βτονν, καθαπ€ρ ζνν€- 
κειτο• οΐ δ' Ά^τ^ναΓοι ί•γκλημ.ατα ε;(οντε5 Ιττι^ρομην 
Τ6 τω τειχίσ/χατι ιταρασττονδον και άλλα ουκ αξιό- 
λογα δοκουντα εΤναι ονκ άττεδιδοσαν, ΙσχνριζομεΐΌΐ 
ΟΤΙ 8η (ΐρητο, εάν και ότιοίν τταραβαθ•^, λελνσ^αι 
τάϊ στΓονδα'ί. οί δε Λακεδαι/χονιοι άντε'λεγον τε και 2 
αδίκημα εττικαλε'σαντεί το των νεών απελθόντες ες 
ττόλΐμον καθίσταντο. και τα ττερι Πυλον νττ αμφο- 
τέρων κατά κράτος εττολε/χεΐτο, Ά^τ/ναΓοι //.εν δυοΓν 
νεοΓν εναντιαιν αει τί/ν νησον περιπλέοντες ττ7ς ■'?/Αε- 
ρας — τι^ς δε νυκτός και άπασαι περιωρρ,ουν, πλτ/ν τα 3 
προς το πέλαγος, οπο'τε άνε/χος εΓτ^• και εκ των Αθη- 
νών αΰτοΐς είκοσι ν^ες άφίκοντο ες τ>;ν φνλακην,- 
ώστε αί πάσαι ίβ8ομηκοντα εγενοντο — Πελοπονη;- 
σιοι δε εν τ^ ηττείρω στρατοπεΒενόμενοι και ττροσ- 
βολάς ΤΓΟιονμενοι τω τείχει, σκοπονντες καιρόν ει τις 
τταραπεσοι ώστε τους άνδρας σώσαι. 

Έν τούτω δε οί εν τ^ 2ικελια, 2υρακοσιοι και οί 24 
ζνμμαχοι, προς ταΓς εν Μεσσι^νι; φρονρονσαΐζ ναυσι 
το άλλο ναυτικόν, δ παρεσκενάζοντο, ττροσκομίσαντες 
τον ττόλεμον εποιουντο εκ ττ7ς Μεσοτ^ντ/ς. και μά- 2 
λίστα ενί7γον οί Λοκροί των 'Ρτ^γινων κατά εχθραν, 
και αυτοί δε εσβεβληκεσαν -πανΒημεΙ ες ττ/ν γ:^" 
αυτών. και ναυμαχίας άττοττεφάσθαι εβονλοντο, 
όρώντες τοις Άθηναίοις τάς /αέν παρούσας ολίγας 
ναΰς, ταΐς δε πλειοσι και /λελλοΰσαις ηξειν ττννθανό- 
/Αενοι ττ^ν νησον πολιορκεΐσθαι. εΐ γαρ κρατησειαν 3 
τω ναυτικά), το 'Ρψ/ιον ηλττιζον ττεζί} τε και ναυσίν 
εφορμονντεζ ραδιως γειρωσασθαι και ^δτ; σφων ισ- 
χυρά τα πράγματα γίγνεσθαι• ζννεγγνς γάρ κει/χε'νου 
του τε Ρτ/γιου ακρωτηρίου της Ιταλίας της τε Μεσ- 
σήνης της Σικελίας, τοις Άθηναίοις τε ουκ αν είναι 
εφορμεΐν και του ττορθμοΰ κρατειν. εστί δε ό 4 
πορθμός η /χεταξυ 'Ρτη^ι'ου θάλασσα και Μεσσήνης 

1—21 



238 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

χίττερ βραχότατον "Σικελία της ηττείρου άττεχει, και 
ΐΟΎΐν η Χάρυ/3δΐ5 κΧηθάσα τοντο, ^ Όδυσσ<η)5 
λέγεται διαττλείϊσαι. δια στενότητα δε και εκ μεγά- 
λων πελάγων, του τε Τνρσηνικοΰ και του Σικελικοί), 
εστΓίτΓΤουσα η θόΧασσα ε% αυτό και ροωοηζ ούσα 
25 εΐκότως ^αλεττη ενομίσθη, εν τοΰτω ουν τω μεταξύ 
οί ^υρακόσιοι και οί ^υ/Λ/^αχοι ναυσιν όλιγω •η-λεί- 
οσιν 7] τριάκοντα ηναγκασθησαν οψε της ημέρας 
νανμαχησαι ττερί πλοίου διαττλε'οντος, αντετταναγό- 
μενοι ττρός τε Αθηναίων νανς εκκαίδεκα και 'Ρηγίνας 
οκτώ. και νικηθεντες ΰπο των * Αθηναίων δια τά;^ους 
απέπλευσαν ως έκαστοι ετυχον ες τα οικεία στρατό- 
ττεδα, τό τε εν τ^ Μεσσήνη και εν τω 'Ρηγίω, μίαν 
νανν άπολεσαντες• και νν$ επεγενετο τω έργω. 

2 Μετά δε τοΰτο οί μεν ΑοκροΙ άπηλθον εκ της 
'ΐηγίνων, επί δε τ^ν Πελωριδα τΐ7? Μεσσήνης συλ- 
λεγεΐσαι αί των 2υρακοσιων και ζυμμάχων νηες ωρ- 
μουν και 6 πεζός αΰτοΓ; παρην. προσπλενσαντες 
8ε οί Ά^ι^ναΓοι και 'Ρτ^γινοι όρωντες τάς νανς κενάς 
ενεβαλον και χειρι σώηρα επιβληθείση μίαν ναΰν 
αντοΐς απώλεσαν των ανδρών άποκολνμβησάντων. 

3 και μετά. τοντο τών %νρακοσίων εσβάντων ες τάς 
νανς και τταραττλεόντων άπο κάλω ες την Μεσσηνην, 
ανθις προσβαλόντες οί Ά^ΐ7ναΓοι άποσιμωσάντων 
εκείνων και προεμβαλόντων ετεραν νανν άπολΧν- 

4 ουσιν. και εν τω παραπλω και τύ} νανμα•χια τοι- 
οντοτρόπω γενομένη ουκ έλασσον έχοντες οί 2υρα- 
κόσιοι παρεκομίσθησαν ες τον εν τη Μεσσι^ντ; 
λι/λένα. και οί μεν Αθηναίοι, Καμαρίνης άγγελ- 
θείσης προΒίΒοσθαι "Χνρακοσίοις νπ' 'Αρχίον και 

5 τών μετ αντον, επλενσαν εκεΐσε, Μεσστ^νιοι δ εν 
τοΰτω πανΕημεΙ κατά γην καΐ ταΐζ ναυσιν α/χα 
εστράτενσαν επι Νά|^ον την Χαλκιδικτ^ν ομορον 
ουσαν. και τη πρώτη ήμερα τειχηρεις ποιησαντες 
τους Να^ιΌυ5 ε^ηονν την γην, τη δ' νστεραία ταΐς 
μεν νανσΐ περιπλενσαντες κατά τον Άκεσίνην πο- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', Κ$". 239 

ταμον την γην «δτ^ουν, τω δε ττίζω προί την τόΧιν 
ΙσίβαΧΧον. €ν τοντω δε οί 2ικελοι νιτίρ των άκρων 6 
ΤΓολλοί κατίβαινον βοηθονντ^ς εττί τονζ 'Μΐσσηνίονζ. 
και οί Να^ιοι ω? εΤδον, θαρσησαντ^ζ και τταρακελενό- 
μενοι εν έαυτοΓς ω5 οί ΛεοντΓνοι σφίσι και άλλοι 
Ελλτ^νες ζχμμαγοι ες τιμωρίαν Ιττέρ^ονται, εκδρα- 
μοντ€ζ αφνω εκ τ^ς ττολεως ττροσπίτττονσί τοίζ ΙΝΙεσ- 
• στηνίοίς, και τρ^φαντα αττε'κτειναι/ τε τ;— ερ τ^ιλιοι,'5, 
και, οί λοιτΓοι ^αλεττώς απεχώρησαν εττ οίκου• καΐ 
γαρ οί βάρβαροι εν ταΓς όδθ65 εττιττεσοντες τους 
ττλειστους Βιίφθζίραν. και αί νι^ες σχοίσαι ες Τ7}ν 7 
Μεσστ^ντ^ν νστερον εττ' οίκου εκασται 8ΐ€κρίθησαν. 
ΛεοντΓνοι δε ευίυς και οί ξνμμαχοι ρ,ετά ^Αθηναίων 
ε5 ττ/ν Μεσστ^νϊ^ν ώς κεκακωμίνην εστρατευον, και 
7Γροσβάλλοντ£<; οί /χέν Αθηναίοι κατά τον λιμένα 
ταΐϊ νανσίν εττείρων, ο δε ττε^δξ ττρδξ τ^ν ττολιν. 
εττεκδρορϊ/ν δε ττοηησάμΐ.νοι οί Μεσστ^νιοι και Λοκρών 8 
τίνες |Μετα τοΰ Αημοτίλονζ, ο\ μετά το πο.θος εγκατε- 
λίίφθησαν φρουροί, ε^αττιναιως ττροσπ-εσόντεζ τρε- 
ΤΓουσι τοί5 στρατεν/χατος των Λεοντίνων τδ ττολυ και 
α— εκτειναν ττολλοΰς. ίδόντε? δε οί Αθηναίοι και 9 
άτΓθβάντΐ<ί αττδ των νεών Ιβοηθονν, και κατεδιω^αν 
του? Μεσστ/νίους τταλιν ες ττ^ν ττόλιν, τεταραγρ,ενοις 
ετΓίγενορ,ενοι• και τροτταΐον σττ^σαντες ανε^ζωρησαν 
ε5 τδ 'Ρτ/γιον. /υιετά δε τούτο οί ρ,έν εν τ^ 2ικελια. 
Ελλϊ^νες άνευ των Αθηναίων κατά γην Ιστράτίνον 
Ιτ7 αλλτ/λους. 

Έν δε Τ7^ ΙΙυλω ετι εττολίορκουν τους εν τ^ νήσω 26 
Λακεδαιρ,ονίους οί Άθηναΐοι, και τδ εν ττ} ι^ττείρω 
στρατοττεδον των Πελοίτονντ^σιων κατά -χωράν ίμενεν. 
ε'— Ι77ονο5 δ '^ν τοις Ά^ϊ^ναίοις ϊ^ φνΧακη σίτου τε 
ά-ορία και ύδατος* ου γαρ ^ν κρήνη οτι μη μία εν 2 
αυτ^ τ^ ακροττόλει τ^ς Πύλου, και αΰττ; ου μεγάλη, 
άλλα Βιαμωμενοι τον κάχληκα οί ττλεΓστοι εττί τ^ 
θαλάσστ] εττινον οΓον είκδς ύδωρ. στενοχώρια τε εν 
δλίγω στρατοττεδευο/Λε'νοις εγίγνετο, και των νεών 



240 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ουκ έχονσων ορμον αί μίν σΐτον εν τ^ γ^ ι^ρονντο 

3 κατά μέρος, αί δέ μΐτεωροί ωρμονν. άθυμίαν Τ€ 
ττλζίστην 6 χρόνοζ τταρείχε τταρά λόγον *£7Γΐτεινό- 
μενοζ, ονς ωοντο ήμερων ολίγων εκττοΧιορκησειν εν 
νήσω τε ερημτ] και υδατι άλμνρω ^ωμενουζ. αίτιον 
δε ην οί Λακεδαι/Αονιοι ττροείπόντες ε5 ττ^ν νησον 
εσάγειν σιτ^ν τε τον βονλομενον αληλεσμενον και 
οΐνον και ει τι άλλο βρωμά, οίον αν ες ττολιορκίαν 
ξνμφερη, τά^αντε5 α.ργνρίον ττολλοΰ και των Είλω- 

4 των τω εσαγαγόντι ελενθερίαν ντησγνονμενοι. κοΧ 
εσηγον άλλοι τε τταρακινδυνευοντες και /χάλιστα 
οί Είλωτες, άτταίροντεδ *[άπδ] της Ιίελοττοι/νησου 
οπόθεν τυχοιεν και καταττλεοντες ετι νυκτο5 ες τα 
7Γρο5 το 7Γελαγο5 της νήσου, /λάλιστα δε ετηρονν 
άνεμω καταφερεσθαι• ραον γαρ την φνλακην των 
τριηρών ίλάνθανον, όποτε ττνενμα εκ ττόντον εΐη• 
ατΓορον γαρ εγίγνετο ττεριορμεΐν, τοις δε άφεώης 6 

6 κατάττλονς καθεστηκει• εττωκελλον ^άρ τα 7ΓλοΓα 
τετι/Αΐ^/Λενα -χρημάτων, και οί οττλΐται ττερϊ τα5 καταρ- 
σεΐ5 τ^5 νι^σου εφνλασσον. όσοι δε γαλ?;νΐ7 κινδυ- 
νενσειαν ηλίσκοντο. εσενεον δε και κατά τον λι/Αενα 
κολνμβηταΐ νφνΒροι, καλωδι'ω εν άσκοΓ? εφελκοντες 
μηκωνα μεμελιτωμενην και λίνου σπέρμα κεκομμε- 
νον ων το πρώτον λανθανόντων φυλακαί. ύστερον 
εγενοντο. τταντι τε τρόπω εκατεροι ετε;^νώντο, οί 
/Αεν εσπεμπειν τα σιτια, οί δε /αϊ; λανθάνειν σφας. 
27 Έν δε ταΐζ Άθι^'ναις ττυνθανόρ,ενοι ττερι της στρα- 
τιά;, ότι ταλαιπωρείται, και σίτο; τοΓ? εν ττ} ν>;σω οτι 
εσττλει, τ^ττόρουν και εδεδοικεσαν μη σφων γειμων 
την φνλακην επιλάβοι, ορωντες των τε επιτηδείων 
την περί την ΐίελοπόννησον κομιδην αδύνατον εσο- 
μενην αρ,α ε'ν χωρίω ερημω και οΰδ' εν θερει οΓοι τε 
όντεξ ίκανά περιπεμπειν, τόν τε εφορμον χωρίων 
2 άλιμένων όντων ονκ εσόμενον, αλλ' η σφων ανε'ντων 
την φνλακην περιγενησεσθαι τους άνδρας η τοΐ? 
πλοίοις, ά τόν σιτον αότοΓς ηγε, χειμώνα τηρησαντες 



ΣΤΙΤΡΑΦΗ2 Δ', ΚΗ'. 241 

ΐκττΧζνσεσθαι, ττάντων δε Ιφοβονντο μάλιστα τονς 
ΑακεΒαιμονίονζ, οτι ΐχοιτάζ τι 1(Γχνρον αχττονς «νο- 
μιζον ονκίτι σφίσίΥ ί-ικηρνκΐχίσθαι• καχ μ€Τ€μί- 
λοντο τάς στΓονδας ον Βεξάμενοι. Κλέων δε, γνου5 3 
αντων την ες αντον νττοψίαν ττίρΐ τηζ κωλνμη<; τη<ΐ 
ξνμβάσΐωζ, ον τάληθη ίψη λέγειν τους εξαγγέλλον- 
τας, τταραινονντων δε των άφιγμά'ων, €ΐ μη σφισι 
τιστενονσι, κατασκόττονς τινάς ττέ/χι/^αί, -βρ^θη κατά- 
σκοτΓος αυτός μ€τά Θεογά-ους νττο Άθψ-αίων, και 
γΐ'ονς ΟΤΙ άναγκασ^τ^σεται η ταντά λέγειν οΓς διέ- 
βαλλεν η ταναντια είιτών ι^ευδι}ς φαιηησζσθαί, τταψηβ- 
νει τοις ^Αθηναίοις, όρων αυτούς και ώρμημ€νονς τι 
το ττλΐον τη "^'ώμη στρατενειν, ως ^η κατασκοττους 
/χεν μη ττέ/Αττειν /^τ^δέ δια/ιέλλειν καιρόν τταριέντας, ει 4 
δε δοκει αυτοΓς αληθή εΤναι τα αγγελλο/χενα, ττλεΓν 
έ— ι τους άνδρας, και ες Νικι'αν τον Νικτ/ράτου 
στρατηγον όντα ά— εσ->7/χαινεν, €χθρό<; ων και έττι- 
τι/χών, ρά8ιον είναι τταρασκενη, ει άνδρες ειεν οί 
στραττ/γοι, τλευσαντας λαβείν τους εν τ^ νήσω, 
και αυτός γ' άν, εί ηρχεν, — οι^σαι τούτο. 

Ό δε Νικι'ας των τ€ Ά^τ/ναιων τι ύττοθορυβησάν- 28 
των ες τον Κλέωνα ο τι ου και ιΐν πλέει, ει ράδιόν 
γε αΰτω φαίνεται, και α/χα όρων αυτόν εττιτι/χώντα, 
εκέλη-εν Τ7>' τκ'α ^ουλεται δυνα/χιν λα^βόντα το έττΐ 
σφάς εΤναι έττιχειρεΐν. ό δε το /ιέν ττ ρώτον, οίό/χενος 2 
αυτόν λόγω μόνον άφιεί'αι, ετοΐ/χος ην, γΐΌνς δε τω 
όντι παραδωσείοντα άνεχωρει και ουκ εφη αυτός 
αλλ' εκείνον στραττ/γειν, δεδιώς η8η και ουκ αν οΐό- 
μενόζ οί αντόν τοΧμησαι ν—οχωρησαι. ανθίζ δε ο 
Χικιας εκέλευε και εξίστατο τη<; έττι Πυλω αρχής και 
μάρτνραζ τους * Αθηναίους έττοιειτο. οί δέ, οΓον 3 
ο;^λος φιλεΓ ττοιειν, όσω μάλλον ο Κλέων ντΓίφεν/€ 
τον ττλονν καΐ ίξανεχωρει τα είρημένα, τόσω έ— εκε- 
λενοντο τω Νικι'α τταραδιδόναι τϊ}ν άρχην και εκείνω 
ε—εβόων ττλεΐν. ώστε ουκ ε^ων ό— ως των είρημενων 
ετί ε$α~αλλαγη, υφίσταται τον ττΧοΰν, και ΐταρελβών 



242 ΘΟΧΚΤΔΙΔΟΪ 

οντε φοβεΐσθαί ΐφη Αακΐ^αιμονίονζ, ττλζνσΐσθαί τε 
Χαβών εκ μίν τηζ 7ΓΟλ€ω9 ουδενα, Αημνίονς δε και 
'Ιμβρίονζ του5 τταροντα; και ττελταστα^, οι τ/σαν εκ 
τε ΑΐΐΌυ βίβοηθηκότα, και οΧΧοθ^ν τοζότα<} τετρα- 
4 κοσίονζ' ταντα δε ε^ι^ων, εφΐ7> ""ρος Τ0Γ9 εν Πυλω 
στρατιώταΐ5 εντο5 ήμερων εικοσιν 17 όί^ειν Λακεδαι- 
μονίονζ ζωνταζ ύ] αντοί! άττοκτενεΐν. τοΓς δε Αθη- 
ναίοις ενεττεσε /Με'ν τι και γε'λωτος τ^ κονφολογία 
αντον, άσμίνοίζ δ' ο/Λω5 Ι^ίγνίτο τοίζ σωψροσί των 
άνθρωττων, Χογιζομίνοΐζ δνοΐν άγαθοΐν του ΙτΙρου 
τεΰζίσθαι, τ) Κλέωνος ά7Γαλλαγ7;σεσ^αι, 6 μάλλον 
ηλτηζον, η σφαλεΓσι γνωμηζ ΑακΐΒαιμονίονς σφίσι 
γΐ^ιρωσασθσ.1. 
29 Και ττάντα διαπρα^ά/χενο5 εν ττ} Ικκλησια, και 
φηφισαμίνων ^Αθηναίων αυτω τον ττλοΰν, των τε εν 
Πυλω στρατηγών ίνα -ττροσΐλόμζνοζ, Αημοσθίνην, 
την άναγωγην δια τά;^ου5 εττοιεΓτο. τον δε Αημοσθί- 
νην ττροσίλαβε. ττννθο.νόμίνο'ζ την άττόβασιν αϋτον 

2 ε5 την νησον διανοεΓσ^αι. οί γαρ στρατιώται κακο- 
τταθοΰντεϊ του )(ωρίον τύ} αττορια και μο.λλον ττολι- 
ορκονμΐνοί η ττολιορκουντες ωρμηντο διακινδυνευσαι. 
και αντω ετι ρωμην και ι; ν^σος Ιμιτρησθείσα τταρε- 
σ;(εν. ττρότερον /λεν γαρ αΰτ^5 ονση<: ΰλωδου? εττί 
το τΓολυ και άτριβονς δια τι)ν άει Ιρημίαν Ιφοβίίτο, 
και 7Γρο5 των ττολεμίων τούτο ενο'/χιζε μάλλον είναι• 

3 ΤΓολλω γαρ αν στρατοττε'δω άττοβάντι, Ιζ άφανονς 
χωρίον ■προσβάλλονται αΰτοΟ; /δλατττειν. σφίσι 
μϊν γαρ τάς εκείνων αμαρτίας και τταρασκευι^ν υττο 
τ^5 υλϊ;5 ονκ αν ομοίως Βηλα είναι, του δε αντων 
στρατοττεδου καταφανή αν εΤναι ττάντα τα αμαρτή- 
ματα, ώστε νροσττίτττειν αν αυτου5 απροσδοκι^τως ^ 

4 )8ουλοιντο• εττ' εκείνοις -γαρ αν είναι την ετηγείρησιν. 
ει δ' αυ ε? δασύ χωρίον βιάζοιτο όμόσε ΐε'ναι, τους 
ελάσσονζ, εμττείρονς δε της χωράς, κρείττονς ενομιζε 
των ττλεόνων απείρων λαν^ανειν τε αν το εαυτών 
στρατόττεδον ττολύ αν Βιαφθειρόμενον, ονκ ονσης της 



ΣΪΠΤΑΦΗΣ Δ', Α'. 243 

ττροσόψεωζ ^ ΧΡ^ν άλληλοΐζ Ι-πιβοηθίιν. άττο δέΒΟ 
του Αίτωλικοί ττάθονς, ο δια την νλην μίροζ τι 
βγενετο, ονχ ηκιστα αυτόν ταντα εστ^ει. των δέ 
στρατιωτών αναγκασ^ε'ντων δια την στενοχωριαν της 
νησον τοις εσχατοΐδ ττροσίσχοντας αριστοττοιεΐσβαι 
δια 7Γροφνλακη<;, και Ιμ—ρησαντός τινο9 κατά μικρόν 
της νλης άκοντοζ, καΐ ά— ο τοντου τΓνεν/χατος ε— ιγεκο- 
μέν-ον, το ΤΓολυ αυτ^5 ελα^ε κατακαν^έν. οΰτω δ»; 3 
τον5 τε Λακεδαι/Αονιου; /χαλλον κατιδών ίτλειΌνς 
οντα5, υτΓονοών ■ττροτερον ελασσοσι τον σϊτον αι,τοί; 
εσττε/χττειί', τότε ώ; εττ' ά^ιόχρεως τον? Ά^τ/ναιου^ 
/ιαλλον στΓουδϊ/ν ιτοιεΓσ^αι, την τε νησον ενα—οβα- 
το/τε'ραν ονσαν, τι^ν ετηχείρησιν τταρεσκενάζίτο, 
στρατιάν τε μίτα-πίμιτων εκ των εγγύς ζνμμΛχων 
και τα άλλα ίτοιμάζων. 

Κλέων δε έκεάω τε ιτροττΐμψας άγγελον ως ϊ/^ων 3 
και ε;^ων στρατιάν ϊ;ν ■^τι^'σατο άφικνειται ες Πύλον. 
και ά/χα γενό/χενοι ττίμτνονσι -ττρόϊτον ες το εν ττ} ι/ττεί- 
ρω στρατόττεδον κηρνκα, ττροκαλου/ζενοι ει βονλοίντο 
άνευ κίνδυνου τους εν τ^ ντ^σω άνδρας σψίσι τά τ€ 
οτΓ λα και σφάς αυτούς κελευειν τταραδοΰιαι, εψ' ω 
φυλακή τ^ μέτρια τηρησονται, εως αν τι ττερί του 
ττλεονος ζνμβαθ^. ου ιτροσ^εξαμενων δε αυτών μίαν 31 
μεν -ημεραν ετζεσχον, τ^ δ' νστεραια άνι/γάγοντο μεν 
νυκτός έττ' ολίγας ναίίς τους ό— λίτας ττάντας ε—ιβιβά- 
σαντες, ττρδ δε της εω ολίγον άττεβαινον της νϊ/σου 
εκατέρωθεν, εκ τε τοί5 ττελάγους και χρδς του Χιμέ- 
νος, οκτακόσιοι /χαλιστα οντες οττλιται, και εχωρουν 
δρόμω εττι το ττρώτον φνΧακτηριον της νήσου, ωδε 8 
γαρ διετετά;^ατο• εν ταυττ^ μεν τ^ ττρωττβ φυλχίκ^ ως 
τριάκοντα ήσαν οττλιται, /χε'σον.δέ και ό/χαλωτατόν 
τε και ττερι το ΰδωρ οι ττλειστοι αυτών και Έττιτάδας 
ο αρ)(ων ειχεν, μέρος δε τι ου ττολυ αΰτδ τονσχα- 
τον εφΰλασσε της νησον το χρδς Τ7}ν Πυλον, ο 
57»* εκ τ€ βαλάσστ/ς άττόκρημνον και εκ τ^ς γ^ς 
ϊ^κιστα επ•ί)χαχον• και γαρ τι και ερυμα αυτόθι ^ν 



244 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

ίταλαιον λίθων λογά8ην -π^ττοιημίνον, ο ίνόμιζον σφί- 
σιν ωφζλιμον αν είναι, (Ι καταλαμβάνοί άναγωρησίζ 
βιαιοτίρα. 
32 Ούτω μϊν Τΐταγμένοι ήσαν. οΐ δε Αθηναίοι τους 
μίν Ίτρώτον; φύλακας, οΐζ Ιττί^ραμον, ΐνθνζ 8ιαφθζί- 
ρονσίν €ν τε ταΓς ευναΐδ €Τί, αναλαμβάνοντας τα 
οττλα, και λαθόντες την άττόβασιν, οίομίνων αυτών 
τα5 ναυ5 κατά το εθος ες ίφορμον της ννκτος ττλεΓν. 

2 α/Λα δε έ'ω -γιγνομίνγ] και ό αλλο5 στρατός άττίβαινον, 
ΐκ μεν νέων εβ^ομηκοντα και όλίγω ττλειόνων τταντες 
-πλην θαλαμιών, ως έκαστοι εσκενασμενοι, τοξόται 
τε οκτακόσιοι και ττελτασται ονκ ελάσσονς τούτων, 
Μεσσηνίων τε οι βεβοηθηκότες και άλλοι όσοι ττερί 
Πτ^λον κατεΐχον ττάντες ιτλην των εττι τον τείχους 

3 φυλάκων. Αημοσθενονς δε τά^αντος διε'στϊ^σαν κατά 
διακόσιους τε και ττλειους, εστί δ' ■η ελάσσους, των 
χωρίων τα μετεωρότατα λαβόντες, οττως οτι ττλείστη 
ατΓορια 77 τοις ττολεμίοις -πανταχόθεν κεκνκλωμενοις 
και μη εχωσι ττρος ο τι άντιτάξωνται, άλλ' αμφίβο- 
λοι γιγνωνται τω ττληθει, ει μεν τοις ττρόσθεν εττίοιεν, 
νπο των κατοττιν /3αλλο'/Αενοι, ει δε τοις ττλαγιΌις, 

4 ντΓο των εκατέρωθεν -παρατεταγμένων, κατά νώτου 
τε αει εμελλον αυτοΐς, ■§ χωρησειαν, ''''[οί -πολέμιοι] 
εσεσθαι *[ι/Ίλοι] και οί άττοροίτατοι, τοΙ^ευ/^ασι και 
ακοντιοις και λίθοις και σφενΒόναις εκ -πολλού έχον- 
τες άλκην, *[6ΐς μη8ε επελθεΐν οΓο'ν τε ην]' φεύγοντες 
τε γαρ εκρατουν και αναρ^ωροΰσιν εττεκειντο. τοιαυ- 
ΤΎ/ μεν γνωμ-τ) 6 Αημοσθένης τό τε ττρωτον την 

33 ατΓορασιν εττενοει και εν τω έργω εταζεν οί δε ττερι 
τον ΕτΓίταδαν, και οττερ ην πλείστον των εν τύ) 
νήσω, ως εΓδον το τε ττρωτον φυλακτηριον Βιεφθαρ- 
μενον και στρατόν σφίσιν επιόντα, ξυνετάξαντο, και 
τοις οττλιταις των Αθηναίων ετττ^εσαν, βουλόμενοι 
2 ες χείρας ελθεΐν εξ εναντίας γαρ ούτοι καθεστηκε- 
σαν, εκ -πλαγίου δε οί ψιλοί και κατά νοότου. τοις 
μεν ονν όπλίταις ουκ η^ννηθησαν προσμΐξαι ουδέ τύ} 



ΣΤΙΤΡΑΦΗ2 Δ', ΛΔ'. 245 

σφετψα Ιμτϊ^ιρία, ^ησασθαι• οί γαρ ι/^ιλοι Ικατί- 
ρωθΐν βαλλοντ€ζ €ίρ•γον, και ο.μα, εκείνοι ουκ άντε- 
ΤΓτ^εσαν άλλ' -ησΰγαζον τοι)5 δε ψιλονζ, ύ} μάλιστα 3 
αΰτοΓδ τΓροσ^ε'οντες ττροσκεοιντο, ΐτρ^ττον και ο'ί 
υποστρέφοντας ημννοντο, ανθρωττοι κονφως τε 
Ισκανασμίνοι και προλαμβάνοντες ραδιως 'η7? φνγηζ 
χωρίων τε ;!(αλε7Γοτ7;τι και ΰττο Τ175 ττριν €ρημίας 
τραχίων όντων, εν 015 οί Λακεδαι/χόνιοι οΰκ ι^δύναντο 
διωκειν ο~\α Ιχοντίς. 

Χρόνον /λέν ονν τίνα ολίγον ούτω ττροζ άλΧηλονζ 34 
ηκροβολίσαντο' των δε ΑακζΒαιμονίων ονκετι ό^εως 
επεκ^εΐν 77 ττροστΓίτττοιεν Βνναμάνων, γνόντες αντου5 
οί ψιλοί βρα^ντίρονς ηΒη οντάς τω άμννασθαι και 
αντοι Τ;3 τε όψίΐ του θαρσάιν το ττλεΓστον ϋληφότας 
ΤΓολλαττλάσιοι φαινόμενοι και $νν€ΐθισμάνοι μάλλον 
μ-ηκίτι δεινούς αυτούς ομοίως σφίσι φαίνεσθαι, ότι 
ουκ εΰ^υς α^ια τ^ς ττροσΒοκίας έττεπόν^εο^αν, ωσττερ 
ότε ττρωτον άπίβαινον τι} γνωμτ) δεδουλω/ιενοι ως 
ετΓΐ Λακεδαι/Αονιους, καταφρονησαντίς και ίμβοη- 
σαντες αθρόοι ωρμησαν εττ' αυτούς και ίβαλλον λί- 
θοις τε καΐ το$ενμασι και άκοντιοις, ως έκαστος τι 3 
ττρο'χειρον «ιχεν.,/ γενομένης δε τ^ς /8ο:75 α/^α "Τ/ 
επώρομ^ εκττληξίς τε ενέττεσεν άνθρωττοις άηθεσι 
τοιαύτης μάχης και ό κονιορτος της νλης νεωστί κε- 
κανμένης εχωρει ττολυς άνω, άττορον τε ην ίδεΓν το 
ττρο αυτού νπό των το$ενμάτων και λι^ων α'ττο ττολ- 
λών άνθρωττων μετά του κονιορτοΰ άμα φερομένων, 
τό τε έργον ενταύθα ;^αλε7Γον τοις Λακεδαιρ,ονιοις 3 
καθίστατο" οντε γαρ οί ττΐλοι εστεγον τα τοζενματα, 
Βοράτιά τε εναττοκέκλαστο βαλλομένων, ειχόν τε 
ουδέν σφίσιν αυτοΓς χρησασθαι άττοκεκλημένοι μεν 
ΤΎ) όψει του ττροοράν, υ'ττο δε τ^ς μείζονος βοής 
των πολεμίων τα εν αΰτοΓς τταραγγελλόμενα ουκ 
εσακονοντες, κίνδυνου τε ΐΓαντα;^ο'^εν ττεριεστωτος 
και οί'κ έχοντες ελττίΒα, καθ" ο τι γρη αμυνομένου^ 
σωθήναι. 



246 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

35 Τέλος 8έ τρανμαηζομίνων η^η ττολλών δια το αεί 
^ν τω αΰτω άναστρίφεσθαι, ξυγκλΎ^σαντεζ €^ωρησαν 
£5 το εσχατον €ρνμα τηζ νησσυ, ο ου ττολυ άττ^ΐχ^εν, 
και τους Ιαυτώΐ' φύλακας, ως δέ ενεδοσαν, ενταύθα 
7Ϊ8η τΓολλω ετι ττλε'οΐΊ /3θΐ7 Τίθαρσηκότίς οί ι/^ιλοι 

2 εττε'κειντο• και των Λακεδαι/ΑονιωΓ όσοι /ιιέν υποχω- 
ρούντες εγκατελαμβάνοντο άττεθνησκον, οί δε ττολλοι 
διαφυγόντες ες το ίρυμα μΐτά των ταυττ; φυλάκων 
ΐτάξαντο τταρά τταν ως α/Λυνου/χενοι τ/ττερ ην εττί- 
/Μαχον. και οί Ά^ι^ναιοι εττισπο/Αενοι ττερίο^ον μεν 
αυτών και κυκλωσιν χωρίου Ισχυΐ ουκ ειχον, ττροσιον- 

3 τες δε ε^ ενάντιας ώσασ^αι εττειρώντο. και χρόνον 
μεν ΤΓολυν και της ημέρας το ττλειστον ταλαιττωρου- 
μενοί αμφότεροι υπό τε τ^ς μάχης και Βίψους και 
ηλίου άντεΐχον, ττειρωμενοι οΐ μεν εζελάσασθαι εκ 
του μετέωρου, οί δε μη ενδουναι• ραον δ' οί Λακεδαι- 
μόνιοι ημυναντο η εν τω ττρίν, ουκ ονσης σφών της 
κυκλωσεως ες τα ττλάγια. 

36 Έττειδτ} δε άττεραντον ην, -ττροσελθων ο των Μεσ- 
σηνίων στρατηγός Κλε'ωνι και Αημοσθενει άλλως 
ίφη ΤΓονειν σφάς' ει δε βούλονται έαυτω δούναι των 
τοξοτών μέρος τι και των ψιλών ττερϋεναι κατά νώ- 
του αυτοΐς όδω, ύ) αν αΰτδς ευργ], δοκειν βιασασθαι 

2 την εφοδον. λαβών δε α ι^τησατο εκ του αφανούς 
όρμησας, ώστε μη ΐδεΐν εκείνους, κατά το αει τταρεΐ- 
κον του κρημνώδους της νήσου προβαίνων και η οί 
Λακεδαι/Λο'νιοι χωρίου Ισχύΐ ττιστεΰσαντες ουκ ε'φΰ- 
λασσον, χαλεττώς τε και μόλις ττεριελθων ελαθεν, 
και ετΓΐ του μετέωρου εξαττίνης αναφανείς κατά νώτου 
αυτών τους μεν τω άΒοκητω εζεττληξεν, τους δε α 
7Γροσεδε;^οντο ίδόντας ττολλώ μάλλον εττερρωσεν. 

3 και οί Λακεδαΐ;αόνιοι βαλλόμενοι τε άμφοτερωθεν 
ηΒη και γιγνό/^,ενοι εν τω αΰτώ ^υ/λτττώ/Λατι, ως 
μικρόν μεγάλω εΐκάσαι, τω εν ©ερμοττυλαις — εκείνοι 
τε γαρ τύ} άτραττω ττεριελθόντων των Περσών Οίε- 
φθάρησαν, οίτοί τε — αμφίβολοι τί^η οντες οικε'τι 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΑΖ'. 247 

άντΐΐχον, άλλα 7ΓθλλοΓ9 τε ολί-γοι μαχόμενοι και 
ασθένεια, σωμάτων 8ίά την σιτοδειαν νττεχωρονν και 
οι Ά^τ/ναΓοι Ικράτονν ηΒη των εφόδων. 

ΓνοΟζ δε 6 Κλε'ων και ό ^ημοσθίνηζ, οτι, εί και 37 
όττοσονουκ μάΧΧον ενδωσουσι, Βιαώθαρησομίνον<ί 
αντονζ νπο της σφετερας στρατιάς, ετταυσαν τϊ/ν /χ,α- 
;^77ν και τονς εαυτών άττεΐρξαν, βονλόμενοί αγαγίΐν 
αντονς Άθηναίοίς ζώντας, ει ττως του κηρύγματος 
άκουσαντες Ιττικλασθάεν τ^ γνώμΎ^ τα οττλα τταρα- 
Βονναι, και ησσηθ^ΐεν του τταρόντος δεινοί;. Ικηρνξάν 
τε ει βονλοιντο τα οττλα τταραδοΰναι και σφάς αυ- 
τούς "Αθηναίοις, ώστε βονλενσαι ο τι αν Ικείνοις 
ΒοκΎ]' οί δε άκοΰσαντε; τταρηκαν τάς άσπίΒας οΐ ττλει- 38 
στοι και τάς χείρας άνεσεισαν, δί;λουντε? ττροσίεσθαι 
τά κεκηρνγμενα. //,ετά δε ταί5τα γενομένης της ανα- 
κωχής ζννηλθον ες λογούς ό τε Κλέων και ο Δημο- 
σθένης και εκείνων ^τνφων ο Φαρακος, των ττροτερον 
αρχόντων τον μεν ττρωτον τεθνηκότος, 'ΈτητάΒον, του 
δε /χετ' αΰτδν Ίτηταγρέτον εφηρημενον εν τοις νεκροΐς 
ετι ζώντος κειμενον ώς τεθνεωτος, αΰτος τρίτος εφη- 
ρημενος αρχειν κατά νομον, ει τι εκείνοι ττασ^οιεί'. 
έλεγε δε ο 2τυφων και οί μετ αΰτου οτι βονλονται 2 
διακηρνκενσασθαι ιτρος τους εν ττ} ηπείρω Λακεδαι- 
μονίονς, ο τι χρη σφάς ττοιειν. και εκείνων μεν ον- 
δενα αφεντών, αυτών δε *[τών *Α^ΐ7^'^''^*'] καλούντων 
εκ τ^ς ηττείρον κήρυκας, και γενομένων εττερωτησεων 
δις ^ τρις, ό τελευταίος διαττλευσας αυτοΓς άττο των εκ 
Τι^ς ηπείρου ΑακεΒαιμονίων άνηρ άττηγγειλεν, οτι οί 
Λακεδαΐ)α,όνιοι κελευουσιν υμάς αυτούς ττερι υμίϋν αυ- 
τών /3ουλεΰεσ0αι, μηΒεν αισχρον ττοιοϋντας. οί δε 3 
κα^' εαυτούς βονλενσάμενοι τά οττλα τταρε'δοσαν και 
σφάς αυτούς, και ταΰτην μεν την ημεραν καΐ την 
ετΓίουσαν νύκτα εν φυλακή εΐχον αυτούς οί Άθηναΐοΐ' 
ΤΎ] δ' νστεραία οί ]αέν Ά^τ^ναΐοι τροτταΐον σττ/σαντες 
εν Τ77 νϊ^σω τάλλα διεσκευάζοντο ώς ες ττλουν, και τους 
άνδρας τοις τριηράρχοις διεδίδοσαν ες φυλακην, οί δέ 



248 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

ΑακζΒανμόνιοι κηρνκα ττέμΦαντεζ τονζ νεκρονζ 8ΐ€κο- 

μίσαντο. 

4 ΆτΓίθανον δ' €ν ΤΎ] νήσω και ζώντες ελήφθησαν 
τοσοιδε' είκοσι μεν όττλΓται ^ίεβ-ησαν καΧ τετρακόσιοι 
οί ττάντεζ• τοντων ^ώντ€5 εκομίσθησαν οκτώ αττοδε- 
οντες τριακόσιοι, οί δί άλλοι άττεθανον. και ^τταρτια- 
ται τούτων ήσαν των ζώντων ττερί είκοσι και εκατόν. 
39Ά^•>/ναιων δε ου ττολλοι ^ιεφθάρησαν η -γαρ μάχη 
ου στάδια ην. χρόνος δε 6 ζνμττας εγενετο όσον οί 
ανΒρες οί εν ττ) νι^σ^ω εττολιορκηθησαν, άττο της ναυ- 
μαχίας μέχρι της εν τη νήσω μάχης, εβΒομηκοντα 
•ημεραι και δυο. τούτων ττερι εΐκοσιν ημέρας, εν αίς οί 
■πρέσβεις ττερΙ των σττονδών άττηεσαν, εσιτοδοτοΰντο, 

2 τα5 δε αλλάς τοΓζ εσττλεουσι λάθρα Ζιετρεφοντο. και 
ην σΓτο5 εν τχι νήσω και άλλα βρωματα εγκατελη- 
φθη• ό γαρ άρχων Έπιτάδας εν^εεστερως εκάστω 
τταρείχεν η ττρος την εξουσίαν. 

Οί ^έν δι; 'Α^τ^ναιοι και οί Πελοττονντ^σΊοι άνεχω- 
ρησαν τω στρατω εκ της Πύλου εκατεροι επ οίκου, 
και του Κλέωνος, καίπερ ρ,ανιώδτ^ς ούσα, η ύττόσχε- 
σις άττεβη• εντός γαρ εΐκοσιν ήμερων ηγαγε τους 

40 άνδρας, ωσπερ νττεστη. τταρά γνωμην τε ^η μάλιστα 
των κατά τον ττολεμον τούτο τοις Ελλτ^σιν εγενετο• 
τους γαρ Λακεδαι/χονίους ούτε λιμω ουτ ανάγκη ου- 
δεμία ηζίουν τα οττλα τταραδοΰναι, αλλά έχοντας και 

2 μαχόμενους ως εδυναντο άττοθνησκειν. άττιστοΰντες 
τε μη εΤναι του? τταραδο'ντας τοις τε^νεώσιν ϋ'/χ.οιου?, 
και τινο5 ερομενου ττοτε ύστερον των Αθηναίων ξυμ- 
μάχων δι' άχ^τ^δόνα έ'να των εκ της νήσου αιχμάλω- 
των, ει οί τε^νεώτες αυτών κάλοι κάγαθοί, άττεκρίνατο 
αυτω ττολλου αν άζιον είναι τον άτρακτον, λέγων τον 
οΐστόν, ει τους άγαμους διεγιγνωσκεν, δι^λωσιν ττοιοΰ- 
μενος οτι 6 εντυγχάνων τοις τε λι^οις και τοζεΰμασι 
Βιεφθείρετο. 

41 Κ-ομισθεντων δε των ανδρών οί Αθηναίοι εβου- 
λευσαν Βεσμοΐς μεν αυτούς φυλάσσειν μέχρι ου τι 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΜΒ'. 249 

ξνμβωσιν, ην δ' οί Πίλο— ο»ι->;σιοι τρο τούτου €5 
την γην ίσβάΧΧωσιν, ί^αγαγοντες αττοκτάναι. ττ79 2 
δέ Πνλου φνΧακτ)ν κατ&ττησαντο, και οί εκ τηζ 
Ναυττακτου Μεσστ/νιοι α? ες ττατρβα ταντϊ/ν, εστί 
γαρ η Πνλο9 τη'; Μεσστ/νιδος ττοτέ ονσ~η<; γη<;, ττίμ- 
ί/^αντες σφων αυτών τονς εττιτηδειοτάτονζ Ιληίζοντο 
την Αακωνικην και ττλεΓστα ίβλατττον, ομόφωνοι 
οΓΓες. οί δε ΑακΐΒαιμόνιοι ^άπαθεΐζ όντες εν τω ττρίν 3 
χρόνω λΎ]στΐίαζ καΐ τοιούτου ττολε/Αου, των τε Ειλώ- 
των αυτο)ΐιολονντων και φοβούμενοι μη και εττι μα- 
κροτερον σφίσι τι νεωτερισθώ των κατά την )(ωραν, 
ου ραδί'ως εφερον, αλλά, και— ερ ου )8ουλο/χενοι ενΒψ 
λοι είναι τοΪ5 Άθηναίοΐζ, εττρεσβενοντο τταρ αντους 
και εττειρώντο την τε Πυλον και τους άνδρας κομί- 
ζεσθαι. οί δε μειζόνων τε ωρεγοντο και ιτολλακις 1 
φοιτωντων αυτούς άττράκτους άτΓε'ττε/ιτΓον. ταΰτα μεν 
τα ττερι Πυλον γειορ,εΐ'α. 

Τοί; δ' αυτού θερον^ μετά ταΰτα ενθνς ^Αθηναίοι 42 
ε? την Κοριν^ιαν εστρατευσαν ναυσιν ογδοι/κοντα 
και δισ;^ιλιΌις όττλιταις εαυτών και εν ίτΓτταγωγοΓς 
ναυσι διακοσιοις ίτττΓευσιν ηκολούθονν δε και των 
ξνμμά^ων !Μιλι;σιοι και Άνδριοι και Καρυστιοι, 
εστρατηγει δε Νικίας ο '^ικηράτον τρίτος αυτός, 
χλε'οντες δε ά/^ια εω εσχον μεταξύ Χ,ερσονησον τε καΐ 2 
Ρειτου ες τον αίγιαλον του χωρίου, υττέρ ου ό 2ολυ- 
γιος λόφος εστίν, εφ' ον Αωριης το ττάλαι ΙΒρνθεντες 
τοις εν ΤΤ7 ττόλει Κοριν^ιοις εττοΧεμονν, ουσιν Αίο- 
λεΰσιν, και κώμη νυν εττ αυτοΰ 2ολυγεια καλούμενη 
εστίν. ά~6 δε του αιγιαλού τούτου, εν^α αί ν^ες 3 
κατεσχον, η μεν κώμη αυτϊ; δώδεκα σταδι'ους απέχει, 
η δε Κορινθίων ττόλις εζηκοντα, 6 δε Ισθμός είκοσι. 
Κορίνθιοι δε ττροττνθομενοι εζ'Άρτγονς, ότι η στρατιά 
ηξει των Αθηναίων, εκ ττλείονος εβοηθησαν ες Ίσθ- 
μόν πάντες πλην των εξω Ίσθμον• και εν Άμπρακία 
και εν Λευκαδια άττ^σαν αυτών ττεντακόσιοι φρουροί 
οί δ' άλλοι πανΒημει επετηρονν τοις Άθηναίονς οί 4 



250 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΪ 

κατασχησονσίν. ω5 δε αυτούς ΐΚαθον νυκτός κατα- 
ίΓλ€υσαντ€5 και τα σημίί,α αντοΐζ ήρθη, καταλιττόντες 
Τθυ5 ημία-^ΐζ αυτών έν Κ.€•γχρ€ία, ην αρα οί ^ Κθηναίοι 
Ιιιϊ τον Κρομμνωνα ιωσιν, εβοηθονν κατά τά;^05. 

43 και Βάττο5 /Α£ν 6 €Τ€ρο5 των στρατη-γων, δυο γαρ 
^σαν €ν ττ) μάχη οΐ τταρόντεζ, λαβών λόχον ηλθ(.ν 
επι την ^ολΰγειαν κωμην, φνλάξων άτείχιστον ονσαν, 
Ανκόφρων δε τοΓζ αλλοΐ5 ζννεβαλΧεν. και ττρώτον 
μίν τω δε^ιω κέρα των ^Αθηναίων ενθνς αττοβεβηκότί 
ττρο της "Κΐρσονησου οΐ Κορίνθιοι εττεκειντο, εττειτα 

2 δε και τω αλλω στρατενματι. και ^ν τ^' ρ-αχ^/ καρ- 
τερά και εν χερσί, ττάσα. και το /Λεν δε^ιον κέρας 
των Αθηναίων και Καρυστιων, ούτοι γάρ τταρατε- 
ταγρ,ενοι ^σαν έσχατοι, εδε^αντό τε τους Κορινσιους 
και. εώσαντο μόλις• οί δε νττοχωρησαντες προς αίρ,α- 
σιάν, '^ν γάρ το χωρίον ττρόσαντες ττάν, βάλλοντες 
τοις λι^οις καθΰττερθεν οντες και τταιωνισαντες ετττ^ε- 
σαν αυ^ις, δε^αρ,ενων δε των ^Αθηναίων εν χερσίν •>^ν 

3 ττάλιν •>7 μό-χη. λόχος δε τις των Κορινθίων εττιβοη- 
θησας τω εΰωννμω κέρα εαυτών έτρεψε των Αστ^ναιων 
το δε^ιόν κέρας και εττεδιω^εν ες ττ^ν θάλασσαν ττά- 
λιν δε άτΓο τών νεών άνέστρεψαν οι τε Αθηναίοι και 
οί Καρυστιοι. το δε άλλο στρατόττεδον άμφοτέρω- 
θεν εμάχετο Συνεχώς, ρ.άλιστα δε το δεςιόν κέρας 
των Κορινθίων, εφ' ω ο Ανκοφρων ων κατά το ενωνυ- 
μον των Αθηναίων ημννετο• ηλττιζον γάρ αυτούς επι 
τί^ν ^ολυγειαν κωμην ττειρασειν. 

44 Χρόνον μεν ουν ττολυν άντειχον ονκ ενδιδόντες 
άλλν7λοις• εττειτα, ήσαν γάρ τοις Άθηναιοις οί ΙτΓττης 
ωφέλιμοι ζνμμαχόμενοι, των ετέρων ονκ εχόντων 
ΐτΓΤΓΟνς, ετράτΓοντο οί Κορίνθιοι και ΰττεχωρησαν 
ττρος τον λόφον και ε^εντο τά οττλα και ονκέτι κατε- 

2 βαινον, άλλ' ϊ^συχαζον. εν δε τύ) τροττη ταντη κατά 
το δε^ιδν κέρας οί ττλειστοί τε αυτών άττε'^ανον και 
Ανκοφρων 6 στρατηγός, η δε αλλτ; στρατιά τούτω 
τώ τρόπω ου κατά δίω^ιν ττολλτ^ν ουδέ ταχείας φυγής 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Δ', ΜΕ', 251 

γενομένης, εττει εβίάσθη, Ιτταναχωρησασα -προζ τα 
μετίωρα ί8ρνθη. οΐ δε Αθηναίοι, ως ονκε'τι αΰτοΓς 3 
ετΓτ^εσαν ε5 μά^ην, τοιίδ τε νεκρουζ εσκνλευον και 
τονς εαυτών άντ^ρουντο, τροπαΐον τε ευθέως ίστησαν. 
τοις δ' ημίσεσι των Κορινθίων, οι εν τ^ Κεγ^εια 
Ικάθηντο φνλακεζ, μη εττι τον Κρομμνωνα ττλενσω- 
σιν, τούτοις οτ,' κατάδτ/λο? ι; Η-ό-Χν ν^ ^'^ο του ορούς 
του 'Ονειου• κονιορτον δε ώς είδον και ως εγνωσ^αν, 
Ιβσηθονν (χθνζ. Ιβοηθησαν δε και οί εκ τη<ΐ ττόλεως 4 
ττρίσβντΐροι των 'Κορινθίων, αίσθόμενοι το γΐγενψ 
μίνον. ιΖόντί<: δε οί ^Αθηναίοι ζί•μτΓαντας αυτούς 
ετΓΐόντας και νο/Λίσαντες των [«γγ^ξ] άστυγειτόνων 
ΠελοτΓονί'τ^σιων βοηθ^ιαν εττιε'ναι άνεχοίρουν κατά 
τα^^ος εττΐ τάς ναυς έχοντες τα σκυλευ/χατα και τους 
εαυτών νεκρούς ττλην δυοΓν, ους εγκατελιπον, ου δυνά- 
μενοι ευρειν. και άναβάντες εττι τας ναΰς εττερακό- 5 
θησαν ες τας εττικει/λένας νήσους, εκ δ' αυτών έττικψ 
ρυκευσα/χενοι τους νεκρούς ους εγκατελιττον υττοσττον- 
δους ανείλοντο. άττίθανον δε Κορινθίων μεν εν ττ) 
μάγτι δώδεκα και διακόσιοι, ^Αθηναίων δέ όλιγω 
ελασσους τζεντηκοντα. 

Άραντες δε εκ τών ν>;σων οί Αθηναίοι ίττΧενσαν 45 
ανθημερον ες Κρομμνωνα της Κορινθίας- αττε'χει δε 
τ^ς ττόλεως είκοσι και εκατόν σταδιους. και καθορ- 
μισάμίνοι την τε γην εδτ^ωσαν και την νύκτα τ/ΰλι- 
σαντο. τ^ δ' υστεραια τταραιτλευσαντες ες τι^ν 2 
ΈτΓίδαυρι'αν ττρώτον και άττόβασίν τίνα ττοιησάμα/οι 
άφίκοντο ες Με^ώντ/ν ττ}ν μεταξύ Έττιδαυρου και 
Τροιζΐ7*'°55 και άτΓολαβόντΐς τον τΐ7ς χερσοί'ησον 
Ισθμον ετειχισαν, εν ω τ^ Με^ών// εστί, και φρονριον 3 
^^αταστησάμζνοι ελ7}στευον τον ειτειτα ;!^ονον Τ7^ν τε 
Ύροιζηνίαν γην και Άλιάδα και Έίτιδαυρίαν. ταις 
δε ναυσίν, εττειδι} ε^ετεί^ισαν το χωρίον, άπ-ε'ττλευσαν 
επ-' οίκου. 

Κατά δε τον αυτόν χρόνον, ον ταντα εγίγνετο, 46 
και Εΰρυ/Αεδων και Σοφοκλής, εττειδι} εκ τι^ς Πύλου 



252 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

αττηραν 65 την ^ικελιαν νανσΐν Αθηναίων, αφικόμ^νοι 
€5 Υϋρκνραν Ιστρά.τΐ.νσαν μ^τά των €Κ της ττολεω; εττι 
τονς ίν τω υρα τη'; Ίστωνης Κερκυραίων καθώρνμί- 
νονζ, ο'ί τότ€ μ€τά την στάσιν δια/3άντ€5 Ικράτονν τε 

2 τη<ί -γ-ηζ και ττολλά (.βΧατττον. ττροσβαΚόντες δέ το 
μ\ν τΐ,ίγισμα εΤλον, οί δε ανδρε5 καταττεφευγότες 
αθρόοι ττροζ μετέωρόν τι ξννίβησαν, ώστε τονς μεν 
ετΓίκονρονς τταραδοίναι, ττερι δε σφων τα οττλα τταρα- 
δόντων τον Αθηναίων Βήμον διαγνώναι. και αντονς 
ες την νησον οί στρατηγοί την Πτυχιαν ε5 φνλακην 
8ίεκόμισαν ντΓοσττόνΒους, μεχρί ου Άθηναζε ττεμ- 
φθωσίν, ώστε, εάν τις άλω αττοΒώρασκων, αττασι 

3 λελύσ^αι τάς σττονΒάς, οΐ δε τοί δήμου προστάται 
των Κερκυραίων, δεδιότες μη οί Ά^τ^ναΐοι τον? ελ- 
θόντας ουκ άττοκτείνωσι, μηχανωνται τοίονοε τι. των 
εν ΤΎ) νήσω ττείθουσί τίνα; ολίγους, ντΓοτεμψαντες 
φίλους και διδάξαντες ως κατ' ευνοιαν δι; λε'γειν, οτι 
κράτιστον αυτούς εϊη ώς τάχιστα άττοδραναι, ττλοΓον 
δε τι αυτοί ετοιμάσειν μελλειν γαρ 8η τους στρατη- 
γούς των Αθηναίων τταραΒωσειν αυτούς τω οημω των 

47 Κερκυραίων, ως δε εττεισαν, και μηχανησαμενων το 
ττλοΓον εκπλεοντες ελήφθησαν, ελέλυντό τε αί σττον- 
δαί και τοις Κερκυραίοις τταρεδέδοντο οί ττάντες. 
ζυνελάβοντο δε του τοιούτου οΰ;^ ηκιστα, ώστε ακρι- 
βή την ττρόφασιν γενέσθαι και τους τεγνησαμενους 
άδεε'στερον εγχειρησαι, οί στρατηγοί των Αθηναίων, 
κατάδηλοι οντες τους άνδρας μη αν ;6ουλεσ^αι νπ 
άλλων κομισθεντας, διότι αυτοί ες ^ικελιαν επλεον, 
Τϊ^ν τι/χτ^ν τοις αγουσι -προστΓΟίησαι. 
2 ΤΙαραλαβόντες δε αυτούς οί Κερκυραίοι ες οίκημα 
μέγα καθεΐρξαν, και ύστερον ενάγοντες κατά εϊκοσιν 
άνδρας διηγον δια δυοΓν στοίχοιν οπλιτών εκατέ- 
ρωθεν Ίταρατεταγ μένων, δεδε/χενους τε ττρος αλλτ^- 
λους και τταιομενους και κεντουμενους υπο των 
■παρατεταγμένων, ει ττου τις τίνα ιδοι εχθρον εαυ- 
τού• /μαστιγοφόροι τε τταριόντες εττετάχυνον τ^ς 



Σ1ΤΓΡΑΦΗ3 Δ', ΜΗ'. 253 

όδοΰ τους σχολαίτίρον • *ΤΓροίόνταζ. καΐ €9 μ^ν 48 
άνδρας ίζηκοντα ΐλαθον τονς εν τω οίκηματι τοντω 
τω τροττω είαγαγόντίς και διαφθείραντΐζ• ωοντο γαρ 
αντονζ μ€ταστησοντάζ ιτοι άλλοσε άγειν ως δε 
Ύ)σθοΐΎθ και τΐ5 αυτοΓς εδι^λωσεν, τονς τε Άθψ'αίον<ί 
ί—εκαλονντο και «κελενον σφας, ΐΐ βονΧονται, αυτοί,'5 
8ιαφθΐίρ€ΐν, ίκ τ€ του οίκηματοζ ονκί,τι ηθΐΧον ε^ι- 
ί'ναι, ουδ' εσιέναι ίφασαν κατά δννα/Αΐν ττερωφεσθαί 
ον8€να. οί δέ Κερκυ-ραΓοι κατά /χέν τάς 6νρα<ΐ ονδ' 2 
αυτοί διενοουιτο βιάζεσθαι, άναβάντζς δέ εττί το τεγος 
του οίκηματοζ καΐ Βΐΐλόντες την οροφην ΙβαΧλον τω 
κ(ραμω και ίτό^ευον κάτω. οί δε εφυλάσσοντό τε 
ω5 ■>7θ^'ΐ'<ι^το, και ά/^α οί ττολλοί σφα.<; αντονζ διε'^^ει- 3 
ρον, οίστους τε ονς αφιεσαν εκείνοι ες τάς σφαγά<ΐ 
κα^ιειτες και εκ κλινών τινών, αί ετυ;(ον αυτοΓς ενοΰ- 
σαι, τοις σττάρτοις και εκ τών Ιματίων τταραφηματα 
ΤΓοιονντες άτταγχό/χενοι, τταντί τρόττω το ττολυ τ^ς 
νυκτός, εττεγενετο γαρ ιΌ^ τω τταθηματι, άιαλοΰντες 
σφάς αυτούς και βαλλόμενοι νττο των άνω, Βι^φθάρη- 
σαν. και αυτούς οί Κερκυραίοι, εττειδί; ήμερα εγενετο, 4 
φορμηΒον εττί άμάζας εττίβαΧόντζζ άττηγαγον ΐζω 
της ττόλεως. τάς δε γυναίκας, οσαι εν τω τειχίσματί 
εάλωσαν, ι^ιδραττοδισαντο. τοιουτω /χέν τρόττω οί εκ 
του όρους Κερκί'ραΓοι νττό τον Βημον Βκφθάρησαν, 
και η στάσις ϊτολλτ) γενομένη ΙτεΧεντησεν ες τοΰτο, 
όσα γε κατά. τον ττόλε/χον τόνδε• ου γάρ ετι ^ν υνό- 5 
λοί—ον των έτερων ό τι και ά^ιόλογον. οί δε Ά^τ^- 
ναΓοι ες ττ^ν 2ικελιαν, Για τερ το ττρωτον ωρμηντο, 
άτΓΟ— λευσαντες μετά των εκεί ξνμμάχων εττοΧίμονν. 

Και οί εν τ^ Ναυττάκτω Ά^τ^ναιοι και 'Ακαρνάνες 49 
ά/χα τελευτώντος του βέρους στρατενσάμενοι Ανα- 
κτόρων Κορίνθιων ΤΓοΧιν, -η κείται εττί τω στόματι 
τον Αμττρακίκον κολττου, εΧαβον ιτροδοσια• και 
εκιτέμψαντες Κορίνθιους αυτοί Άκαρνάνες οικι^'τορες 
ατΓο — αντων εσ^ον το χωρίον, και το θέρος ετελευτα. 

Του δ' εττιγιγνομενον γειμωνος Άριστεβης ά Άρ- 50 



254 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

χίττπον, €19 των άρ-γνρολό-γων νέων Αθηναίων στρα- 
τηγός, αί ΙξίττΙμφθησαν ττρός τονζ ξνμμάχονζ, Άρ- 
ταφίρνην, ανΒρα ΐΐίρσην, τταρά /^ασιλίω; ττορενόμίνον 
€5 Λακεδαί/Αονα, ξνλλαμβάνα έν Ήιόνι τ^ εττί. ^τρυ- 

2 μόνί. και αυτού κομίσθίντοζ οί 'Α-θηναΧοι τά? /λεν 
€7Γΐστολα5 μΐταγραψαμΐνοι εκ των Άσσυρι'ων "γραμ- 
μάτων άνε'γνωσαν, εν αΤς πολλών άλλων ■γεγρσ.μμίνων 
κζφαλαιον ην 7Γ/οο5 Αακ^Βαιμονίονς ου γιγνωσκειν ο 
τι βονΧονται• τΓολλών γαρ ελ^όντων ττρίσβΐων ον- 

3 δε'να ταντα λε'γειν ει ο?ν βονΧονται σαφές λέγειν, 
ττεμψαι μετά τον ΤΙερσον άνδρας ώς αντόν. τον δε 
Αρταφερνην νστερον οί Αθηναίοι αττοστελλονσι 

τριηρει ες "Εφεσον και ττρεσβεις αρ.α• ο"ί ιτνθόμενοι 
αντοθι )8ασιλε'α Άρταζερζην τον 'ρ,ερζου νεωστί τε- 
θνηκότα, κατά -γαρ τούτον τον ;!(ρόνον έτελεΰτι^σεν, 
εΐΓ οίκου άνε^ωρησαν. 

51 Τον δ' αϊτοί ;)(ει^ϋ,ώνο5 και ΧΓοι το τεΓ;)(05 ττεριει- 
λον το καινον, κελευσάντων Αθηναίων και νττοτττεν- 
σαντων ες αυτου5 τι νεωτεριεΐν, ττοιησαμενοι μεντοι 
ττρός Άθηναίονς ττίστεις και βεβαιότητα εκ των δυ- 
νατών μηδέν ττερι σφάς νεωτερον βονλείσειν. και 
6 χειμων ετελεντα και εβ8ομον έτος τω πολεμώ ετε- 
λευτα τώδε ον Θουκυδιδτ^ς ^υνεγραψεν. 

52 Του δ' ετΓίγιγνομενον θερονς ενθνς του τε ηλίον 
εκλιπες τι έγενετο ττερι νονμηνίαν και τον αυτοΰ 
μηνός ισταμενον εσεισεν. και οί Μυτιλι^ναιων φνγά- 
Βες και τών άλλων Κεσβίων, ορμώμενοι οί ττολλοι εκ 
της ηττείρου και μισθωσάμενοι εκ τε Πελοττονντ/σου 
ετΓίκουρικον και αΰτό^εν ^υναγειραντεζ, αίροΰσι 'Ροι- 
τειον και λαβόντες δισχιλιου5 στατηρας Φωκαίτας 

2 αττεδοσαν ττάλιν, ουδέν άδικτ/σαντες. και μετά τούτο 
ετΓΐ Αντανδρον στρατευσαντες ττροΒοσίας γενομένης 
λα)«,/3ανουσι την ττόλιν. και ην αυτών η διάνοια τάς 
τε αλλάς ττολεις τας ακταίας καλονμενας, ας ττροτερον 
Μυτιλι^ναιων νεμομενων ^Αθηναίοι εΤχον, ελενθερονν, 
και ττάντων μάλιστα την "Αντανδρον, και κρατννάμε- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', >•Γ•. 255 

νοί αντην — ναΰ; τ€ γαρ ευττορία -ην -ποιείσθαι, αντό- 3 
βεΐ' ζίλων ίτταρχόΐΎων και της "Ιδτ^ς ε7ΓίΚ€ΐ/Λ€η/?, και 
ττ; άλλι^ τταρασκίΐ•^ ί Γσ^εϋ — ραδι'ως αττ' αντης όρ- 
μωμενοί Τ7;ν τ€ Λεσ^ον, εγγν? οισαν, κακώσίΐν και 
τα £ν τ^ ηττείρω Αιολικά ττοΧίσματα χίίρωσασθαι. 
καΐ οί μεν ταντα τταρασκ^νάζίσθαί 1/χ.ελλον. 

Ά^ί^ναΓοι δε εν τω αΰτω ^ερει ίξηκοντα ναυσι και 53 
δίσ;^ιλιοΐ5 όττλιταΐζ ίττττενσί τε όλιγοΐ5 και των ζνμ- 
μαχων ^Ιίλησίοΐζ και αλλου5 τινα5 αγαγοιτες εστρα- 
τ€νσαν ετΓΐ Κ.νθηρα• εστραπ/γει δε αυτών Νικίας ό 
Νικ7;ράτου και Νικόστρατο? ό Διοτρέφονς και Αυ- 
τοκλϊ]ς ό Τολ/χαιον. τα δε 'Κνθτηρα νησό<ϊ εστιτ', 3 
ετΓίκειται δε τι^ Αακωΐ'ΐκ^ κατά Μαλεαν Λακεδαι- 
μόνιοι δ* είσι των ττεριοικων και κνθηρο^ίκης αρχτ] εκ 
Τί;5 ^ττάρτης Βίίβαινεν αυτόσε κατά ετο9, όττ λιτών τε 
φρονράν δίΐΤΓΐμττον άει και 7Γθλλϊ}ν επιρ,έλειαν εττοι- 
οίΐ'το. ^ν γάρ αΰτοΓϊ τών τε άττ Αίγττττου και 3 
Αφνηζ όλκάδων ιτροσβολη, και λτ^σται αρ,α τ»}ν 
Αακωνικί}ν 7;σσον ελΰιτουν εκ βαλάσστ^ς, Ή''"^Ρ μόνον 
οΐόν τ ην κακονργεΓσ^αι• ττάσα γάρ άνε;^ει προς το 
2ικίλικον και Κρτ/τικον ττε'λαγος. κατασ;)(όντε5 ο*νθ4- 
οί Αθηναίοι τω στρατω, δε'κα ρ.εν νανσι και δισχιλι- 
015 Μιλτ^σιων όττλιταις την εττι θαλάσστ) ττόλιν, 
2κάι•δειαν καλον/Αε'νΐ}ν, αίρονσι, τω δε άλλω στρα- 
Τΐνματί άττοβάντί•; της νήσου ες τά ιτρος !Μα/\ε'αν 
Τίτραμμίνα ί^ωρονν εττι Τί/ν [εττι θαλασσί;] ττόλιν 
τών Κνθηρίων, και ενρον [εν^νς] αντονς Ιστρατο- 
■7ΓΐΒενμενον<! άτταντας. και μάχης -γενομίνης ολίγον 2 
/ιεν τίνα χρόνον νιτίστησαν οί Κν^τ/ριοι, Ι— είτα τρα- 
ττό/χενοι κατε'φνγον ες ττ^ν ανω ττόλιν, και ύστερον 
ζννίβησαν ττρός Νικι'αν και τους ^'νάρρ^οντας ^Αθψ 
ναιΌις ΙτΓίτρίψαι ττερί σφων αντων "ττλην θανάτου, 
ήσαν δε' τίνες και γενόρ,ετ'οι τω Νικία λόγοι ττρότΐρον 
ττρός τινας τών Κυθηρίων, διο και ^άσσον και ε—ι- 3 
τηθ€ΐοτ€ρον το τε τταραυτικα και το εττειτα τά της 
ο/χολογιας Ιττραγβη αυτοΓς• άνεστησαν γάρ αν οί 



2δ6 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

Αθηναίοι "Κυθηρίονς, Λακβδαι/χ,ονιους τε οντάς καΧ 
4 £7Γΐ ττ} Λακωηκτ) τ^9 νί^σου ούτως €τηκΐΐμίνηζ. μΐτά 
δέ τΐ7ν ξν/χβασίν οι Αθηναίοι την τε ^κάνδειαν το 
€7Γΐ τω λι/Αε'νι ττόΧισμ-α τταραλαβόντΐζ και των Κυ^τ/- 
ρων φυλακην -π-οιησάμενοι εττλευσαν ες τε Άσίνην 
και Έλος και τα ττλεΓστα των ττερι θάλασσαν, και 
άτΓοβάσαζ ττοιον/χενοι και εναυλιζό//.ενοι των χωρίων 
ον καιρόν ε"?7 εδ^ουν ττ^ν γην ημίραζ μάλιστα ετττα. 

55 Οί δε Λακεδαιρ,όνιοι ΙΒόντίζ ρέν τοτ}? Ά^ι^ναιους 
τα Κ,νθηρα έχοντας, ιτροσ^εχόμίνοι δε και ες τι/ΐ' "/ην 
σφων α7Γθ/3άσεις τοιαύτας ττοιτ^σεσ^αι, αθρόα μα/ 
ον'δαροΰ τί] δυνάρ,ει άντετά^αντο, κατά δε τι^ν χωράν 

2 φρουράς διε'περι/^αν, όττλιτών ττλ^^ος, ως ίκασταχοσε 
έδει, και τα άλλα εν φυλακή ττολλ^ •^σαν, φοβούμε- 
νοι μη σφίσι νεωτερον τι γενηται των ττερι τι^ν κατα- 
στασιν, γεγεντ^ρενου ρεν του εττί. ττ} ν};^" ττά^ους 
ανέλπιστου και μεγάλου, Πύλου δε Ιχομενης και 
"Κυθήρων και τταντα^^ό^εν σφας ττεριεστώτος ττολερου 

3 τα^εος και άττροφνλάκτου, ώστε τταρα το εΐωρος ιττ- 
ττεας τετρακόσιους κατεστησαντο και τοςοτας, ες τε 
τά ΤΓολεμικά, ειττερ ττοτε, μάλιστα ^η οκνηρότεροι 
εγενοντο, ^υνεστώτες τταρα την υτταρχουσαν σφων 
ίδεαν τ^ς παρασκευής ναυτικω αγώνι, και τούτω ττρος 
Αθηναίους, οΐς το ρι) εττιχειροΰμενον αει ελλιττές ι^ν 

4 τ^ς δοκι;σεώς τι ττρά^ειν. και αμα τα τ:75 ''"υ;)(ϊ;ς 
ΤΓολλά και εν ολίγω ξυμβάντα τταρα λογον αυτοΐς 
εκττληξιν μεγίστην τταρείχεν, καΧ εδεδιεσαν μη ττοτε 
αύθις ξυμφορά τις αΰτοΓς ττεριτυχη οία και εν ττ; νή- 
σω, ατολμότεροι δε δι' αυτό ες τάς μάχας ήσαν και 
ίταν ο τι κιντ^σειαν ωοντο άμαρτησεσθαι δια το την 
γνωμην άνεχεγγνον "γεγενησθαι εκ της ττριν αηθειας 
τον κακοττραγεΐν. 

56 Τοις δ' Ά^ί^ναι'οις τότε την τταραθαλάσσιον ΒησΖσι 
τα μεν ττολλά ησύχασαν, ως καθ^ εκάστην φρονραν 
γίγνοιτό τις άττόβασις, ττληθει τε ελασσους έκαστοι 

2 ηγούμενοι είναι και εν τω τοιοΰτω *ΙΙγενόρενοιΙΙ• μια 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΝΖ'. 257 

δέ φρουρά, ηττ^ρ και ημννατο ττερι Κοτύρταν και 
Αψρο8ισίαν, την μίν ογΧον των ψιΧων £σκεδασ/χε- 
νον Ιφόβ-ησ(.ν Ιτη^ρομτ), των δε όττλιτών Βΐζαμίνων 
ντΓΐχωρησζ ττάλιν, και άνδρες τε τίνες αττε^ανον αυ- 
τών ολίγοι και οττλα Ιληφθη, τροπαΐον τε στν^σαντες 
οί Ά^ϊ/ναΓοι αττεττλευσαν ε? Κυ^τ^ρα. εκ δε αι)Γών 3 
ττεριε'ττλευσαν ες Έττιδαυρον την Αιμηράν, και δι^ω- 
σαντες μίροζ τι Τ175 γ^ς άφικνοννται εχι Θυρε'αν, η 
εστί ρ,έν ττ7? Κυνοσουριας γηζ καλούμενης, μεθόρια 
δε της Άργειας και Λακωνικές• νεμόμενοί δε αΰττ}ν 4 
εΒοσαν Λακεδαι/χόνιοι Αΐγιη^ταις εκττεσουσιν ενοικειν 
δια τε τάς νττο τον σεισμον σφισι γενομενας καΐ των 
Ειλώτων τ^ν επανάστασιν ευεργεσίας, και οτι ^Αθη- 
ναίων νττακονοντες όμως ττρος την εκείνων γνωμην 
άεΙ εστασαν. ττροσττλεοντων ουν ετι τών Αθηναίων 57 
οί Αίγιν^ται το ρ.έν εττι ττ) θαΧάσση, ο ετνγον οϊκοδο- 
μονντες, τεΐχος εκλείττονσιν, ες δε την άνω ττο'λιν, εν 
77 ωκονν, άττεχωρησαν, άττεχονσαν σταδιΌνς μάλιστα 
δε'κα τΐ7ς ^αλάσσι^ς. και αυτοΓς τών Λακεδαι/λονιων 2 
φρουρά μία τών ττερί. τ>)ν ;(οίραν, ΐ7^ερ και ξυνετεί- 
χίζε, ζυνεσελθεΐν μεν ες το τεΓ;!^ος ονκ ηθέλησαν δεο- 
μενων τών ΑΙγινητών, αλλ* αυτοΓς κίνδυνος εφαίνετο 
ες το τεΓ;!(ος κατακλτ^εσ^αι• άναχωρτ/σαντες δε εττί 
τα μετέωρα, ως ονκ ενόμιζον άξιόμαχοί είναι, ησύ- 
χαζαν, εν τοΰτω δε οΐ Αθηναίοι κατασχόντες και 3 
^^ωρτ^σαντες εΰ^υς ττάσΎ] τί) στρατιά, αίρουσι ττ^ν Θυ- 
ρεαν και την τε ττόλιν κατεκανσαν και τα ενόντα 
εξεττόρθησαν, τους τε Αίγινητας, όσοι μη εν χερσι 
Βιεφθάρησαν, άγοντες άφίκοντο ες τάς Άθηνας καΐ 
τον άρχοντα, ος τταρ αυτοΓς ην τών Λακεδαι/χονιων, 
Τάνταλον τον Πατροκλεους• εζωγρηθη γαρ τετρωμε- 
νος. ηγον δε τινας και εκ τών Κ,υθηρων άνδρας όλι- 4 
γονς, ους εδόκει ασφαλείας ένεκα /λεταστ>;σαι. και 
τούτους ρ.έν οί Αθηναίοι εβουλενσαντο καταθεσθαι 
ες τάς νησονς, και τους άλλους Κνθηρίονς οίκοΰντας 
την εαυτών φόρον τέσσαρα τάλαντα φερειν, ΑΙγινη- 



2.58 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

τας δέ άττοκταναι ττάντας όσοι ίάλωσαν δια την ττρο- 
τέραν άει' ττοτε ίχθραν, Τάνταλον δέ τταρά τους άλλους 
του5 εν ττ) ν?7σω Λακεδαι/Αονιονς καταΒησαι. 

58 Τοί δ' αΰτοΰ θψονζ εν 2ΐ'<ελια 'Καμαριναίοΐ'; και 
Γελωοΐ5 €Κ€χ€φία γίγνεται ττρωτον ττροζ αλλήλους• 
είτα και οί άλλοι 2ικελιώται ^υνελ^όντες ες Γελάν, 
άπο ττασών των ττόλεων ττρέσβας, ε? λο'γους κατε'- 
στησαν άλλι^λοις, ει ττως ^υναλλαγεΓεν. και αλλαι 
τε ΤΓολλαι γνώ/λαι ελε'γοντο εττ' αμφότερα, διαφερο- 
μίνων και ά^ιουντων, ώς έκαστοι τι ελασσουσ^αι 
ένό/Αΐ^ον, και Έρμοκράτης ο "Ερ/Αωνος 2υρακο'σΐ05 
οσττερ και έπεισε /υιάλιστα αυτονς, ες το κοινον τοιού- 
τους δ?; λόγους ειττεν. 

09 " Ούτε ττόλεως ων ελαχίστηζ, ώ ^ικελιώται, τους 
λόγους ττοίήσομοΛ ούτε ττονονμενηζ μάλιστα τω ττολε- 
/Αω, ες κοινον δε την δοκοΰσάν /α,οι βελτίστην γνωμην 

2 είναι άττοφαινόμενοζ τύ} 2ικελια -ττάστ}. και ττερι/λέν 
του τΓολεμεΐν, ώς χαλεττόν, τί άν τις παν το ενόν 
εκλέγων εν είδόσι μακρηγοροίη ; ουδείς γαρ ούτε 
άμαθία αναγκάζεται αυτό δράν, οντε φόβο), ην οϊηταί 
τι ττλεον σχήσαν, άττοτρεττεται. ξνμβαίνει δε τοις 
μεν τα κερ8η μείζω φαίνεσθαι των δεινών, οί δε τους 
κίνδυνους ε^ε'λουσιν νφίστασθαι -προ τοΓ αντίκα τι 

3 ελασσουσ^αι• αυτά δε ταΰτα ει μη εν καιρώ τυ;(θΐεν 
εκάτεροι ττράσσοντες, α\ παραινέσεις των Συναλλαγών 
ωφέλιμοι, ο και ήμϊν εν τω τταρόντι ττειθομενοις 
πλείστον αν ά|^ιον γένοιτο* τα γαρ ίδια έκαστοι ευ 
^ουλ*[ευ1όρ.ενοι δτ} ^ε'σ^αι τό τε πρώτον επολεμήσα- 
μεν, και νυν ττρός άλλ>/λους δι' άντιλογιών πειρωμεθα 
καταλλαγ^ναι, και ■^ν άρα μη προχωρήστ) ίσον 

60 εκάστω ε^οντι άττελ^ειν, ττάλιν ττολερ,τ^σο,αεν. καί- 
τοι γνώναι χρή ότι ου ττερι τών ίδιων μόνον, ει 
σωφρονοΰμεν, ή ^υνοδος εσται, αλλ ει επιβονλενο- 
μενην την ττασαν "^.ικελίαν, ώς εγω κρίνω, νπ Αθη- 
ναίων Ζννησόμεθα ετι διασώσαι• και διαλλακτας 
ΐΓολΰ τών ερ,ών λόγων αναγκαιότερους ττερι τώνδε 



ΣΪΠΤΑΦΗΣ Δ', αΑ'. 259 

Αθήναιον^ νομίσαί, οί ^νναμιν €γρντ£<ϊ μεγίστην των 
Ελλήνων τάς Τ€ αμαρτίας ημών τηρονσιν, ολιγαί^ 
ιανσί. ταρόντΐζ, και ονόμαη (ννόμω ένμμαχία^ το 
φνσεί -π-ολίμιον ενττρε— ώί £5 το ξνμφψον καθίσταν- 
ται, ττόλε/ιον γαρ αίρομενων ημών και Ιττα-ρμίνων 2 
αντονζ, άνδρας ο* καΐ τον5 μη εττικαλον/ιένον, αντοΧ 
£— ιστρατετονσιν, κακώς τ€ τ^/Λας αντονς ττοιοι,'ντωι/ 
τελ€σ/. τοις οΐκειοις, και η75 βρχ7? <ΐ/^<ι ίτροκοιττόν- 
των ίκείνοις, εικός, όταν γνώσιν τ;/χας τίτρνχωμειονς, 
και ττλίονι — οτε στόλω έλκοντας αντονς τάδε ττάντα 
ΤΓ€ΐράσασθαι ν— 6 σφάς -ττοΐΐίσθαι, καίτοι τη ίαντων 61 
εκάστους, εί σωφρονονμεν, •)(ρη τα μη ττροσηκοντα 
εττικτω/χενονς ρ,άλλον ^ τα ίτοΐμα βλάτΓτοντα<; ζνμ- 
μάχονζ τε εττάγεσ^αι και τονς κινδννονς τροσλαμβά- 
νειν, νομίσαι τε στάσιν μάλιστα φθίίρίΐν τάς ■π-όλεις 
και τΐ}ν 2ικελίαν, τ;^ γε οί ένοικοι ^/χτταντες //.εν 
ίΤΓΐβονλευόμίθα, κατά ιτόλεις δε διεστα/χεν. α ^ι^ 2 
γνόντας και ίδιώη/ν ίΒιωτη καταλλαγηναι και ττόλιν 
ΤΓολει, και ττειρασθαι κοινή σώζΐΐν την ττάσαν 2ικε- 
λίαν, ϊταρεστάναι δε /ιτ/δενι ώς οί μεν Αωριηζ ημών 
ΤΓολε/ιιοι τοις Άθηναίοις, το δε Χαλκιδικόν τη Ίάδι 
^•γγενεια άσφαλίζ. ον -γαρ τοις ε^νεσιν, ότι δί^^α 3 
ττίφνκε, του έτερου ε^^ίΐ εττιασιν, άλλχί τών εν τ^ 
Σικελία αγαθών ΙφιΙμενοι, α κοιντ} κΐκτημεθα. εδτ^- 
λωσαν δε ι-ΐν εν τ^ τοΰ Χαλκιδικου γένους τταρακλι/- 
σει• τοις γαρ ούδεττ οΛτοτε σφίσι κατά το ζνμμαγικον 
ττροσβοηθησασιν αυτοί το δίκαιον μαΧλον της ζνν- 
θήκης ττροθνμω^ τταρε'σχοντο. και τους μεν Ά^τ/ναι'- 4 
ους ταύτα ττλεονεκτεΐν τε και ττρονοίίσθαι -ϊζοΧλη 
ζνγγνωμη, και ου τοις άρχ€ΐν βονλομενοις μέμφομαι 
αλλά τοΓς υ-ακούειν ίτοιμοτίροις οίνσιν πέφνκΐ -γαρ 
το ανθρωτΓ€ΐον δια τταντός άρ;^ειν ^ιέν τοΓ εΓκοντος, 
φνλασσεσθαι δε το εττ ιόν. όσοι δε γιγνωσκοντες αν- 
τα μη ορθώς ττροσκο—ονμεν, μη^ τοντό τις —ρΐ,σβν- 
τατον ηκ€ΐ κρίνας, το κοινώς φοβερον ά— αντας ευ 
θίσθαι, άμαρτάνομεν. τάχιστα δ' αν άττολλαγ»; 5 



260 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

αντον γένοιτο, €Ϊ ■πρ6<; άλλ77λου5 ξνιχβαίημεν' ου 
γαρ ατΓΟ της αι;τώΐ' όρμωνται ΆθηνοίΟί, αλλ €Κ 
της των «πικαλεσα/χενων. και οΰτως ου 7Γολ€/Αθ9 
ΊτοΧίμαΛ, ^Ιρηντ) δε δίαφοραΐ άπραγμ-όνως τταυονται, 
οϊ τ Ιττίκλ-ητοι ίνπρίττως άδικοι Ιλθόντίς ευλόγως 
αττρακτοι αττιασιν. 
62 . " Και το /λεν ττρος τους *Α6ηνο.ίονς τοσούτον αγαθόν 
ΐυ βονλενομίνοίς ευρίσκεται- την δε υττο τταντων 
ομολογουμενην άριστον είναι ειρηνην ττως ου χρη 
καΙ εν ημΐν αυτοϊς ττοιησασθαι ; η ^οκεΐτί, ει τω 
τι εστίν άγαμοι/ η ει τω τα εναντία, ουχ ι^συχια 
/ΐΛαλλον η πόλεμος το μεν τταυσαι αι/ εκατερω, το δε 
4'υνδιασώσαι, και τάί τι/>ιά5 και λαμπρότητας ακινου- 
νοτερας εχειν την εΙρηνην, άλλα τε οσα εν μηκει 
λόγων αν τΐ5 διε'λ^οι ώσττερ ττερί του ττολε/χειν; 

2 α χρη σκεφαμενους μη τους εμους λο'γους υπερώεΐν, 
την δε αΰτου τινά σωτηρίαν μάλλον απ αυτών προϊ- 
δειν. και ει τις βεβαίως τι η τω δικαιω η βία πρά- 
ξειν οΓεται, τω παρ^ ελπίδα μη χαλεπως σφαλλεσθω, 
γνους οτι πλείους ηδη, και τιμωρίαις μετιοντες τους 
άδικοΰντας και ελττισαντες έτεροι Βυνάμει τινί πλεο- 
νεκτησειν, οί μεν οΰχ όσον ουκ ημύναντο αλλ ουδ' 
εσω^ϊ^σαν, τοις δ' άντι του ττλε'ον εχειν προσκατα- 

3 λιττειν τα αυτών ξυνεβη. τιμωρία γάρ ουκ ευτυχεί 
δικαίως, οτι και αδικείται• ουδέ ίσρ^υς /3ε/?αιον, διότι 
και ευελτΓΐ. το δε άστάθμητον του μέλλοντος ως 
επΙ ιτλειστον κρατεί, πάντων τε σφαλερωτατον ον 
όμως και χρησιμωτατον φαίνεται- ε$ ίσου γάρ δεδιο'- 

63τες προμηθία μάλλον επ αλλήλους ερχόμεθα. και 
νυν τοΰ αφανούς τε τούτου δια το ατεκμαρτον δέος 
και δια το ηΒη φοβερούς πσ.ρόντας Αθηναίους, κατ 
αμφότερα" εκπλαγεντες, και το ελλιττές τ^ς γνώμης 
ων έκαστος τι ωηθημεν πράζειν τοΙς κωλυμαις ταυ- 
ταις ίκανώς νομίσαντες είρχθηναι, τους εφεστώτας 
2 ΤΓολε/Λίους εκ τ?7ς χωράς αποπεμπωμεν, και αυτοί 
μάλιστα μεν ες άίδιον ζυμβωμεν, ει δε μη, χρονον 



2ΤΙΤΡΑΦΗΣ Δ', ΕΔ'. 261 

ω5 πλείστον σττεισά/Λίνοι τάς ίδιαζ διαφοράς ες αυ^ΐξ 
άναβαλωμ^θα. το ξυμπαν τε δί} γνώ/ιεν ιτει^ο'^αενοι 
αέν ε/αοι ττόλιν επαίτες έκαστος έλενθίραν, άφ' ηζ 
αυτοκράτορες οντ€ζ τον ευ και κακωζ ορωντα εζ ίσου 
άρετΎ} άμννονμεθα• ην δ' άπισττ^σαντες άλλοις νπα- 3 
κονσωμη; ον ττερι του τιμωρησασθαί τίνα, άλλα και 
άγαν ει τνχοι/χεν, φίλοι /ιέν αν τοις ίχθίστοις, διά- 
φοροι δε οΐς ου ^(ρτ) κατ' ανάγκην γιγνοί/χε^α. 

" Και εγώ /χε'ν, αττερ και άρχόμενοζ εΤττον, ττόλιν 64 
τε μεγίστην τταρεχόμενοζ και εττιων τω μάλλον η 
άμννονμενοζ, ά^ιώ χροειδό/Αενος αυτών ^υγχωρεΐν, και 
^τ) τονς ενάντιους οΰτω κακώς δράν ώστε αυτός τα 
ττλειω βλάπτεσθαί, μηδέ μωρία φιλονεικών τ^γεισ^αι 
ττ^ς τε οικείας γνώμης ομοίως αυτοκράτωρ είναι και 
^ς ουκ άρχω τύχΎ]ς, άλλ' όσον είκδς ησσάσθαι. και 2 
τους άλλους δικαιώ ταυτο μοί ττοιησαι, υφ υ/χών αυ- 
τών και μη ΰττδ τών ττοΧεμίων τούτο τταθεΐν. ουδέν 
γαρ αΐσχρδν οικείους οικείων ησσάσθαι, η Δωριε'α 
τινά Δωριε'ως ^ Χαλκιδε'α τών ζνγγενων, τό γε $νμ- 
τταν γείτονας όντας και ζυνοίκους /Αΐάς )(ωρας και 
ττεριρρντον, και όνομα εν κεκΧημενους 2ικελΐ(υτας• 
οι ΤΓολεμησομεν τε, οΤμαι, όταν ζνμβη, και ξυγχωρη- 
σόμεθά γε πάλιν, καθ' ημάς αυτούς λόγοις κοινοΓς 
χρωμενοι. τους δε αλλοφύλους εττελ^οντας αθρόοι 3 
άει, ^ν σωφρονωμεν, άμυνονμεθα, ειττερ και καθ έκα- 
στους βλαπτόμενοι ^μπάντες κινδυνευο/Αεν• ξυμμά- 
χους δε ουδέποτε τό λοιττόν ετταζόμεθα ουδέ διαλ- 
λακτάς. τάδε γαρ ττοιουντες εν τε τω τταρόντι δυοΓν 
άγαθοίν ου στερησομεν την %ικελίαν. Αθηναίων τε 
άτταλΧαγηναι και οικείου ττολε^ου, και ες το εττειτα 
καθ' ημάς αυτούς ελευθεραν νεμοΰμεθα και ΰττό αλ- 
λωΓ ^σσον εττιβουλευομενην." 

Τοιαύτα του Έρμοκράτους είττόντος ττειθόμενοι οί &5 
2ικελιώται αυτοί ρ,έν κατά σφάς αυτούς ξυνηνεχθη- 
σαν γνώμη, ώστε άτταλλάσσεσ^αι του ττολεμου έχον- 
τες α έκαστοι εχονσιν, τοις δέ Κα/χαριναιοις Μοργαν- 



262 ΟΟΤΚΤΔΙΔΟΥ 

τίνην αναι άργυριον τακτοί/ Τ0Γ5 ^νρακοσίοις άττο- 

2 οοναπν• οί δε των ^Αθηναίων ζνμμαχ^οί τταρακαλεσαν- 
Τ€9 αυτών τοι)? εν τε'λει ϋντα<ί εΤττον, οτι ξνμβησονται 
και αί στΓονδαι έσονται κάκζίνοι<; κοιναί. ετταινεσάν- 
των οέ αυτών εττοιουντο την ομοΧογίαν, και αί νη€ζ 
των Αθηναίων άττε'ττλευσαν /χετα ταύτα εκ 2ικελια5. 

3 έλκοντας δε τους στρατηγούς οΐ εν τ^ ττολει Αθηναίοι 
τους μεν φνγη εζημίωσαν, ΊΙνθό8ωρον και ^οφοκλε'α, 
τον δε τρίτον, Ένρνμ^Βοντα, ^τ^/ζ,ατα ΐπράζαντο, ως 
Ιζον αντοΐς τα εν Σικελία καταστρίψασθαί 8ωροις 

4 ττεισ^ε'ντες άττογωρησειαν. οντω τύ] τταρονσ-τ) ευ- 
τνχία. -χρώμΐνοι ηξίουν σφίσι μη^ίν ΐναντίονσθαι, 
αλλά και τα δυνατά εν ισω και τα άττορώτερα 
μεγάλτ] τε ομοίως και ενδεέστερα τταρασκίνη κατ- 
(ργάζεσθαι. αιτία δ' ■^ν τ; τταρά λόγον τών ττλειο- 
νων ευττραγια αΰτοΓς νττοτίθίΐσα Ισ)(νν της ελττιδοί. 

66 Του δ' αυτοί; θίρονς Μ.εγαρης οί εν τύ} ττολει 
ΊΓίεζόμενοι νττό τε Αθηναίων τω -ττολεμω, άει κατά 
ετο5 εκαστον δις Ισβαλλόντων ττανστρατια ες ττ^ν 
χωράν, και υττο τών σφΐτερων φυγάδων τών εκ 
Πί^γών, οί στασιασάντων εκττεσοντεί υττδ του ττλι^- 
^ου5 ^αλετΓοι ι^Ο'^'^ΐ' λτ^στεΰοντες, εττοιουντο λόγους 
εν αλλτ^λοις ως χρι} δε^αρ,ε'νουζ τους φεύγοντας μη 

2 άμφοτερωθεν την ττόλιν φθείρειν. οί δε φίλοι τών 
ε^ω τον θρονν αίσθόμενοι φανερως μάλλον η ττρό- 
τερον και αυτοί ηζίονν τούτον του λόγον εχεσθαι. 
■γνόντες δε οί του 8ημον ττροστάται ου δυνατόν τον 
οημον εσόμενον νττο των κακών μετά σφων καρτερεΐν, 
ΤΓοιοΰνται λόγους δεισαντες ττρδς τους τών Αθηναίων 
στρατηγούς, Ίπποκράτην τ€ τον Άριφρονος και Δϊ;- 
μοσθένης τον Άλκισθενους, βουλόμενοι ενδοΰναι τ?^ν 
ΤΓολιν, και νομίζοντες ελάσσω σφίσι τον κινδυνον ^ 

3 τους εκττεσοντας υττδ σφων κατελθεΐν. ζννεβησάν τε 
■πρώτα μεν τα μακρά τείχτ] ελεΐν Αθηναίους — ην δε 
σταδίων )Μ.άλιστα οκτώ άττδ τ^ς ττόλεως εττί τι^ν 
Νίσαιαν τον λι/χενα αυτών — οττω•: μη επιβοηθήσω- 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΞΖ'. 263 

σιν ΐκ τηζ Νισαια5 οί ΐΐζλοτοννησίοι, ό' {] αυτοί 
μόνοι Ιφρονρονν βφαιότψο<ϊ Ινίκα των ΙΜεγάρων, 
Ιπ-ειτα δέ και. την άνω -ττόλιν ττίφασθαι €νδοίναι• 
ραον δ' ί/δτ; Ιμ-ΐΧλον ττροσχωρησίΐν τούτον -γε-γενη- 
μ^νον. 

01 ονν Αθηναίοι, €ΐΓΐΐΒη από τ€ των Ιργων και 67 
των λόγων τταρεσκευαστο αμφοτίροΐζ, νττο ννκτα 
7Γλα,'σαντ€5 £5 Μινωαν τ>;ν Μεγαρέων νησον οττλί- 
ταΐ5 ίξακοσίοίζ, ων 'Ιτητοκράτης ηρχ^ν, εν ορνγματι 
Ικαθί-ζοντο, όθεν Ιττλίνθενον τα τει'χτ;, και ά— ειχεν ου 
ΤΓολΰ- οί δε μςτά τον Αημοσθ^νονς του έτερου στρα- 2 
τηγον ΙΙλαταιης τε ι/^ιλοι και έτεροι ττεριττολοι εντ^- 
δρευσαν έ9 το Ένυοίλιον, ό εστίν έλασσον αττορεν. 
και ■^σ^ετο ουδείς ει ρ,ι} οί άνδρες οΓς έττι/Αελές ην 
[είδε'ναι]. * 11 έτι/ρουν ουνΙΙ την ννκτα ταντην, και 
έττειδτ; εως ερ.ελλε γίγνεσθαι, οΐ χροδιδόντες των 
Μεγαρε'ων ούτοι τοιόνδε Ιττοίησαν. άκάτιον άμφη- 3 
ρικόν ο5? λϊ^σται, εκ ττολλοί; τε^εραττευκότες τ>}ν 
άνοιίιν των ττυλών, είώ^εσαν έττι άμά$ϊ], χ-ει^οντες 
τον αργρντα, δια τ^ς τάφρον κατακομίζίΐν της νυκτός 
ετΓΐ τί/ν θάλασσαν και εκττλειν και ττριν ημίραν είναι, 4 
Ώ-άλιν αυτδ τί^ άμά^ κορ,ισαντες ές'το τείχος κατά 
τας ττυλας Ιση-^ον, δττως τοις εκ τηζ Μαωας Άθηναί- 
οις αφανής 8η ίΐη η φνΧακη, μη οντος εν τω λι/χενι 
ττλοιου φανερού ρ,τ^δενός. και τότε ττρός ταΐς ττυλαις 6 
7}δ?; ην η αμαζα, και άνοιχβεισών κατά το είω^ός ως 
τω άκατίω οι Αθηναίοι, έγίγνετο γαρ άττό ζννθημα- 
τος το τοιούτον, ΐδόντες ε^εον δρό/χω εκ τ^ς ενέδρας, 
βονλόμενοι φθάσαι ττριν ζνγκλησθηναι πάλιν τας 
■τπ,'λας και εως ετι η ά/χα^α εν αυταις ην, κωλνμα 
ονσα προσθίΐναι• και αΰτοΓς α/χα και οί ζνμπράσ- 
σοντες Μεγαρ^ς τους κατά ττυλας φύλακας κτει- 
νουσιν. και ττρώτον /χέν οί ττερί τον Αημοσθέΐ'ην β 
Πλαταιές τε και περίπολοι έσεΒραμον ου νυν το 
τροτταιόν έστι, και ευ^υς εντός των τη-λών, -ησθοντο 
■γαρ οί εγγύτατα Πελοττονντ^σιοι, /λαχό/χ.ενοι τους 



264 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΧ 

Ίτροσβοηθουνταζ οί ΙΙλαται^5 Ικράτησαν και τοις 
των Αθηναίων όττλίταις ετηφερομίνοίζ βεβαίονζ τάς 
68 τηίλαξ τταρίσχον «πειτα δε και. των Αθηναίων η^η 6 
άει €ντο5 γιγνόμενος χωρεΓ εττι το τεΐχοζ. και οί 
ΠελοτΓονντ^σιοι φρουροί το /χέν πρώτον άντισχόντες 
•ημννοντο ολίγοι και άττίθανόν τίνες αυτών, οί 8έ 
ττλειονς εξ φνγην κατέστησαν, φοβηθεντες εν ννκτί 
τε ΤΓολεμίων ττροσττετΓτωκότων και τών ττροδιδόντων 
Μεγαρέων αντιμαχομένων νομίσαντε<; τους ατταντας 

2 σφα5 Μεγαρε'ας ττροδεδωκε'ναι. ξυνέττεσε γαρ και 
τον των Αθηναίων κήρυκα άή» εαυτού γνώμης κη- 
ρυξαι τον βουλόμενον ιεναι Μεγαρέων μετά Αθη- 
ναίων θησόμενον τα όπλα. οί δ' ώς ηκουσαν, ουκετι 
άνεμενον, άλλα τω οντι νο/λίσαντες κοιν^ πολεμεΐσθαι 
κατέφυγαν ες την Νισαιαν. 

3 "Αρ,α δε εω, εαλωκότων η^η των τει;(ών και τών εν 
ΤΎ) ττόλει Μεγαρέων θορυβουμενων, οί ττροζ τους Αθη- 
ναίους ττράζαντες και άλλοι μετ αυτών, ττληθος ο 
ζυντβΒει, εφασαν γρηναι άνοίγειν τάς ττύλας και 

4 εττεζιεναι ες μάχτ^ν. ζυνεκειτο δε αΰτοΓς τών ττυλών 
ο!νοιχ6εισών εσττιτττειν τους ^Αθηναίους, αυτοί δε διά- 
8ηΧοι εμεΧΧον ίσεσθαι• λίττα γαρ άλείψεσθαι, όπως 
μη άδικώνται. ασφάλεια δε αυτοΓς μάλλον εγίγνετο 
της άνοίζεως• και γαρ οί άττο τ^5 Έλευσινος κατά το 
ζυγκείμενον τετρακισχίλιοι όττλιται τών Αθηναίων 
και ιπττης εξακόσιοι οί την νύκτα ττορευόμενοι τταρη- 

5 σαν. άληλιμμενων δε αυτών και όντων η^η ττερι 
τάς ττυλας καταγορευει τις ^υνειδώς τοις ετεροις το 
ετΓΐβοΰλευμα. και οΐ ζυστραφεντες αθρόοι ηλθον 
και ουκ εφασαν )(ρηναι ούτε εττεζιεναι — ουδέ γάρ 
ττρότερόν ττω τούτο ισχύοντες μάλλον τολμησαι — 
ούτε ες κίνΖυνον φανερον την ττο'λιν καταγαγειν ει 

Ο τε μη ττείσεταί τις, αυτόν την μάχην εσεσ^αι. εδι;- 
λουν δε οϋδεν οτι ισασι τά ττρο.σσόμενα, άλλ' ως τα 
βέλτιστα βουλεύοντες ισγυρίζοντο, και ά^αα ττερι τάς 
ττυλας τταρεμενον φυλάσσοντες, ώστε ουκ εγενετο 



ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ Δ', Ξθ'. 265 

τοις ίτΓΐβονλευονσί ιτραξαι ο ίμελλον. γνόντες δε οΐ 69 
των Αθηναίων στρατηγοί ότι εΐ'ακτιω/χα τι εγενετο 
και την ττόλιν βία ονχ^ οΐοί τε έσονται λαβΐίν, την 
Νισαιαν ενθνς ■7Γ€ρΐ€Τ€ίχίζον, νομ.ίζοντ€<;, εί ττρίν 
ΙτΓΐβοηθησαί τινας είε'λοιεν, θασσον αν και τα Μέ- 
γαρα τΓροίτχωρησαι — τταρεγενετο δε σίδηρος τε εκ 
των Άθηνων ταγν και ΧιθονργοΙ και ταλλα εττιττ/δεια 
— άρζάρ.ενοί δ' άττο του τ(ί)(ον<; ο ΐΐχον και διοικοδο- 2 
μιίσαντ€ζ το τρος ]\Ιεγαρεα5 άτ' €Κΐίνον εκατέρωθεν 
ε5 ^α'λασσαν τ:^^ Νισαίας, τάφρον τε και τεί;!(Τ7 διε- 
λομένη η στρατιά εκ τε του ττροαστείου λίθοίζ και 
ττλίνθοίζ χρωμΐνοι, και κότττοντες τα δένδρα και ΰλτρ» 
αττεστανρουν ει ττη δεοιτό τι• και αί οΐκίαι τον ττρο- 
αστείου επάλξεις Χαμβάνονσαι αυταί νττηρ-χον Ιρνμα. 
και ταντην μ\ν την ημίραν ολην €ΐργάζοντο• τ^ ώ 3 
νστεραια ττερι δειλί/ν το τείχος όσον ονκ άττοτετε- 
λεστο, και οί εν ττ] Νισαία δείσαντες, σίτου τε άττο- 
ρία, εψ' -ημίραν γαρ εκ τ^ς ανω πόλεως ε;(ρώντο, και 
τον5 ΠελοτΓονντ^σίους ον νομίζοντίζ ταχύ Ιιτιβοηθψ 
σειν, τους τε Μεγαρεας •7Γολε/>ιίου? ηγονμΐνοι, ^'νε- 
βησαν τοις 'Α^ι^ναίοις ρητον μ\ν εκαστον αργυρίου 
άτΓοΧυθηναι όττλα τταραδόντας, τοις δε ΑακΐΒαιμονί- 
οις, τω τε αρχοντι και ει τις άλλος ενι^ν, χρησθαι 
Άθηναίουζ ο τι αν βονλωνται. εττι τούτοις ομόλογη- 4 
σαντες ΙζηΧΟον. και οί Αθηναίοι τα. μακρό, τεί;^ 
άττορρηξαντες άττο της των Μεγαρέων ττόλεως και 
ττ^ν Νίσαιαν παραλα^βόιτες ταλλα τταρεσκενά^οντο. 

Βρασίδας δε ό Τελλιδος, Λακεδαι/ιόνιος, κατά τον- 70 
τον τον ^όνον ετνγ;;(ανε ττερι 2ικυώνα και Κόριν^ον 
ων, εττι Θράκης στρατιάν τταρασκενα^ό/χενος. και ως 
■βσθίτο των τει;!(ών την άλωσιν, δείσας περί τε τοις 
εν τη Νισαία Πελοττοννι/σίοις και μη τα Μέγαρα 
ληφθτ}, τεμττει ες τε τους Βοιωτούς κελενων κατά 
τάχος στρατιά άτταντ^σαι εττι Τριττοδίσκον — εστί δε 2 
κω/χι; Τ7;ς Μεγαρίδος όνομα τούτο έχουσα υττό τω 
όρει τ^ Γερανία — και αΰτδς έχων ^λ^εν ετΓτακοσίους 



266 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΪ 

μίν καΐ Βισχιλίονζ Κορινθίων όττλίταζ, Φλιασιων δε 
Τ€τρακοσίονς, 'Χίκνωνίων δέ ίζακοσίον; και τους μίθ' 
αυτόν όσοι η^ϊ] ζννείΧ€•γμ€νοι ήσαν, οίό/χενοδ την Ν ι- 
3 σαιαν ετι καταληψεσθαι άνάλωτον. ώ<; δε εττυ^ετο, 
ετυ^ε γαρ νυκτο5 εττι τον ΤριττοΒίσκον ^ζ^λθων, άττο- 
λε^α5 τριακόσιους του στρατοί), ττριν εκττυστος γενέ- 
σθαι, ττροσηλθζ τύ} των Μεγαρέων ττόλει λα^ών τους 
Αθηναίου•; οντάς ττερι τ>;ν θάλασσαν, βονλόμ€νο<ϊ 
μ\ν τω λόγω και α/χα, ει δυναιτο, έργω τΐ75 Νισαιας 
-ΤΓβφάσαι, το δε μί-γιστον, την των Μεγαρέων -ττόλιν 
εΐσελ^ών βφαιωσασθαι. και ηζίου Βίζασθαυ σφόίζ, 

7 1 λέγων εν ελττιδι εΤναι άναΧαβεΙγ Νισαιαν. αί δε των 
Μεγαρε'ων στάσεις φοβονμεναι οΐ μεν μη τους φεύ- 
γοντας σφίσιν εσαγαγών αυτούς εκβάλ-τ], οί δε /ατ; 
αΰτο τοΰτο ό 8ημος δείσας ετηθηται σφισι και ι^ 
■ττόλις εν /λάχ27 ίία^' αντην ούσα εγγύς εφεΒρενόντων 
Αθηναίων άττόληται, ονκ εδε'^αντο, αλλ' αμφότεροι•; 

2 εδόκει ΐ7συ;)(άσασι το /χελλον ττεριϊδεΓν• τ^λτη^ον γαρ 
και μάχην εκατεροι εσεσθαι των τε Αθηναίων και 
των ττροσβοηθησαντων, και ούτω σφισιν ασφαλεστε- 
ρως ε;(ειν, οΤς τις ειτ; ευνους, κρατησασι ττροσχωρησαι. 
6 δέ Βρασίδας ώς ουκ εττειθεν, άνεχωρησε πάλιν ες το 
άλλο στράτευμα. 

72 "Α/χα δέ τί^ εω οί Βοιωτοί τταρησαν, 8ιανενοημένοι 
μεν, και ττριν Βρασιδαν ττεμψαι, βοηθεΐν επί τα Με'- 
γαρα, ως ουκ αλλότριου όντος του κίνδυνου, και η8η 
οντες πανστρατια Πλαταιασιν επειδϊ/ δέ και ^λ^εν 
ό άγγελος, ττολλω /χαλλον ερρωσθησαν, και αποστεί- 
λαντες διακόσιους και δισχιλίους όττλιτας και Ίππεαζ 

2 εξακόσιους τοις ττλείοσιν άπηλθον πάλιν, παρόντοζ 
δέ ι^δ•»; έυ/Λτταντος του στρατευρ,ατος, οπλιτών ουκ 
έλασσον εζακισχιλίων, και των Αθηναίων των μεν 
οττλιτών ττερι την Νισαιαν όντων και την θάλασσαν 
εν τάξει, των δέ ψιλών ανά το ττεδιον εσκεδασ/χενων, 
οί ίττττ^ς οί των Βοιωτών άχροσδοκτ^τοις επιττεσόντες 

3 τοις ι/^λοις έτρεψαν επΙ την θάλασσαν εν γαρ τω 



ΣΤΙΤΡΑΦΗ2 Δ', ΟΓ'. 267 

ίτρο τον ονδε/ιια βοηθαά ττω τοΓς Μ€γαρ€νσιν οΰδα- 
μόθεν Ιττηλθ^ν. άντεττίξελάσαντες δέ και οΐ των 
^Αθηναίων Ις χεΐραζ ^εσαν, και εγίνετο Ίτητομχιχία 
€7Γΐ ΤΓολν, εν 17 α^ιονσιν ίκάτεροι ον)(^ ησσονζ -γενί- 
σθαι. τον μεν -γαρ ΐτηταρ^ον των Βοιο>τών και 
άλλους τίνα; ον ττολλονς ττροζ αντ^ ττ} Νισαίία 
ττροσελασαντες οί ^Αθηναΐοί και αττοκτειναντες εσκν- 
λενσαν, και των τε νεκρών τοντων κραττ]σαντες νττο- 4 
(ΤττόνΒονς άττεΒοσαν καΐ τροτταΓον έστησαν ον μέντοι 
εν γε τω τταιτί ερ-γω βεβαίως ονοετεροι τελεντησαντες 
άπεκρίθησαν, αλλ* οί μεν Βοιωτοί ττροδ τοΟζ εαντών, 
οί δέ ίΤΓΐ την Νισαιαν. 

Μετά δε τοΰτο Βρασίδας και το στράτευμα εχω- 73 
ρονν εγγυτέρω της θαλάσσης και της των Μεγαρέων 
— όλεως, και καταλα/3όντε5 χωρίον ε—ιτηΒειον τζαρα- 
ταζάμενοί ησνχαζον, οΐόμενοι σφίσιν εττιεναι τοϊ;? 
Αθηναίονς, και τοΐ'5 ΙΝΙεγαρε'ας εττιστά/Αενοι ιτεριορω- 
μενονς όττοτερων η νίκη εσται. καλώς δε ενόμιζον 2 
σφίσιν αμφότερα «χειν, αρ,α μεν το μη εττιγειρεΖν 
ττροτερονς μη^ε μάχτης και κινδννου εκόντας άρζαι^ 
ε-εώη γε εν φανερω έδειξαν ετοΙμοι οντες άμυνεσθαν, 
και αυτοΐς ωσ—ερ άκονιτι την νίκην δικαίως αν τίθεσ- 
θαι• εν τω αυτω δε και ιτρος τους ΛΙεγαρεας ορ^ώς 
ζυμβαίνειν. ει μεν γαρ μη ωφθησαν ελθόντες, ουκ αν 3 
εν τυ;0 -γίγνεσθαι σφίσιν, άλλα σα<^ώς αν ωσττερ 
ησσηθεντων στερηθηναι εν^υς τ^ς ίτόλεως• νυν δε 
καν τνχεΐν αυτούς Ά^ϊ^ναι'ους μη βονΧηθεντας άγω- 
νίζεσθαι, ώστε άμαχεί αν ττεριγενεσθαι αΰτοΓς ών 
ένεκα ηλθον οττερ και εγενετο. οί γαρ ^Ιεγαρ^ς, ως 4 
οί Αθηναίοι ετάξαντο μεν τταρά τα μακρά τείγτ^ εξ- 
ελθόντες, ησνχαζον δε και αυτοί μη εττιόντων, λογι- 
ζόμενοι καΐ οί εκείνων στρατηγοί μη άντιπαλον εΤναι 
σφίσι τον κινδυνον, εττειΒη και τά ττλειω αΰτοΓς ττρο- 
εκεχωρηκει, άρξασι μάχης ττρος ττλείονας αυτών ή 
λαβείν νικησαντας Μέγαρα η σφαλεντας τω βελτί- 
στω του όττλιτικοί; βλαφθηναι, τοις δε ξνμττάσης 5 



268 θυΤΚΤΔΙΔΟΪ 

τηζ Βυνάμΐως * ολίγων τταηοντί•::• μ.ίροζ €καστον Κίν- 
δνν€ναν 6ΐκότω5 εθίλαν τολ/Ααν χρόνον δε ^^ησχόν- 
τε5, [και] ως ουδέν άφ' Ικατερων εττε^^ειρεΐτο, ά7ΓΤ7λ- 
θον ττρότίροι οί Αθηναίοι ες την Νισαιαν και αυ^ις 

74 οί Πελθ7Γονν?;σιοι ο^εν ττερ ωρμηθησαν ούτω δι; τω 
μ^ν Βρασίδα αυτω και τοΓ<; άττο των ιτολεων αρχον- 
σιν οί των φευγόντων φίλοι Μ€γαρη<! ως ΐττικρατη- 
σαντι και των Αθηναίων ουκετι ε^ελι^σαντων /χ,α- 
τ^εσ^αι, ^αρσουντες μάλλον ανοιγουσι τε τα9 ττυλας 
και δε^α/Λενοι, καταττεττλιτγ/Αενων ^δτ; των ττρος τους 

2 Άθηναίονζ ττραζάντων, ες λόγους (.ρχονται. και ύστε- 
ρον 6 μίν, διαλυ^εντων των ζνμμάχων κατά ττολεις, 
εττανελ^ών και αυτός ες τ?7ν Κόριν^ον ττ^ν εττι Θρά- 
κη<; στρατειαν τταρεσκευαζεν, ινα ττερ και το ττρωτον 
ωρμητο• οι δε εν τη ττόλει Μεγαρ^ς, άττοχωρησάντων 
και των Αθηναίων εττ οίκου, όσοι μ€ν των ττραγμα- 
των ττρός τους Άθηναίονζ μάλιστα μΐτίσχον, είδότες 

3 ΟΤΙ ωφθησαν ευ^υς ΰ7Γε^ΐ7^^'"'5 °' ^^ άλλοι κοινολο- 
γησάμΐνοι τοΓς των φευγόντων φίλοις κατάγουσι τους 
εκ Πϊ;γών, όρκωσαντες ττιστεσι /Μεγάλαις μη^ΐν μνη- 
σικακησΐΐν, βονλίνσειν δε ττ} ττόλει τα άριστα, οι 
δε επειδτ; εν ταις άρχαΐς εγενοντο και ε^ε'τασιν οττλων 
ετΓΟίτ/σαντο, διαστϊ/σαντες τους λόχους ε^ελε'^αντο 
των τε Ιχθρων και ο* εδόκουν /μάλιστα ζνμττράζαι 

4 τα ττρός τους Ά^τ^ναιΌυς, άνδρας ως εκατόν, και τού- 
των ττερι άναγκάσαντες τον 8ημον ψηφον φανεράν 
διενεγκεΐν, ως κατεγνωσθησαν, εκτειναν, και ες όλι- 
γαρχίαν τά )ΐιάλιστα κατέστησαν την ττολιν. και 
ττλεΐστον δι; χρόνον αυτι^ ΰττ' ελαχίστων γενομένη εκ 
στάσεων μετάστασίζ ξννεμεινεν. 

75 Του δ' αυτοΰ θερονς της Άντάνδρου υπό των Μυ- 
τιλι^ναίων, ωσττερ διενοουντο, μελλούσης κατασκενά- 
^εσ^αι, οί των αργυρολόγων Αθηναίων στρατηγοί 
Αημό8οκο<; και Αριστείδης, οντες ττερί 'Έλλησττον- 
τον — ό γαρ τρίτος αντων Κάμαχος 8εκα ναυσιν ες 
τον Πόντον εσεττεττλεΰκει — ώς τ/σθάνοντο την τταρα- 



:;ϊ1ΊΤΑΦΗ2 Δ', 05"'. 269 

σκΐνην τον χωρίον και εδοκίΐ αντοΓς δεινον ίΤναι μη^ 
ώσπερ τα "Αναια επΙ τ^ "Χάμω, -γ^νηται, ένθα οι φευ- 3 
γοντες των '^,αμίων καταστάντε5 τους τε ΤΙέλοττονιη]- 
σίονζ ώφε'λονν ε5 τα ναντικά κνβ€ρνητας ττεμττοντ&ϊ 
και τον5 εν τ») ττόλε^ 2α/Αίου5 ε5 ταραχών κα^ιστασαν 
και τοΟς ε^ιόντα? εδε;^οντο, οντω δη ξ-νναγείραντε^ 
ατΓο των ξνμμάχων στρατιοίν και ΤΓλεύσανΓε9, μάχη 
τε νικτ^σαντεδ τονς εκ τη^ Άντανδρου εττε^ελ^οντα^, 
άναλαμβάνονσι το χωρίον ττάλιν. και ου ττολυ νστε- 3 
ρον ε5 τον Πόντον εσττλενσας Λάρ,αχος, εν τ^ 'Ηρα- 
κλεωτιδι 6ρμίσα<; ες τον Καλτ^κα ττοταμον απόλλνσι 
τάϊ ναυ5, νδατος ανωθ(.ν γενομίνον και κατελ^όντος 
αιφνίδιου του ρεύματος, αυτός τε και ?^ στρατιά 
ττεζτ) δια Βιθυνών Θρακών, οι είσι ττε'ραν εν τ^ Άσι'α, 
αφικνεΐται ες Χαλκηδόνα ττ^ν εττι τω στόματι του 
Πόντου Μεγαρέων αττοικιαν. 

Έν δε τω αΰτώ 6ερει και Αημοσθενηζ, Αθηναίων 7 β 
στρατηγός, τεσσαράκοντα ναυσιν αφικνεΐται ε? Ναυ- 
ττακτον, ενθνς μετά την εκ τη•! Μεγαριδος άναχωρη- 
σιν. τω -γαρ Ίπποκρατει και εκεινω τα Βοιωτία 
-ίτραγματα αττό τίνων ανδρών εν ταις ττολεσιν εττρασ- 
σετο, βονΧομενων μεταστησαι τον κόσμον και ες δτ;- 
μοκρατίαν, ωσπερ οι Αθηναίοι, τρεψαι• και Πτοιοδιό- 
ρον μάλιστ ανδρός φνγάδο<! εκ Θηβών εσψ/ονμενον 2 
τάδε αυτοΓς τταρεσκενάσθη. Έ,ίφας μεν εμελλόν τίνες 
ττροδώσειν αΐ δε 2ΐφαι είσι ττ^ί Θεσττικης γη<; εν τω 
Κρισαιω κόλττω εττιθαλασσίΒιοι. Χαιρώνειαν δε, «7 
ες Όρ;)(ορ.ενόν τον ΐΝΙινυειον ττρότερον καλου/χενον 
νυν δε Βοιιότιον ^υντελει, άλλοι ε^ Όρ;^ορ.ενοΰ ενε- 
δι'δοσαν και οί ^Ορχομενίων φυγάδες ^υνε'ττρασσον 3 
τα /αάλιστα και άνδρας εμισθονντο εκ Πελοττονντ;- 
σου, εστί δε η Χαιρώνεια εσχατον της Βοιωτίας ττρός 
ΤΎ) Φανότιδι τ^ς Φωκίδος, και Φωκε'ων ρ,ετεΐ;;^όν τίνες, 
τους δε Άθηναίονς έδει Αηλιον καταλαβεΐν το εν τ^ 
Ταναγραια ττρός Εν^οιαν τετραμμίνον Αττολλωνος 
ιερόν, άμα δε ταύτα εν ήμερα ρητΎ] -γίγνεσθαι, οττως 
Β^ Ι.— 23 



270 ΘΟΤΚΪΔΙΔΟΤ 

μη ζνμβοηθησωσιν επί το Δι^λιον οί Βοιωτοί αθρόοι, 
ί άλλ' ετΓΐ τα σφετερα αυτών έκαστοι κινονμΐνα. και 
ει κοτορθοίτο "η ττεΓρα και το Δι^λιον τΐ-ίγισθίνη, ρα- 
8ίως ι^λτΓΐ^ον, εί και μη τταραντίκα "" νεωτεριζοιτό τι 
των κατά τάς ττολιτειας τοις Βοιωτοΐζ, ίχομ^νων τού- 
των των χωρίων και ληστίνομίνης της γη<; κλι ουστ^ς 
εκάστοΐ5 δια βραχίοζ άττοστροφης, ου μίνάν κατά 
χοίραν τα ττράγματα, αλλά ρ^όνω των Α^ϊ^ναιων ρ.έν 
ττροσιόντων Τ0Γ9 άφΐστηκόσι, τοΓ$ δε ουκ ονσης 
αθρόας της δυνάρ,εωϊ καταστϊ/σειν αυτά ε5 το Ιττιτψ 
δειον. ι; ρ-έν ουν έττιβονλη τοιαΰττ; τταρίσκ^νάζίτο, 

77 ό δε ΊτπΓΟκράτηζ αυτο5 ρ,έν εκ τ^5 ττο'λεωϊ 8νναμιν 
ίχιαν, όττότε καιρός ειι^, ερ-ελλε στρατευειν ε5 του5 
Βοιωτούς, τον δε Αημοσθένην ττροαπεστειλε ταΓς 
τεσσαράκοντα ναυσιν ες ττ^ν Ναυττακτον, οττως ε^ 
εκείνων των χωρίων στρατό ν ^υλλε'^ας Ακαρνανωΐ' 
τε και των άλλων ξνμμάχων ττλε'οι εττι τάς ^ιφας ώς 
ττροΒοθησομίνας• ημψα δ' αΰτοΐς (ΐρητο γι έδει αρ,α 

2 ταίϊτα ττράσσειν. και ό ρ.εν ^ημοσθίνης αφικομίνος, 
Οινιάδας δε ΰττό τε Άκαρνάνων πάντων καττ^ναγκασ- 
μίνονς καταλαβων ες τι^ν ^Αθηναίων ξνμμαχίαν, καΐ 
αΰτος άναστ>/σας το ξνμμαχικον το εκειν27 τάν, εττι 
2αλυν^ιον και Άγραίους στρατεΰσας ττρώτον και 
ττροστΓοη^σάρ,ενος τάλλα ητοιμάζίτο ως έττι τας 5ί- 
φας, όταν δε'»;, ά7Γαντ•»7σόρ.ενος. 

78 Βρασίδας δε κατά τον αυτόν χρόνον του ΘΙρονς 
ττορενόμενος ετττακοσιΌις και χιλίοις όπλιταις ε'ς τα 
εκ Θράκης, εττειδι; ίγίν^το εν Ηράκλεια ττ} ε'ν ΤραχΓνι, 
και ΤΓροττΙμψαντος αντον αγγελον ες Φάρσαλον τταρα 
τους ετΓίτϊ/δειους, άςίοΰντος διαγειν εαυτόν και την 
στρατιάν, ^λ^ον ες Μελιτιαν τ^ς Αχαΐας Πάναιρο'ς 
τε και Αωρος και 'Ιττπολοχίδας και Τορυλαος και 
"^τρόφακος, πρόξενος ων Χαλκιδε'ων, τότε δτ; εττορευ- 

2 €το. η-γον δε και άλλοι Θεσσαλών αυτόν και εκ 
Ααρίσης Νικονιδας, Περδικκα εττιττ/δειος ων. την γαρ 
Θεσσαλιαν άλλως τε ουκ εϋπορον ην διϊε'ναι άνευ 



2ΤΙΤΡΑΦΗ2 Δ', Οθ'. 271 

αγωγον και μετά όπλων γε δι/, καΧ τοις ττόίσί γ€ 
ομοίως "Έ,λλησιν νττοτττον καθΐστηκει την των ττελας 
μη ϊΓ£ΐσαντα5 Βάίναι• τοις τ€ Άθηναίοις αεί — οτε το 3 
ττΧηθος των Θεσσαλών εννονν νττηργεν ώστε ύ μη 
δνταστεια μάΧΚον η ισονομία εχρώντο το εγχ^ιάριον 
οί Θεσσαλοί, ονκ άν ττστε ττροηΧθεν, εττεί και τότε 
■7Γορενομεν(γ αντω ατταντι^σαντεϊ άλλοι των ταναντι'α 
τοντοΐ9 βονΧομενων εττΐ τω Ένιιτεΐ ττοταμω εκωΧνον, 
και αδικειν εφασαν άνευ τοί; τταντων κοινον ττορενό- 
μενον. οΐ δε άγοντες ούτε άκόιτων εφασαν 8ιάξειν, 4 
αίφνίδιόν τε τταραγενόμενον ξειοι όντες κομίζειν. 
έλεγε δε και αΰτος ό Βρασίδας τη Θεσσαλών -γη και 
αΰτοΓς φίλος ων Ιέναι, και Άθηναίοις ττολε/χιοις ονσι 
και ονκ εκείνοις οττλα εττιφερειν, Θεσσαλο?5 τε ονκ 
είδί'ναι και Λακεδαι/Λονίοις εχθραν ονσαν ώστε τ^ 
άΧληΧων γΐΙ μη χρησθαι, ννν τε ακόντων εκείνων 
ονκ αν ττροεΧθεΐν, ονδέ γαρ αν Βννασθαι, ον μέντοι 
άξιονν γε είργεσθαι• και οί μεν άκονσαντες ταντα 5 
ατΓ^λ^ον, ό δε', κελΓί'όντων των αγωγών, ττρίν τι ττλεον 
ξνστηναι το κωλνσον, εχωρει ονδέν εττισχών Βρόμω. 
και τανττ) μεν τ^ ήμερα, ■ζ εκ της Μελιτίας άφωρ- 
μησεν, ες Φάρσαλόν τε ετελεσε και εστρατοτεδεν- 
σατο εττΐ τω Άττιδανώ ττοταμω, εκείθεν δε ες Φάκιον 
και ε^ αυτού ε^ ϋεραιβίαν. άττο δε τοντου η8η οΐ 
μεν των Θεσσαλών αγωγοί ττάλιν άττηλθον, οΐ δε 
ΤΙεραιβοΙ αντόν, νττηκοοι οντες Θεσσαλών, κατέστη- 
σαν ες ΔΓον τ^9 Περδι'κκου αρχΎ^ς, ο νττο τω 'ΟΧνμ- 
ττω, Μακεδονίας ττρος Θεσσαλονς ττόΧισμα, κείται. 
τοντω τω τρό~ω 'Βρασί8ας Θεσσαλίαν φθάσας διε-79 
8ραμε ττρίν τίνα κωλνειν τταρασκενάσασθαι, και άφί- 
κετο ως Περδίκκαν και ες την Χαλκι8ικην. εκ γαρ 
της Πελθ7Γονη7σου, ώς τα των Αθηναίων εντνχει, 
δεισαντες οι τε εττι ΘράκΎ]ς άφεστώτες Αθηναίων 
και Περδίκκας εξψ/αγον τον στρατόν, οί μεν Χαλ- 
κιδ:75 νομίζοντες εττι σφας ττρώτον όρμησειν τον5 
Α^τ^ναίους — και αμα αί 7Γλ'>2σιό;^ωροι ττόλεις αυτών 



272 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

2 αΐ ονκ άφίστηκνΐαι ξνν€ΤΓηγον κρυφά — Περδι'κκας 
δε, 7Γθλε/Λΐθ9 μεν ονκ ων εκ τον ψανερου, φοβονμενοζ 
δε και αντοζ τα. τταΧαιά διάφορα των Αθηναίων, και 
μάλιστα βονλόμενοζ Άρριβαΐον τον Ανγκηστων 
βασιλία τταραστησασθαι. ζννίβη δε αΰτοΓξ, ώστε 
ραοΐ' εκ τ^9 Πελοπονντ^σου στρατον ε^αγαγεΐν, η 

80 των Λακεδαι/Αονιωι/ εν τω τταρόντι κακοττραγία- των 
γαρ ^Αθηναίων εγκειρ,ε'νων ττ) Πελθ7Γοννί?σω και ονχ 
7;κιστα τί^ εκείνων γτ}, ι^λτηζον αττοστρεΊ/ζαι αυτουδ 
μάλιστα, εί άντιτταραλυττοΓεν ττΐμιραντίς εττί του5 
ζνμμάγρν; αυτών στρατιαν, άλλως τε και έτοιμων 
όντων τρεφειν τε και εττι αποστάσει σφαζ εττικαλου- 
μενο)ν. και α)Μα τών Ειλώτων βουλομενοΐζ ην εττι 
ττροφάσει εκττεμψαι, μη τι ττρδς τα τταροντα Τ175 
Πύλου εχομίνηζ νεωτερίσωσιν, εττει και τόδε ίττραξαν 

2 φοβούμενοι αυτών Τ7}ν νεότί;τα και το ττληθος• — άεΙ 
γαρ τα ττολλά Λακεδαιρ,ονιοΐ5 ττρος τους Είλωτας 
ΤΤ75 φνλακηζ ττε'ρι μάλιστα καθεστηκει — ιτροείττον 
αυτών όσοι ά^ιουσιν εν τοις ττολεμίοΐζ γεγενησθαι 
σφίσιν άριστοι, κρίνεσθαι, ώ? ελευ^ερωσοντες, ττεΓ- 
ραν τΓΟίου/χενοι και τ^γουρ,ενοι τούτους σφισιν νπο 
φρονήματος, οΓττερ και ηζίωσαν ττρωτος έκαστος 

3 ελενθερονσθαι, ρ,άλιστα αν και εττιθεσθαι- και προ- 
κρίναντεζ ες δισ;^ιλιΌυς, οΐ ρ-έν εστεφανωσαντό τε 
και τα ιερά ττεριηλθον ως ηλενθ ερωμένοι, οί δε ον 
ΤΓολλώ ύστερον ηφάνισάν τε αυτούς και ουδείς τ^σθετο 
οτω τρόπω έκαστος Βιεφθάρη. και τότε ττροθνμως τω 
Βρασίδα αυτών ζννεπεμψαν ετττακοσιους όττλίτας, 
τους δ' άλλους εκ τ^ς ΠελοτΓονντ/σου μισθω ττείσας 
εξηγαγεν. αντόν τε Βρασιδαν βονλόμενον μάλιστα 

81 Λακεδαιρ,όνιοι άττε'στειλαν, -προνθνμηθησαν δε και οί 
Χαλκίδας, άνδρα εν τε τί) Σπάρτη δοκουντα οραστη- 
ριον εΤναι ες τα ττάντα, και εττειΒη εζηλθε πλείστον 

* α^ιον Αακεδαιρ,ονιοις γενόμενον. τό τε γαρ παραν- 
τι'κα εαυτδιΛ'τταρασχών δίκαιον και μετριον ες τας 
ττόλεις άπεστησε τα πολΧά, τα δε ττροδοσια εΐλε των 



ΣΤΓΓΡΑΦΗΣ Δ', ΠΒ'. 273 

χωρίων, — ώστε τοις Λακεδαι/χονιΌις γίγνεσθαι ζνμ.- 
βαίνΐίν Τ€ βονλομΐΐ'οίζ, ο—ερ έττοίησαν, ανταττοδοσιν 
και άτΓΟ^οχτην χωρίων και τον ττοΧίμου άττο τη<ί 
Τίελο—οννησ-ον Χωφησιν — €5 Τ€ τοκ γρόνω νστερον 2 
μ€τά τα εκ Σικελίας ττολε/Αον η τότε Βρασιδου αρετή 
και ζννΐσΐζ, των μεν ττείρα αισθομίνων των δε άκοί; 
νομισάντων, μάλιστα Ιττιθνμίαν ενεττοι'ει τοις Άβη- 
ναίων ξνμμάχοΐζ ίς τον$ ΑακίΒαιμονίονζ. ιτρώτοζ 
γαρ εζελθων και Βόζας είναι κατά ττάντα άγαθοζ 
ελτΓίδα εγκατελιττε βέβαιον ώζ και οί άλλοι τοιοΰτοί 
είσιν. 

Το'τε δ* ουν άφικομενον αντου έϊ τα επι Θράκηζ 82 
οι Αθηναίοι ττνθόμενοι τόν τε Περδικκαν ττοΧεμιον 
ττοιοΰνται, νο/Αΐσαντες αίτιον εααι τη'ί —αρό8ον, καΐ 
των ταίτΎΐ ζνμμάχων φνλακην ττλεονα κατεση^σαν- 
το. ΙΙερδι'κκας δε Βρασιδαν και την στρατιάν ενθνς 
λαβών μετά της εαυτού δυνάμεως στρατεύει εττΐ 
Άρριβαΐον τον Βρομερού, Αυγκηστων Μακεδόνων 
^ασιλε'α, ομορον όντα, διαφοράς τε αντω ονσης και 
βονλόμενοζ καταστρε^ασθαι. εττει δε εγενετο τω 83 
στρατω μετά τον ΈρασίΒον ε— Ι τύ] εσβολη της Ανγ- 
κον, Βρασίδας λόγοις εψη βοίλεσθαι ττρώτον ελθων 
ττρδ ΤΓολεμον Άρριβαΐον ξί'μμαχον Αακε8αιμοϊ'ίων, 
ην Βννηται, ττοι^σαι. και γάρ τι και Άρριβαΐος επε- 2 
κηρνκενετο, έτοιμος ων Βρασίδα μέσω δικασττ} εττι- 
τρε'ττειν και οΐ Χαλκιδέων ττρεσβεις ένμτταρόντες 
εδιδασκον αν'τδν μη νττεζελεΊν τω Περδικκα τα δεινά, 
Γνα ττροθνμοτερω ε;(θΐεν και ες τά εαντών χρησθαι. 
αμα δε τι και είρηκεσαν τοιοντον οι τταρά τον Περ- 
δικκον εν τη Αακε^αίμονι, ως ττολλά αΰτοΓς των ττερι 
αυτδν χωρίων ξνμμαχα ττοιησοι, ώστε εκ τοΰ τοιού- 
του κοινί/ μάΧλον 6 Βρασίδας τά τοΰ 'Αρριβαίον 
ηξίον ττράσσειν. Περδικκας δε ούτε δικασττ^ν εφη 8 
Βρασίδαν των σφετερων διαφορών άγαγειν, /χαλλον 
δε καθαιρέτην ων αν αΰτος άποφαίνη '-έολεμίων, ά8ι- 
κησειν τε ει αΰτοΰ τρέφοντας το ημισν του στρατού 



274 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

^υνεσται Άρριβαίω. 6 δε άκοντος και Ικ διαφορα? 
$νγγίγνΐται, και ττασθ^ίζ τοΓζ λόγοΐ5 άττηγαγε την 
στρατιαν ττρΧν ΙσβαΧάν £5 την χοίραν. Περδικκας δε 
/Λ,ετα τοΰτο τρίτον μίρος άνθ' ϊ^/χισεο5 Τι^δ τροφής 
εδι'δου, νομίζων άΒικεΐσθαι. 

84 Εν δε τω αυτω ^ερει εΰ6υ? ό Βρασίδας, έχων και 
Χαλκιδε'α5, εττΐ "Ακαν^ον την Άνδρι'ων άττοικίαν ολί- 
γον ττρο τρυγτ^του Ιστράτενσεν- οί δε ττερι τοί) 
δερ^εσίαι αΰτδν κατ' αλλτ^λους εστασιαζον, οι τε 
/Λετα των Χαλκιδεων ^υνεττάγοντες καΐ ό Βημοζ. 

2 ο/χ,ως δε δια του καρττον το δεο5 ετι εζω οντάς ττει- 
σρέν το ττΧηθος νπο τον Βρασιδου δε|•ασ^αί τε 
αυτόν μόνον και άκονσαντας βονλενσασθαί δέχεται* 
και καταστας εττι το ττληθος — ην δε ουδέ αδύνατος, 
ω5 Λακεδαι/Λο'νιος, εΐττειν — έλεγε τοιάδε. 

85 " Ή μεν ίκτΓεμψίς μου και της στρατιάς νττο Αακζ- 
δαι/Λονιων, ώ Άκαν^ιοι, γεγενηται την αΐτίαν ΐτταλη- 
θΐνονσα, ην αρχόμενοι του ττολεμον -προείπομεν, 
'Αθηναίοις ελενθερουντες την Ελλάδα ττολεμησειν' 
εΐ δε χρόνω εττηλθομεν, σφαλέντες της άττό τον εκεί 
ττολεμον Βόξης, ύ] δια τάχους αυτοί άνευ του νμετέ- 
ρου κίνδυνου ηλπίσαμεν * Αθηναίους καθαψησειν, μη- 

2 δεις μεμφθΐι' νυν γάρ, οτε τταρεσγεν, άφίγμενοι και 
μετά νμων ττειρασόμεθα κατερ-γάζεσθαι αυτούς, θαυ- 
μάζω δε τ^ τε αποκΧ-^σει μον των ττυλων και ει μη 
άσμενοις υμΐν άφΐγμαι. ημείς μεν -γαρ οι Λακεδαι- 
μ.ονιοι οίομενοί τε τταρά ζυμμάχονς, και ττριν έργω 
αφικεσθαι, τύ} γοΰν "γνώμη ηζειν και βουλομενοις 
εσεσθαι, κινδυνόν *[τε] τοσόνδε άνερρίψαμεν δια της 
αλλότριας πολλών ήμερων όδδν ίόντες και ττάν το 

3 ττρόθνμον τταρε-χόμενοΐ' νμείς δε ει τι άλλο εν νω 
έχετε η ει εναντιωσεσθε τύ] τε υμέτερα αυτών ελευ- 
θέρια και τών άλλων Έλλτ^νων, δεινδν αν εϊη. και 
γαρ ου μόνον οτι αΰτοι άνθίστασθε, άλλα και οΤς αν 
ετΓΐω, ήσσόν τις εμοί ττρόσεισι, δυσχερές -ποιούμενοι 
€1 ετΓΐ ους πρώτον ηλθον υμάς, και ττόλιν ά^ιόχρεων 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Δ', Πς'. 275 

τταρΐχριχένονζ και ^υνεσιν Βοκοννταζ Ιχειν, μη 184~ 
ζασθί• και την αΐτίαν ουγ^ Ιίω ττιστην άττοΒΐίκννναι, ά 
άλΧ η (ί.6ίκον την έλΐυθΐρίαν ίττιφίρΐΐν η ασθενής 
και αδύνατος ημωρησαί τα 'ττροζ ^Αθηναίους, ην 
ετΓίωσιν, άφΐχθαι. καίτοι στρατιά, γε τ^δ', ην ννν εγω 
€^ω, €7Γΐ Νισαιαν ίμον βοηθησαντος, ονκ ηθέλησαν 
Αβτ/ναΐοι ττλεονες οντες Ίτροσμιζαι, ώστε ονκ εΙκος 
νηίτΎΐ γε αυτον5 τω εν Νισαια στρατω ίσον πλήθος 
€</>' τ.'/χα5 ατΓοστεΐλαι. αντόδ τε ονκ εττι κακω, εττ' 86 
ελευθερώσει δε των Ελλήνων τταρεληλνθα, ορκοις τε 
ΑακεΒαιμονίων καταλαβών τα. τέλη τοΐς μεγίστοις η 
μην ονς αν εγωγε ιτροσαγάγωμαι ξνμμάχονς εσεσθαι 
αυτονό/χους, και αμα οΰχ Γνα ξνμμάχονς νμας εχωμεν 
η βία η άττάτη ττροσλαβόντες, άλλα τουναντίον νμΖν 
δεδονλω/Αενοΐ5 νττο Αθηναίων ξνμμαχησοντες. ονκ- 3 
ουν ά^ιώ ουτ' αΰτος υττοτττευεσ^αι, ττιστεις γε διδονς 
τάξ μεγίστας, οντε τιμωρός άδννατο9 νομισθηναι, 
ττροσχωρεΖν δε νμας θαρσησαντας. καΐ ει τις ιδία 
τινά δεδιώδ άρα, μη εγώ τισι ιτροσθώ την ττόλιν, 
άττρόθνμός εστί, ττάντων μάλιστα ττιστενσάτω. ον 3 
γάρ ^νστασιάσων ηκω, οτ,'δ' *άν σαφή την ελενθερίαν 
νομίζω ετΓίφερειν, ει το ττάτριον πάρεις το ττλε'ον τοις 
ολίγοις η το έλασσον τοις ττάσι δουλώσαι/Αΐ. χαλεττω- 
τερα γαρ αν τ^ς αλλοφύλου αρ)(Τ]ς ειη, και ημΖν τοις 
Λακεδαΐ)ΐΑονίοις ονκ αν άντι ττόνων χάρις καθίσταιτο, 
άντι δε τι/χτ7? '^'^'- ^ό$ης αιτία μάλλον οΓς τε τους 4 
^Αθηναίους ε-γκλημασι καταττολεμονμεν, αΰτοι αν 
φαινοίμεθα εχ^ίονα ^ ό ρ.ϊ^ ΰποδεί^ας άρετην κατα- 
κτώμενοι. άττάτη γαρ ενττρετΓεΐ αίσχιον τοις γε εν 
ά^ιώ/χατι χλεονεκτι^σαι ^ ^3ία, εμφανεΐ• το /χέν γάρ 
ίσχυος δικαιώσει, -^ν η τνχη εδωκεν, επέρχεται, το 
δε γνώμης άδικου επίβουλη, ούτω ττολλτ^ν ττεριωττ^ν 
των ί7)"•ίν ες τα μέγιστα διαφόρων ποιονμεθα. και 87 
ονκ αν μείζω προς τοις όρκοις βεβαίωσιν λάβοιτε η 
οΓς τά έργα εκ των λόγων άναθρονμενα Βόκησιν άναγ- 
καίαν παρέχεται ως και ξνμφερει ομοίως ως εΤττον. 



276 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

€1 Ο ίμον ταντα ττροϊσχομίνον οΖννατοι μ\ν φησ€Τ€ 
ΐΐναι, ΐννοί δ' οντ€$ αίιωσ€Τ€ μη κακονμΐνοι 8ιωθΐΐ- 
σθαι, και την έλ^υθερίαν μη άκίν8ννον ημΐν φαίνε- 
σ^αι, δίκαιον τε εΤιαι, οΓς και δυνατόν δ£χ£σ^αι 
αυτί/ν τούτοις και εττιφερειν, άκοντα δέ μη'^ί.να ττροσ- 

2 αναγκά^ίΐν, μάρτνρο.ς μ\ν 6ΐον<; καΐ ηρωα<; του? 
έγχωρίονς ττοιησομαι ω5 επ' άγαθω ηκων ου ττΐίθω, 
γην δέ τ>}ν νμετεραν 8Ύ]ων ττειράσομαι βιάζΐσθαι, 
και ουκ άδικειν ετι νο/Λΐώ, ττροσεΤναι δε τι μοι και 
κατά δυο άνάγκας το ευλογον, των μεν Λακεδαι/ΛΟ- 
νιων, ο7Γω? μη τω νμίτερω ευνω, ει μη ττροσαχθη- 
σεσ^ε, τοις άττο νμων χρημασί φερομενοΐζ τταρ' 
^Αθηναίους βλάπτωνται, οί δε "Ελλην^ζ ίνα μη κωλΰ- 

3 ωνται νφ νμων δουλείας άτταλλαγ^ναι. ον γαρ δι; 
εικότως γ αν τάδε ττράσσοιμίν, ουδέ οφείλο/Λεν οί 
Λακεδαι/χονιοι μη κοινού τίνος άγαμου αίτια τους μη 
βουΧομίνονς ελευ^εροΰν. ουδ' αυ ο.ρχτ]ζ Ιφιίμίθα, 
τταΰσαι δε μαΧλον έτερους σπεΰδοντες τους ττλειους 
άν άδικοΓ/Αεν, ει ξνμττασιν αντονομίαν εττιφεροντες 

4 ΰ/Αας τους εναντιου/λε'νους ττεριίδοιρ,εν. ττρος ταύτα 
βονλΐνζσθε ευ, και άγωνισασ^ε τοις τε 'Ελλι^σιν 
αρζαι ττρώτοι ελευθέριας και άίδιον δόξ^αν καταθέ- 
σ^αι, και αυτοί τα τε ϊδια /ατ; βλαφθηναι και ξνμττά- 
ση τ^ ττόλει το κάλλιστον όνομα ττερι^ειναι." 

88 Ό /Λεν Βρασίδας τοσαυτα εΤττεν οΐ δε Άκάν^ιοι 
ΤΓολλών λε^^ε'ντων ττρότερον εττ' αμφότερα, κρνφα 
8ίαψηφίσάμενοί, διά τε το ετταγωγά είπεΐν τον Βρα- 
σιδαν και ττερι του καρπού φόβω έγνωσαν οΐ ττλειους 
άφίστασθαι Αθηναίων, και ττιστωσαντες αΰτδν τοις 
ορκοις ους τά τελι^ των Λακεδαιμονίων ομόσαντα 
αυτδν εζεπεμψαν, η μην εσεσθαι ζυμμάχον^ αντονό- 
μονζ ους άν ττροσαγάγηται, ούτω δε_ι^ονται τον στρα- 
τον. και ου ττολλω ύστερον και 2τάγειρος, Άνδριων 
άτΓΟίκία, ξνναπεστη. ταντα μεν ονν εν τω θερα 
τούτω εγενετο. 

89 Τοί3 δ' ετΓίγι-γνομενου χειμωνος ενθνζ άρχομενον, 



ΣΊΤΓΡΑΦΗΣ Δ', Ο'. 277 

ω9 τω ΊτΓΤΓΟκράτβι και Αημοσθενα, στρατψ/οΐς ουσιν 
Αθηναίων, τα. έν τοις Βοιωτοΐς ενεδι'δοτο, και Ιδεί τον 
μεν Αημοσθίνην ταΐς νανσΐν ^<; τα9 ^ίψας απάντη- 
σαν, τον δ' €πι το ΑηΧίον, "γείΌμΐντ]•; ^ιαμαρτίαζ των 
ήμερων €5 α5 Ιδεί άμφοτψονζ στρατευειν, 6 μεν Δτ;- 2 
μοσθενηζ, τρότερον τ-λενσας ττρος τάζ "^ίφαζ και 
£;^ων εν ταις νανσΐν Άκαρνανας και των εκεί ττολλονς 
ζνμμάγων, αττρακτος -γίγνεται, μηννθεντοζ τον εττι- 
βουλευματοζ νπο Νικο/Αα^ου, άνδρδ? Φωκεω? εκ Φα- 
νοτεως, δ; Λακεδαι/χονιοις εΐττεν, εκείνοι δέ ΒοιωτοΓς* 
και βοηθείας γενομένης ττάντων Βοιωτών, ον γσ'ρ ττω 3 
Ιπποκράτης παρελνπει εν τύ] γτ) ων, προκαταλαμ- 
βάνονται αϊ τε Χίφαι και η Χαιρώνεια. ώ5 δέ ^- 
σθοντο οί 7Γράσσοντε9 το αμάρτημα, ονδέν εκίνησαν 
των εν ταις ττόλεσιν. ό δέ Ιπποκράτης άναστησας 90 
'Αθηναίονς παν^ημεί, αντονς και τον; μετοίκονς και 
^ε'νων όσοι παρησαν, νστερος άφίκνείται επ\ το Δτ/- 
λιον, 17^7/ ''"<^'' Βοιωτών άνακε^ωρηκότων άπο των 
"Χίφων. και καθίσας τον στρατδν Δ77λιον ετείγιζε 
τοιώδε τρόττω, το Ιερον του Άττολλωνοζ. τάφρον 2 
/χέν κι'κλω ττερι το ίερον και τον νέων εσκαπτον, εκ 
δέ τον ορύγματος άνεβαλλον άντι τείχους τον χουν 
και σταυρουζ τταρακαταττηγντντες αμπελον κόπΎοντες 
την περί το ιερον εσεβαλΧον και Χίθους άμα και 
πλίνθον εκ των οΙκοπεΒων των εγγνς καθαιρονντες, 
και τταντι τρόττω εμετεωριζον το ερνμα. πύργους τε 3 
ξύλινους κατέστησαν ■^ καιρός ην και του ιεροί! οικο- 
Βόμημα ουδέν νττηρχεν• ηπερ γαρ ην στοά καταπεπ- 
τωκει. ήμερα δέ άρξάμενοι τρίτη ως οίκοθεν ωρμη- 
σαν, ταύτην τε είργάζοντο και την τετάρτην και της 
πέμπτης μέχρι αρίστου, έπειτα, ως τα πλείστα 4 
αττετετελεστο, το μεν στρατόττεδον προαπεχωρησεν 
απο του Αηλίου οΓον δε'κα σταδιΌυς ως εττ' οίκου πο~ 
ρευόμενον, και οί μεν ψιλοί οί ττλειστοι εΰ^υ5 εχοί• 
ρουν, οί δ' όττλιται θεμενοι τα όπλα ■>/συ;(α^ον• Ιπ- 
ποκράτης δέ υπομένων ετι καθίστατο φύλακας τε και 
■^ Ι— 24 



278 ΘΟΪΚΤΔΙΔΟΤ 

τα 7Γ€ρι το 7Γροτ€ΐχισ/Αα, οσα ην υπόλοιπα, ώ? χρην 

ΙττιτίΧΙσαι. 

91 Οί δβ Βοιωτοί εν ταΓς ημ^ραΐζ ταυταΐ5 ζννΐλεγοντο 
€5 την Τάναγραν και €7Γ€ΐδϊ} άττο πασών των πόλεων 
τταρησαν και 'ΐ^σθάνοντο τους 'Αθηναωυ<; ττροχωρουν- 
τα5 επ' οίκου, των άλλων /3οιωταρχών, οι είσιν έν- 
δεκα, ου ^υνεπαινουντων μάχΐίσθαι, επειδτ; ουκ εν τί} 

2 Βοιωτία ετι εισιν — /μάλιστα γαρ εν μΐθορίοις της 
Ώρωπιας οί Αθηναίοι ήσαν οτ€ ίθεντο τα όπλα — 
ΙΙαγωνδα5 ό Αΐολάδου, βοιωταρ^ων εκ ®ηβων μετ 
Άριαν^ιδου του ΑνσιμαχίΒον, και ηγεμονίας ονσης 
αυτόν βονλόμίνος την μάχην ττοιησαι, καΧ νομιζων 
αμΐίνον είναι κινδυνεΰσαι, προσκαλών έκαστους κατά 
λόχονζ, όπως ρ.>} αθρόοι εκλιποιεν τα όπλα, επει^€ 
τους Βοιωτούς ΐε'ναι επι τους Άθηναίονζ και τον 
αγώνα ποιεισ^αι, λέγων τοιάδε. 

92 "Χρην μίν, ω άνδρες Βοιωτοί, μη^^ ες έπινοιαν 
τίνα τ^/λών ελ^εΐν τών αρχόντων ως ουκ εικός Άθη- 
ναίοΐζ, ην αρα μη εν τη Βοιωτία ετι καταλάβωμεν 
αυτούς, δια μάχης ελ^ειν. τι^ν γαρ Βοιωτιαν, εκ τ^ς 
ομόρου ελ^όντες, τείχος ενοικοΒομησάμενοι ρ,ε'λλουσι 

2 φθείρειν, και εισι δτ; που πολε/χ,ιοι εν ω τε αν χωρίω 
καταληφθώσι και ό^εν επελ^όντες πολε'ρ,ια έδρασαν, 
νυνι δ' ει τω και ασψαλεστερον εδο^εν εΤναι, ρ,ετα- 
γνώτω. ου γαρ το ιτρομηθίς, οΤς αν όίλλος επίτ;, περί 
τ^ς σφετερας ομοίως ενδέχεται λογισρ,όν και όστις 
τα /λέν εαυτοί) έχει, του πλείονος δε όρεγό/χενος εκών 
τινι επέρχεται, πάτριόν τε ΰρ,Γν στρατόν αλλοφυλον 
επελ^όντα και εν ττ) οικεία και εν ττ; τών πε'λας 

3 ομοίως άμύνεσθαι. Αθηναίους δε και -προσέτι όμο- 
ρους οντάς πολλώ μάλιστα δει. προς τε γαρ τους 
αστυγείτονας πασι το αντιπαλον και ελεύθερον καθ- 
ίσταται, και προς τούτους γε δι;, οι και μή τους 
εγγύς άλλα και τους άποθεν πειρώνται δουλουσ^αι, 
πώς ου χρη και επι το εσχατον αγώνος ελ^ειν; — 
νοφάΒενγμα δε εχομεν τους τε άντιπερας Ευ^οε'ας 



ΣΤΠΤΑΦΗΣ Δ', ΟΓ'. 279 

και τη^ αλΧηζ Έλλαδθ5 το ττολν ο5ς αντοΐς διάκειται 
— και γνώναι οτι τοΓ? /ιέν αλλοΐ5 οί ιτλησιόχωροί 4 
ττερι γηζ ορών τα; /Ααρ^αζ ίτοιουνται, ϊ^/λΓν οέ €? ττα- 
σα»*, ^ν νικηθωμΐν, €15 ορο5 ουκ άντιλβκτος τταγτ/σε- 
ται• €ίσελ^όντ€ς γαρ /3ια τα ημίτΐρα ίξονσιν. τοσ- 
οντω €7Γ ικινδννοτεραν ίτίρων την τταροίκησίν τώνδε 
εχομα', εΐωθασί Τ€ οί Ισχνοζ ττου θράσεί τοΓζ ττε- 5 
λα5, ωσπΐρ Άθηναΐοί ννν, ίττιοντες τον μεν ησνχά- 
ζοντα και εν ττ^ εαιτοΰ μόνον άμννόμενον άδεεσ^τερον 
ε-ιστρατενειί', τον δε ε^ω ορών ττροατταντώντα, και, ^ν 
καιρδ? Ύ), τΓολίμον άρχοντα^ ησσον ίτοίμως κατίχαν. 
ττεΓραν δε (.γομεν ημείς αντον ε5 τονσδε• νικτ^σαντες β 
γαρ εν Κορώνεια αι,•του?, οτε την γην ■ημών στασια- 
ζοντων κατεσχον, ττολλην άδειαν τύ} Βοιωτία μέχρι 
τοΰδε κατεστησαμεν. ων χρη μνησθεντας ημάς τους 
τε ττρεσβντερονς όμοιωθηναι τοΙς ττρΧν εργοι?, τονς 
τε νεωτέρους, ττατέρων των τότε αγαθών γενορ,ενων 
τταιδας, ττειρασθαι μη αίσχνναί τάς τροσηκονσας 
άρετάς, ττίστενσαντας δε τω ^εω ττρδς ημών εσεσ^αι, 7 
ου το ίερον ανο/χως τει^ισαντες νέμονται, και τοις 
ίεροΓδ α τ/ρ.ΐν ^υσα^ε'νοις καλά φαίνεται, ομόσε χο)- 
ρησαι τοΐσΒε, και δεΐ^αι οτι, ων /λέν εφίενται, ττρός 
τονς μη άμννομενονς επιόντες κτάσθωσαν, οΐς δε 
γενναΐον τ?7ν τε αυτών άει ελευ^ερουν μάχτ] και Τ7;ν 
άλλων μη ΒονΧονσθαι αδίκως, άνανταγωνιστοι άιτ' 
αι,τών ουκ άπιασιν. ' 

Τοιαύτα ό Παγώνδας τοις ΒοιωτοΓς τταραινε'σας 93 
εττεισεν ίεναι εττι τους Ά^77ναιΌυς, και κατά τά;^ο? 
άναστ>?σας ^γε τον στρατόν η8η γαρ και της ημέ- 
ρας όψε ην. εττεί δε ττροσεμιζεν εγγύς τοί3 στρατευ- 
ματος αυτών, ες χωρίον καθίσας όθεν, λόφον όντος 
μεταξύ, ουκ εθεώρονν οΧΚηλονς, έτασσε τε και τταρ- 
εσκενάΧ,ετο ως ες μάχην. τω δε Ίτητοκράτει, όντι 2 
ττερι το Δτ^λιον, ώς αυτώ ηγγελθη οτι Βοιωτοί, εττε'ρ- 
χονται, ττεμπει ες το στράτευμα, κελενων ες τάίιν 
καθιστασθοί, και αυτδς αυ ιτολλώ ΰσ-τερον ετπ^λ^ε. 



2«0 ΘΟΤΚΤΔΙΔΟΤ 

καταλιττών ώί τριακόσιους ίτΓττεας τπρί το Αηλων, 
οιτως φυλακές τ€ α/χα εΤεν, €ΐ τΐ5 Ιττίοι αυτω, και τοΓζ 
ϋοιωτοΐς καιρόν φυΧάζαντες εττιγει/οιντο εν ττ) /χαχ>7. 

3 Βοιωτοί, δε ττρος τούτους αντικατέστησαν του? ά/^υ- 
νουμένους, και επειδτ} καλώς αΰτοΓς ε'χεν, υττερεφα- 
νησαν του λόφου και εθεντο τα οττΛα, τεταγμένοι, 
ωσττερ εμελλον, όττλιται ετττακισχίλιοι /Λαλιστα και 
ψίλοί υττερ μύριους, ιπττης δε χίλιοι και ττελτασται 

4 ττεντακόσιοι. εΤχον δε δε^ιον /χέν κέρας ®ηβαΐοι 
και οι ζΰμμοροι αυτοΐς, μέσοι δε Αλιαρτιοι και 
Κορωναιοι και Κω7Γαιί75 και οί άλλοι οί ττερι τι^ν 
λίμνην το δε ετ;ώνυ/Αον εΤχον Θεστηης και Τανα- 
•γραΐοι και Όρχο/χένιοι. εττι δε τω κέρα εκατερω οί 
1777^75 και ι/^ιλοι ^σαν. εττ' άσττιδας δε ττε'ντε /χέν 
και είκοσι ©τ^^βαΐοι ετάξαντο, οί δε άλλοι ως έκαστοι 
ετυχον. αυττ^ /χέν Βοιωτών -παρασκευή και διάκοσ- 

94 /Λος '^ν Ά6ΐ7^"'•'3'• ^^ °^ Ζ^^'^ όττλιται εττι οκτώ τταν 
το στρατόττεδον ετάξαντο, οντες Ίτληθει ισοτταλεΐς 
τοις εναντιΌις, ίπττι^ς δε εφ' εκατερω τω κέρα. ψιλοί 
δε εκ παρασκευής μεν ωττλισμενοι ούτε τότε τταρη- 

2 σαν ούτε εγενοντο ττ) πάλει• οϊπερ δε ξυνεσεβαλον, 
δντες ττολλαττλάσιοι τών ενάντιων, αοττλοι τε ττολλοι 
■ηκολοΰθησαν, ατε ττανστρατιας ζενων των παρόντων 
και αστών γενομένης, και ως το τ